HASSAS ORMANCILIK
Prof.Dr. Abdullah E. Akay
BTÜ Orman Fakültesi
Orman Mühendisliği Bölümü
Osmangazi-Bursa
HASSAS ORMANCILIK

Son yıllarda artan tüketici talepleri doğal kaynaklar
üzerindeki baskıyı artırmış ve bu durum özellikle
orman kaynaklarının daha verimli, etkin ve
sürdürülebilir şekilde yönetilmesini zorunlu hale
getirmiştir.

Doğal kaynakların başında gelen ormanların
bugünün ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarını
karşılayabilmesi için hassas ormancılık esaslarına
göre yönetilmesi gerekmektedir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK

Hassas ormancılık yaklaşımı;
ormancılık çalışmalarında ekonomik, çevresel ve
sürdürülebilir kararlar alınabilmesi için modern
teknikler ve teknolojik araçlar kullanarak orman
kaynaklarından optimum verim sağlamayı ve çevre
zararlarını en aza indirmeyi amaçlamaktadır.

Bu sunum kapsamında hassas ormancılık yaklaşımı
üzerinde durulacak ve uygulamaya dönük örnekler
sunulacaktır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK

Hassas ormancılıkta temel amaçlar;
1) Çevresel kaynakların korunması ve geliştirilmesi,
2) Asli orman ürünlerinin üretiminde ekonomik,
çevresel ve sahaya özel çalışmaların planlanması
ve uygulanması,
3) orman ürünleri endüstrisi için ekonomik değeri
yüksek ve kaliteli ürünlerin üretilmesidir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK
Hassas ormancılık yaklaşımı akış şeması
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Veri Toplama

Hassas ormancılık çalışmalarında ihtiyaç duyulan
veriler; modern ve teknolojik yöntemler kullanılarak
yüksek
doğrulukta
gerçekleştirilen
ölçümler
sonucunda elde edilmektedir.

Veri toplama yöntemleri,

yersel ölçümler

uzaktan algılama teknolojileri

gerçek zamanlı algılama sistemleri
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Yersel ölçümler

Yüksek hassasiyet gerektiren yersel fotogrametrik
ölçümlerde “total station” lar yaygın olarak tercih
edilmektedir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: 3D Orman Yolu Planlama Modeli
(TÜBİTAK-TOVAG No:105O516)

Hassas Ormancılık araçlarından, modern optimizasyon
teknikleri ve CBS teknolojisi destekli yenilenmiş bir
orman yolu planlama modeli geliştirilmiştir.

Total Station cihazı kullanılarak örnek çalışma alanının
SYM üretilmiştir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Yapılan ölçümlerde, toplam 563 noktadan x, y ve z ölçümleri
gerçekleştirilmiştir. Arazi yüzeyini temsil eden aralıklı metrik
veri noktalarından (x, y ve z) oluşan bir ASCII veri dosyası
oluşturulmuştur.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Son yıllarda ormanlık alanlarda ve meşcere içlerinde
gerçekleştirilen yersel ölçümlerde yersel lazer tarayıcılar
veya hassas GPS alıcıları tercih edilmeye başlanmıştır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Meşcerenin doğrudan içine girerek uygulanan yersel lazer
tarama sistemi (LiDAR-Light Detection And Ranging),
meşcerenin yapısal özelliklerinin (çap, boy, tepe çatısı
genişliği, vb.) kısa sürede ve yüksek doğrulukta
belirlenmesini sağlamaktadır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Gerçek zamanlı kinematik GPS (RTK-Real Time Kinematic)

GPS (Global Positioning System), herhangi bir zamanda,
dünyanın herhangi bir yerinde bulunan bir kullanıcının
konumunu belirleyen ve en az 4 uydudan kod-faz varış
zamanının ölçülmesi esasına dayanan bir uydu ölçme
sistemidir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Son yıllarda, ormanlık alanlarda birkaç cm duyarlık
gerektiren bilimsel çalışmalarda gerçek zamanlı kinematik
GPS kullanılmaya başlanmıştır.

RTK-GPS yöntemi ile arazide ölçüm çalışmaları ve ölçüm
sonrası değerlendirme işlemleri çok daha kısa süre
almaktadır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: Üretim işlerinde RTK-GPS

Üretim işlerinin planlanmasında, RTK-GPS yöntemi ile
üretilen yüksek çözünürlüklü SYM kullanılarak hassas
eğim haritaları geliştirilmiştir.

Bu çalışmada, “South S82-V” marka gerçek zamanlı
kinematik (RTK-Real Time Kinematic) GPS kullanılmıştır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Çalışmada, gezici olarak çalışan GPS alıcısı ile GPS
alıcısına entegre edilmiş olan GSM modemler ile internete
bağlanarak, 24 saat gözlem ve yayın yapmakta olan
TUSAGA (Türkiye Ulusal Sabit GPS Ağı) noktalarından
veriler elde edilmiştir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
IUFRO
(International
Union
of
Forest
Research
Organizations) tarafından kabul edilmiş eğim sınıfları dikkate
alınarak, çalışma alanının eğim sınıfları haritası üretilmiştir:
Düz arazi (% 0 – 10), Hafif eğimli arazi (% 11 – 20), Orta eğimli
arazi (% 21 – 33), Dik arazi (% 34 – 50) ve Çok dik arazi (>% 51)
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Uzaktan algılama teknolojileri

Uzaktan algılama verisi olarak hava fotoğrafları ve
uydu görüntüleri yaygın olarak kullanılmaktadır.

Uzaktan algılama teknolojileri ile ormanlık alanlara
geniş bir açıyla bakılabilmekte ve değerlendirme
yapılarak, alana ait verilerin gösterimi ve sunumu
sağlanabilmektedir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Günümüzde uzaktan algılama verilerine olan yoğun
talebi karşılamak amacıyla hassas uzaktan algılama
teknolojileri geliştirilmiştir.

Bu teknolojilerin başında yüksek çözünürlüklü
veriler sunan Havasal LiDAR sistemi gelmektedir.

“Işıkla Tespit ve Menzil Bulma” olarak bilinen LiDAR
teknolojisi
çeşitli
ormancılık
çalışmalarında
kullanılmaktadır:





meşcere tiplerinin belirlenmesi,
orman amenajmanı,
üretim planlaması,
orman yolları,
yangın davranışı modellemesi
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: Yurtdışı Doktora Sonrası Araştırma
Bursu (2010, Oregon, ABD)

Oregon State University, Forest Enginering Departmanı
tarafından sağlanan ve Leica ALS50 Phase II lazer tarayıcı
ile elde edilen McDonald-Dunn Araştırma Ormanı’na ait
LiDAR verileri kullanılmıştır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Verilerin işlenmesinde ve analizinde FUSION ve LDV
yazılımları kullanılmıştır.

Genel analizler sırasında FUSION yazılımı ve ileri
analizlerde ise yazılım tarafından sunulan bilgisayar dili
komutları kullanılmıştır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
LiDAR verileri kullanılarak elde edilen bulguların
doğruluğunun test edilebilmesi amacıyla McDonald-Dunn
Araştırma
Ormanı’nda
bir
dizi
arazi
çalışması
gerçekleştirilmiş ve yersel ölçümler yapılmıştır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR

Son yıllarda İnsansız Hava Araçları (İHA) ve bu araçlara
monte edilebilen sensörler kullanılarak ormanlık alanlara
ait hassas ve yüksek çözünürlüklü veriler düşük maliyetle
elde edilebilmektedir.

Son gelişmelerle birlikte, LiDAR (Light Detection And
Ranging) sistemleri İnsansız Hava Araçlarına (İHA) monte
edilebilmektedir.

LiDAR teknolojisi ile entegre İHA’lar kullanılarak yüksek
çözünürlükte sayısal veriler çok daha düşük maliyetlerde
üretilecektir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: A low-cost unmanned aerial system
«Provide examples of high-resolution imagery that were
captured of forest stands, buildings, and other features
during a flight over a university campus in Turkey»
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: İÜ Orman Fakültesi Belgrad Araştırma
Ormanı IHA verileri
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Gerçek zamanlı algılama sistemleri

Ağaçların ve asli orman ürünlerinin gerçek zamanlı olarak
özelliklerini belirlemek, çürüklükleri algılamak ve kusurları
tespit
etmek
için
çeşitli
algılama
sistemleri
kullanılmaktadır.

Akustik tomografi cihazı, ağaçlarda çürük bölgelerin
tespit edilmesinde kullanılırlar.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Gerçek zamanlı algılama sistemleri

Otomatik tomruk sınıflandırma sistemi (CT-Computed
Tomography) tomrukların enine kesitlerinin yüksekçözünürlüklü görüntülerini üretmek için X ışınları
kullanırlar.

Bu
görüntülerle
üretilmektedir.
tomrukların
kusur
haritaları
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Üretim çalışmalarında hassas ormancılık
Orman ürünlerinin üretimi, hassas ormancılık yaklaşımı
bağlamında ele alındığında;

meşcere zararlarını dikkate alarak,

ürünlerin kalitesini artırmak,

kayıpları azaltmak

ekonomik değerini yükseltmek amaçlanmaktadır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Geleneksel bölmeden çıkarmanın uygun olmadığı ve
traktörle bölmeden çıkarmanın tercih edilmediği durumlarda,
hafif ölçekli ve taşınabilen el vinçleri ile odun
hammaddelerinin kablo çekimi yapılarak bölmeden
çıkarılması etkin bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Örnek Çalışma: Benzinli El Vinci ile Bölmeden Çıkarma
Çalışmaları (TÜBİTAK-TOVAG No:113R001)
1. Doğrudan Zemin Üzerinde Yamaç Yukarı Sürütme
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
2. Benzinli El Vinci ve Sürütme Konisiyle Yamaç Yukarı
Sürütme
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
3. Benzinli El Vinci ve Oluk Sistemi İçerisinde Yamaç Yukarı
Çekme
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
4. Benzinli El Vinci ve Oluk Sistemi İçerisinde Yamaç Aşağı
Kontrollü Kaydırma
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
 Ormanlardan elde edilen ürün ve hizmetlerin bugünün ve
gelecek kuşakların ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için hassas
ormancılık yaklaşımı ile yönetilmesi ve işletilmesi
gerekmektedir.
 Hassas ormancılık yaklaşımında modern teknikler ve
teknolojik araçlar kullanarak orman kaynaklarından optimum
verim sağlanırken, aynı zamanda çevre zararları en aza
indirilebilmektedir.
 Hassas ormancılık çalışmalarının başarısında önemli bir yer
tutan veriler, modern teknikler ve analitik yöntemler
kullanılarak üretilmekte, işlenmekte ve analiz edilmektedir.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
HASSAS ORMANCILIK ÇALIŞMALARINDA
YÖNTEM VE ARAÇLAR
 Özellikle asli orman ürünlerinin üretiminde hassas ormancılık
çalışmalarının önemi ülkemizde orman ürünlerine olan
talebin artışına paralel olarak giderek daha anlaşılır hale
gelmektedir.
 Bu kapsamda, hassas
esaslarından olan
ormancılık
yaklaşımının
temel
 çevresel kaynakların korunması,
 üretim aşamalarında ekonomik, çevresel ve sahaya özel
çalışmaların planlanması
 ekonomik değeri yüksek ve kaliteli ürünlerin üretilmesi
ilkelerinin ülke ormancılığımız açısından önemi ortaya
çıkmaktadır.
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
Teşekkürler…
Abdullah E. AKAY
[email protected]
Orman Mühendisliği Bölümü
BTÜ Orman Fakültesi
Download

Hassas Ormancılık Prof. Dr. Abdullah E. Akay