Ragıp Tüzün Caddesi No: 152 / 6 Yenimahalle / Ankara / TURKEY
Tel: +90 312 323 76 97 (PBX) www.reelektronik.com
EFL VI TESTER - TFT
KULLANIM KİTABI
( EMPEDANS EĞRİLERİ İLE ARIZA BELİRLEME TEKNİKLERİ)
NOTLAR;
1) Test edilen karttaki kondansatörleri deşarj etmeden ve kartın enerjisini kesmeden asla
teste başlamayınız.
2) ESD bilekliğinizi çalışırken takınız (ESD, şebeke toprağınıza bağlıdır).
3) Cihaz kalibrasyon gerektirmez.
4) Cihaz bakımında enerjiyi kestikten sonra hafif nemli bez ile siliniz.
CİHAZ TANITIMI :
Tüm elektronik malzemelerin testlerini empedans eğrileri ile yapabilen test cihazıdır.
Aynı anda sağlam-arızalı kartı test edebilir veya sadece arızalı kartta arıza
belirleyebilir. Sınıfının en kolay kullanışlı, kaliteli ve dayanıklı olanıdır. Empedans
eğrileri ve bazı onarım teknikleri hakkında detaylı bilgiler ilerleyen kısımlarda
verilecektir.
Resim 1. EFLVI Tester-TFT Cihazı Görünümü
Cihaz ön paneli üzerindeki butonlar ve fonksiyonları aşağıdadır. Butonların hepsi
basmalı (push) butondur. Cihaz ARM mimarili mikroişlemcili kontrol ünitesine
sahiptir ve yeni nesil yüksek çözünürlüklü TFT ekranlıdır.
↕ ↔ : Empedans eğrilerinin yatayda ve düşeyde kaydırılmasını sağlar. İki kanal aynı
anda kullanılırken sadece ‘A’ kanalı hareket eder. İstenildiğinde ‘A ve B’ kanalı tam
üst üste getirilerek çalışılabilir. Önerimiz mümkün olduğu kadar eğrileri bibirlerine
yaklaştırarak çalışmanızdır.
RANGES : Test esnasında uygulanan gerilim kademeleridir.
LOGIC : 10 V, 10 mA test kademesi
LOW : 10 V, 120 mA test kademesi
MED : 20 V, 4 mA test kademesi
HIGH : 50 V, 0,5 mA test kademesi
LOCK (Lock Ranges) : İstenilmeyen test kademelerinin iptal edilmesini,
kilitlenmesini sağlar. Bu işlemi yapmak için butona basılır ve basılı tutulur. Daha
sonra diğer elimiz ile kullanmak istediğimiz kademelerin ledleri yakılır ve seçim
yaptıktan sonra LOCK’R butonu bırakılır. Cycle yaptığınızda sadece seçtiğiniz
kademelerdeki eğriler görülür.
CYCLE : Test kademlerinin otomatik olarak taranmasını sağlar. LOCK butonu
öncesinde kullanılmış ise seçilen test kademelerini kullanır.
CYCLE SPEED : CYCLE hızını ayarlar.
EFL VI Tester-TFT
2
FREQ (Frequency) : Normal test frekansı 120 Hz. dir. Bu buton kullanıldığında 2000
Hz. frekansına geçilir. Empedans değeri frekans ile değişen malzemelerin daha kolay
test edilmesini sağlar.
A (Kanal A) : A kanalıdır.
B (Kanal B) : B kanalıdır.
COM (Common) : Referans bağlantısıdır. Genellikle elektronik kartın testi esnasında
toprak veya besleme alınır.
A/B : A ve B kanalının aynı anda kullanılmasını sağlar. Tek kanal kullanılıyorsa
sadece A kanalı aktiftir.
ESD : Cihaz ile birlikte verilen ESD bilekliğin takıldığı soketidir.
EMPEDANS EĞRİLERİ NEDİR?
Ülkemizde arıza belirlemede en çok komponent test cihazları kullanılmaktadır.
Bunların da içerisinde en önemli olan ve çok tercih edilen empedans test cihazlarıdır.
Ohm kanunundan bilindiği gibi Voltaj / Akım oranı, direnci verir. Kondansatör ve
bobin gibi direnç değeri frekansa göre değişen elektronik malzemeler de direnç
kavramına dahil edilirse, genel ismi ‘empedans’ olur. Empedans eğrileri ile arıza
belirlemeye akademik yaklaşım şudur; ‘bir elektronik malzemenin empedans
karakteristiği bozulmuş ise malzeme bozulmuştur.’ Ülkemizde üretilen ilk ve tek
taşınabilir empedans test cihazı aşağıda görülmektedir. Cihazımız sağlamlığı, kalitesi
ve kolay kullanışlı olması açısından da sınıfında liderdir.
Resim 2. EFL VI Tester-TFT kart karşılaştırma görüntüsü
Voltaj/Akım oranına kısaca V-I da denir. Bazı kaynaklarda; Empedans test, ASA
(Analog Signature Analyse- Analog Sinyal Analizi) testi de denir, kastedilen aynı
şeydir. Biz kısaca V-I eğrileri diyeceğiz.
Üzerinden aşırı akım geçiren (over load) bir yarı iletkenin karbonlaşarak direnç eğrisi
şekline dönüştüğü oldukça sık görülen arızadır. Açık devre veya kısa devre olması ise
bu arızayı daha da belirginleştirir. En temel bilinmesi gereken V-I eğrileri aşağıda
verilmektedir. Bu grafiklerde yatay eksen voltaj, düşey eksen ise akım eksenidir.
EFL VI Tester-TFT
3
Sağlam direnç empedans eğrisi
Sağlam zener diyot empedans eğrisi
Sağlam diyot empedans eğrisi
Sağlam kondansatör empedans eğrisi
Şekil 1. Temel elektronik malzeme empedans (VI) eğrileri
Kondansatör ve bobin eğrileri elips şeklindedir. Fakat merkeze göre simetriktir.
Bobinin iç direnci olduğundan halka düşey düzlemde biraz yatık oluşur. Burada
verilen eğriler en temel olanlardır. Devre dışında görülmesi gereken eğrilerdir. Bu
temel eğrilerden yola çıkarak tüm elektronik malzemelerin testi yapılabilir.
Digital ve Analog entegrelerin (IC) tüm bacaklarında aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi
sigorta maksatlı zener diyotlar bulunur.
Analog IC Pin Koruma Zenerleri
Digital IC Pin Koruma Zenerleri
Şekil 2. Entegre bacaklarındaki koruma diyot yapıları
Analog entegrelerdeki (LM339, 555, 556, ULNXXX, OP-AMP vs. gibi) her pine
konan sigorta yarı iletken empedans eğrileri farklıdır. Fakat değişmez önemli bir kaide
vardır ki, bu da hepsini kolayca test etmemizi sağlar; aynı işi yapan pinler besleme
veya toprağa göre aynı empedans eğrisini verirler. Mesela ULN2003 ün çıkış
pinlerinde beslemeye göre görülen diyot eğrileri aynı olmalıdır. Birisi çok az fark
oluşturuyorsa (devre dışında) arızalıdır. Dijital entegrelerde de şekilde görüldüğü gibi
diyotlar besleme veya toprak tarafına yerleştirilmiştir. Devre dışında bir entegrenin
tüm bacaklarında aynı şekilde düzgün diyot karakteristiği görülemiyorsa malzeme
arızalıdır.
EFL VI Tester-TFT
4
Malzemelerin pin isimleri (pinout) internet ortamından search (www.google.com)
edilerek kolayca bulunabilir. Aşağıda TL084 analog entegresi google search’ü ve
bulunan ilk siteden alınan .pdf formatındaki data sheet’ deki entegre pinout’ları
görülmektedir.
Şekil 3. TL084 Entegresinin bacaklarının (pinler) isimlerinin bulunması
EFL VI Tester-TFT
5
Sağlam ve Arızalı Elektronik Kartın Karşılaştırılarak
Arızanın Bulunması
Sağlam ve arızalı iki kart hızlı mukayese edilerek arızalı malzemenin
bulunduğu nokta (düğüm noktası) kolayca belirlenebilir. Bunun için bağlantı şekli
ve dikkat edilecek kurallar aşağıda verilmiştir.
1
GND
2
Arızalı Kart
Sağlam Kart
14
14
8
8
1
1
GND
GND
Şekil 4. İki kartın karşılaştırılması
Sağlam ve arızalı elektronik kartlar mukayese edilirken, aşağıdaki maddelere dikkat
edilmelidir.
1. Elektronik kartlar birebir aynı olmalıdır, modifikasyon veya hardware version
farklılığı olmamalıdır. Elektronik kart üzerindeki potansiyometre ve jumper
gibi ayarlar aynı konumda olmalıdır.
2. Elektronik kartlarda enerji olmamalıdır.
3. Birden fazla voltaj konumunda test edilecek ise (cycle modu) programlı
malzemeler dışarı alınmalıdır. Şayet programlı malzeme sökülmeyecek ise, 10
V. kademesinin aşılmaması önerilir. Sadece logic ve low kademeleri
kullanılmalıdır.
4. Besleme ve toprak kısa devre edilir ise, aynı anda her iki tarafa göre eğriler
mukayese edileceğinden farkı bulmak kolaylaşır. Böylelikle istenmeyen
kapasitif gürültüler de ortadan kalkmış olur.
EFL VI Tester-TFT
6
5. Farkın bulunduğu noktaya referans (com) takılır. Bu noktaya göre o noktadaki
tüm malzemeler kıyaslanır. Böylece farkın bulunduğu yer lokalize edilmiş ve
arızalı malzeme mümkün olduğu kadar devre içinde bulunmuş olur.
Unutulmamalıdır ki, elektronik karttan minimum malzeme sökerek (kart ile çok
az oynama yaparak) arızanın bulunması esastır.
6. Fark noktası bulunduktan sonra, com ucu fark olan yere bağlanır. Sağlam ve
arızalı kartta, fark olan noktaya gelen malzemelerin diğer bacaklarına
dokunularak, en fazla fark olan malzeme tespit edilir. En çok farkın olduğu
malzemeler dışarıya alınarak test edilir. İki bacaklı malzemelerin bir bacağını
sökmek onu devreden çıkarmak demektir.
İki arızalı kart mukayese edilerek arızalı malzemeler bulunabilir. Arızalı elektronik
kartta simetrik devreler var ise kendileri arasında mukayese edilebilirler. Mesela 8
dahili aboneli bir santral ana kartı ve bir abone kanalı arızalı olsun. Kanal devreleri
hepsinde aynı olduğundan, diğer sağlam bir kanal ile kıyaslanarak kolayca arızalı
malzeme bulunabilir. Hangi kanalın arızalı olduğu sistem bilgisine sahip teknik
personelden alınan yardımla belirlenmelidir. Eğrilerde karşılaştırma mantığı işletildiği
sürece arıza kolayca bulunacaktır.
Tek bir arızalı kart ile arıza bulmak tecrübe istemektedir. Şüphelenilen malzeme
sökülerek devre dışına alınır. Devre dışında ise malzemenin empedans eğrisi testi
kesinlikle doğru neticeyi verecektir. Malzemelerin sağlam ve arızalı empedans
eğrilerine hakim olmak gerekir. Malzeme bacaklarının (pinlerinin) ne işe yaradığını
internet ortamından datasheet’ lerine bakarak bilmek testi hızlandıracaktır.
Analog entegrelerin tüm bacakları dijital entegreler kadar aynı eğriyi vermezler. Aynı
işlevi yapan bacaklar (4 adet giriş, 8 adet çıkış gibi) kendi aralarında aynı eğriyi
vermek zorundadır. Testlerde referans sabit olmalı GND veya –Vcc genelde
alınmalıdır. Entegre bacaklarında aynı işi yapan bacaklardan biri çok az değişik eğri
veriyor ise arızalıdır. Tüm test kademeleri ‘cycle’ yapılarak malzemeye tatbik edilir.
Malzeme arızalı ise test kademesinin birinde fark verecektir. Entegre bacaklarında
yukarıda bahsedilen diyot eğrileri görülür. Kısa devre, açık devre veya direnç eğrisi
çok görülen arıza eğrileridir.
Şekil 5. İki kartın karşılaştırılmasında bulunan fark
Yukarıdaki fark eğrisini bulduğumuz kart üzerinde yapılan empedans testinde BC547
transistör arızası bulunmuştur. Empedans testleri EFL ile yapılmıştır. Transistorün
base pini bir direnç üzerinden 74XXX serisi (TTL kapı entegresi) bir malzemeye
gitmektedir. Transistorün devre dışında base-emiter arasında göstermesi gerektiği eğri
ve arızalı bulunan eğri şekilde görülmektedir. Yeşil renkli transistör (zener diyot)
eğrisi (Kanal B) olması gereken, kırmızı arızalı direnç olmuş eğri (Kanal A)’dir.
Arızalanan yarı-iletken yapının yanarak (karbonlaşarak) direnç eğrisine doğru gittiği
görülmektedir.
EFL VI Tester-TFT
7
Elektronik Malzemelerin Sağlam Empedans Eğrileri
EFL VI Tester-TFT
8
EFL VI Tester-TFT
9
EFL VI Tester-TFT
10
Arızalı Malzeme Empedans Eğrileri :
Elektronik malzemelerin arıza yapması durumunda empedans eğrileri
aşağıdaki şekillerde görüldüğü gibi düzensiz meydana gelir. Kısa devre ve
açık devre şeklinde de meydana gelebilir.
Şekil 5. İki kartın karşılaştırılmasında
bulunan bazı farklar
Elektronik malzemelerde bozulma (defect) aşırı veya ters akım
sebebiyle çoğunlukla meydana gelir. Aşırı akım (over load) üzerinden geçen
yarı iletken malzemelerde yanarak karbonlaşma çok görülür. Karbon da bir
direnç olduğundan özellikle bozulan transistör ve entegre gibi malzemelerin
pinlerinde dirençleşmiş eğriler çok görülür.
EFL VI Tester-TFT
11
Download

EFLVITester - TFT -Kullanım Kitabı İndirmek İçin Tıklayınız