XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
ATKI İPLİKLERİNDE VORTEX VE RİNG İPLİKLERİN
KULLANILDIĞI DOKUMA KUMAŞLARIN GERİLME
ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Krste Dimitrovski, Momir Nikolić, Klara Kostajnšek, Maruša Čižman
University of Ljubljana/Department of Textiles / Snežniška 5, 1000 Ljubljana, Slovenya
Krste,[email protected]
VORTEX ipliklerindeki son gelişmeler ring iplikler ile görsel, yapısal ve buna bağlı özellikler
açısından karşılaştırılabilir olmalarını sağlamıştır [1,2,3,4,5]. VORTEX ipliklerin ring
ipliklerden 15- 30 kat fazla olan üretim hızları dikkate alındığında, her zamankinden daha çok
rekabet edebilir duruma gelmişlerdir. Bu araştırmanın amacı, farklı yöntemler ile üretilen ve
dokuma kumaşta atkı ipliği olarak kullanılan ipliklerin kumaşların gerilme ve aşınma
özelliklerine etkisini incelemektir. Üç farklı lif karışımı (1- %50 Pamuk ve %50 PA6.6; 2- %
67 Pamuk ve %33 PES- karbon ve 3- %100 mikro modal CV lifi) ile 16,67 tex inceliğinde iki
tip VORTEX ve ring iplik üretilmiştir. Aynı materyalden VORTEX iplikler MURATEC- (A)
ve RIETER- (B) hava jetli eğirme makinesinde, ring iplikler ise ZINSER- (C) makinesinde
üretilmiştir. Üretilen ipliklerin özellikleri ölçülmüştür.
Dokuz dokuma kumaş, dokuma sırasında aynı konstrüksiyonda, aynı ayarlarda ve aynı
şartlarda, sadece atkı ipliği tipi farklı olacak şekilde üretilmiştir. Çözgü ipliklerinin sıklığı 20
tel/cm ve incelikleri 8x2 tex ve dokuma tipi D 1/3 Z'tir. Atkı ipliği sıklığı 30 tel/ cm 'dir. Şekil
1 kumaş yapısının simulasyonunu göstermektedir.
Şekil 1. Dokuma kumaş yapısı simulasyonu
Kumaşların gerilme ve aşınma özellikleri ölçülmüş ve daha sonra istatistiksel değerlendirme
yapılmıştır.
238
XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
Tablo 1. Kumaşların atkı ve çözgü yönündeki gerilme özellikleri ile atkı ipliği olarak kullanılan
ipliklerin gerilme özellikleri arasındaki korelasyon sonuçları
3
2
Çözgü
Atkı
yönündeki
yönündeki
kopma uzaması
kopma
(%)
kuvveti (N)
4
1A
273,97
7,64
410,24
18,50
5
Atkı
ipliklerinin
kopma
mukavemeti
(cN/tex)
14,33
1B
292,25
7,85
375,45
19,03
14,00
9,35
1C
287,41
7,74
426,87
18,24
17,07
8,74
2A
283,39
8,28
304,50
11,84
11,68
5,74
2B
282,23
8,22
275,67
12,38
10,11
5,15
2C
228,83
7,91
353,91
11,10
16,35
6,83
3A
284,96
7,55
430,01
12,32
17,46
6,71
3B
281,13
7,97
382,84
12,56
16,66
7,40
3C
290,32
7,79
403,22
12,761
20,29
8,93
1:5
2:5
3:5
4:5
-0,0214
-0,6849
0,8005
-0,0253
1:6
2:6
3:6
4:6
0,2114
-0,6748
0,7263
0,7850
Numune
r (1, 2, 3, 4 :5)
r (1, 2, 3, 4 :6)
1
Çözgü
yönündeki
kopma
kuvveti (N)
Atkı
yönündeki
kopma
uzaması (%)
6
Atkı
ipliklerinin
kopma
uzaması
(%)
9,78
Verilen tabloda atkı ipliklerinin kopma mukavemetlerinin, kumaşın çözgü yönündeki kopma
kuvvetini etkilemediği açıktır. Korelasyon katsayısı neredeyse 0'dır (r= -0,02). Diğer taraftan
kumaşın atkı yönündeki kopma kuvveti, atkı ipliklerinin kopma mukavemeti ile ilişkilidir
(r=0,8). Eğer buna atkı yönündeki kopma kuvveti ile atkı ipliklerinin kopma uzaması
arasındaki korelasyon katsayısını da eklersek ( r=0,73), birlikte etkileri kopma işinin yaklaşık
0,85'ini açıklamaktadır, ya da çözgü ipliklerinin gerilme özelliklerini de içeren diğer tüm
etkilere kalan sadece 0,15'idir.
Çözgü yönündeki kopma uzaması ile atkı ipliklerinin kopma mukavemeti (r= -0,68) ve kopma
uzaması (r= - 0,67) negatif yönde ve oldukça yüksek korelasyon katsayısına sahiptir. Dokuma
kumaşların atkı yönündeki kopma uzamasını en çok etkileyen faktör atkı ipliklerinin kopma
uzamasıdır ( r= 0,785) ve atkı ipliklerinin kopma mukavemetinin bunun üzerinde herhangi bir
etkisi yoktur.
Anahtar sözcükler: Farklı hammadde, ring iplik, vortex iplik, dokuma kumaş özellikleri
KAYNAKLAR
[1] OXENHAM, W. Fasciated yarns-a revolutionary development? Journal of textile and apparel,
technology and management, 2001, vol.1, issue 2, pg. 1-7.
[2] BASAL, G., OXENHAM, W. Vortex spun yarn vs. Air-jet spun yarn. AUTEX Research Journal,
2003, vol. 3, no. 3, pg. 96-101.
239
XIII. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Giyim Sempozyumu
2-5 Nisan 2014
[3] AUNG K., MASAOKI T., MASARU N. Structure and properties of MVS Yarns in comparison
with ring yarns and open-end rotor spun yarns. Textile Research Journal, 2000, vol. 74 ( 9 ), pg. 819826.
[4] VORTEX, a new type of yarn [dostopno na daljavo]. [citirano 15. september 2013]. Dostopno na
svetovnem spletu: <http://www.muratec-vortex.com/1_1.html>.
[5] The-various-spinning-method; air-jet-spinning; development [dostopno na daljavo]. [citirano 22.
september
2013].
Dostopno
na
svetovnem
spletu:
<http://www.rieter.com/cz/rikipedia/articles/alternative-spinning-systems/the-various-spinningmethods/air-jet-spinning/development/.
240
Download

atkı ipliklerinde vortex ve ring ipliklerin kullanıldığı dokuma