Çekim Planları ve Kamera Hareketleri
•
•
•
•
•
İncelenecek Başlıklar
1-Çekim Planları
2-Kamera Hareketleri
3-Çekim Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar
4-Kamera Açılarıyla Verilen Mesajlar
1-Çekim Planları
• Kamera vizöründen (bakaç) oluşturulan çerçevenin
boyutlarına göre çekim ölçekleri değişir. Çekim ölçeği
yetişkin bir insan bedenidir. Genel perspektifte çekim
ölçekleri aşağıda sıralanmıştır.
1a-Yüz Plan
• İnsanın alnından itibaren
çeneye kadar olan kısmı içine
alan bölümdür. Yüz ifadesini
daha yakın plana getirmeyi
amaçlayan çekimdir. Burada
da boğaz kısmı ve başın üst
kısmında saçlara gerek
yoktur.
1b-Baş Plan
• Bir insanın başının kadrajda yer
aldığı çekim ölçeğidir. Ancak başın
hemen üzerinden kesilmemelidir.
Çünkü kadraj başın hemen
üzerinden veya hemen çeneden
kesilirse o kişi sakat gibi görünebilir.
Bu bakımdan başın üzerinden çok
da fazla olmamak kaydıyla baş
boşluğu bırakılır. ( baş boşluğu
kadrajı 10 eşit parçaya yatay olarak
böldüğümüzü farz edersek onun
2’lik kısmı kadar olmalıdır). Alt
kısımdan da aynı şekilde bir miktar
boşluk bırakılır.
1c-Omuz Plan
• Omuzun bir miktar
altından, göğüs kısmı
alınmadan oluşturulan
ölçektir. Burada da başın
üzerinde baş boşluğu
bırakılması gerekir.
1d-Göğüs Plan
• Göğsün hemen
altından ve yine baş
boşluğu bırakılacak
şekilde üstten kesilen
çekim ölçeğidir.
1e-Bel Plan
• Belin kravat boyu diye tabir
edilen kısmından bölünerek
oluşturulan çekim ölçeğidir.
Burada dikkat edilmesi gereken
tam belden kesilirse sakatmış
izlenimi olacağından genel
olarak biraz üstünden
kesilmesidir. Daha aşağıdan da
yani belin daha alt kısmından da
kesebilirsiniz. Burada da baş
boşluğu mutlaka bulunmalıdır.
1f-Diz Plan
• Bu çekim ölçeği dizin
altından itibaren
kesilen ölçektir.
Burada önemli olan
dizin tam üstünden
olmamasıdır. Yine
yukarıdan baş
boşluğu verilerek
oluşturulur.
1g-Boy Plan
• Boyun tamamının yer
aldığı çekim ölçeğidir.
Burada üstten baş
boşluğu verilir alttan
da boyun kavranması
açısından alt boşluk
verilmelidir.
1h-Detay Plan
• Senaryo gereği yukarıda
saydığımız çekim
ölçeklerinin yetersiz kaldığı
noktalarda her hangi bir
uzvun (örneğin; göz, yüz
çizgileri, eller) çok daha
yakından çekilmesi ile
oluşan çekim ölçeğidir.
1i-Genel Çekim
• Bir insan grubunun ya da bir
mekanın genel görüntüsünü
çekerken kullanılan ölçektir.
Ayrıntılar ön planda olmaz ancak
kadrajda oluşturduğumuz resmin
geneli kompozisyon kurallarına
uygun olmalıdır. Örneğin kadrajın
çok sağında veya çok solunda
olmamalıdır. Bu şekilde bir boşluk
bırakılırsa sağdan birinin geleceği
veya sağ tarafta özellikle
belirtilmesi gereken bir şey
olduğu anlamı çıkar.
1k-Konu Takibi ve Dikkat Noktası
• Çerçeve içerisinde bulunan
konunun veya ilginin
dağılarak başka bir konunun
ilgi odağı olması sonucu
kameranın Pan, Tilt, Zoom,
(yaklaşma-uzaklaşma)
hareketleriyle konuyu takip
etmesi gerekir.
1m-Ayrıntının Gösterilmesi
• Çerçeve içerisinde veya
dışında bulunan ve konu
içerisinde seyirciye
gösterilerek vurgulanmak
istenen bir ayrıntının gösteril
mesi amacıyla kameranın
• “pan, tilt, zoom”
hareketleriyle ayrıntıyı
göstermesi.
1n-Stüdyo Çekim Planı
•
Stüdyoda konuklu çekimlerde birden fazla kamera kullanılır. Ortadaki kamera
ortada oturan kişiyi görürken, diğer kameralar çapraz köşelerdeki kişileri çeker.
2-Kamera Hareketleri
2a-Pan: (Sağa-Sola Çevrinme)
•
•
Kameranın sağdan sola-soldan sağa
doğru yaptığı çevrinme hareketine PAN
denir. Soldan sağa yapılan harekete
sağa pan, sağdan sola yapılan harekete
sola pan denir.
Uzun bir objeyi mesela bir gemiyi
çekerken, gemi hakkında daha çok
detay verebilmek amacıyla pan yapılır.
Pan Yaparken Dikkat Edilecek Husus
• Pan yaparken birbiri ile ilişkili iki unsur hakkında izleyiciye bilgi vermek ve
bu iki unsuru birbirine ilişkilendirmek amacıyla hareket tercih edilir. Bu
nedenle pan için başlangıç karesi ile pan hareketinin son karesi çok
önemlidir. Bu iki unsur arasında çok fazla boşluk varsa pan tercih edilmez,
aradaki boşluğun hem seyirci, hem de konu için önemi olmadığından
izleyici sıkılır. Dikkatinin dağılmasına neden olur. Pan hareketi en fazla 90º
açılar için tercih edilmelidir.
• Pan hareketinin hızı da çok önemlidir. Detayların kaybolmayacağı kadar
yavaş, ama sıkmayacak kadar tempolu olmalıdır. Gözün takip edebileceği
hız miktarı kadar.
2b-Tilt: (Yukarı-Aşağı Çevrinme)
•
Kameranın dikey eksende, yukarıdan
aşağıya-aşağıdan yukarıya doğru
yaptığı hareketlere Tilt hareketi denir.
Kamera gövdesinin yükselip alçalarak
yaptığı hareketten farkı çekim
düzleminin değişmemesidir.
Yukarıdan aşağıya yapılan tilt
hareketine tilt down, aşağıdan
yukarıya yapılan harekete tilt up
denir. Örneğin bir insan vücudunu
yukarıdan aşağıya doğru
taradığımızda oluşan hareket tilt
down olacaktır.
Tilt Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar
• Genel görüntüsü herkes tarafından bilinen veya daha önceki
planlarda gösterilen objelerin detayları hakkında bilgi vermek
amacıyla, çerçeve formatına uymayan çok yüksek ve büyük
objelerin çekiminde, mesela bir kadının kapıyı açmasıyla
kafasının görünmesi sonra kapıyı çalan kişi gözüyle aşağı doğru
bir bakışı (göz süzüşü) gerçekleştirmek veya normal olmayan
bir davranışın sürprizini seyirciye göstermek (kapıdaki kadının
kör oluşu gibi) amacıyla, özel efektler veya karmaşa gibi bir çok
amaç ile tilt hareketi yapılır.
2c-Truck: İleri-Geri Hareket
• Kamera ile ileriye-geriye doğru
yatay eksende yapılan harekettir.
Dolly, pedestal veya şaryo ile
yapılabilir. Hareket takiplerinde
kullanılır. Konunun hareketine aksi
istikamette yapılabilir. Bu sayede
konunun olduğundan daha hızlı
hareket ettiği etkisi uyandırılabilir.
Çerçeveyi gereksiz yere
büyütmemek veya küçültmemek
için kullanılır.
2d:Dolly: Kayma
• Kamera gövdesi hareket
ettirilerek yapılan mekanik
harekettir. Kamerayı ele
alarak ve kamera
sallanmasını, titremesini göz
ardı ederek yapılabilir. Kayma
hareketi düz zeminlerde
tekerlekli bir tripod veya dolly
ile zeminin bozuk olduğu
durumlarda şaryo kurarak
yapılabilir.
Dolly Niçin kullanılır?
• Yürüyen, koşan bir kişiyi
çerçeve genişliğini
değiştirmeden takip etmek
amacıyla sık sık kullanılır.
Duvardaki, tabletteki
kabartmayı yatay düzlemde
tararken pan yaparsak
kabartmanın uçlarına doğru
netlik ve çerçeve büyümesi
problemini ortadan kaldırmak
için yatay düzlemde kayma
hareketi idealdir.
2e-Pedastal: Yukarı-Aşağı Hareket
• Kamera ile yukarıdan-aşağıya
veya aşağıdan-yukarıya doğru
dikey eksende yapılan
harekettir. Mesela bir insanı
ayaklarından başına kadar
çerçeveyi genişletmeden takip
etmek için yapılır. Dikey
nesnelerin yüzeylerindeki resim
veya kabartmayı takip ederken
tilt hareketi yapılırsa netlik ve
çerçeve büyümesi
probleminden kaçınmak için
idealdir.
2f-Ark (Dairesel Hareket)
• Kameranın dairesel olarak
yaptığı harekettir. Çerçevenin
sabit tutulması hareketin
doğru yapılması için
gereklidir. Resim çerçevesinin
başlangıcı ile bitiş karesinin
aynı formatta olması tercih
edilir. (Panoramik çekim de
denebilir)
2g-Zoom: Optik Kaydırma
• Çekilen konunun sabit bir yerde
durması ve kamera gövdesi ile
hareket etmeye gerek kalmadan
görüntü açısının büyümesi veya
küçülmesinin mercekler
yardımıyla sağlanmasıdır.
Objektif içinde bulunan
merceklerin ileri veya geri
hareketiyle yapılır. Bu optik
kaydırmaya zum denir.
Zoom Out-Zoom İn
•
•
Çerçeveye sığmayan konunun genelini
görmek için veya genel görüntü içinden
detaylar almak için zum yapılır. Zum
hareketinde çerçeve genişler veya
daralır. Bunu “Zoom out ve zoom in”
kavramlarıyla ifade ederiz. Zum
hareketindeki dezavantaj, dar bir açıda
objeyi çekerken arka plan flulaşır.
Geneli görmek için açı genişletildiğinde
ise arka planın da netleşmesidir.
Zum hareketi aslında ciddi bir kamera
hareketidir ve zaten çerçeve içinde
hareket eden nesneler varsa izleyicinin
dikkatini dağıtmamak için ayrıca bir
zum hareketi yapılması tavsiye
edilmemektedir.
2h-Alan Derinliği
•
İnsan gözü bulunduğu noktadan neredeyse
sonsuza kadar olan tüm alanı net görme
imkanına sahiptir. Ancak, çekimi yaparken
netlik yaptığımız nesnenin önünde ve
arkasında bir netlik bölgesi oluşur ve bu
bölgenin dışında kalan bölgeler netsiz (flu)
olur. Bu bölgeye “Net Alan Derinliği” denir.
Alan derinliği, netlik noktası belirlendikten
sonra en yakında net olan noktadan en
uzaktaki net olan noktaya kadar olan
aralıktır. Net alan derinliği, nesnenin önünde
daha az, arkasında ise daha fazladır. Netleme
yapılan nesnenin 1/3 (a) oranında önünde
ve 2/3 (2a) oranında arkasında olmak üzere
görüntüde net olarak çıkacak mesafedir.
(a+2a).Objektifin netliği, uzak bir noktaya
yapıldığında alan derinliği daha fazla
olacaktır.
3-Çekimde Dikkat Edilecek Hususlar
3-Çekimde Dikkat Edilecek Hususlar/1
•
•
•
•
•
•
•
•
1-Konu takibi ve çekim için en avantajlı yeri bulun.
2-Çekimlerde gereksiz tüm hareketlerden kaçının.
3-Kamera hareketleri kullanacaksanız hareketli plana başlarken ve planı bitirmeden
önce en az 5 saniye sabit plan görüntü alın.
4-Kamera Çekimlerinde her hareketin bir sebebi olmak zorundadır. Özel çekimler
bunun dışında kalır. (Örneğin klipler)
5-Amaçsız hareketler seyircinin acemi bir kameramanla baş başa olduğunu
hissetmesine neden olduğu gibi konunun da dağılmasına sebep olacaktır.
6-Sabit ve kararlı çekimler etkili ve anlamlı olur
7-Süpürür gibi tabir edilen, devamlı hareket halinde ve kararsız çekimden uzak
durun
8-Her obje veya konuda yeterince sallantısız, anlaşılacak kadar sabit kalın. Yerine
göre sallantılar normal karşılanır. Arabada veya yürürken yapılan çekimlerdeki
sallantı zaten işin doğallığındandır.
3-Çekimde Dikkat Edilecek Hususlar/2
•
•
•
•
•
9-Işık kullanımı çok önemli. Işığı sırttan veya yandan alın. Işığa karşı çok zorunlu
olmadıkça çekim yapmayın. Zira diyafram çok fazla ışıkla karşı karşıya kaldığı için
çekilen objenin veya insanın yüzü siyah çıkacaktır.
10-Ses kaydı önemli. Çekim sırasında kameranın sesi kaydedip etmediği
Audiometre ibresiyle kontrol edilmeli veya bir kulaklıkla çekimden gelen ses
dinlenmelidir.
11-Çok fazla zoom-in ve zoom-out kullanmayın. Plandan plana geçişler yavaş
olmalı, pan yaparken yumuşak geçişlerle devam edilmeli ve çok hızlı olmamalı.
İnsanın göz takibi ve bakış hızı dikkate alınmalıdır.
12-Yapılacak gerçek çekimler öncesi prova yapılmalı. Provalar ve deneme çekimleri
cesareti attırır, hatayı en aza indirir.
13-Çekimde kullanılacak bütün ekipman baştan sona iyice kontrol edilmeli.
4-Kamera Açılarıyla Verilen Mesajlar
• Sinemada genel olarak kullanılan
belli başlı açılar vardır. Bu açıların
belirlenmesinde ise deneme
yanılma yöntemi kullanılmıştır. Bu
tecrübeyle sabit bilgiler, kameranın
izleyicinin gözü olarak kullanılıp
algılamada rahatlık kazandırmak
için oldukça pratiktir. Zaten aslında
görsellik başlı başına bir anlatım
unsurudur. Burada görselliğin en
temel kurallarından biri olan
kamera açılarını ve bunların etkisini
göreceğiz.
Altın Nokta
• Film karesinin hayali olarak 9’a bölündüğü
varsayıldığındaki en içte kalan karenin içinde
yer almalıdır. Bütün görsel sanatlarda
kullanılan bu altın nokta kuralı sıkça kullanılır.
Bunun nedeni ise, insan algısının en çabuk
algıladığı yerin bu noktalar olduğunun
kanıtlanmasıdır.
Özdeşlik Kuralı
• Eğer bir kişiyle izleyenin özdeşlik kurmasını
istiyorsanız kamera daima o kişinin tam
karşısında yer almalıdır. Ve daima altın nokta
dediğimiz alanda bulunmalıdır. Bu şekilde
izleyenler ve karakter arasında empati
kurulması sağlanır. Ve genelde baş karakter
yakın plandan gösterilir ki yüzünün ifadesi
daha akılda kalıcı ve etkili olsun
Dengesizlikler
• Bir insanın aciz ve dengesiz olduğunu anlatmak için kamera
en üst köşede yer alır. Bu tür çekimlerde insan veya nesne
yani çekilen her neyse belli oranda gerçeklikten,
nesnellikten uzaklaşır.
Büyüklük-Küçüklük
• Büyüklük
• Bir insanı güçlü ve kararlı göstermek için de kamera alta yerleştirilir. Bu
şekilde kişi olduğundan büyük görünür. Ukalalık veya patronluk taslama
ifadesini de vermek için kullanılır.
• Küçüklük
• Bir insanı ezik ve güçsüz göstermek istiyorsanız kamerayı yukarıya
yerleştirirsiniz. Tabi bu kural oyunculukla da bütünleşmelidir.
Diğerlerinde olduğu gibi. Salt küçüklük değil, ezilmişlik, zavallılık,
güçsüzlük, umutsuzluk gibi duyguların anlatımında da kullanılır
İzlediğiniz için Teşekkür Ederim
(Ramazan Cihan)
Download

1-Çekim Planları