KPSS KONU ANLATIMI
Web: http://www.rehberlik.biz.tr
Mail: [email protected]
2. ÜNİTE
BÖLÜM-1: PROGRAMLARIN
AŞAMALI
SINIFLANDIRILMASI
KPSS’de bu bölümden her
ortalama 1 soru gelmektedir.
yıl
Bu bölümdeki sorular genellikle bilgi
veya örnek verilerek sorulan yarı bilgi
sorusu şeklindedir.
2.ÜNİTE
PROGRAMLARIN AŞAMALI SINIFLANDIRILMASI
Hedef Niçin?
İçerik Ne?
Resmi Program
Eğitim Durumları Nasıl?
Uygulamadaki Program
Değerlendirme Ne kadar?
İhmal Edilen Program
Ekstra Program
Örtük Program
İşlevsellik
Ders içi-dışı planlı
tüm faaliyetler
Ünitelendirilmiş
Yıllık Plan
Uygulanabilirlik
Çerçeve
Esneklik
Değişmez ve Genel Olma
Dersler kümesi
Devletin amaçlarına uygunluk
Bilimsellik
Dinamiklik
Ünite ve konular
kümesi
Ders Planı
YUKARI ÇIKTIKÇA
KAPSAM ARTAR.
KAPSAMI
EN FAZLA
AŞAĞIYA İNDİKÇE
KAPSAM AZALIR.
PROGRAMLARIN
AŞAMALI SINIFLAMASI
KAPSAMI
EN AZ
1. EĞİTİM PROGRAMI
(MÜFREDAT, YETİŞEK)
Öğrenene, okulda ve okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla
sağlanan öğrenme yaşantıları düzeneğidir. Okulda öğretilen her
şeydir, öğretilecek içeriktir, hedef davranışlar grubudur.
Okulun ve öğretmenin yol göstericiliği altında okul içi ve dışındaki
planlanmış bütün öğrenmeleri ve öğretim faaliyetlerini içine alır.
Okullardaki dersler (öğretim), rehberlik çalışmaları, geziler, sağlık
çalışmaları, eğitsel kol çalışmaları, spor aktiviteleri gibi çalışmalar
eğitim programı içerisinde yer alır.
Eğitim programı diğer bütün programları kapsar. Yani en
kapsamlı programdır.
1)
2)
3)
4)
1.1. EĞİTİM PROGRAMLARININ TEMEL ÖĞELERİ
Hedef (Amaçlar, Öğrenci Kazanımları) – Niçin?
İçerik (Muhteva/Konu) – Ne?
Eğitim Durumları (Öğretme-Öğrenme süreci) – Nasıl?
Ölçme ve Değerlendirme (Sınama Durumları) – Ne kadar?
1) Hedef öğesi: Öğretim programının en temel ve en önemli öğesidir.
Hedef yetiştirilecek bireyde bulunması uygun görülen, eğitim yoluyla
kazandırılabilir istendik özelliklerdir. Niçin? sorusuna cevap aranır.
Hedef öğesinde; dikey ve yatay hedefler vardır.
 Dikey hedefler: Uzak, genel ve özel hedeflerden oluşur.
 Yatay hedefler: Bloom taksonomisine göre belirlenen bilişsel,
duyuşsal ve psikomotor hedeflerden oluşur.
2) İçerik öğesi: Üniteler ve konular yer alır. Ne? sorusuna cevap aranır.
3) Eğitim Durumları öğesi: Öğretim stratejileri, yöntemler, teknikler,
ipucu, öğrenci katılımı, zaman, pekiştireç, dönüt, düzeltme, öğretmen
davranışları, öğrenci davranışları yer alır. Nasıl? sorusuna cevap aranır.
4) Değerlendirme öğesi: Öğrencilerin istendik davranışları kazanıp
kazanmadığını belirleme işidir. Ölçme ve değerlendirme yer alır. Ne
kadar? sorusuna cevap aranır.
Niçin, nasıl, ne kadar soruları bir programın hangi
temel öğeleriyle ilişkilidir?
A) Hedef - Eğitim durumu - Değerlendirme
B) Hedef - Değerlendirme - Eğitim durumu
C) Değerlendirme - Eğitim durumu - Hedef
D) Eğitim durumu - Değerlendirme - Hedef
E) Eğitim durumu - Hedef - Değerlendirme
Pelin Öğretmen, derse girmeden önce öğrencilerin neden
öğreneceklerini belirler. Öğrenen özelliklerini ve öğrenme eksikliklerini
nasıl belirleyeceğine karar verdikten sonra derste kullanılacak hazır
materyal olup olmadığını inceler. Bunlara uygun öğretimi nasıl ve ne
kadar sürede tamamlayacağını belirledikten sonra, öğretimin amacına
ne kadar ulaştığını nasıl belirleyeceğine karar verir.
Bu örnekte Pelin Öğretmen ders planlamada hangi aşamaya yer
vermemiştir?
A) Hazırbulunuşluk düzeyini belirleme
B) İçerik belirleme
C) Eğitim durumlarını düzenleme
D) Bireysel farklılıkları dikkate alma
E) Değerlendirme yöntemini belirleme
1.2. EĞİTİM PROGRAMININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
İşlevsel olmalıdır.
Uygulanabilir olmalıdır.
Çerçeve program özelliği olmalıdır.
Esnek olmalıdır.
Değişmez ve genel olmalıdır.
MEB’in ve toplumun amaçlarına uygun olmalıdır.
Bilimsel ve dinamik olmalıdır.
1.2. EĞİTİM PROGRAMININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
1) İŞLEVSEL OLMALIDIR.
Konu ve etkinliklerin;
 gerçek yaşamda yeri olmalı,
 bireysel ve toplumsal ihtiyaçları
karşılamalı,
 bireyin
yeteneklerini ortaya
çıkarmalı ve geliştirmeli
 fonksiyonel
olarak
işe
yaramalıdır.
Mesela; bir okuma-yazma öğretim
programının
uygulanmasından
sonra öğrenciler okuyor ve yazıyor
hale gelmeleri.
2) UYGULANABİLİR OLMALIDIR.

Program bilimsel, ekonomik ve
toplumsal yapı ile çelişmeyen
özellikte olmalıdır.
Yani kullanışlı ve gerçekçi bir
biçimde düzenlenmelidir.
İşlevsellik;
programın
gerçek
uygulanabilmesi (işe yaraması) iken
hayatta
Uygulanabilirlik;
programın
kendisinin
uygulanabilmesidir (gerçekleştirilebilmesidir).
13
1.2. EĞİTİM PROGRAMININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
3) ÇERÇEVE PROGRAM OLMALIDIR.
4) ESNEK OLMALIDIR.
Program, öğretim sürecindeki
etkinliklere ve konulara genel
hatlarıyla yer vermelidir.
Program, okulun ve bölgenin
özelliklerini, öğrencilerin ilgi,
ihtiyaç ve yeteneklerini göz
önüne
alabilme
olanağını
öğretmene sağlamalıdır.
Programdaki ana çizgi bütün
ülke okullarında aynı olmalıdır.
Mesela; Türkiye’deki bütün
6.sınıf Türkçe dersinde genel
başlıkların aynı olması çerçeve
ile ilgilidir.
Mesela;
Coğrafya
dersinde
Türkiye’nin sahil şeridindeki
yerleşimlerde balıkçılıktan, iç ve
orta kesimlerinde ise tarım ve
hayvancılıktan örnekler verilmesi
1.2. EĞİTİM PROGRAMININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
5) DEĞİŞMEZ VE GENEL OLMALIDIR.
Programların ana hatları ve
temel işlevleri değişmez özelliğe
sahiptir. Programın esnekliği,
programın amaçlarını ve temel
işlevlerini değiştirmez.
Bu yüzden ki programlar tüm
öğrenciler için geçerli olacak
nitelikte ögeler içerir.
Mesela; 19 Mayıs tarihini içine
alan hafta tüm Türkiye’de gençlik
haftası olarak yer alır.
6) DEVLETİN VE TOPLUMUN
AMAÇLARINA UYGUN OLMALIDIR.
Devletin (MEB’in) ve toplumun
amaç, değer ve isteklerine uygun
ve uyumlu olmalıdır.
Mesela;
Ülkemizdeki
programların Atatürk ilke ve
inkılaplarına
bağlı
bireyler
yetiştirmek üzere hazırlanmış
olması.
1.2. EĞİTİM PROGRAMININ TEMEL ÖZELLİKLERİ
7) BİLİMSEL OLMALIDIR.
Program bilimsel ilkelere göre
hazırlanmalı ve uygulanmalıdır.
Ayrıca eğitim programı bilimsel
bilgiyi de kullanarak öğrencilerin
bütün
alanlardaki
gelişimini
destekleyici nitelikte olmalıdır.
Mesela; Ülkemizde kullanılan yeni
eğitim programlarının öğrenci
merkezli anlayışı benimsemesi
bilimsel araştırmalar neticesinde
gerçekleşmiştir.
8) DİNAMİK (YENİLENEBİLİR)
OLMALIDIR.
İyi bir eğitim programının ulusal
ve
uluslararası
bölgelerdeki
değişimlere
dayalı
olarak
yenilenebilmesi gerekir.
Gelişmeler sürekli takip edilmeli
ve programlara yansıtılmalıdır.
Mesela; Eğitim programlarında
yapılan
tüm
değişiklikler
programın dinamiklik özelliğine
örnektir.
2. ÖĞRETİM PROGRAMI
Eğitim programlarının hedeflerini (öğrencilere kazandırılmak
istenen bilgi, beceri, tutum ve davranışları)
okulda
gerçekleştirmek için ders kümeleri halinde planlanan
programdır. Eğitim programına göre kapsamı dar ancak daha
ayrıntılıdır.
Öğretim programı; aynı dersin belli bir öğretim
kademesindeki (ilkokul, ortaokul, lise) tüm programlarının
bir araya gelmesiyle oluşur.
Mesela; Matematik dersi 5-9. sınıflar öğretim programı
Öğretmenler, yıllık plan, ünite planı ve günlük plan
hazırlarken aşağıdaki önerilerden hangisini öncelikli olarak
yapmalıdır?
A) Planları ders kitabının yönlendirmelerine göre yapma
B) Örencilerin önceki yıllarda öğrenmiş olmaları gereken
bilgileri dikkate alma
C) Öğrencilerin zorlanarak ulaşabileceği güçlükte hedefler
belirleme
D) Ders boyunca sürecek uzun etkinlikler planlama
E) Öğretim programını inceleme
3. DERS PROGRAMI
Sadece bir derse (disipline) ait programdır. Öğretim
programında yer alan bir dersin, hedeflerinin (ünite
veya konuların) bireye nasıl kazandırılacağını
gösteren tüm etkinliklerin yer aldığı bir plandır.
Bir dersin amacı, içeriği, öğrenme-öğretme süreçleri
ve değerlendirmeden oluşan programdır.
Mesela; 6.sınıf sınıf matematik ders programı
Okul içi – dışı planlı
tüm etkinlikleri ve
öğrenmeleri kapsar.
Dersler kümesidir.
Tek bir derse ait
üniteleri ve konuları
içerir.
Öğretim programı; aynı dersin belli bir öğretim
kademesindeki (ilkokul, ortaokul, lise) tüm
programlarının bir araya gelmesiyle oluşur.
Mesela; Matematik dersi 5-9. sınıflar öğretim
programı
Ders programı; sadece tek bir dersin belli bir
sınıf düzeyindeki programıdır.
Mesela; 6.sınıf matematik programı.
21
4. ÜNİTELENDİRİLMİŞ
YILLIK PLAN
 Öğretim yılı süresince ders vermekle yükümlü olunan
sınıflarda,
 program uyarınca belli üniteleri/konuları
 hangi aylarda yaklaşık olarak ne kadar zamanda
işleyeceklerini gösteren,
 dersin öğretmenleri tarafından ders yılı başında
ortaklaşa hazırlanıp okul yönetimine verilen çalışma
planıdır.
5. DERS PLANI
Bir ya da birkaç ders saati sürecek şekilde hazırlanan, sınıfta
yapılacak her türlü uygulamanın, detayın yer aldığı plan
türüdür.
İşlenecek dersin kazanımlarını, bir ya da birkaç saatte işlenecek
konu örüntüsünü, yöntemleri, teknikleri, araç gereçleri vb. içine
alan plandır. Ders planını zümre öğretmenleri ile ders
öğretmenlerince önceden hazırlanır.
Ders planı eğitim-öğretim programına, ders programına ve
ünitelendirilmiş yıllık plana göre hazırlanır.
2. ÜNİTE
BÖLÜM-2: PROGRAM TÜRLERİ
1) RESMİ
(AÇIK, YAZILI)
PROGRAM
Okulun ve öğretmenlerin kazandırması,
öğrencilerin kazanması gereken eğitim
hedeflerini tanımlayan programdır.
Bu program ülkenin eğitim politikasını
yansıtır. Eğitim – öğretim programı olarak da
ifade edilebilir.
 Yazılı ve resmidir.
 Tasarıdır ve teoriktir.
 Açıktır, ilan edilmiştir.
 Standarttır, ölçülüp değerlendirilebilir.
 Okulun kasıtlı eğitim amaçlarını açıklar.
 Ayrıntılı
ve
programdır.
ideal
özellikleri
taşıyan
 Okulda
öğretmen
bulan programdır.
elinde
hayat
2)
UYGULAMADAKİ
(öğretilen,
 Resmi programın somut, gerçekleşen
gerçekleştirilen)
ve gözlenen boyutudur.
PROGRAM
 Resmi programda yazılanlar harfiyen
hayata geçmeyebilir veya yazılanlardan
çok daha fazlası ortaya çıkabilir.
 Uygulanan program resmi programda
yazılanlara yakın da olabilir, yazıların azı
da olabilir.
Resmi program teoriktir.
uygulanan program pratiktir.
Oysa
bu
Resmi
program
standarttır
ancak
uygulanan program okuldan okula farklılık
gösterebilir.
30
 Resmi programın kasıtlı, bilinçli bir biçimde
öğretilmeyen, atlanan, eksik bırakılan, üstün
3) İHMAL EDİLEN
körü geçiştirilen boyutlarını oluşturur.
(atlanan,
görmezden
 Sınavda soru çıkmayan konular, ortalamaya
gelinen)
katılmayan dersler, kısa vadede yarar
PROGRAM
getirmeyen duyuşsal özellikler, güzel sanatlar,
estetik, yaratıcılık vb. gibi program boyutları
çeşitli nedenlerle ihmal edilebilir.
 Okulun,
öğretmenlerin,
öğrencilerin
yaklaşımları bunda etkilidir. Ayrıca okulun
sahip olduğu imkânlar da bunda etkili
olmaktadır. Mesela; deney yapacak yeri ve
malzemesi olmayan bir okulda fen dersleri
geçiştirilebilir.
 Resmi
4) EKSTRA
(FAZLADAN)
PROGRAM
programın dışındaki planlı
sosyal, kültürel, sportif ve sanatsal
etkinlikleri içeren programdır.
 Resmi programın dışındaki okul korosu, okul
bandosu, okul orkestrası, drama çalışmaları,
öğrenci toplulukları ve kulüpleri, atölye
çalışmaları, konferanslar vb. çalışmalardan
oluşur.
 Bu etkinlikler resmi program dışıdır. Ancak
planlıdır yani yazılıdır.
 Öğretmenlerin gözetim ve rehberliği altında
yapılır.
 Bu program kapsamındaki etkinlikler tüm
öğrencilere yöneliktir. Ancak katılımlar
seçmeli ve gönüllüdür.
 Yazılı çizili olmayan ders dışı etkinlikleri
5) ÖRTÜK
PROGRAM
de içine alan bu program türü, eğitim
programında
yer
almayan
fakat
öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına karşılık
verecek, onların gelişimlerine katkı
sağlayacak, beklentilerini karşılayacak
etkinliklerin
planlanmasına
olanak
sağlayan programdır.
 Okul dışı faaliyetler örtük program
çerçevesinde ele alınır.
 Örtük program resmi programda yer
alan amaç ve etkinlikleri kapsamaz.
 Örtük program açık ve yazılı değildir.
Bu program okuldaki sosyal ve psikolojik etkileşimle oluşan
gizil, yan ve informal öğrenmeleri kapsar. Bu program
kapsamındaki öğrenmeler resmi programı destekleyici yapıda da
olabilir, resmi programla çelişen yapıda da olabilir. Yani bu
öğrenmeler olumlu da olabilir olumsuz da olabilir. Tüm öğretim
kademelerinde örtük program vardır.
Örtük programda yer alan öğeler şunlardır;
 Okulun idari ve örgütsel araç ve düzenlemeleri: Okulun
kuralları, mimari özellikleri, ders dışı faaliyetler, zaman,
sınıfların oluşturulması
Mesela; bir okulda öğrenciler kılık kıyafet, saç gibi fiziksel
özellikleri açısından serbestken başka bir okulda bu konuda katı
kurallar yer alabilir.
 Okul ile çevre etkileşimleri: Toplumsal norm ve değerler, ideoloji
Mesela; Töre cinayeti, çok eşli evlilik gibi konularda Türkiye’nin
Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde okuyan öğrenciler
ile Türkiye’nin Marmara ve Ege bölgesinde okuyan öğrenciler arasında
birtakım görüş farklılıkların ve eğilimlerinin olması.
 Sınıf iklimi: Sınıf içi iletişim, sınıf kuralları, öğrenci özellikleri,
öğretmen davranışları, öğretmenin görüş-beklenti-önyargıları,
sınıfın fiziksel özellikleri
 Okul iklimi: Okulun fiziksel özelliklerinin (tesis olarak binaların)
yeterli olması, okulda öğrencilerin araştırma olanaklarına sahip
olması, öğrenme ortamlarını etkileyen kuralların konulması, okulun
forması-amblemi-maskotunun bulunması, sosyokültürel etkinlikler
ve okul gazetesi-dergi çıkarma gibi faaliyetlerin yapılmasıdır.
Örtük program yazılı-çizili olmayan ders dışı
etkinlikleri de içine aldığından resmi programa
göre daha kapsamlıdır.
Örtük program diğer tüm programları etkiler.
Kendiliğinden oluşan informal öğrenmeler örtük
programda daha iyi gerçekleştirilebilir.
Eğitim programında okul içi ve dışı tüm etkinlikler
önceden belli iken, örtük programda belli değildir.
36
SINIF YÖNETİMİ İLE
İLGİLİ ORTAK SORU
Aşağıdakilerden hangisi, okulun örtük amaçlarıyla en
az ilgilidir?
A)
B)
C)
D)
E)
Bireyleri sorumluluk almaya yönlendirmek
Okulda düzenli bir ortam oluşturmak
Öğrencilerin ihtiyaç duydukları bilgileri öğretmek
Sosyal ortamın oluşmasını desteklemek
Öğrencileri toplumsal hayata hazırlamak
Öğrencilerin öğrenmelerinde; okul bahçesi, koridor, kantin,
spor salonu ortamları önemlidir. Bu ortamlarda kullanılan
dil, iletişim, giyim, yeme-içme biçimi sınıf içi
öğrenmelerinden farklı öğrenmelere yol açabilir.
Bu durum, aşağıda verilenlerden hangisini en iyi ifade
eder?
A)
B)
C)
D)
E)
Öğretim programı
Örtük program
Ekstra program
İhmal edilen program
Gerçekleşen program
İnformal öğrenmede, öğrencilerin bilgiyi okul ortamından
farklı olarak millî park, müze, bilim ve sanat merkezleri ve
benzeri alanlarda birincil kaynaklardan elde ederek
anlamlandırdıkları söylenebilir. Bu süreçte öğrenciler yaparak,
yaşayarak öğrenebilirler ve somut yaşantılar kazanabilirler.
Buna göre, informal öğrenme aşağıdaki programlardan
hangisinin kapsamında daha etkili gerçekleştirilebilir?
A)
B)
C)
D)
E)
Modüler
Çekirdek
Sarmal
Örtük
Tematik
Öğrencilerin yaratıcı, araştırıcı bireyler olarak yetişmelerini
öngören, okul içi ve dışı faaliyetleri kapsayan ve öğrencilerin
toplumsal hayata uyum sağlamaları üzerinde duran örtük
programın dayandığı temel ilke aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eğitim süreci günlük yaşam süreçlerinden farklı değildir.
B) Eğitim sürecinde konu alanı çok iyi özümlenmelidir.
C) Okulun temel işlevi, kültürü etkili bir şekilde yeni nesillere
aktarmaktır.
D) Eğitimin işlevi toplumsal hayatı yeniden düzenlemektir.
E) Öğrenci soyut düşünmeli ve zihinsel disiplin sağlamalıdır.
Yaşam boyu öğrenme merkezlerinde, her yaşta bireyin
fiziksel ve zihinsel gelişimi dikkate alınarak çeşitli yaşam
becerileri kazanması amaçlanır.
Bu merkezlerdeki uygulamaların daha çok hangi
program kapsamına girdiği söylenebilir?
A) Mesleki eğitim programı
B) Örtük program
C) Ders programı
D) Çalışma programı
E) Hizmet içi eğitim programı
Öğretmenler genellikle söz dinleyen ve kurallara uygun davranan
öğrencilere sempati duyarlar. Yapılan araştırmalar, öğretmenlerin
tepkilerinin, öğrencilerin derslerdeki başarısızlıklarından çok, kurallara
uymamalarına yönelik olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilere bu
konuda bir açıklama yapılmasa da onlar, kurallara uygun davrandıklarında
bunun başarı olasılığını etkileyebileceğini, sınavda doğru yanıtlar
vermeseler de iyi not alabileceklerini düşünürler. Bu durumda, kurallara
karşı çıktıklarında cezalandırılabileceklerini ya da öğretmenleri tarafından
dışlanabileceklerini öğrenirler.
Bu öğrenmeler aşağıdakilerden hangisinin kapsamında ortaya çıkar?
A) Türk millî eğitiminin amaçları
B) Uygulanan program
C) Büyüklerin önerileri
D) İhmal edilen program
E) Örtük program
TOPLU ÖRNEK
 Bir öğretmenin yıllık planda 10 Kasım’da Anıtkabir
ziyaretine yer vermesi resmi program,
 planda yer aldığı üzere 10 Kasım’da öğrencilerini
Anıtkabir’e götürmesi uygulamadaki program,
 okulun Atatürkçülük kulübünün herhangi bir tarihte
tasarlayarak Anıtkabir’i ziyaret etmesi ekstra program,
 sınıfça ya da okulca düzenlenen bir Ankara gezisinde
planda olmadığı halde Anıtkabir’e uğranması örtük
program
 planda yer verdiği halde hava şartları nedeniyle bu
etkinliğe yer vermemesi ise ihmal edilen programdır.
Download

Program Geliştirme