T.C.
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANA BİLİM DALI
(ALMAN DİLİ VE EDEBİYATI)
"BARBARA FRİSCHMUTH VE ALEV TEKİNAY'IN
ESERLERİNDE SOSYAL VE KÜLTÜREL
DEĞİŞMELERİN İZLERİ"
DOKTORA TEZİ
SABRİ EYİGÜN
ANKARA 1995
T.C.
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANA BİLİM DALI
(ALMAN DİLİ VE EDEBİYATI)
"BARBARA FRİSCHMUTH VE ALEV TEKİNAY'IN
ESERLERİNDE SOSYAL VE KÜLTÜREL
DEĞİŞMELERİN İZLERİ"
DOKTORA TEZİ
SABRİ EYİGÜN
DANIŞMAN: PROF. DR. GÜRSEL AYTAÇ
ANKARA 1995
İ Ç İ N D E K İ L E R
.
1.Giriş............................................................................................................................................ 5
1.1.
Kuramsal Çerçeve Ve Çalışmanın Amacı.....................................................................
2. Araştırmanın Durumu .......... ................................. ................ ............ ................................... 13
2.1. Barbara Frischmuth Üzerine Yapılan Çalışmalar .............. ............ ...........................
2. 1.2. Yüksek Lisansa Çalışmaları ..................... ...................................................................
2.1.3. Diğer Bilimsel Çalışmalar ............... ............................................................................
2.2. Alev Tekinay Üzerine Yapılan Çalışmalar............................ .......................................
2.2.1. Doktora Çalışmaları ................... ................... ............................................................
2.2.2. Bilimsel Çalışmalar ............ ......................... .............. ................................................
2.2.3. Diğer Kısa Yazılar ................ ....................... ............................ .................................
26
3. Barbara Frischmuth'un Biyografisi ................ .................... ..................................................
4. Barbara Frischmuth'un Yazarlığı Ve Bunu Belirleyen Faktörler ................. .......................... 30
4.1. Dil Şüpheciliği .............. .................. ...................... ........ ............................................
4.2. Türkoloji Öğrenimi .................... .......................... .......... ............... .............................
4.3. Kadınlık Ve Annelik ................. ...................................... ...... ...................................
5. Alev Tekinay'ın Biyografisi ................ ................... .............................. ..... ......................... 39
6. Alev Tekinay'ın Yazarlığı Ve Bunu Belirleyen Faktörler ................... .......... ........................ 43
6.1. Göçmenlik ..................................... .............................. ................................................
6.2. Germanistik Öğrenimi ............ ................................ ................... ................................
7. Klosterschule Romanına Yaklaşım...................... ................. .................... ....................... .... 49
7.1 Romanın İçeriği .................. ................. ............................. .........................................
7.2. Edebiyatta Otoriter Eğitim ............................ ................. .................... ................ .......
7.3. "Klosterschule"yi Hazırlayan Sosyal Ve Kültürel Değişmeler.......................................
7.3.1. Yeni Dil Duyarlılığı ................... ................... ...............................................................
7.3.2. 1968 Öğrenci Hareketleri Ve Kilise ....................... ....................... ....... ......................
8. Kaosun Güzelliği Ve Çağın Getirdiği Hümanizm İçinde Değişmeyen Dogmalar .............. 55
9. Etrafına Şaşkın Şaşkın Bakan Genç Bir Bakire Olmak veya Olmamak .......... ......................
9.1. Yılanlar Gibi Akıllı Ve Güvercinler Gibi Saf Bir Kadın .......................... ..............
9.2. Güzel Bir Oyun ................................................. ...........................................................
9.3. Dilin Kadınlar Üzerindeki Değişmez Gücü ...................... ............................................
10. Ora Et Labora" Veya Kilisenin Değişmeyen Otoriter Eğitim Anlayışı
..........................
10.1. Karanlığın Dili Veya Dildeki Otorite ....................... ..................................................
10.2. Hiyerarşik Düzen Ve Yatılı Okul Öğrencileri. ............................................................
10.3. "Ore Et Labora" Veya Eğitimde Yönlendirme ..........................................................
10.3.1.Yönlendirme Ve Önyargılar ............. .........................................................................
10.4. "Rüzgar Ve Fırtına" Gibi Özgür Olmak ........................ ...........................................
11. Değişmeye Mahkum İnsanların Çizdiği Yeni Yol .............................. ................... .............
11. 1. Eleştirel Bilinçle "Dünya Değişecek, Biz De Değişeceğiz "....... ...............................
11. 2. Kendini Tanımanın Bir Başka Yolu ................. ................ .........................................
12. " Nur der Hauch vom Paradies " Romanına Yaklaşım
........... ..................... ..................
12.1. " Nur der Hauch vom Paradies " Romanı Üzerine ... ..... .......... ...... .... .................
12.2. Romanın İçeriği ............ ..................................... ......................................................
12.3. " Nur der Hauch vom Paradies " Romanını Hazırlayan Nedenler .... .......................
12.3.1. Göçmen Türk Ailesinin Yaşadığı Değişmeler ....................... ..................................
12.3.2. Almanların 'Göçmen Türk Edebiyatı'na Bakış Açıları ........................ ...................
12.4. Edebiyatta Aile Ve Kuşaklar Arası Birey- Toplum Çatışması ..................................
13. "Dönüşüm oyunları" veya "Benliksiz Bir Uyanışı"ın Öyküsü ....... ............ ............... ...... ..
13.1. Dünya ve Göçmen Türk Edebiyatında Benlik Sorunu ..... ........ ....... ................... ....
13.2. "Dönüşüm Oyunu" Veya "Beyaz Güller" .................................................. ... .............
13.3. Bir Başka Açıdan Değişen Benlik ................ ............. ............ ...................................
14. "Gül Kırmızısı Bir Günah" Ve "Göçmen Mide Ağrısı" ........... .... ............. ............. ....... ...
14.1. "Bir Beyaz Zenci"nin Başkaldırısı .................. ................................... .......................
14.2. Dinsel Çatışmalar ................ ................ ......................................... ............................
14.3. Töresel Uyumsuzluk ....................... ................................... ........................................
14.4. Kültürel Algılama Uyumsuzluğu ................ ................................. .............................
15. Otoriter "Eğitimin Zincirini Kırmak" Veya Mahkum Kalmak .............................................
15.1. Otoritenin Nedeni ......................... ........ .............. .................................... ................
15.1.1. Türk Kimliğini Korumak ........................ ........................ .........................................
15.2. Otoriter Eğitimin Sonuçları ....................... ................. ................ ............................
15.2.1. Aileye Karşı Olumsuz Tutum ...................... ........................... .................................
15.2.2. Babaya Nefret ......................... ..................... .................... .......................................
16. Özgürlüğün Yalnızlığı Veya Yalnızlığın Özgürlüğü ............... .......................... .............. ..
16.1 Yalnız Kadının İç özgürlüğü ............ ................ ................................. ............... ........
16.2. "Zincirinden Kopmuş Bir Atom Gibi" Özgür Olmak .................................................
16.3. Yalnızlığın Getirdiği Yaşam Sevinci Ve Yaratıcılık .............................. .....................
17. Sonuç ........................................................ ............................................................................
18. Zusammenfassung (Almanca Özet) ......................................................................................
Dipnotlar .............................................................................................................................
Kaynakça ............................................ ...................... .......................................................
ÖNSÖZ
Almanya'da yaşayan Türklerin yarattığı Göçmen Türk Edebiyatı, 1960'lı yıllarda başlayan ve hâlâ
günümüze kadar devam eden göç olgusunun çeşitli yönleriyle sanat katındaki bir yansımasıdır.
Dolayısıyla bu sanatsal olgunun ortaya çıkmasında etkili olan faktörlerin başından Türk halkının
Almanya'da yaşadığı sosyal bir olgu gelmektedir. Bu olgu, kendisini edebiyatta çeşitli içerik ve biçimlerde
ifade etmiştir ve etmeye de devam etmektedir. Bundan dolayı, göçmen yazarların eserleri Almanca
olarak yazılan edebiyat dünyasına yeni biçimler, yeni konu ve motifler kazandırarak farklı bir boyut
getirmiştir.
Adının ne olması gerektiği bugün bile hâlâ tartışılan bu edebiyatın, Alman ve Türk edebiyatları
içindeki yerini, niteliklerini, ele aldığı sosyal ve kültürel değişmelerden yola çıkarak örnek eserleri de
karşılaştırarak göstermeyi amaçladım. Bunun için de aralarında büyük paralellikler bulunan göçmen yazar
Alev Tekinay ile Avusturyalı yazar Barbara Frischmuth'un eserlerini seçtim.
Her iki yazarın da Almanca yazmış olması, bu yazarlar ve eserleri üzerine yapılan araştırmaların da
Almanca olması, Türkçe olarak yaptığım araştırmamda bazı aktarım zorlukları doğurdu. Ayrıca bu
araştırmaların sayıca sınırlı olması ve Türkiye, Almanya ve Avusturya gibi üç ayrı ülkede yapılmış olması
çalışmamda karşılaştığım başka bir zorluktu. Bu zorlukların büyük ölçüde aşılmasında Avusturya
hükümetinin, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı aracılığıyla vermiş olduğu bursun büyük bir katkısı oldu.
Bundan dolayı, başta "Österreichischer Akademischer Austauschdienst" olmak üzere, T.C. Milli
Eğitim Bakanlığı'na ve Avusturya'ya gitmem için bana gerekli izni veren Dicle Üniversitesi Eğitim
Fakültesi Dekanlığı'na teşekkür etmeyi bir borç bilirim.
Ayrıca bu araştırmanın ortaya çıkmasında katkıları bulunan her kese çok teşekkür etmek isterim.
Her şeyden önce, Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim
Dalı öğretim elemanlarından saygı değer hocalarım Prof. Dr. Yüksel BAYPINAR, Prof. Dr. Battal
İNANDI, Doç. Dr. Yıldız ECEVİT ve Doç Dr. İbrahim İLKAN'a gerek doktora derslerim süresince ve
gerekse araştırmalarım sırasında bana yaptıkları her türlü yardımları için çok teşekkür ederim. Bu süre
içinde kendilerini yeterince ihmal etmeme rağmen, bana gösterdikleri özveri ve anlayıştan dolayı eşim ve
çocuklarıma teşekkür etmeyi unutmam mümkün değil. Hepsinden önemli, her zaman bana yol gösteren,
böyle bir çalışma için beni teşvik eden, çalışmalarımla ilgili hiçbir yardımı benden esirgemeyen, ihtiyaç
duyduğumda her zaman bizzat veya telefonla beni bilgilendiren saygı değer, müşfik hocam Prof Dr.
Gürsel AYTAÇ'a bütün kalbimle teşekkür ederim.
Ankara, Eylül 1995
Sabri EYİGÜN
Download

İndir (PDF, 312KB) - Prof. Dr. Sabri Eyigün Germanist / Sosyolog