Biyoistatistik
Uygulama 1
Yrd. Doç. Dr. Aslı SUNER KARAKÜLAH
Ege Üniversitesi,Tıp Fakültesi,Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim A.D.
Web: www.biyoistatistik.med.ege.edu.tr
1
DİŞ MACUNU-TEMDİŞ
• TEMPA Temizlik Ürünleri Ltd. Şti. Genel Müdürü, bir
yıl önce piyasaya çıkardıkları 50 ml.lik diş macunu
TEMDİŞ’in satışlarının ne durumda olduğunu merak
etmektedir. Genel Müdür, satış departmanı
sorumlusunu, TEMDİŞ’in satış durumunu ve rakip
ürünlerin pazar paylarını inceleyerek yönetim
kuruluna etkili bir sunum yapması ve rapor
hazırlaması için görevlendirir.
2
• Genel müdüre sunulacak olan raporda hangi
bilgilerin vermesini önerirsiniz?
•
•
•
•
•
•
TEMDİŞ kullanan kişilerin profili,
Diş macunu satış oranları,
En çok kullanılan diş macunu markasının hangisi
olduğu,
Cinsiyete göre diş macunu kullanım oranları,
Yaşa göre satış miktarları,
Eğitim düzeyine göre satış miktarları vs.
3
• Satış departmanı sorumlusu, yapacağı sunumda Türkiye için
elde ettiği 2014 yılına ait aylık ve yıllık toplam satış
miktarları verilerini aşağıdaki Tablo 1’deki gibi elde etmiştir.
Tablo 1. Türkiye için 2014 yılına ait aylık ve yıllık toplam diş macunu satış miktarları
2014 Yılı
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Toplam
TEMDİŞ BEYAZ
18.600
15.500
19.400
18.400
22.100
21.800
25.300
27.400
29.100
36.500
33.100
48.100
49.000
56.300
35.400
62.400
27.600
70.300
19.800
84.400
19.100
91.600
11.500
92.300
310.000 625.000
DİŞVA
6.000
5.500
5.000
6.500
8.500
7.500
10.500
8.500
7.500
6.500
5.000
8.000
85.000
PAK
BERRAK
36.250
11.500
41.150
13.500
55.200
13.500
58.400
10.500
69.300
12.500
75.600
13.500
80.700
15.500
80.100
12.500
81.400
12.000
79.600
11.500
85.200
11.000
87.100
12.500
830.000 150.000
Soru: Tabloda verilenleri yıllık toplam satış miktarları üzerinden
değerlendiriniz.
4
• En az satılan diş macunu; DİŞVA. (Bir yılda 85.000 adet)
• En çok satılan diş macunu; PAK. (Bir yılda 830.000 adet)
• TEMDİŞ 3. sırada yer almaktadır.
Tablo 1. Türkiye için 2014 yılına ait aylık ve yıllık toplam diş macunu satış miktarları
2014 Yılı
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Toplam
Soru: Tabloda
değerlendiriniz.
TEMDİŞ BEYAZ
18.600
15.500
19.400
18.400
22.100
21.800
25.300
27.400
29.100
36.500
33.100
48.100
49.000
56.300
35.400
62.400
27.600
70.300
19.800
84.400
19.100
91.600
11.500
92.300
310.000 625.000
verilenleri
aylık
DİŞVA
6.000
5.500
5.000
6.500
8.500
7.500
10.500
8.500
7.500
6.500
5.000
8.000
85.000
satış
PAK
BERRAK
36.250
11.500
41.150
13.500
55.200
13.500
58.400
10.500
69.300
12.500
75.600
13.500
80.700
15.500
80.100
12.500
81.400
12.000
79.600
11.500
85.200
11.000
87.100
12.500
830.000 150.000
miktarları
üzerinden
5
• TEMDİŞ; ilk aylarda ikinci sırada yer almaktayken sonraki aylarda
üçüncü sıraya düşmüştür. Rakipleri kadar gelişme gösterememiştir.
• Ağustos ayından sonra satış miktarlarında azalma vardır.
• Yıllık toplam satış miktarı açısından PAK en çok satılan diş macunu
olmasına rağmen BEYAZ, son 3 ayda diğerlerinden fazla satılmıştır.
• TEMDİŞ
dışındaki
markalarda
yaz
aylarında
satış
miktarları
artarken,
TEMDİŞ’in
satışları
Ağustos
ayından
itibaren
düşüşe
geçmiştir.
2014 Yılı
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Toplam
TEMDİŞ BEYAZ
18.600
15.500
19.400
18.400
22.100
21.800
25.300
27.400
29.100
36.500
33.100
48.100
49.000
56.300
35.400
62.400
27.600
70.300
19.800
84.400
19.100
91.600
11.500
92.300
310.000 625.000
DİŞVA
6.000
5.500
5.000
6.500
8.500
7.500
10.500
8.500
7.500
6.500
5.000
8.000
85.000
PAK
BERRAK
36.250
11.500
41.150
13.500
55.200
13.500
58.400
10.500
69.300
12.500
75.600
13.500
80.700
15.500
80.100
12.500
81.400
12.000
79.600
11.500
85.200
11.000
87.100
12.500
830.000 150.000
6
Bu tablodaki bilgileri göz önüne alarak satış
miktarları için hangi tür grafik uygundur?
7
2014 yılı için tüm markaların aylık satış miktarları
100.000
90.000
80.000
70.000
60.000
TEMDİŞ
50.000
BEYAZ
40.000
30.000
DİŞVA
PAK
BERRAK
20.000
10.000
0
8
2014 yılı için tüm markaların aylık satış miktarları
100.000
90.000
80.000
70.000
60.000
TEMDİŞ
BEYAZ
50.000
DİŞVA
PAK
40.000
BERRAK
30.000
20.000
10.000
0
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
9
• Satış departmanı sorumlusu, tüketicilerin beklentilerini
ve düşüncelerini öğrenmek üzere Türkiye çapında
seçilen ve diş macunu kullanan 7500 kişiye, bir anket
çalışması uygulanacağını ve sonuçlarını bir ay içinde bir
rapor halinde sunacağını genel müdüre iletir.
• Bu anket çalışmasında kitleyi tanımlayınız.
Türkiye’de diş macunu kullananlar
10
• Siz olsanız hazırlayacağınız ankette TEMDİŞ diş
macunu
kullanıcılarına
hangi
soruları
yöneltirdiniz?
Yaşı, cinsiyeti, mesleği, gelir düzeyi, hangi
diş macununu kullandığı ve nedenleri,
TEMDİŞ için önerileri...
11
Anket Formu
12
Ankete katılanların cinsiyeti, yaşı, mesleği, en çok
kullandıkları diş macunu markası ve buna benzer
verileri; veri türleri açısından nasıl sınıflandırılabilir?
13
Anket Sonuçları
Tablo 1: Bireylerin cinsiyete göre dağılımı
Cinsiyet
Kadın
Sayı
3617
Yüzde
48.23
Erkek
3883
51.77
Toplam
7500
100.00
Cinsiyete gore dagilim
Erkek
Kadın
Şekil 1: Bireylerin cinsiyete göre dağılımı
14
Anket Sonuçları-devam
3000
2000
1000
0
1
11-20
2
21-30
3
31-40
4
41-50
5
51-60
6
61+
AGE
Cases weighted by FREQUENC
Şekil 2: Bireylerin yaş grubuna göre dağılımı
15
Anket Sonuçları-devam
Şekil 3: Bireylerin öğrenim durumuna göre dağılımı
16
Anket Sonuçları-devam
Mesleklere gore dagilim
70
58,14
60
50
40
30
25,09
20
9,7
7,07
10
0
Memur
İşçi
Serbest Meslek
İşsiz
Şekil 4. Bireylerin mesleklerine göre dağılımı
17
Anket Sonuçları-devam
Kullanım Oranları (%)
45,00%
40,00%
39,00%
32,15%
35,00%
30,00%
25,00%
20,00%
Kullanım Oranları (%)
16,50%
15,00%
10,00%
8,60%
3,75%
5,00%
0,00%
Temdiş
Beyaz
Dişva
Pak
Berrak
Şekil 5. Ankete göre kullanılan diş macunu markaları
18
Anket Sonuçları-devam
Diğer
4%
Fiyat
25%
Almamak
6% Kurutuyor
9%
Köpürmüyor
21%
Tükeniyor
13%
Kokmuyor
22%
Şekil 6. Bireylerin TEMDİŞ diş macununu yeterince
kullanmama nedenleri
19
Anket Sonuçları-devam
Şekil 7. TEMDİŞ diş macununu tüketme süreleri (gün)
20
Anket Sonuçları-devam
Memur
İşçi
Serbest
Meslek
İşsiz
Toplam
Beyaz Temdiş
210
315
11.16
16.74
8.71
25.45
183
16
25.14
2.19
7.59
1.29
Dişva
82
4.36
29.18
20
2.75
7.12
Pak
Berrak
1000
275
53.13
14.61
34.19
42.64
492
17
67.58
2.34
16.81
2.63
Toplam
1882
100.00
25.09
728
100.00
9.70
2015
46.22
83.58
905
20.76
73.10
177
4.06
62.99
911
20.89
31.15
352
8.07
54.58
4360
100.00
58.14
3
0.56
0.12
2411
32.15
100.00
2
0.38
0.16
1238
16.5
100.00
2
0.38
0.71
281
3.75
100.00
522
98.49
17.85
2925
39.00
1000
1
0.19
0.15
645
8.60
100.00
530
100.00
7.07
7500
100.00
100.00
Tablo 2. Meslek grubu ile kullanılan diş macunu markası
arasında çapraz tablo
21
Soru 1
• 1500 öğrenciden rasgele seçilen 150 öğrencinin
yaşları, gelirleri, matematik dersinden aldıkları notları
ve resimdeki kabiliyet dereceleri hakkında bilgi
toplanmıştır. Bu araştırmadaki kitle, örneklem, değişken
türlerini belirtiniz.
Kitle: 1500 öğrenci
Örneklem: Rasgele seçilen 150 öğrenci
Nicel değişkenler: Yaş, gelir, matematik dersinden aldığı not
Nitel değişken: Resimdeki kabiliyet dereceleri
Soru 2
• Bir ilköğretim okulunda ağızdaki çürük sayısı
için yapılan bir çalışmada gözlem sırasına göre
20 kişiden elde edilen değerler sırasıyla
aşağıdaki gibidir. Verilerin frekans tablosunu
oluşturunuz.
2 0 1 3 2 1 0 3 2 1 1 2 2 4 1 1 2 3 0 1
Çürük Sayısı Frekans(sıklık)
Yüzde Kümülatif Yüzde
0
3
15,0
15,0
1
7
35,0
50,0
2
6
30,0
80,0
3
3
15,0
95,0
4
1
5,0
100,0
Toplam
20
100,0
Soru 3
20 kişinin diastolik kan basınçları mm Hg
cinsinden frekans tablosu ile verilmiştir.
Kan Basıncı
Frekans(fi)
68-73
74-79
80-85
86-91
92-97
98-103
104-109
1
3
6
4
4
0
2
25
a)Ortalama, varyans ve standart sapma
değerlerini frekans tablosu (sıklık çizelgesi)
yardımıyla hesaplayınız.
Ortalama=87, Standart Sapma=9,51
b)Histogram grafiğini oluşturunuz.
26
Soru 4
Bir diş hastanesinde 20 kişi üzerinden yapılan
bir araştırmada gözlenen DMFT indeks
değerleri aşağıdaki gibidir. (DMFT indeksi, çürük
(decayed), kayıp(missing) ve dolgulu diş sayısının toplamını
verir.)
Ortalama,
Mod,
Medyan
değerlerini
hesaplayın. Bu değerlere bakarak oluşacak eğri
hakkında yorum yapınız.
27
Veriler sıralanmış
0
1
3
4
5
5
6
6
7
7
7
7
9
9
9
10
10
11
11
13
28
Ortalama=7
Mod=7
Medyan=7
• Ortalama=Mod=Medyan olduğundan dağılım
simetriktir.
Soru 5
Kızılay’ın Ege Bölge kan merkezine son 1
hafta içerisinde başvurup kan verenlerin
27’si erkek 13’ü ise bayandır.
a)Frekans tablosunu oluşturun.
b)Çizilebilecek uygun grafikler hakkında
tartışın
a)
Cinsiyet
Frekans
Yüzde
Erkek
27
67,5
Bayan
13
32,5
Toplam
40
100
b)Daire dilim grafiği
33%
Erkek
67%
Bayan
b devam)Çubuk grafiği
80
70
60
67,5
50
40
Yüzde
30
32,5
20
10
0
Erkek
Bayan
Sıra
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Yaş
40
44
46
46
49
50
52
52
52
53
54
54
54
55
56
56
57
57
58
58
Sıra
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
Yaş
58
59
59
59
59
59
60
61
62
62
63
64
64
64
65
65
66
67
72
73
Soru 6
• 40 kişiye ilişkin yaş değerleri
tabloda verilmiştir. Tanımlayıcı
istatistikleri hesaplayınız.
1.Ortalama
40  44  ...  73
x
 57,6
40
2. Ç1 10. ve 11. gözlemin ortalaması=53,5
3. Ç2 20. ve 21. gözlemin ortalaması=58
4. Ç3 30. ve 31. gözlemin ortalaması=62,5
5. Mod (tepe değeri):en sık tekrarlanan değer=59
6. Medyan (ortanca)=58
n
S2 
2
(
x

x
)

1
n 1
(40  57,6) 2  ......  (73  57,6) 2

 51,11
39
Sıra
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
Yaş
40
44
46
46
49
50
52
52
52
53
54
54
54
55
56
56
57
57
58
58
Sıra
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
Yaş
58
59
59
59
59
59
60
61
62
62
63
64
64
64
65
65
66
67
72
73
Soru 7
• 30 tavşanın atardamarlarındaki basınç mmHg cinsinden
ölçülüyor. Veriyi sınıflandırınız. Ortalama ve standart
sapmasını bulunuz. Histogram grafiğini çiziniz.
4,6
3,2
3,8
2,8
2,7
2,2
3,2
3,5
4,1
5,1
5
3,5
2,8
4,7
4,9
2,5
3
3,9
3,6
4,3
4,7
3
4,4
3,5
4,2
4,6
3,5
3,3
4,2
3
Dağılım Aralığı= 5,1-2,2 =2,9
k=6 olsun
A.S
2,2
2,7
3,2
3,7
4,2
4,7
Sınıf Aralığı=2,9/6≅ 0,5
Ü.S
2,6
3,1
3,6
4,1
4,6
5,1
fi
2
6
8
3
6
5
A.S
Ü.S
fi
2,2
2,7
3,2
3,7
4,2
4,7
2,6
3,1
3,6
4,1
4,6
5,1
2
6
8
3
6
5
30
f X

X 
f
i
i
i
S 
2
Sınıf orta
değeri(xi)
2,4
2,9
3,4
3,9
4,4
4,9
fi . xi ( − ) ( − ) fi . ( − )
4,8
17,4
27,2
11,7
26,4
24,5
112
112

 3,73
30
2
f
(
X

X
)
i i
n 1
S  0,63  0,79
18,17

 0,63
29
-1,33
-0,83
-0,33
0,17
0,67
1,17
1,77
0,69
0,11
0,03
0,45
1,37
3,54
4,13
0,87
0,09
2,69
6,84
18,17
fi=frekans değeri
Xi=sınıf orta değeri
n=gözlem sayısı
Kodlama Yöntemi ile Hesaplama
A.S
2,2
2,7
3,2
3,7
4,2
4,7
Ü.S
2,6
3,1
3,6
4,1
4,6
5,1
fi
2
6
8
3
6
5
30
xb
fb


 fi
i i
Sınıf orta
değeri(Xi)
2,4
2,9
3,4
3,9
4,4
4,9
80

 2,66
30
bi
0
1
2
3
4
5
fi . bi
0
6
16
9
24
25
80
(bi)2
0
1
4
9
16
25
fi . (bi)2
0
6
32
27
96
125
286
x  (2,66 x0,5)  2,4  3,73
Sb 
2

2
(
f
b
)
80 2

i i
2
f i bi 
286 
n
30  2,5

n 1
29
Geri kodlama ile;
S 2  (0,5) 2 .2,5  0,63
S
0,63  0,79
Histogram Grafiği;
Soru 8
Ortalama
Standart
Sapma
Varyans
A sınıfı
60
1,5
2,25
B sınıfı
60
5
25
C Sınıfı
60
3
9
Tıp Fakültesi 1.sınıf öğrencilerinin biyoistatistik sınavından aldığı
notların özeti yukarıdaki gibidir. Hangi sınıftaki öğrencilerin bu
ders ile ilgili bilgi düzeyleri birbirine daha yakındır?
Standart
Ortalama Sapma
Varyans
DK
A sınıfı
50
5,5
30,25
%11
B sınıfı
40
5
25
%12,5
C Sınıfı
65
3
9
%5
S
DK 
.100
X
Soru 9
• Aşağıda verilen histograma ilişkin frekans
dağılım tablosunu oluşturarak veri setinin
standart sapmasını hesaplayınız.
Sınıflar
• Haftaya derste anlatılacak konular…
– Örnekleme ve Örnekleme Yöntemleri
Download

6. Uygulama 1_AS - Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Anabilim Dalı