@Ekovitrin_haziran 2014-10:EKOVITRIN_
5/30/14
2:51 PM
Page 138
AYYILDIZIN İZİNDE
MAKEDONYA
Bilal Koçak’ın
Yönetmenliğini ve
sunuculuğunu,
Mehmet Turan’ın
Görüntü Yönetmenliğini
üstlendiği Ayyıldızın
İzinde programı
Balkanları adım adım
geziyor.
BİLAL KOÇAK’IN
İZLENİMLERİ
BALKANLAR’DAKİ
OSMANLI MİRASI
MAKEDONYA
Orta Asya’dan
Kafkaslara, Kafkaslardan
Anadolu’ya, Anadolu’dan
Balkanlara ve Avrupa’ya
uzanan bir coğrafyada
ay yıldızın izini
sürüyoruz.
Bu yolculuktaki ilk
durağımız Balkanlar’daki
en önemli Osmanlı
miraslarından biri olan
Makedonya…
138 EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014
Üsküp
Meydanı
A
y yıldızın izini sürmeye
Makedonya’nın Kalkandelen şehrinden başlıyoruz… Kalkandelen,
Makedonya’nın kuzeybatısında,
Şar dağlarının eteklerinde kurulmuş
bir şehir.
Makedonya’nın en önemli şehirlerinden biri olan Kalkandelen’deyiz.
Kalkandelen, Osmanlı’dan izler taşıyan
güzel bir şehir. İçinde bulunduğumuz bu
cami ise Alaca Camii. 1495 yılında
Hurşide ve Mensure ismini taşıyan iki
Osmanlı kadını tarafından inşa ettirilmiş. Cami daha sonra 1833 yılında
Abdurrahman Paşa tarafından bugünkü haline getirmiş. Süslemeleriyle ünlü
bir cami. Camiyi inşa ettiren, caminin ilk
banisi iki kız kardeşin türbesi görüyorsunuz burada bulunuyor. Ve kabirleri de
burada yer alıyor. Biraz sonra camiye gireceğiz. Güzel camiyi sizlere tanıtacağız.
6 asırlık tarihi Alaca Camii, mimarisi ve süslemeleri ile Osmanlı dönemini yansıtan benzersiz Türk eserlerinden
biri. Osmanlı barok stilini temsil eden
bu tarihi cami, iç ve dış süslemeleri ile
diğer camilerden farklı bir görüntü çiziyor. 15’inci yüzyılda inşa edilen cami,
17’nci yüzyıl sonlarında Kalkandelen’de
meydana gelen yangında büyük hasar
görmesi üzerine ve 1833 yılında mutasarrıf Abdürrahim Paşa tarafından onarıldı. Bu onarım sırasında on binlerce yumurtanın kullanıldığı rivayet ediliyor.
Alaca camiinin en çok dikkat çeken
özelliği, duvarlarındaki rengarenk canlı motifler.
Caminin dış cepheleri dörtgen şeklinde renkli kalem işleriyle süslü. İç süslemelerinde ise benzerine rastlanmayan,
Osmanlı döneminin şehirleri ile Mekke
manzaraları yer alıyor. Caminin içi vakit namazlarında 200 kişiye kadar alıyor.
Ama Cuma namazlarında caminin içi,
bahçesi doluyor.
EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014 139
@Ekovitrin_haziran 2014-10:EKOVITRIN_
5/30/14
2:51 PM
Page 140
AYYILDIZIN İZİNDE / MAKEDONYA
Ulu Önder Atatürk’ün babası Ali Rıza Efendi ve dedesi Ahmet Efendi’nin yaşadığı evler
Kalkandelen’deki
Osmanlı yadigarı
Alaca Camii
“CAMİLER TÜRKİYE’NİN
DESTEĞİYLE AYAKTA”
“Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan başta
olmak üzere Türkiye’ye çok teşekkür ediyoruz.
Burada devletten bir yardım almıyoruz. Halkın ve
Türkiye’nin desteğiyle bu camiler ayakta kalıyor.”
Kalkandelen gezimizde Müftü
Ali Fikri Esat’la karşılaşıyoruz.
Türkiye’den geldiğimizi öğrenen
Müftü Esat, Türk halkına sıcak mesajlar gönderiyor. Esat, müftülük bünyesinde 102 cami olduğunu söylüyor
ve şöyle devam ediyor: “Makedonya,
Kalkandelen ve çevresindeki köylerde hepsi beş vakit namaza açık olan
camilerimiz var. Bunlar burada
140 EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014
Müslüman halkın yaşadığının ve özgürlüğünün göstergesi. Bizim
Türkiye’ye karşı ayrı bir sevdamız
var. Gurur duyduğumuz Türkiye’den
buraya gelmekle bize manevi destek
de vermiş oluyorsunuz.
Bahçesinde bulunduğumuz bu cami Osmanlı dönemine ait bir eser.
Bizim açımızdan da çok önemli bir cami. Burada başta Alaca Camii olmak
üzere birçok Osmanlı eseri var.
Kalkandelen’in çevresinde ve köylerinde başka camiler de var. Bunlar
Türkiye’nin desteğiyle ayakta kalabiliyor. Başbakanımız Recep Tayyip
Erdoğan başta olmak üzere Türkiye’ye
çok teşekkür ediyoruz. Burada devletten bir yardım almıyoruz. Halkın ve
Türkiye’nin desteğiyle bu camiler
ayakta kalıyor. Yanı başımızdaki kuran kursu da Türkiye’den gelen bağışlarla yapılmıştır. Açılışını da sayın
cumhurbaşkanı Abdullah Gül gerçekleştirmiştir. Ve burada öğrenciler
bu vakıf bünyesinde eğitim görüyorlar. Sizin desteğinizi arkamızda hissetmek bizi güçlendiriyor. Türkiye
ne kadar güçlü olursa biz de kendimizi
o kadar güçlü hissediyoruz.”
Türkiye özellikle son on yıldır
Balkanlara özel bir önem veriyor. Bu
coğrafyadaki ülkelere yapılan yardımlar ve ziyaretler Türkiye ile 100 yıl
önce yıkılan köprülerin yeniden kurulmasını ve güçlenmesini sağlıyor.
İşte bunun en güzel örneklerinden biri de Kalkandelen’de yaşanıyor.
HER YERDE TÜRK
İZLERİ VAR
Kalkandelen, Türk izlerinin en
güçlü hissedildiği şehirlerden biri.
Şehirde faaliyet gösteren pek çok
dernek Türk kültürünü yaşatmak için
yoğun çalışmalar yürütüyor. Bu derneklerden biri de Yeni Hayat Kültür
Sanat Derneği.
Dernek yöneticileri şu ifadeleri
kullanıyor: “Ay yıldız bizim vatanımız.
Burada olmamıza rağmen orayı çok
özlüyoruz bazen ama burada olmamız
da iyi bir şey bence. Her yerde gösteriyoruz kendimizi ve Makedonya’da
da kendimizi göstermeye çalışıyoruz
olduğu kadarıyla. Türkiye’yi çok seviyoruz. Türkiye’ye gelmeyi çok istiyoruz. Ama burada alıştığımız şeyler
var. Orada yaşamak farklı. Orada yaşayanlara kıyasla Türklüğümüz biraz
daha ön planda. Çünkü kendimizi daha fazla göstermek zorundayız.
Burada çok farklı milletlerle yaşadığımız için kendimizi daha fazla koruyoruz.”
Atatürk’ün baba soyunun köyü: Kocacık
Kardelen’in mis gibi havası var.
Harika
bir
tabiatı
var.
Kalkandelen’den yola koyulduk. Tam
iki saatten beri yoldayız. Dağ taş tırmanıyoruz. Evet, şimdi Kocacık köyüne geldik. Kocacık köyünün girişindeyiz. Tabelada Kocacık yazıyor.
“K” – “O” – “C” harfine dikkatinizi
çekmek istiyorum. Ay yıldızla yazılmış.
Bayrağımızın sembolü. Ko – ca –
“C” harfi tekrar ay yıldızla yazılmış
Kocacık Köyü.
Bu köyü önemli kılan, ünlü kılan
nedir? Burası Ulu Önder Atatürk’ün
babası Ali Rıza Efendi, dedesi ve
atalarının köyü. Biraz sonra köye gireceğiz. Bu ünlü köyü, bu güzel köyü,
Türk kokan, biz kokan köyü yakından
tanıtmaya gayret ediyoruz.
Kocacık köyünün zirvesine geldik.
Yağmur çiseliyor… Hava oldukça serin. Şu anda çok yüksek bir noktadayız. Buradan baktığımızda aşağıdan iki
ev görüyorsunuz. Bu evler Ulu Önder
Atatürk’ün babası Ali Rıza Efendi ve
dedesi Ahmet Efendi’nin yaşadığı
evler. Zamanla yıpranmış, yok olmaya yüz tutmuş evler. Daha sonra Türk
İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı
Başkanlığı (TİKA) tarafından restore edilerek bugünkü haline getiriliyor.
Bu evleri belediye başkanı iken
Başbakanımız Recep Tayyip Erdoğan
ziyarete geldi. Yine eski Genelkurmay
Başkanı Hilmi Özkök’ün de burayı ziyaret ettiğini biliyoruz. Biraz sonra biz
de bu evi ziyaret ediyoruz.
ATATÜRK’ÜN ÇOCUKLUĞU
BU EVDE GEÇTİ
Bulunduğumuz
odada
Atatürk’ün babası Ali Rıza Efendi ve
annesi Zübeyde Hanım’ı birlikte
görüyoruz. Normalde bulunduğumuz odaya köyde gelin odası denilirdi. Kıyafetleri görüyoruz… O dö-
nemin damat ve gelin kıyafetleri...
Alt kattan birinci odaya çıkınca gelin odası, çocuk odası ve yukarıda yaşlılar odası var. Mustafa Kemal
Atatürk’ün dedesi Hafız Ahmet
Efendi’nin odası da yine burada.
Atatürk’ün çocukluk döneminden okul dönemine, Manastır'daki
Askeri İdadi'sinden subaylık dönemine kadarki hayatını burada görmek
mümkün. Burada Atatürk’ün bu geçmiş dönemi anlatılıyor.
Atatürk’ün babasının ve dedesinin
yaşadığı evi gezdik. Sonra da Mazlum
Hasan Bey’in Kocacık köyündeki evine konuk olduk. Türk kahvesini içtik.
Bir kahvenin 40 yıl hatırı vardır derler.
Ay yıldızın izini sürdük.
Tarihimizin izini, tam buraya tam bu
merkeze, , tarihimizin kültürümüzün
Osmanlı’nın, Evlad-ı Fatihan’ın başladığı bir merkeze geldik.
(*) Osmanlı İmparatorluğu’nda
Balkanlar’ın fethine katılan beylerin, fatihlerin soyundan gelenlere verilen isim.
EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014 141
@Ekovitrin_haziran 2014-10:EKOVITRIN_
5/30/14
2:51 PM
Page 142
AYYILDIZIN İZİNDE / MAKEDONYA
OSMANLI ASKERİ
İDADİ BİNASI’NI
TİKA RESTORE ETTİ
Balkanlarda buram buram
Türklük ve Anadolu kokan Kocacık
köyünden ayrılma vakti geldi. Mustafa
Kemal Atatürk’ün atalarının yaşadığı evin yeniden inşa edilerek günümüze kazandırılmasında önemli rol
üstlenen Mazlum Hasan’a, ailesine ve
Hüseyin öğretmene veda ediyoruz. Bir
sonraki durağımız tarihi Manastır
şehri ve Mustafa Kemali’n 3 yıl yatılı okuduğu Osmanlı Askeri İdadi
Binası.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon
Ajansı (TİKA) tarafından tadilatı ve
tefrişatı yapılan Osmanlı Askeri İdadi
Binası ve Atatürk anı odası yeni haliyle
ziyaretçilerini ağırlıyor.
Anı odasında o dönemdeki askeri öğrencilerin ve subayların giydiği kıyafetler, Atatürk’e ait madalya ve kıyafetlerin yanı sıra çok sayıda fotoğraf sergileniyor. Anı odasında en çok
dikkat çeken eser ise Atatürk’ün 17 yaşındaki görüntüsünü simgeleyen silikon heykel.
MÜZEDE 2 BİN
ORİJİNAL ESER
SERGİLENİYOR
Atatürk anı odasından ayrılıyoruz
ve Osmanlı Askerî İdadisi’nde bugün
etnografya müzesi olarak hizmet veren bölümüne geçiyoruz. Müzede
neolitik çağdan ikinci Dünya Savaşı’na
kadar çeşitli dönemleri kapsayan eserler sergileniyor.
Müzede sergilenen en dikkat çekici obje kalıntı dişler... 15 milyon yıl
öncesine ait olduğu tespite edilen
dişlerin bir mamuttan geriye kalanlar… Müzede 2 bin civarında orijinal
eser yer alıyor. Manastır’da bulunan
Osmanlı Askeri İdadisi’ndeki müzede Osmanlı dönemine ait kap kacak,
giysi ve silahlar da sergileniyor.
Manastır Askeri İdadisi, aradan
116 yıl geçmesine rağmen bugün hala Mustafa Kemal Atatürk’ün hatırlarıyla dolu…
142 EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014
1371’DE OSMANLI’YA GEÇTİ
Manastır, Osmanlı Askerî İdadisi
Kocacık’ın tarihi antik çağlara dayanıyor. O tarihlerde buralarda yerleşim
olduğu söyleniyor. Kocacık’ın Osmanlı’ya geçtiği dönem 1371. Osmanlı buraları ele geçirmek için çok büyük savaşlar yapmış. O nedenle buranın ismine Kocacenk demişler. Kocacenk, cenk etmek savaşmak anlamına geliyor.
Kocacenk zamanla Kocacık’a dönmüş.
Manastır, Şirok Sokak
Manastır
Üsküp Meydanı
MANASTIR MEYDANINDA
KÜLTÜR ESİNTİLERİ
Askeri okulun hemen önünden
başlayıp şehrin merkezine doğru uzanan ünlü Şirok Sokak’tayız. Manastır
meydanında Perulu bir sokak müzisyeniyle karşılaşıyoruz. Bizim için mini bir konser veriyor…
OSMANLI’DAN YADİGAR
ÖNEMLİ ESERLER VAR
Makedon Hükümeti ve Tarih
Eserleri Koruma Müdürlüğü, Yeni
Camii’nin ibadete açılması konusunda Makedonya Müslümanlarının taleplerine kulak asmıyor… Cami müzeye dönüştürülmek isteniyor…
Bu mahzun caminin hemen yakınındaki İshak Çelebi Camii’ne Türkiye
sahip çıkmış. Osmanlı’dan günümüze
yadigar kalan Balkanların bu güzel
eseri TİKA tarafından restore ettiriliyor. İshak Çelebi Camii’nin resto-
İshak Çelebi Camii
rasyonunun yıl sonuna kadar tamamlanarak ibadete açılması hedefleniyor.
Üsküp Kalesi
BALKANLARIN
İNCİSİ ÜSKÜP
Türk ve İslam tarihi açısından
büyük öneme sahip Manastır şehrine
veda ediyor ve Makedonya’nın başkenti Üsküp’e doğru yola koyuluyoruz.
Osmanlının
izlerini
taşıyan
Balkanların en görkemli şehirlerinden
biri Üsküp… Şehir ikiye bölen Vardar
Nehri’nin üzerinde yer alan tarihi
Taş Köprü bir Osmanlı eseri… Bugün
dimdik ayakta duran Taş Köprü bize
ecdadımızı anlatıyor sanki…
Taş Köprü’nün üzerinde yer alan
kitabe dikkatimizi çekiyor. Rehberimiz
Orhan İbrahim’e soruyoruz… Vardar
Nehri’nin azgın sularına gem vuran
Taş Köprü, aynı zamanda Üsküp’ün iki
yakasını birbirine bağlayan adeta bir
barış köprüsü… Köprünün doğu ya-
kası Osmanlı tarihinden izler taşıyor. Taş Köprünün batısında ise yeni
Üsküp inşa edilmiş. Yeni Üsküp’ün
meydanında dev bir heykel yer alıyor.
Üsküp’te akşam vakti… Şehrin
ışıklarıyla Taş Köprüden yansıyan
ışıklar bir renk cümbüşü oluşturuyor.
Türkiye için Üsküp’ün büyük önemi
var. Bu sebeple Türk milletvekilleri
Üsküp’ü sıkça ziyaret ediyor.
TARİHİ ÇARŞI
VARLIĞINI KORUYOR
Geceleri Üsküp adeta kristal gibi
parlıyor… Bu şehrin gecesi bir başka
güzel, gündüzü bir başka güzel…
Osmanlı’dan günümüze miras kalan
Üsküp’ün ünlü Türk çarşısındayız.
EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014 143
@Ekovitrin_haziran 2014-10:EKOVITRIN_
5/30/14
2:51 PM
Page 144
AYYILDIZIN İZİNDE / MAKEDONYA
OSMANLI YADİGARI TAŞ KÖPRÜ
Makedonya’nın başkenti Üsküp’te 600 yıllık Osmanlı yadigarı
ünlü Taş Köprü, şehri ikiye bölen Vardar Nehri üzerinde inşaa
edildi. Bugün bir barış köprüsü olarak eski ve yeni Üsküp’ü
birbirine bağlıyor.
Tarihi Türk çarşısı, Türklerin yoğun
olarak yaşadığı Vardar Nehri'nin doğu
yakasında yer alıyor… Mustafa Paşa
Camii, Kapan Han, Çifte Hamam gibi önemli Osmanlı eserleri bu bölgede bulunuyor.
Türk çarşısı günümüzde kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerden bakırcı ve telkâri ustalarına da ev sahipliği
yapıyor…
Üsküp’te, en iyi korunmuş hanlardan biri olan Kapan Han’dayız…
15. yüzyılın ortalarında İsa Bey tarafından yaptırılmış olan bu han, çarşıya gelen tüccarların konaklandığı bir
mekandı…
Evliya Çelebi seyahatnamesinde bu
yapıdan İsa Bey Hanı olarak bahsediyor... Günümüzde hanın alt katlarında kafeteryalar ve avukat ofisleri yer
alıyor. Üst kat ise İsa Bey Medresesi’ne
bağlı Kız İmam Hatip Lisesi olarak hizmet veriyor.
1440 yılında Osmanlılar tarafından
inşa edilen Bedesten’deyiz... Hala varlığını koruyan bu tarihi çarşı günümüzde eğlence mekanlarına dönüştürülmüş…
Üsküp’te 15. yüzyıl Osmanlı eserlerinden biri olan Çifte Hamam ise bugün sanat galerisi olarak kullanılıyor…
Tarihi Türk çarşısını gezerken eğer
acıkırsanız bir köftecide mola verebilirsiniz. Biz de öyle yapıyoruz… Kömür
ateşinde pişen köfte ve etlerin tadına
bakıyoruz… Hepsi çok leziz…
144 EKOV‹TR‹N HAZİRAN 2014
Üsküp Köprüsü’nden
bir manzara
623 YILDIR EZAN SESLERİYLE
YANKILANIYOR
Bu topraklar 1391 yılından beri
ezan sesiyle yankılanıyor… Günlerden
cuma. Üsküp’teki tarihi Türk çarşısının merkezinde bulunan Murat Paşa
Camii Cuma namazını kılmak için gelen cemaatle dolup taşıyor.
Bu güzel cami Üsküp Kalesi’nin
hemen yanı başında ve Üsküp’e hakim
bir tepede inşa edilmiş. Üsküp’teki
Türk Çarşısı’nın hemen üst kısmında
bulunan cami İkinci Bayezid ve Yavuz Tarihi Türk Çarşısı
Sultan Selim'in veziri olan Mustafa
Paşa tarafından yaptırıldı... Paşanın adı, cami girişindeki kitabede bulunuyor… Mustafa Paşa’nın kabri de caminin avlusundaki türbede yer alıyor.
Mustafa Paşa Camii, kendisine özgün yapısı ve ihtişamını çağdaş döneme
kadar korudu. Tarihî dönemde camiye herhangi bir ekleme yapılmadı ve mevcut yapısı aynen korundu.
1963 yılında meydana gelen bir depremde hasar gören Mustafa Paşa
Camii, 1968 yılında tekrar ibadete açıldı. Daha sonra bir restorasyon çalışması sebebiyle cami yeniden ibadete kapatıldı. TİKA tarafından gerçekleştirilen ve 9 ay gibi kısa bir sürede tamamlanan restorasyonun ardından
Mustafa Paşa Camii 29 Temmuz 2011’de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan
tarafından ibadete açıldı.
TİKA TARIM, SAĞLIK VE EĞİTİM
PROJELERİNİ DESTEKLİYOR
Mustafa Paşa Camii gibi Makedonya’da ecdat yadigarı bir çok tarihi eserin restorasyonu TİKA tarafından gerçekleştirildi… TİKA, tarihi eserlerin
restorasyonunun dışında Makedonya tarım sektörüne projeleriyle destek
sağlıyor. Ayrıca sağlık ve eğitim projeleriyle de dost ve kardeş ülke
Makedonya’ya desteklerini sürdürüyor.
Download

Ayyıldızın İzinde devamı