Analık İş Göremezlik Uygulaması
İşverenlerin, personelinin gebeliği halinde doğum öncesi ve sonrası olmak üzere bir takım
yükümlülükleri bulunmaktadır. Genel bir ifadeyle; gebe bir personelin doğumdan önce ve sonra
sekizer haftalık bir sürede çalıştırılmaması ve izinli sayılması esastır. Bu sürede personele SGK
tarafından iş göremezlik ödeneği ödeneceğinden mütevellit, işverenin ücret ödeme yükümlülüğü
bulunmamaktadır.
Bu durumun haricinde doktor raporu olması halinde personelin doğumdan önceki üç haftaya kadar
çalışması mümkün olabilir. Bu durumda ise doğum öncesi kullanılmayan izinler, doğum
sonrasındaki hak ettiği izinlere eklenmelidir. Gebelik süresinde personele periyodik muayeneler için
ise ücretli izin verilmelidir.
Süreç Nasıl İşlemektedir?
Doktor, gebe personele doğum öncesi raporunu matbu olarak verir. Bu raporda istirahat başlangıç
tarihi yazılıdır ancak bebeğin doğum tarihi ve raporun sonlanacağı tarih henüz netleşmediği için bu
kısımlar boştur. Personel bu raporu işverenine vermelidir. Ancak raporun matbu olarak verilmemesi
de mümkündür. Bu durumda sağlık kuruluşunun SGK sistemine online olarak girilen bildirimi
dikkate alınır. Online olarak giriş yapıldığında işverenin SGK‟ da kayıtlı e-mail adresine sağlık
kuruluşunun raporu sisteme girdiğine ve işverenin onaylaması için beklediğine dair bilgilendirme emaili gelmektedir. Raporun bitiş tarihini takip eden ayın 23‟üne kadar işveren bu raporun onayını
SGK sistemi üzerinden vermelidir. Sadece onay vermek analık parasının alınması için yeterli
olmayıp aynı zamanda SGK sistemi üzerinden çalışılmadığına dair giriş ekranından raporun
girişinin yapılması veya e-bildirge ‟de “sigortalı istirahat süresince çalışmamıştır” seçeneğinin
işaretlenmesi gereklidir.
Doğum gerçekleşmesi ile doğum öncesi rapor son bulacak ve bebeğin doğum tarihi itibari ile
doğum sonrası rapor başlayacaktır. Her iki dönemin toplamı tek bebek doğumlarında 112 günü,
çoğul bebek doğumlarında 126 günü aşamayacaktır. Doğum öncesi olarak başlatılan raporun,
bebeğin doğumu itibari ile sonlandırılması ve doğum sonrası raporunun başlatılarak rapor bitiş
tarihinin ilk verilen raporun üzerine doktor tarafından işlenmesi esastır. Bu işlem raporun
kapatılmasını ifade etmektedir.
Ödenek Nasıl Alınır?
SGK ‟dan işgöremezlik ödeneği alabilmek için:
1- İşçinin istirahat başladığı tarihte işyerinde halen SGK ‟lı çalışan bir personel olması,
2- Doğumdan önceki son bir yıl içerisinde en az 90 günlük prim ödemesinin olması,
3- İstirahat boyunca işyerinde çalışmamış olması ve bebeğin doğumunun gerçekleşmesi
gerekir.
Ücret hesabı, istirahat iznine ayrılmadan önceki son 3 ay bildirilmiş prime esas kazanç toplamının
gün hesabı ortalamasının, istirahat gün sayısı ile çarpılıp 2/3‟ünün alınması ile yapılmaktadır.
Bu tutara ek olarak emzirme ödeneği adı altında tek sefere mahsus ödeme yapılmaktadır (2014 yılı
için tutarı 103 TL). Emzirme ödeneğinin alınabilmesi için personelin veya eşinin bizzat SGK ‟ya
doğum raporu ile giderek başvuru dilekçesi doldurması gereklidir.
İşverenler personellerine çalışmadıkları istirahat süresi boyunca ücret ödemek zorunda değillerdir.
Personeller iş göremezlik ödeneklerinin durumunu https://esgm.sgk.gov.tr adresinden
veya www.turkiye.gov.tr adresinden kendi e-devlet şifreleri ile giriş yaparak sorgulayabilirler.
Raporun bitiş tarihini takip eden ayın 23‟ünden sonra 15 gün içinde personel nüfus cüzdanı ile
birlikte herhangi bir Ziraat Bankası şubesinden analık parasını talep edebilecektir.
2014 İtibari ile Süreçte Karşılaşılabilecek Sorunlar ve Çözümleri
Bu sorunlar ve çözümlerin, yasal dayanakları olmayıp, tamamen karşılaşılan olay ve tecrübelere
dayanarak hazırlanmıştır.
SGK analık ve hastalık raporlarının artık kağıt ortamında verilmesine son verebilmek için, online
sistem kurmuştur. Ancak henüz tüm ülke genelinde ve kendi alt yapılarında da bu uygulamayı
gerçekleştirecek hazırlık tamamlanmadığı için kağıt ortamında rapor verilmesi devam etmekte,
aynı zamanda online olarak rapor verilmesi de gerçekleşmektedir.
 Doktorun doğum raporuna bitiş tarihi yazmaması durumu.
 Rapor tarihleri doğru olmasına rağmen ödeneğin sisteme yansımaması durumu
Bu durumda işveren kanuni süreler nezdinde doğum raporunun girişini yapabilmek için gün
hesabını kendi yapmaktadır. Çünkü mevcut durumda birçok doktor rapor kapanış tarihini açık
bırakmakta ve hastasının sonradan raporu kapattırmak için başvurusunu reddetmektedir.
Doktorların bunu yapmaya hakkı olmamasına rağmen bu uygulamayı yapmaktadırlar. Yasal olarak
başlatılmış bir raporu, raporu veren doktordan başkasının kapanış tarihi vererek kapatması
mümkün değildir.
Birkaç durum aynı anda ya da farklı olarak meydana gelmiş olabilir.
1- Raporun onay ekranına düşmemesi sebebi ile henüz onaylanmamış olması. Bu durumda
onay ekranına düşmesinin beklenmesi gerekir.
2- Raporun çalışılmadığına dair bildirim girişi ekranından kaydının yapılmamış olması. Bu
durumda kaydın gerçekleştirilmesi gerekir.
3- SGK „nın ödeneğe onay vermemesi. Bu son zamanlarda rastlanan bir durumdur. SGK
hatanın giderilebilmesi için personelin kendileri ile iletişime geçmesini istemektedir. Bunu
yapmak istemesinin sebebi ilgili personele birinci kişi olarak bilgi vermek istemesi ve
durumu kendisine izah ederek sorunu hızla çözmek istemesidir. Tarihleri personelden teyit
etmekte, bir hata varsa nasıl düzeltileceğini kendisine direk iletmek ve bu şekilde birkaç
adımda hallolabilecek bir işlemi daha kısa sürede halletmeye çalışmaktadır. Ancak
maalesef bu birçok SGK müdürlüğünde farklı farklı uygulanmakta olup, standart bir yolu
bulunmamaktadır.
Download

Analık İş Göremezlik Uygulaması