Geleneksel Tedaviler
Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi
2. Sınıf Aile Hekimliği Dersi
Doç. Dr. Memet Işık
08.10.2014
[email protected]
http://aile.atauni.edu.tr/ProfilDetay.aspx?Detay=64DFjnOY1CuFC/U5sk
1
HEDEFLER

Bu sunum sonunda katılımcıların

Destekleyici tedavilerle ilgili sık kullanılan
tanımlamaları açıklayabilmeleri

Sık kullanılan destekleyici tedavi çeşitlerini
açıklayabilmeleri

Destekleyici ve alternatif tedavilerin kullanım
alanlarını ve olası risklerini tartışabilmeleri

Toplumda sağlığa etki eden kültürel faktörleri ve
inanışları kabullenmeleri

Toplumun sağlık kaynaklarını önemsemeleri
hedeflenmiştir
2
Alternatif
tıp, geleneksel tıptan farklı
olan uygulamaları içerir. Tipik bir
tanım yapmak gerekirse “iyileştirmeye
yönelik olan ama geleneksel tıp
içerisinde tanımlanmamış olan tüm
uygulamalar alternatif tedavilerdir”.
Destekleyici
tedaviler tanımı ise
hekimin önerdiği geleneksel tedaviye
ek olarak destekleyici
(complementary) amaçla uygulanan
diğer tedavileri ifade eder
3
http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=31077
 DSÖ
geleneksel tedavileri sağlığı
korumak, hastalıkları teşhis ve
tedavi etmek veya önlemek için
çeşitli bitki, hayvan, minerallerden
elde edilen ilaçların veya ruhsal
tedaviler, manuel teknikler ve
egzersizlerin kullanıldığı çeşitli sağlık
uygulamaları, yaklaşımları bilgileri
ve inanışları olarak tanımlar.
4
DÜNYADA GELENEKSEL TEDAVİ KULLANIMI
Gelişmekte olan ülkeler
Gelişmiş ülkelr
Ethiopia
Benin
India
Rwanda
Tanzania
Uganda
90%
70%
70%
70%
60%
60%
Germany
80%
Canada
70%
France
Australia
USA
75%
48%
42%
5
Dünyada
Geleneksel
Tedavileri
Kullanan
Ülkelerin
Değişimi
6
MS: üye ülkeler
TEMEL GELENEKSEL TIBBI UYGULAMALAR
Geleneksel
Hint

Çin Tıbbı (TCM)
Ayurveda Tıbbı
Arap-Unani Tıp
Homeopati
Şiropraktik
7
GELENEKSEL TAMAMLAYICI VE
ALTERNATİF TEDAVİLER
İlaç tedavileri
 Tıbbi
bitkiler
 Mineraller
 Hayvansal
İlaç dışı tedaviler
 Akupunktur
 Şiropraktik
 Osteopati
ürünler
 Manuel
tedaviler
 Qigong, Taiçi, Yoga
 Fiziksel, mental and
spiritual tedaviler
8
5
kategori tanımlayabiliriz:
Alternatif
Tıbbi
Sistemler
Zihin-Vücut
etkileşimi
Biyolojik
temelli
tedaviler
Manipülatif
/
Vücut
Tabanlı
Enerji
tedavileri
Yöntemleri
CAM NEDİR?
9
CAM KULLANIMI
 CAM
uygulamaları tüm dünyada
yaygınlaşmaktadır.
 Bir
araştırmaya göre ABD’de
toplumun %40’dan fazlası bir CAM
yöntemini kullanmaktadır.
Eisenberg DM, Davis RB, Ettner S, et al. Trends in
alternative medicine use in the United States, 1990—
1997. J Am Med Assoc 1997;280:1569—75.
 Toplumun
%76’sı yaşam boyu en az
bir CAM yöntemini denemiştir.
Kessler RC, et al. Long term trends in the use of
complementary and alternative medical therapies in
the United States. Ann Intern Med 2001;135:262—8.
10
DSÖ

Denenmiş geleneksel şifa
verici yöntemler ulusal ilaç
politikaları ve düzenlemeleri
içerisine dahil edilmelidir .
11
The WHO Traditional Medicine Programme, Regulatory Situation of Herbal Medicines, A worldwide Review
(WHO/TRM/98.1)
ÇEŞİTLERİ
 Akupunktur
 Şiropraktik
(Chiropractic)
 Ayurveda
 Bitkisel
tedaviler
 Biyonenerji
 Kupa
çekme
 Hacamat (‫)ح َجا َمة‬
ِ

...
12
AKUPUNKTUR
13
AKUPUNKTUR
•Acus = İğne
•Punctus = Batırmak
•Qi (chee) = yaşam enerjisi
•Cun = ölçü birimi
•Meridyenler
•Yin / Yang dengesi
14
15
16
17
KULAK AKUPUNKTURU
18
19
20
Akupunkturda
vücudun çeşitli
noktalarına ince iğneler batırılır.
Amaç,
bozulmuş olan yaşam
enerjisinin (Chi) akışını düzenlemek,
Yin ve Yang dengesini sağlamaktır.
Acupuncture: the Chinese practice of piercing specific areas of the body along peripheral nerves with fine needles
to relieve pain, induce surgical anesthesia, and for therapeutic purposes.
Dorland's Pocket Medical Dictionary, 25th ed. W. B. Saunders Co., 1995. ISBN 0-7216-5738-9
ABD’de
50’ye yakın akupunktur
http://www.acupunctureschools.com/
okulu var.
21
Akupuntur
Türkiye’de yasaldır.
Atatürk Üniversitesi, Ankara Ü,
Yeditepe, SB Ümraniye hst. gibi
yerlerde eğitim verilmektedir.
22
http://www.saglik.gov.tr/TR/Genel/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAC8287D72AD903BE56515916B329A1F1
ŞİROPRAKTİK (CHİROPRACTİC)
Kas
iskelet sistemindeki mekanik
sorunlara odaklanır. Bunların sinir
sistemi ve genel sağlığa olan
etkilerini düzeltmeyi hedefler.
Elle
düzeltme, çekme, masaj gibi
uygulamaları vardır (manual
therapy).
Council on Chiropractic Education (2007).
Standards for Doctor of Chiropractic programs and requirements for institutional status
ABD’de
17 üniversitede şiropraktik
eğitimi veriliyor.
http://www.chiroweb.com/college/index.php
23
CHİROPRACTİC
24
25
26
AYURVEDA
Ayurveda
Hindistan kökenli bir
halk tedavisi yöntemidir.
“yaşam”, “hayat” veya
“uzun ömür” gibi anlamlar taşır
Āyus
Veda
ise “bilgi” anlamındadır.
ABD’de
15’in üzerinde
ayurveda okulu var.
http://www.dmoz.org/Health/Alternative/Ayurveda/Schools/
27
DOSHA’LAR (VATA, PİTA, KAPHA)
• Vata (esir, psikolojik yapı)
• Pita (enzim ve salgılar)
• Kapha (enerji)
28
PANCHA KARMA: BEŞ İŞLEM
 Vamana:
Kapha toksinlerini vücuttan atmak için özel
bir kusturma yöntemi.
 Virechana:
Pitta toksinlerini ince bağırsaklardan
temizlemek için özel bir yıkama yöntemi.
 Basti:
kalın bağırsaklardan toksinleri atmak ve
bağırsağı yenilemek için özel bir müshil uygulaması.
 Nasya:
Burundan verilen özel bir bitkisel tedavi
uygulaması.
 Kan
aldırma: Kandaki toksinleri atmayı hedefler.
Modern bir uygulaması kafaya yapılan sıcak yağ
masajıdır.
29
30
BİYOENERJİ
"bio-energy"
– yaşamak için
gerekli enerji.
Hücrelerimizin
hepsinde bir
enerji var. bu enerji bir ağ
oluşturmakta ve hücreler
arasında da iletişim
sağlamaktadır.
Vücudun
enerjisi hissedilebilir,
bozukluklar düzeltilebilir ve
başkasından enerji aktarılabilir.
31
ŞAKRALAR (CHAKRA)
32
KUPA ÇEKME
 Kupanın
içerisinde ateş yakarak negatif
basınç oluşturma ve belli noktalara çekim
uygulamaya dayanır.
33
34
‫ِح َجا َمة‬
HACAMAT
35
BİTKİSEL TEDAVİLER
Kutunun
üzerinde “Doğal” yazması
“Zararsız” olduğu anlamına gelmez!
İlaç
gibi etki edebilir
Bitkiler
konusunda tecrübeli bir hekim
tarafından uygulanmalıdır.
36
Bitki
Kullanımı
Eksternal: kas spazmları ve
ağrılar
Kırmızı biber
Koni çiçeği (Echinacea)
İnternal: GIS hastalıkları
Eksternal: 2 günden fazla
kullanıldığında deri lesi ve blister
oluşumu. İnternal: aşıtı
kullanımda hipotermi riski
Anabolik steroidler, metotreksat
İmmun sistemi güçlendirir. Soğuk
gibi bazı ilaçlarla birlikte
algınlığı ve gripte yardımcı olur.
kullanıldığında karciğer
yara iyileşmesini hızlandırır.
inflamasyonu yapabilir.
Ma-Huang olarak ta bilinir. İştah
kesici olarak kullanılır. Astım ve
bronşitte de kullanılmaktadır.
YAN
ETKİ
VE BAZI İLAÇ
Denizüzümü
(Ephedra)
ETKİLEŞİMLERİMigren baş ağrıları, artrit,
Gümüşdüğme (Feverfew)
Yan etki/ilaç etkileşimi
romatizmal hastalıklar ve alerji
için kullanılır.
Bazı antidepresanlar ve
antihipertansiflerle etkileşebilir.
Kan basıncını ve nabzı tehlikeli
düzeylerde artırabilir. Ölüm!.
Kanamayı artırabilir. Özellikle
antiagregan kullanan bireylerde
tehlikeli olabilir.
37
Bitki
Sarımsak
Kullanımı
Yan etki/ilaç etkileşimi
Kanamayı artırabilir. Özellikle
Kolesterol, trigliserit ve kan
antiagregan kullanan bireylerde
basıncını düşürmek için kullanılır. tehlikeli olabilir.
Bulantı, kusma ve vertigoyu
azaltmak için kullanılır.
Kanamayı artırabilir. Özellikle
antiagregan kullanan bireylerde
tehlikeli olabilir.
Zencefil (Ginger)
Ginkgo biloba’da denir. Dolaşımı Kanamayı artırabilir. Özellikle
ve oksijenasyonu hızlandırmak,
antiagregan kullanan bireylerde
hafızayı kuvvetlendirmek ve zihin tehlikeli olabilir.
açıcı olarak kullanılır.
YANGinkgo
ETKİ VE BAZI İLAÇ
ETKİLEŞİMLERİ
Fiziksel gücü ve zihin
konsantrasyonunu artırır.
Ginseng
Bazı pıhtılaşmayı önleyici
ilaçların etkisini azaltabilir. Nabız
ve kan basıncı yükselebilir.
Menopozda kanama yapabilir.
38
Bitki
Altınmühür (Goldenseal)
Kava-kava
Kullanımı
Hafif laksatif olarak kullanılır.
İnflamasyonu azaltır.
Ödemi ve hipertansiyonu
kötüleştirebilir.
Sinirlilik, anksiyete, huzursuzluk
için kullanılır. Aynı zamanda kas
gevşeticidir.
Bazı epilepsi ilaçlarının,
anestetiklerin etkisini uzatabilir.
Alkolün etkisini şiddetlendirebilir.
Depresyonda intihar riskini artır.
Mide ülserleri için kullanılır.
YAN
ETKİ
VE BAZI İLAÇ
Meyan kökü
(Licorice)
ETKİLEŞİMLERİProstat büyümesi ve idrar
Cüce palmiye (Saw Palmetto)
Yan etki/ilaç etkileşimi
yollarında inflamasyon için
kullanılır.
Bazı türleri kan basıncını
yükseltebilir, ödem ve elektrolit
dengesizliği yapabilir.
39
Hormon tedavileriyle etkileşebilir.
SONUÇ: NE YAPILMAMALI?
 “Bunlar
saçmalık”
 “Size hiçbir yarar sağlamaz”
 “Sakın kullanmayın”
 “Bizim önerdiğimiz tedaviyi almazsanız ölürsünüz”
 “İşim yok bunlarla mı uğraşacağım”
 “Bu kadar sene ben bunları tartışmak için mi
okudum”
 “Şarlatanların oyununa gelmeyin”
 “Bunlar bir günde bir doktorun bir aylık maaşını
kazanıyor”
40
Prof. Dr. İbrahim Güllü. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı
ÖZET
41
Download

Geleneksel tıbbi uygulamalar - Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile