SÖZLÜ TARİH VE YEREL TARİH NEDİR?
“Sözlü tarih insanlar etrafında kurulmuş
bir tarih türüdür.
Tarihin içine hayatı sokar, kapsamını
genişletir. Kahramanlarını sadece liderler
arasından değil çoğunluğu oluşturan ve o ana
kadar bilinmeyen insanlar arasından da seçer.
Tarihi topluluğun içine ve dışına taşır.
Daha az ayrıcalıklı ve özellikle yaşlı
olanların saygınlık ve özgüven hissi
kazanmalarına yardımcı olur.
Toplumsal sınıflar ve nesiller arasında
bağlantıyı, dolayısıyla anlayışı sağlar.
Kısacası daha dolu insanlar yaratır. Aynı
şekilde, sözlü tarih, insanı tarihin kabul edilmiş
mitlerini ve tarih geleneğinin içinde yer alan
baskın yargıları tartmak zorunda bırakır.”
Paul THOMPSON
Sözlü Tarih İle İlgili Tanımlar
 Anlatıcının birinci el bilgilerden söylediği
kanıtların kaydedilmesidir.(Baum)
 Temelde sözlü kaynaklardan oluşan yazılı
tarihlerdir.(Welton ve Mallan)
 Belirli bir konu etrafında, o konuyla ilgili
kişilerle yapılan ve kaydedilen uzun söyleşiler
sonucu ortaya çıkan bilgilerin belirli bir sistem
içerisinde incelenmesidir. (Öztürkmen)
 Bir yandan araştırma yapan tarihçinin
kullanabileceği bir yöntem, diğer yandan bu tür
araştırmaların yarattığı bir tarih yazım
biçimidir.(Somersan)
Sözlü Tarihin Kaynakları
 Sözlü tarih, insanların geçmiş hayatlarıyla
ilgilendiği için, her toplumsal yapıdan insan ve
insanların geçmişi sözlü tarihe konu olabilir.
(köylüler, şehirliler, kadınlar, erkekler,çiftçiler,
balıkçılar, işçiler, askerler vb.)
Öğretim Yaklaşımı Olarak Sözlü Tarih ve
Faydaları
Öğrencilerin;
Araştırma ve Soru sorma becerileri
geliştirilebilir.
Kronoloji anlayışının gelişmesine katkı
sağlanabilir.
Sosyal, kişilik ve Ortak çalışabilme becerileri
gelişir.
Mukayese edebilme becerilerini geliştirir.
Gözlem, eleştirel düşünebilme, organizasyon
becerileri gelişebilir.
Öğretim Yaklaşımı Olarak Sözlü Tarih ve
Faydaları
 Konsantrasyonunu artırır.
 Değişim ve süreklilik gibi kavramları
öğrenmesine yardımcı olur.
 Mülakat sorusu hazırlama, verileri elde
etme, analiz ve yorum yapma becerileri
gelişir.
 Yaparak ve yaşayarak öğrenme imkanı
bulurlar.
 Yeni bakış açıları kazanabilirler.
Öğretim Yaklaşımı Olarak Sözlü Tarih ve
Faydaları
Sözlü tarih Çalışmaları;
Okul ile yaşam arasında köprü vazifesi görür.
Dökümanlara dayalı, araştırmalar sonucu elde
edilemeyen bilgiler elde edilebilir.
Sözlü Tarih Etkinliği Planlanırken Dikkat
edilecek Hususlar
 Kazanımlara uygun olmalıdır.
 Öğrencilere kazandırılacak beceriler
belirlenmelidir.
 Çalışmada yararlanılacak kişiler belirlenir.
Öğrencilere;
Mülakat sorularının nasıl hazırlanacağı, nasıl
sorulacağı
Mülakat sırasında nelere dikkat edileceği,
Elde edilen verilerin nasıl yorumlanacağı,
Etkinlik sonucunda, nasıl rapor hazırlanacağı
önceden öğretilir.
Sözlü Tarih Etkinliği Planlanırken Dikkat
Edilecek Hususlar
 Çalışmayı yürütecek öğrenci grupları belirlenir.
 Sınıf dışında yapılacak çalışmalarda , ailelerin ve
Milli Eğitim Müdürlüklerinden gerekli izinler
alınır.
 Çalışma sonucunda davranış değişikliklerini
görmek amacıyla, ne tür ölçme ve değerlendirme
uygulanacağına karar verilir.
 Elde edilen sonuç ve deneyimlerin sınıfta nasıl
paylaşılacağı planlanır.
Etkinlikte Aşağıdaki İşlem Basamakları Takip
Edilebilir
 Araştırılan konuyla ilgili bilgi verecek kişilerin
tespiti
 Kişiyle temasa geçilmeden önce, ne tür bilgilere
ulaşılmak istendiğine karar verilmelidir.
 Kişinin konuşkan ve öğrencilerle kaynaşabilecek
bir kişi olmasına dikkat edilmelidir.
Etkinlikte Aşağıdaki İşlem Basamakları Takip
Edilebilir
 Görüşmenin gerçekleştirilmesi sırasında;
 Kişinin bütün hayat hikayesini dinlemeye gerek
yoktur.
 Görüşme, araştırılan konu üzerinde
odaklanmalıdır.
 Konuşmacının ne yaşadığı, düşündüğü ve
hissettiği ortaya konmalıdır.
 Kişiyi konuşturmak için, değişik yaklaşımlar
kullanılabilir.(fotoğraf ve nesneler)
Etkinlikte Aşağıdaki İşlem Basamakları Takip
Edilebilir
 Konuşmacıya sorulacak sorular,yazılı bir metin
halinde hazırlanır.
 Soruların, derinlemesine bilgi elde edebilecek
nitelikte olmasına dikkat edilmelidir.
Etkinlikte Aşağıdaki İşlem Basamakları Takip
Edilebilir
Görüşmede elde edilen verilerin
değerlendirilmesi;
Teybe kaydedilen bilgiler çözümlenerek,
araştırma konusu ışığında kategorilere ayrılır.
Anlatılan önemli olaylar ve temalar
resmedilebilir.
KAYNAK: MUSTAFA GENÇTÜRK
ERZURUM SUNUMU
TARİH VAKFI VE ÇALIŞMALARI
 Tarih Vakfı son onbir yıldır Sözlü Tarih ve
Yerel Tarih alanında yürüttüğü nitelikli
projeler, eğitim atölyeleri, sergiler, yayınlar
ve konferanslar vb. çalışmalarla bu alana
ilişkin önemli bir bilgi ve deneyim birikimi
oluşturmuştur. Bunun yanı sıra yürüttüğü bu
çalışmalarla Türkiye için yeni bir alan olan
Sözlü Tarih ve Yerel Tarih alanına önemli
katkılarda bulunmuştur.
Tarih Vakfı tarafından “Tarihe Bin Canlı Tanık”
ve “Akdeniz Sesleri / İstanbul Semt Tarihleri”
adlarında iki sözlü tarih projesi yürütülmüştür.
http://www.tarihvakfi.org.tr/ayrinti.asp?StrId=2
 Tarihe Bin Canlı Tanık, Tarih Vakfı tarafından
gerçekleştirilen sözlü tarih projesidir. Tarihe
Bin Canlı Tanık kapsamında, 70 yaş üzeri 1000
kişi ile sözlü tarih çalışması yapılmıştır.
 Tarihe 1000 Canlı Tanık projesi ile, toplumun
farklı kesimlerinden, kültürel gruplarından ve
sektörlerinden belli sayıda kişinin anı ve
tanıklıklarının yer alacağı ulusal bir sözlü tarih
arşivinin oluşumu amaçlanmıştır.
 Proje kapsamında görüşme yapılan ana
toplumsal gruplar şöyledir;
 Meslekler: Profesyonel meslekler (doktorlar,
avukatlar, vb.), tarımda çalışanlar, işçiler, evde
çalışanlar, vb.
 Sektörler: Ulaşım, gıda, otomotiv, enerji,
dayanıklı tüketim (beyaz eşya), tekstil,
hizmet, iletişim, bilişim, inşaat, reklam,
turizm, vb.
 Cemaatler ve Göçmen Gruplar : Cemaatler
(Rum, Musevi, Ermeni, Süryani), Göçmen
Gruplar (Balkan, Kafkas, Kırım, vb.)
 Farklı Sosyal Hareketlerin Öncüleri : Kadın
hareketi, çevre hareketi, işçi hareketi, sivil
toplum hareketi, vb.
 Kaybolmakta Olan Yaratıcılık/Uzmanlık
Alanlarının Son Temsilcileri : Yerel zanaat
ustaları
 Sanat, Kültür, Bilim Alanlarının Öncüleri :
Güzel sanatlar, mimari, çeşitli bilim dalları, vb
http://tr.wikipedia.org/wiki/Tarihe_Bin_Canl%C4%B1
_Tan%C4%B1k
YEREL TARİH KONUSUNDA GÖRÜŞLER
 Tarih Vakfı Projeler Koordinatörü Dr. Gürel
Tüzün “Son yıllarda çalışmalar şehir tarihi
ve yerel tarih alanında yoğunlaştı. Artan
ilginin sebebi tarih yazımının geleneksel
formlarında egemen olan yaklaşımdan
duyulan hoşnutsuzluk. Buna bağlı olarak
tarihin ulusal anlatımındaki tek biçimliliğinden
sıyrılarak bölgesel ya da yerel çeşitliliğe
yöneliş söz konusudur.”

 Prof. Dr. Yusuf HALAÇOĞLU “Yerel tarih
bizzat yaşanan tarihtir. Tarihçiler dışında
edebiyatçılar, sosyolog ve antropologlar da
bölgeleri araştırma yarışındalar. Her bir
parçayı genel tarih içinde bir yere
oturttuğunuzda o ülkenin hayat bilgisi,
kültürel yapısı veya eğitim durumu netlik
kazanır.”
 Ülkemizde Yerel tarih araştırmalarına ilk
dikkat çekenlerden biri olan değerli tarihçi
Necdet SAKAOĞLU’nun ise tespiti şu
şekildedir; "Şayet bizde yerel tarihlere
popüler ve sözlü tarih ağırlıklı olarak yeni
bir bakış getirilirse, zannediyorum ki,
Anadolu’nun bugüne kadar yazılmayan tarihi
pek çok yeni uçlar verecektir..
 Yerel Tarih açısından yaşadığım şehir Kdz.
Ereğli gayet zengin değerlere sahiptir.
Benim aklıma ilk çırpıda gelen konular ve
kişiler şunlar; Kdz. Ereğli Eğitiminde simge
isim Nimet Hoca, Orhan Gazi döneminde
Ereğli’ye kolonizatör derviş olarak gelen
Seyyid Nasrullah Efendi, Kore Tugayı
Komutanı Tahsin Yazıcı, Ülkemizin önemli
ressamlarından Osman Zeki ORAL,
Romancılarımız arasında pek tanıdık bir isim
olmayan Kdz. Ereğli doğumlu Fikret ARIT,
Özellikle Kömür Madenleri ve madencilerin
yaşam koşullarını hikâye ve romanlarında işleyen
Ahmet Naim ÇILADIR. Bu örnekler tabi ki
çoğaltılabilir.
MAKALE: YEREL TARİHİMİZE SAHİP ÇIKALIM
GÜRDAL ÖZÇAKIR
http://haberzonguldak2.com/yazarlar/gurdalOzcakir/gurdalOz
cakir02.htm
Kdz. Ereğli'de Eğitimcilerin Piri Ahmet Nimet Hoca
(1854 - 1921) Rüştiye Başmuallimi
 Kore Tugayı Komutanı Tahsin YAZICI
Ülkemizin önemli ressamlarından Osman Zeki ORAL
Ahmet Naim ÇILADIR
Zonguldak maden işçilerinin yaşamlarını
öyküleştiren ilk yazardır.
SABIRLA DİNLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜR EDERİM…
GÜRDAL ÖZÇAKIR
Download

Gürdal Özçakır, Sözlü Tarih ve Yerel Tarih Çalışmaları Hakkında