Türkiye’de Trafik Sorunları ve Çözüm Önerileri
Hazırlayan Prof. Dr. Yunus KĐSHALI – Kocaeli Üniversitesi
TRAFĐKTE SUÇ,
KUSUR VE
ĐHMAL
ÇEŞĐTLERĐ
Açıklamalı Örnekler
1) Tıkalı
kavşaklarda trafik
akışı:
Aşağıdaki ilk dokuz konuda, ülkemizde ya tamamen hiç uygulanmayan, ya da yanlış veya
ters uygulanan trafik kuralları ele alınmıştır. Diğer konularda da fazla etkin olmayan bazı
düzenlemelere ve denetlemelere rastlanmakla beraber, Dünya standartlarının çok
gerisinde bir durum arzettiğini söylemek yanlış olmaz.
Trafiğin tıkanmasında en büyük nedenlerden biri olan “tıkalı kavşaklara burnunu sokma
alışkanlığı” ülkemizde had safhadadır. Bunu giderecek en önemli çare, kavşakların
(Londra’da olduğu gibi) damalı çizgilerle işaretlenmesi ve kendisine yeşil ışık yansa bile
önü tıkalı olan bu kavşağa girenlerin ağır cezalara tabi tutulmasıdır. Özellikle 2010 yılının
kültür başkenti Đstanbul’un bazı önemli kavşaklarında ve diğer bazı şehirlerde bu
uygulama pilot olarak başlatılmalıdır. Kavşakların çizilerek hazırlanmasından itibaren,
basın ve polis yoluyla da birkaç haftalık bilgilendirmenin akabinde, yine birkaç haftalık
uyarıyı takiben kamera ve trafik polisi nezaretinde ağır cezalar uygulanmalıdır.
2) Akan trafikte iki
şeritten tek şeride
inerken uyulması
gerekenler:
Trafiğin iki şeritten tek şeride indiği yollarda sürücülerin fermuar yöntemiyle bir sağ
şeritten, bir sol şeritten olmak üzere tek şeride intikal etme konusu da bilinmemektedir,
bilenler varsa da, haklarının yenileceği korkusuyla araçlarının burunlarını sokma şeklinde
trafiği iyice felç eden davranışlara kalkışmaktadırlar.
YORUM –
AÇIKLAMAGÖRÜŞ-ÖNERĐ
Kabul edilmesi zor bir
davranış biçimi.
Đnsanlar inatla
kavşaklara dalmakta,
onlara bunun
yanlışlığı
anlatılmamakta ve
büyük zaman
kayıplarına
uğranılmaktadır.
Kapı önünde
birbirine yol veren bir
toplumun bu
uygulamayı çoktan
başlatması gerekirdi.
1
Türkiye’de diğer ülkelere göre tam tersi bir kuralla çalışmaktadır. Bu konuda trafik
3) Dönel
polisleri
de maalesef doğruyu bilmemektedir. Dönel kavşaklarda uluslararası kurallara
kavşaklardaki trafik
göre geçiş üstünlüğü o anda kavşakta dönmekte olanındır. Halbuki ülkemizde dönel
akışı:
kavşakta bulunan sürücü sağdan gelene yol vermek için durmakta, bu da trafiği
engellemektedir. Bu yanlışlığın düzeltilmesi için yoğun ve sabırlı bir eğitime ihtiyaç vardır.
Bu ters uygulama bizi
çok komik duruma
düşürmektedir. En
kısa zamanda
çözülmelidir.
4) Işıksız
kavşaklarda geçiş
üstünlüğü:
Bu durumda ana yolu belirleyerek geçiş üstünlüğü hakkı veren kare şeklindeki işaretler
ülkemizde kullanılmamaktadır. Bu işaretin etkin bir şekilde kullanılabilmesi için gerekli
ön hazırlıkların yapılması (kavşakların belirlenmesi, işaret levhalarının konulması,
uygulama başlatılıncaya kadar bu levhaların kapalı halde tutulması, sürücülerin
bilgilendirilmesi, uygulamanın başladığı günlerde işaretlerin de aynı zamanda açılma
aşamalarıyla tamamlanması ve uygulama sırasında etkin bir kontrol ve ceza
uygulamasının sürdürülmesi
Bu işaretlerin
Türkiye’de yokluğunu
anlamak mümkün
değildir. Belki de en
kolay uygulanabilecek
kullardan biridir.
5) Yaya geçitlerinde
yayaların geçiş
üstünlüğü
Yayaların geçmesi için işaretlenmiş, ancak trafik ışığı geçiş hakkı düzene bağlanmamış
yaya geçitlerinde yayanın geçiş üstünlüğüne sahip olduğu sürücülere mutlaka
öğretilmelidir.
Ülkemizi antipatik
kılan kuralsızlıkların
başında gelmektedir.
6) Şehir içi yollarda,
kaldırım
kenarlarında ve
üzerlerinde park
etme
Şehirlerde park etme kültürü ne yazık ki en gelişmemiş ülkelerden biriyiz. Avrupa’da
bizim dışımızda hemen hiçbir ülkede şehirlerdeki park alışkanlığı bu kadar başıboş
değildir. Son yıllarda belediyelerin el atmasıyla sokak değnekçilerinden kurtulsa da çağdaş
görünüme aşağıdaki nedenlerle ulaşmasının güç olacağını sanıyorum. Bunlardan en
önemlisi nerelere park edileceğinin belediyeler tarafından belirlenmemiş olması. Şehir
içlerinde kaldırımların işgal edilmemesi, kavşak başlarında belli bir boşluğun bırakılması
gibi çok önemli kurallara uyulmamaktadır. Sınırlar belirlenmediği için kimsenin de ne
yapacağı belli değildir. Çok acil olarak bu işe yatkın ve önem veren belediyelerle pilot
uygulamalara gitmek gerekmektedir. Park edilebilir yerler mutlaka uygun çizgilerle
belirlenmeli, bunlara uymayanların araçları müsamaha edilmeden çekilmeli, gerekli trafik
cezaları yazılmalıdır.
Herkesin şikayet
ettiği, ancak
yetkililerin bir türlü
başlatamadığı kural.
Pilot uygulamalarla
zamanla çözülebilecek
bir sorun.
2
7) Kavşak uyanıklığı Işıklı kavşaklarda gideceği istikamete kırmızı ışık yandığında sürücüler sağa dönmekte ve
oradan u dönüşü yapıp tekrar sağa dönerek istedikleri istikamete, akılları sıra ışıkta
beklemeksizin devam etmektedirler. Bu kuralsızlığı yapanlar çoğu zaman cezasız
kalmaktadır. Bu trafik kusurunu “Kavşak Uyanıklığı” diye adlandırdım.
8) Işıklı kavşaklarda Işıklı kavşaklarda ışığın yeşilden sarıya dönüşmesi halinde frene basılması bir kural
kurallara gecikmeli olduğu halde, sarıdan kırmızıya henüz geçmiş durumlarda bile kavşağa yaklaşmakta olan
sürücüler frene basmayı, hatta gaz kesmeyi daha fazla gaza basarak kavşağı son anda
olarak uyma!
geçmeye çalışmaktadırlar.
Buna kalkışanlar;
kendilerini akıllı
sanmaktadırlar. Bu
fırsat onlara
tanınmamalıdır.
Olmaması gereken
birçok kazaya
sebebiyet veren bir
vurdumduymazlıktır.
9) Araç park
alanlarının
standardizasyonu:
Şehir içerisinde park alanlarının standart ölçülerine uymayan ticari araçların uzun süreli
park etmesi diğer araçların yerlerini daraltmaktadır. (meskûn alanlarda)
Meskûn alanlarda
giderek sıkıntı
kaynağı olmaktadır.
10) Hız sınırlaması
ve kontrolü:
Hız sınırları takometre ile ölçülen otobüs, kamyon ve tırlarda bu ölçüm tekniğinin sistem
dışı bırakıldığı bir gerçektir. Otobüslerde 80 km/s aşıldığında sinyal veren takometrelere
artık maalesef rastlanmamaktadır. Otobüslerin hızlarının 120 km/s’nin çok üstüne çıktığı
140 hatta l50’ye ulaştığı sürücüye yakın oturanlar tarafından rahatlıkla izlenebilmektedir.
Sürücülerimizin en önemli ihmallerinden birisi de akşam karanlığına yakın, hatta bazen
tam karanlık çöktükten sonra da, ve sabah ortalık tam ışımadan trafikte seyreden
sürücülerin ışıklarını tam yakmamalarıdır. Bazı sürücüler park ışıkları ile seyretmekte
olsalar da bu da tehlikelidir. Bu konuda trafik polisinin bir süre ikazlarını sıklıkla yapması
ve ama mutlaka ceza uygulaması gerekecektir.
Bunu bilen yetkililer
vardır ve ne yazık ki
göz yumulmaktadır.
12 yaşından küçük çocukların ön koltukta oturtulması yasaktır. Ancak bu yasağa
uymayanların sayısı bir hayli fazladır. Bebeklerin kesinlikle kucakta taşınmaması
gerekmektedir. Böyle olduğu halde sürücünün kucağında seyreden çocuklar da eksik
değildir. Hatta bazen direksiyon simidine abanmış çocuklara da rastlanılmaktadır.
Geri kalmışlık kokan
bir vurdumduymazlık
örneğidir. Ne yazık ki
yaygın bir şekilde
görülmektedir.
11) Araçların
görünebilirliğinin
sağlanması (Işık
kullanım
zamanları):
12) Küçük
çocukların ön
koltukta oturma
yasağı:
Yetkililer ikaz
görevini yeterince
yerine getirdikleri
taktirde birkaç yıl
içinde çözülecek bir
eksikliktir.
3
13) Araçlarda kural
dışı ve tehlikeli
eklentiler:
Bazı araçların tekerlerinde Romalı gladyatörlerin taktığı gibi çıkıntılar vardır ve bunların
çok ağır cezaya çarptırılmaları gerekir. Hala bunların mevcut olması boş vermişliğin de
ölçüsünü göstermektedir. Yine araçların önüne, yanına veya arkasına standart dışı takılan
çeşitli nesneler başka araçlara hem seyir halinde, hem de park halinde zarar vermektedir.
Bunu yapanların
psikolojik testlere tabi
tutulması, gerekirse
sürücü izinlerinin
iptal edilmesi gerekir.
14) Otoyollarda
emniyet şeridi
ihlalleri:
Otoyollarda emniyet şeridinden giden ve özellikle trafik tıkandığı zaman bu şeridi işgal
etmiş olanların seri halde cezaya tabi tutulmaları gerekmektedir. Bunun için bu şeritte
seyredenlerin topluca kameraya alınması ve cezalarının da ayırım gözetilmeksizin
verilmesi gibi çarpıcı uygulamalara ihtiyaç vardır.
15) Gereksiz ve sık
şerit değiştirme
ihlalleri
Özellikle otoyollarda gerçekten gereksiz ve tehlikeli şerit değiştiren, bunu huy edinenler
vardır. Çok sıkı takibe alınmaları, kamera ve araç takibi yöntemleriyle yakalananların
psikolojik tedaviye tabi tutulmaları ve ehliyetlerine el konulması gerekmektedir.
16) Geçiş üstünlüğü
olan araçlara yolu
boşaltma:
Bu araçları fark etmenin bir sürücü görevi olduğu bilincinin yerleştirilmesi ve böyle bir
aracı dikiz aynasında gören sürücünün soldaki şeritte ise en sola, sağdaki şeritte ise en
sağa gitmesi gibi bilinen kuralların sürücülere mutlaka öğretilmesi gerekmektedir.
17) Egzoz dumanı:
Araçlardan özellikle kamyonlardan çıkan ezoz dumanı çok bariz çıktığı anlarda bile
önemsenmiyor, ancak emisyon pulu olmayan, pırıl pırıl otolara cezalar yazılabiliyor.
artıklarına çok sık rastlanmaktadır. Bu da göstermektedir ki kesinlikle kontrol
yapılmamaktadır.
Bu kusuru ikinci kez
işleyenlerin
yukarıdaki işleme tabi
tutulması uygun
olacaktır.
Herkesi rahatsız eden,
yapanın yanına kâr
kalmaması gereken
bir davranış
Bu konuda çok
yetersiz bir sürücü
kitlemiz vardır.
Eğitim şarttır.
Kabul edilmesi zor bir
durumdur. Çoğu
zaman kâğıt üzerinde
kontroller
yapılmaktadır. Gözle
görülen kusurlar da
ele alınmalıdır.
Çok önemlidir,
kazaların büyük
ölçüde önlenmesine
yardımı dokunabilir.
Karayollarında özellikle otoyollarda branda veya benzeri bir örtü ile kapanmamış, açıkta
Bu tür araçların
18) Yıpranmış lastik Trafikte seyreden araçların lastiklerinin aşınmış olup olmadıkları özellikle otoyol
girişlerinde kontrol edilmelidir. Özellikle otoyollarda aşınmış ve parçalanmış lastik
tekerlekler:
19) Üstü açık
4
karoserlerde yük
taşınması
ve düşme tehlikesi olan eşya taşıyan araçların çok sıkı bir şekilde izlenmesi gerekmektedir.
20) Araçlarda
tampon yüksekliği
standardı:
21) Öndeki aracı
taciz:
Araçlarda tampon yüksekliği standardının olmaması nedeniyle kazalardaki yaralanma, ve
hasar riski daha artmaktadır.
Önde seyreden aracı ışıkla, klaksonla ya da başka bir şekilde taciz etmenin cezasız
kalmaması gerekir. Bunun yanında sağındaki şerit boş iken daha soldaki şeridi sürekli
olarak kullanan sürücülere de mutlaka ceza yazılmalıdır. Bunların takibi bazı ülkelerde
(özellikle Federal Almanya’da) kamera ile yapılmaktadır.
arkasından gelenler
mutlaka bir zarar
görmektedirler.
Birçok ölümlü
kazanın
müsebbibidir.
Kazalara davetiye
çıkaran bir davranış
şekli. En son şeridi
uzun süre işgal eden
sürücünün de kusurlu
olduğu
unutulmamalıdır.
Bu durumda hiç
kimse elini süpürgeye
dokundurmamakta,
herkes bu hizmeti
başkasından
beklemektedir. Sonuç
kazaların artması!
22) Kazalardan
sonra kaza
mahallinin
atıklardan
temizlenmesi:
Yollarda meydana gelen kazalardan sonra, yol temizliğine hiç dikkat edilmemektedir. Ne
kadar cam kırığı, metal parçası varsa yol üzerinde bırakılmaktadır. Bunun daha sonra
kazalara neden olması kaçınılmazdır. Tutanak tutmak için giden trafik polislerinin
araçlarında güçlü süpürgeler bulunmalıdır. Yolun temizliği için birilerinin
görevlendirilmesi, yol tam temizlenmeden yolun açılmaması gerekmektedir.
23) Otoyollardaki
şerit genişliği
standardı:
Bazı otoyollarda trafik şeritleri çok dar tutulmuştur. (Örneğin Kocaeli’nin batısındaki
güzergâhta). Bu yolların bir kısmında emniyet şeridi de yoktur. Bunları otoyol
kapsamından çıkarmak gerekir.
Farkına varılması ve
çare bulunması
gereken bir durum.
24) Toplu taşıma
araçlarında ayakta
yolcu sayısı
standardı:
Şehir içinde yolcu taşımasına izin verilen bir araçta (Isuzu midibüsleri) ayakta gitmesine
izin verilen yolcu sayısı 30’dur. Böyle bir iznin nasıl verildiğini anlamak mümkün değildir.
Bu iznin nasıl
verildiği araştırılmalı
ve derhal
kaldırılmalıdır!
5
25) Hareket
halindeki araçlarda
güvenlik:
Şehirlerarası çalışan otobüslerde ebeveyninin kucağında seyahat ederken sıkılan veya
yaramazlık yapan çocukları ebeveynleri, otobüs hareket halinde iken tek başlarına
koridora salmaktadırlar. Bu duruma muavin veya sürücüler göz yummaktadırlar, hatta
birçok sürücü böyle bir durumun tehlikesinin farkında bile değildir.
Bizzat yaptığım
ikazlarda muavin
velilere bir şey
söyleyemiyoruz
bahanesine
sığınılmıştır. Garip
bir durum
26) Motosikletlerde
kask kullanımı:
Çok ihmal edilen kurallardan biridir. Uluslararası motosiklet yarışlarından da anlaşılacağı Nice fidan gibi gençler
gibi aslında sadece kaskla yetinilmemesi, boyun ve sırt bölgesinin korunmasını sağlayan
bu kural tanımazlık
enstrümanların da kullanılma zorunluluğunun getirilmesi gerekmektedir.
yüzünden heder
olmaktadır.
27) Yol çizgilerinin
gerekliliği:
Yol çizgilerinin olmadığı yerlerde trafik güvenliği çok büyük tehlikeye girmektedir. Yol
çizgisi olmayan yol kalmamalıdır
Hedef, Asfalt olmayan
yol, çizgisi olmayan
asfalt kalmamalıdır.
28) Emniyet kemeri
kullanımındaki
tavsama:
Emniyet kemerinin giderek daha az kullanıldığı gözlenmektedir. Kaldı ki, arka
koltuklarda, otobüslerde bile tüm koltuklarda kullanılması gerekmektedir. Ticari
araçların ve resmi araçların sürücülerindeki kemer kullanmama alışkanlığı tam bir
vurdumduymazlık sergilemektedir. Emniyet kemerini kullanmayan sürücülere yapılan bir
uygulama: Federal Almanya’da bu sürücülere para cezası yanında 3 ay ehliyetine el
konulmakta ve hemen o anda polis aracında bulunan çarpıcı bir film seyrettirilmektedir.
Bu filmde kemer kullanmayan bir aracın kazaya uğraması sırasında alınmış görüntüler,
birbirine çarpan kafaların kanlar içinde kalması gibi etkileyici sahneler vardır. 10 km/s
hızla giden bir araçta bile kemerin olmaması halinde ne denli hasarların ve
yaralanmaların olduğu görsel olarak izlettirilmektedir.
Đlk uygulama
yıllarındaki titizlik
kalmamıştır. Arka
koltukların bile
zorunlu hale geldiği
günümüzde,
ülkemizdeki bu
durum
düzeltilmelidir.
29) Cep telefonu
kullanımındaki
umursamazlık
Direksiyon başında yasak olan cep telefonu kullanma disiplinsizliği tam bir fütursuzlukla
devam etmektedir.
Cep telefonu
kullanma cezası
arttırılacağına
azaltılmıştır.
6
30) Araçlarda
sürücüye sigara
yasağı:
Araçların içinde havalandırma olsa bile kesinlikle sigara içilmemesi gerekmektedir. Hele
sürücülerin seyir halinde iken sigara içmeleri trafik güvenliğini tehlikeye düşürmektedir.
Sigaranın yakılması sırasında yolun izlenmesi birkaç saniye bile olsa ihmal edilmektedir.
120 km/s hızla seyreden bir araçta sigaranın yakılması için harcanan üç saniye içinde tam
100 metre yol alındığı göz önünde bulundurulduğunda olayın vahameti daha kolay
anlaşılabilir. Bu nedenle direksiyonda ellerin serbest kalması için cep telefonu (bununla
ilgili ayrıca not düşülmüştür) gibi sigaranın da kesinlikle yasaklanması gerekmektedir.
Araçların tümünde
sigara yasağı
olmalıdır. Aile
büyükleri çocukları
hiçe sayarak onları
zehirlemektedirler.
31) Toplu taşıma
araçlarında
sürücülerin ücretleri
bizzat almaları:
Minibüslerde sürücülerin ücretleri Şehir içinde sefer yapan toplu taşıma araçlarında akbil
benzeri uygulamalara tabi olmayan veya biletçi bulundurmayan otobüs, minibüs ve
midibüs sürücüleri, araçlar hareket halinde iken yolculardan para almakta, para üstünü
vermektedirler. Paranın alınması, para üstünün hazırlanması, yolcuya verilmesi işlemi
gerçekleşirken cep telefonu veya sigara yakmaya kıyasa daha uzun süre sürüş güvenliği
tehlikeye girmektedir.
1- Hareket halinde iken para alma işlemi kesinlikle yasaklanmalı ve bu yasak
uygulanmalıdır.
2- Akbil ve benzeri uygulamalar yaygınlaştırılmalıdır.
Özellikle yaz aylarında sıcak olan bölgelerde motosikletlerin sürücüleri susturucuları
çıkarmakta, gece gündüz büyük bir gürültüyle trafiğe çıkmaktadırlar. Bu durum yaygın
bir şekilde kontrol altına alınmalı ve kurala uymayanlar trafikten menedilmelidir.
Bu kabul edilemez
davranış, yürekleri
ağza getiren bir
ilkelliktir. Onlarca
canın emanet edildiği
kişi, umursamaz bir
şekilde para almakta,
para üstü
vermektedir!
Çok rahatsız edici bir
durum. Ben hiç
kontrolüne
rastlamadım!
32) Susturucu
kullanmayan
motosiklet
sürücüleri:
7
Download

Türkiye`de Trafik Sorunları ve Çözüm Önerileri