Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafikte
başkalarına nasıl
örnek olabilirim?
Trafik
kurallarına uymasak
ne olur?
Trafikte risk
faktörleri nelerdir?
Trafik güvenliği
nasıl sağlanır?
Trafik kuralları
neden önemlidir?
Merhaba Sevgili Arkadaşlar, bu ünitede
1. Trafik güvenliği
2. Günlük hayatın bir parçası olarak trafik güvenliği
3. Trafikte risk faktörü
4. Trafik kurallarının insan hayatı için önemi
5. Trafikte kural ihlallerinin taşıdığı riskler
6. Trafik kazalarının sebep ve sonuçları
7. Trafikte başkalarına örnek davranışlar geliştirmek ve önemi
8. Trafik hayatın bir parçasıdır, Trafik Hayattır! konularında çalışacağız.
2. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
A- Trafik Güvenliği
Ulaşım araçları hayatımızı kolaylaştırır. Ancak artan araç sayısı ve
yoğunlaşan trafik birçok risk ve problemi de beraberinde getirmektedir.
Trafikte yaşanan kazalar şu durumlara neden olmaktadır:
• Can kayıpları,
• Kalıcı sakatlıklar,
• Araçlardaki hasardan kaynaklanan maddi kayıplar,
• Enerji, zaman, iş günü gibi ekonomik kayıplara neden olmaktadır.
Trafik kazalarını önlemek, trafikte güvenliğin sağlanması ile mümkün
olmaktadır. Trafiğin güvenli olması, bireylerin ve toplumun güvenli olması demektir. Ülkemizde araç sayısı hızla artmaktadır. Araç sayısının
artışı trafik sorunlarını da arttırmaktadır. Her insan sürücü, yaya veya
yolcu olarak trafik ortamının doğal bir parçası olarak bulunmaktadır. Bu
ortam içinde hareket eden bireyler trafik sorunlarından etkilenmemek
için trafik kurallarına mutlaka uymalıdır.
Trafik sorunlarına çözüm getirmek ve trafiği düzenlemek için çeşitli
kurallar belirlenmiştir. Sürücülerin, yayaların ve yolcuların uymaları gereken bu kurallara trafik kuralları denir
Şekil 1: Trafik Kazaları
Mükemmel şehire gitmek için tıklayın.
3. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 2: Bazı önemli trafik işaretleri
2) Trafik kuralları, uzun araştırmalar neticesinde belirlenmektedir. Her
gün gazetelerde okuduğumuz; radyoda dinlediğimiz, televizyonda
izlediğimiz trafik kazaları;
• Dikkatsizlikten,
• Kendine fazla güvenmekten,
• Yorgunluk ve uykusuzluktan,
• Trafik kurallarına uymamaktan meydana gelir.
Trafikte dikkatsizlik olarak kabul edilen davranışlar;
• Yolu iyice kontrol etmeden trafiğe çıkmak,
• Kırmızı ışığı fark etmemek,
• Trafik işaret ve levhalarına dikkat etmemek,
• Yola çıkan yayayı fark etmemek,
• Öndeki aracın fren lamlarına ya da dönüş sinyallerine dikkat etmemektir.
4. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafikte kendine güven olarak kabul edilen davranışlar;
• İyi sürücü olduğunu düşünmek,
• Kaza yapmam düşüncesiyle aşırı hız yapmak,
• Bir şey olmaz düşüncesiyle emniyet kemeri takmamak,
• Sürücülüğüne güvenerek hatalı olarak araç sollamaktır.
Trafikte yorgunluk olarak kabul edilen davranışlar;
• Uzun süre araç kullanılması,
• Hastalık dolayısıyla yorgunluk hissi,
• İlaç kullanımı dolayısıyla yorgunluk hissi,
• Yoğun bir iş gününün ardından hissedilen yorgunluk hissidir.
Trafikte kurallara uymama davranışları;
• Trafik ışık ve levhalarına uymamak,
• Yol üzerindeki işaretlere uymamak,
• Hız sınırlarına uymamak,
• Alkollü araç kullanmak,
İnsan yaşamı bakımından trafik sorunları, çağımızın en önemli sorunudur. Bulunduğumuz trafik ortamında kendimizi kazalara karşı korumak için trafik kurallarına uymalı ve diğer insanlara bu konuda örnek
olmalıyız.
İnsan kusurları, can kaybıyla sonuçlanan trafik kazalarının ön önemli
nedenidir. İnsan kusurlarını en aza indirmek için herkes trafik güvenliği
eğitimi almalıdır.
5. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik İşaretlerinin ve Kurallarının Hayatımızda Yeri ve Önemi
Araçların bize neler söylediğine örnekler verebilir misiniz?
(Trafikteki araçlar birtakım işaretler sayesinde diğer sürücü ve yayaları
bilgilendirir. Örneğin dönüşlerde sinyal vermek sürücünün aracı ne tarafa hareket ettireceği hakkında bilgi verir. Önümüzde ilerleyen bir aracın
fren lambalarının yanması, o aracın yavaşlamaya başladığını bize bildirir. Bu sayede arkadaki araç sürücüsü önlem alabilir. Acil bir durumda
dörtlü ikaz lambalarını yakan bir araç diğer sürücüleri uyarmış olur. Korna çalmak ise diğer araçları ya da yayaları herhangi bir tehlike anında
uyarmak için kullanılır.)
Trafik işaretleri, trafik ortamında bulunan sürücü, yaya ve yolcuların ortak dilidir. Bu yüzden trafik işaretlerinden oluşan bu ortak dili doğru ve
yerinde kullanmak trafik güvenliği açısından hayati önem taşır.
Trafik işaretlerine uyulması, trafik akışının güvenli bir şekilde akması,
can ve mal kaybının azalması için çok önemlidir.
Özellikle;
• Hız limitlerine uymak,
• Kırmızı ışıkta durmak,
• Karşıdan karşıya geçişlerde yaya geçitlerini kullanmak ve
• Araç park etme kurallarına uymak,
• can ve mal güvenliği için dikkat etmemiz gereken kuralların
bazılarıdır.
Şekil 3: Trafik kurallarına uymak hayati önem taşır
6. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik işaretlerinin ortak dil olması dolayısıyla insanlar trafikte birbirlerinin ne yapmak istediğini anlarlar. Örneğin kırmızı ışık yandığında
araçlar durmaları gerektiğini bilir. Öndeki aracın fren lambalarının
yanması, arkadaki aracı uyarır. Sinyal veren bir araç dönmek istediği
yönü diğer yol kullanıcılarına haber verir.
İçinde bulunduğumuz araç trafik kurallarına uymadığında
ne yapmalıyız?
Yaya olarak trafikte olduğumuzda, trafik kurallarına uymayan
sürücülere karşı kendimizi nasıl koruyabiliriz?
Trafik kuralları insanların güvenliği için vardır. Eğer trafik işaret ve levhaları olmasaydı;
• Sürekli kazalar gerçekleşir,
• Trafik şimdi olduğundan daha çok sıkışır,
• Daha büyük trafik sorunları yaşanırdı
Trafik işaret ve levhaları sayesinde trafik ortamındaki belirsizlikler azalır. Tehlikeli olabilecek durumlar için önceden önlemler alınabilir. Trafik
işaretlerine uymamak diğer sürücü ve yayaların tehlikeli durumlar için
önlem almasını güçleştirir.
Bundan sonra; trafik içinde sürücü, yaya ve yolcuların trafik güvenliği
açısından sorumlulukları incelenecektir.
1) Trafik Güvenliğinde Sürücü
Güvenli bir yolculuktaki en önemli rol, araç sürücüsüne aittir. Sürücü:
• Trafik kurallarına uymak,
• Trafikteki tehlikeleri ayırt etmek,
• Güvenli sürüş davranışlarında bulunmak,
• Kendine yetemeyen bireylerin güvenliğini sağlamak (çocuklar,
engelliler gibi)
• Acil durumlar için hazırlıklı olmak zorundadır.
7. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Sürücü, kendi davranışlarına dikkat etmeli, aracının güvenlik ihtiyacını
karşılamalıdır.
Sürücünün kontrol edemeyeceği durumlar vardır. Bunlar şu biçimde
sıralanabilir:
• Yol koşulları
• Hava koşulları
• Yayalar ve diğer yol kullanıcılarının davranışları
• Diğer sürücülerin davranışları ve yaptıkları hareketler
• Diğer sürücülerin araçlarının güvenliği ve bakımı
Trafik kazalarına sebep olan unsurları azaltmak için sürücülerin uyması
gereken bir takım trafik kuralları belirlenmiştir. Güvenli bir trafik düzeni
için, sürücüye daha fazla görev düşmektedir. İyi bir sürücü, bazıları zamanla ve deneyimle kazanılan pek çok özelliğe sahip olmalıdır (sorumluluk, yoğunlaşma, hızlı ve doğru karar verme, sabırlı olma vb.).
Sürücüler, sürücü olma şartlarına tam olarak sahip olmalı ve kuralları iyi
bilip uygulamaya özen göstermelidirler. Sürücü olmanın sorumluluğunu
iyi bilen insanlar, trafikte olmanın öneminin de farkında olurlar. Kurallara
uyan, sorumluluk sahibi bir sürücü kendi kaza riskini azaltır. Diğer sürücülere iyi örnek olarak trafik kazalarının azalmasına da katkıda bulunur.
Sürücülerin trafikte uyması gereken öncelikli kurallar;
• Hız sınırına uymak
• Emniyet kemeri takmak
• Öndeki aracı dikkatli geçmek
• Virajlara yavaş girmek
• Dikkati yoldan ayırmamak
• Yolu önceden planlamak (özellikle uzun yola çıkmadan önce)
• Diğer sürücülere karşı anlayışlı olmak
• Öndeki aracı takip etme kurallarına uymak
• Dönüş kurallarına dikkat etmek (sinyal vermek, hızını azaltmak, dönüş
için ayrılmış şeride zamanında girmek)
• Kavşaklarda ve diğer yollarda geçiş önceliği hakkına uymak
8. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
• Yayaların haklarına saygılı olmak
• Kavşaklara dikkatli yaklaşmak
• Kendini göstermek ( farları açmak, arızalı stop lambasını değiştirmek vb.)
• Rahat ve uygun koşullarda araç kullanmak (mevsime uygun giyinmek,
uykulu-alkollü-hasta araç kullanmamak vb.)
• Araç bakımlarını aksatmamak
Şekil 4: Emniyet kemeri kullanmanın yaşamsal önemi
9. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bu kurallar içinde en tehlikeli olanı yüksek hızlı araç kullanmaktır. Yüksek
hızda araç kullanma davranışı, kaza sayını arttırır. Hız arttıkça aracın kontrol edilmesi zorlaşır. Hız arttıkça sürücünün önüne çıkan engel karşısında
durma imkanı da azalır. Aracın hızını kontrol etmek, kazaları önler.
Çocuklar, Hızla Koşarak Merdivenleri Inerken Ya Da Koşarak Bir
Yere Giderken Başımıza Neler Gelebilir?
Hıza bağlı olarak durma mesafesinde artış meydana gelir.
Düşük hızın faydaları ise şöyle sıralanabilir:
• Sürücü aracın kontrolünü kaybetmez
• Tehlikeli durumlarda frene bastığında rahatlıkla durabilir
• Tehlikeli durumları fark etmek için sürücünün daha fazla zamanı olur
• Frene bastıktan sonra durmak için ihtiyaç duyulan mesafe azalmış olur
• Diğer yol kullanıcılarının, aracın hızını tahmin edebilme imkânı artar
Şekil 5: Hıza bağlı olarak durma mesafesi
10. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bisiklet Sürücülerinin Dikkat Etmesi Gereken Kurallar
Bisiklet spor yapmak ve bir yerden bir yere gitmek için çok faydalı bir
araçtır. Ancak bisiklet kullanma güvenliği çok az bilinmektedir. Bisiklet kullanırken kurallara dikkat edilmemesi tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Bisiklet
sadece bir eğlence ve ulaşım aracı değildir. Gelecekte kent yaşamının vazgeçilmez ulaşım araçlarından birisi olacaktır. Kent içi ulaşımda öncelik yaya
ve bisiklet kullanıcılarına ait olmalıdır. Bisiklet, güvenlik kontrolleri yapılmadığında tehlikeli bir araç haline gelebilir. Onun için bisiklet kullanımında
dikkat edilmesi gereken kurallara uyulmalıdır.
Şekil 6: Güvenlik tedbiri alarak bisiklet sürmek
11. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bisiklete binmeden öncelikli yapılması gerekenler şunlardır:
• Bisikletin zincirleri temiz ve yağlanmış olmalıdır.
• Bisiklet boyumuza ve fiziksel özelliklerimize uygun olmalıdır.
• Bisikletin selesi gevşek olmamalıdır. Gevşek bir sele düşmeye ve kazaya neden olabilir.
• Sele uygun yükseklikte olmalıdır
• Sele, ayaklar rahatça pedallara ulaşabilecek şekilde ayarlanmalıdır.
• Frenler her zaman kontrol edilmeli ve tam olarak çalışır durumda
olmalıdırlar.
• Lastik havaları gerektiği kadar şişirilmiş olmalıdır.
• Bisikletin ön ve arka tarafında aydınlatma için ışık veya reflektör
olmalıdır.
• Bisikletin tutacak yerlerinin aşınmamış ve dönmüyor olması gerekir.
• Kornası çalışmalıdır.
• Aşınan lastikler zamanında değiştirilmelidir.
• Tekerlek telleri kırıldığında hemen değiştirilmelidir.
Şekil 7: Bisiklet güvenlik donanımları
12. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bisiklet kullanırken yapılan önemli güvenlik hataları ise şöyle sıralanabilir:
• Trafiğe ters yönde bisiklet sürmek
• Bisikleti hızlı kullanmak
• Hareketli taşıtların arkasına asılmak
• Dönüş yaparken arkayı kontrol etmemek
• Dönüş yaparken kolumuzu kaldırarak dönüş yönünü belirtmemek
• Bisiklet üzerinde riskli davranışlar yapmak (ayağa kalkmak, elleri
bırakmak gibi)
• Kavşaklardan durmadan ve kontrolsüzce geçmek
• Caddenin ortasından gitmek
• Düz gitmemek ve sürekli şerit değiştirmek
• Bisiklet üzerinde akrobatik hareketler yapmak
Şekil 8: Bisiklet üzerinde riskli hareketler yapmak
13. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bisiklet sürme ile ilgili uyulması gereken güvenlik kuralları şu biçimde
sıralanabilir:
• Bisiklet kaskı takılmalıdır.
• Sürüş caddenin sağından yapılmalıdır.
• Öndeki araca çok yaklaşılmamalıdır.
• Sinyal verme dışında bisiklet iki elle sürülmelidir.
• Dönerken mutlaka uygun el sinyali verilmelidir.
• Ara yoldan ana caddeye geçmeden önce bisikletten inerek yol kon-
trol edilmelidir.
• Gece sürüşlerinde mutlaka ışıkları yakmalı ve açık renkte elbiseler
giyilmelidir.
• Eğer bisiklet yolunda bisiklet kullanılıyorsa yayalara dikkat edilmeli,
gereğinde zille uyarmalıdır.
• Buzlu ve karlı yollarda, aşırı yağmurlu havalarda bisiklet
kullanılmamalıdır.
• Kalabalık kavşaklardan geçerken bisikletten inilmeli, bisikletle birlikte
yürüyerek kavşaktan geçilmelidir.
• Ani fren yapılmamalıdır
• Tek bir şerit üzerinden gidilmelidir.
• Bisiklet yolu olan yerlerde mutlaka bisiklet yolu kullanılmalıdır.
Şekil 9:
Öndeki
araca fazla
yaklaşmak,
aracın ani
durması
halinde ona
çapmamıza
sebep
olabilir.
14. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 10: Dönüşlerde el sinyali.
Şekil 11: Bisiklet yolları
15. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
2. Trafik Güvenliğinde Yaya Faktörü
İnsanlar günlük hayatının çoğunu trafik içinde yaya olarak geçirirler.
Şehir içindeki trafik yoğunluğu yayalar için risk oluşturmaktadır. Bu
risklerden kaçınmak için yaya olarak uyulması gereken kurallara dikkat
etmek gerekir. Trafik ortamında yaya olarak bulunduğumuz yerlerin,
yayalar için ayrılmış yerler olmasına dikkat edilmelidir.
Şekil 12: Karşıdan karşıya geçişlerde yaya geçitlerini kullanmalıyız
Trafikte Yaya Olmak
Yaya yolu, karayolları üzerinde yayaların kullanımına ayrılmış yerlere
denir. Yaya kaldırımında yürürken kaldırımın sağ tarafından gidilmesi
düzenli yaya akışı sağlar. Yaya yolu bulunmayan karayollarında banketlerden yürünmesi gerekir. Banketlerde yaya, kendi gidiş yönüne
göre soldan yürümelidir. Böylece göremediği, arkadan gelen araçlardan
korunmuş olur ve karşıdan gelen araçları rahatça kontrol edilebilir
(görme ve görülme artar).
Yaya kaldırımı ve banket bulunmayan yollarda yürümek zorunda
kaldığımızda, karayolunun en sol kısmına yanaşmamız gereklidir. Bu
tarz zorunlu yürüyüşlerde olabildiğince karayolundan uzak durulmalıdır.
Yoldaki sürücüleri tehlikeye sokacak davranışlardan kaçınılmalıdır.
Gece yaya olarak trafikte bulunulduğunda, açık renk kıyafet giyinilmesine özen gösterilmelidir. Böylelikle gece görünme olanağı artacaktır
Elde tutulan bir el feneri ya da benzeri bir aydınlatma cihazı trafikte
fark edilmeyi sağlayabilir.
16. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 13: Yaya kaldırımı
Karşıdan Karşıya Güvenli Geçme Kuralları
Karşıya geçişlerde;
• Yaya geçitleri,
• Üst geçitler
• Alt geçitler ve
• Okul geçitleri yayaların güvenli geçişleri için ayrılmış yerlerdir.
Yaya geçitleri ve okul geçitlerinde olabildiğince en kısa sürede karşıya
geçiş yapılması gerekmektedir. Yayalar öncelikle trafiği düzenleyen trafik
polisi ve üniformalı yetkililerin ikaz ve uyarılarına uymak zorundadırlar.
Şekil 14: Yaya alt ve üst geçidi
17. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik polisinin bulunmadığı durumlarda sırasıyla:
• Işıklı trafik işaretlerine,
• Trafik işaret levhalarına,
• Yol çizgilerinin anlamlarına uygun hareket edilmelidir.
Şekil 15: Trafik polisi olan yaya geçidinde öncelikli olarak trafik
polisinin işaretlerine uyulmalıdır.
Yayalar için trafik lambaları kırmızı ve yeşil renklidir. Kırmızı ışık geçişin
yasak olduğunu gösterir. Kırmızı ışık yanarken kaldırım üzerinde beklemek gerekir. Yeşil ışık yandığında karşıya geçilebilir. Ancak yolun kontrol edilerek geçilmesi gerekir.
Işıklı trafik işareti olmayan yerlerde en yakın yaya geçitleri kullanılmalıdır. Yol çizgileri ile belirlenmiş bu yaya geçitlerinde geçiş önceliği yayalara aittir. Yaya geçitlerinden, araç akışı ve yol iyice kontrol edilerek
karşıya geçilmelidir.
18. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 16: Yaya figürlü kırmızı ve yeşil ışık
Trafik polisi, trafik işareti ve yaya kaldırımı bulunmayan yerlerde,
• Kavşak giriş yerleri,
• Kavşak çıkış yerleri ve
• Akan trafiğin net olarak görünebileceği yerler,
karşıya geçiş için uygun yerlerdir.
Karşıya geçmeden önce; önce sola, sonra sağa, sonra tekrar sola bakarak, oyalanmadan ve hızlı bir şekilde karşıya geçilmelidir.
Trafik polisi ve trafik işareti olmayan yerlerde, araçlar öncelikli geçiş
hakkına sahiptirler. Özellikle karayolunun eğimli olduğu yerlerde,
yokuşlarda araçların ani duruş ve kalkışları tehlikeli olacağından, yayalar
daha dikkatli olmak zorundadırlar.
Duran araçların önünden ya da arkasından karşıya geçilmemesi gerekir.
Yayaların belirli bir hızda gelen araçları net görebilmesi gerekir.
19. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 17: Işıklı trafik işareti olmayan yaya geçidi
Karşıya geçiş kurallarının yanında aşağıda sıralanan durumlarda da dikkatli olunması gerekir;
• Sürücü Sizi Görmemiş Olabilir: Sürücünün sizi gördüğünden emin
olmalıyız. Araç sürücüsü ile göz kontağı kurmaya çalışmalıyız. Araç tam
olarak durmadan karşıya geçmemeliyiz
• Hareketinizi Başkalarının Yönlendirmesine İzin Vermeyin: Trafik
ışıklarında beklerken geçirilen süre dikkatinizi dağılabilir. Karşıya
geçmek için acele eden diğer kişilerin hareketi sizi yanıltabilir. Bir yaya
geçidinde kendinizi kalabalığın hareketine bırakmayın. Yolu ve araçların
durumunu doğrudan doğruya kendiniz kontrol edin.
• Araç Durmayabilir: Bir sürücü farklı nedenlerle, istediği halde duramayabilir. Aracın yavaşlamış olması, duracağının bir göstergesi
değildir. Aracın tamamen durmasını mutlaka beklemek gerekir.
• Diğer Araçlar Durmayabilir: Tüm araçların hareketini izleyin. Farkında
olmadan yalnızca size yakın araçları kontrol ediyor olabilirsiniz. Diğer
araçların hareketini izleyin.
• Yaya Geçitleri Yalnızca Herkes Kurallara Uyduğunda Güvenlidir: Yaya
geçidinde yolun size ait olduğunu düşünmeyin. Geçiş hakkı sizde olsa
da sürücüler yaya geçidinin farkında olmayabilir ve durmayabilir.
“Kurallara uymayan sürücülerle ilgili şikâyet hakkınıza sahip çıkın”
20. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Karşıdan Karşıya Geçerken Nelere Dikkat Etmeliyiz
(Resimli anlatım)
Yaya geçitlerinin
bulunduğu yerlerden
geçin.
Işıksız kavşaklardan
çapraz geçmeyin,
yaya geçitlerinin
bulunduğu çizgileri
kullanın.
21. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Asla ve asla kavşak
ortasından ve çapraz
geçmeyin.
Üst geçit varsa mutlaka üst geçitleri
kullanın.
Alt geçitlerin
bulunduğu yerlerde
alt geçitleri kullanın.
22. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bölünmemiş yolda
karşıya geçerken
solunuzu ve sağınızı
dikkatlice kontrol
edip öyle geçin.
Karşıya geçerken
dikkatinizi tamamen
yola ve araçlara verin
başka bir şeyle
ilgilenmeyin.
Yaya geçitlerinden
geçerken dikkatinizi
dağıtmayın.
23. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Araçlar size uzak
görünebilir ama
hızları çok olabilir
unutmayın.
Araçlar tahmin
ettiğimizden daha
yakın ve hızlı olabilir,
araçla aramızdaki
mesafeye ve aracın
hızına dikkat ederek
yaya geçidini kullanın.
Sürücülerle göz göze
gelmeye özen
gösterin.
24. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Park etmiş araçların
arasından, yoldan
geçen diğer taşıtları
görmek zorlaşır,
çıkmak için acele
etmeyin.
Yolda yetersiz
görüşün olduğu yerlerde yola çıkmak ve
karşıya geçmek için
acele etmeyin.
Yeşil ışığı, yol
kenarına iki adım
mesafede bekleyin
hemen yola inmeyin.
25. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Geçide gelmeden
çok önce yeşil ışık
yanmış ise yetişmek
için acele etmeyin,
bir sonraki yeşil ışığı
bekleyin.
Size yeşil ışık yanmış
olsa da araçlara dikkat ediniz!
Kavşakta trafik polisi
varsa yalnız onun
işaretlerini gözleyin.
26. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Yayalar için trafikte güvenlik açısından uyulması gereken kuralları
özetlenirse;
• Yayalar daima kaldırımdan yürümelidir.
• Yaya kaldırımı yoksa yolun solundan yürünmelidir.
• Trafik polislerinin uyarılarına, işaretlerine uyulmalıdır.
• Trafik ışığının olduğu yerlerde yeşil ışık yanmadan, yol boş olsa bile
geçilmemelidir.
• Trafik ışığı ve trafik polisi yoksa önce sola, sonra sağa, tekrar sola
baktıktan sonra yol uygunsa karşıya geçilmelidir.
• Duran taşıtın önünden, arkasından geçilmemelidir.
• Yeşil ışık yandığında karşıya geçerken mutlaka diğer araçlar ve araç
sürücüleri kontrol edilmelidir.
2) Trafik Güvenliğinde Yolcu Faktörü
Bir yolculuğun güven içinde devam etmesi öncelikle sürücünün
sorumluluğundadır. Ancak, aynı araçtaki yolculara düşen bazı sorumluluklar da vardır. Bunlar sürücünün işini kolaylaştırır ve güvenliği arttırır.
Yolcu, sürücünün araç kullanmasını tehlikeye sokacak davranışlarda
bulunmamalıdır. Yolcu araçta sürücü ile işbirliği içinde olmalıdır. Sürücü
ile işbirliği, sürücüyü dikkatinden kaçan risklerle ilgili uyararak, yolculuk
sırasında sessiz kalarak sağlanabilir.
Araçlara Inme-Binme Kuralları
Araçlara inme-binme için uyulması gereken güvenlik kuralları şunlardır;
• Araçlara binerken yolcu olarak sağ kapılar kullanılmalıdır
• Toplu taşıma araçlarına sadece duraklardan inilmeli ve binilmelidir
• Toplu taşım araçları için duraklarda beklerken sıraya girilmelidir
• Aynı kapıdan inilip binilen metro gibi taşıtlarda, inenlere öncelik ver-
27. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Araç İçinde Yolcunun Uyması Gereken Kurallar
Güvenli bir yolculuk için yolcuya düşen sorumluluklar şu biçimde açıklanabilir:
Özel araçlarda yolculuk ederken;
• Sürücü dâhil tüm yolcular emniyet kemeri takmalıdır.
• Boyu 150 cm, ağırlığı da 36 kg’ın altındaki çocuklar güvenlik koltu-
ğunda seyahat etmelidirler.
• 10 yaşın altındaki çocuklar aracın ön koltuğunda seyahat etmemelidir
• Sürücü araç kullanırken sorularla ya da sohbetle meşgul edilmemelidir.
• Araç içinde kavga etmekten kaçınılmalıdır.
• Araçta ağır şakalaşmalardan kaçınılmalıdır.
• Taşıtlarda pencereden veya kapılardan kol ya da baş dışarı çıkarılmamalı.
Toplu taşıma araçlarında yolculuk ederken;
• Yolcular toplu taşıma araçlarına fazla yükle (bagajla) binmemelidir,
• Toplu taşıma araçlarında tehlikeli madde taşınmamalıdır.
• Sürücü araç kullanırken sorularla ya da sohbetle meşgul edilmemelidir.
• Araç içinde yüksek sesle konuşulmamalıdır.
• Toplu taşıma araçlarında yüksek sesle müzik dinlenmemelidir.
• Araç içinde kavga etmekten kaçınılmalıdır.
• Araçta ağır şakalaşmalardan kaçınılmalıdır.
• Toplu taşıma araçlarında ayakta yolculuk edilmemelidir.
• Taşıtlarda kapıya yaslanılmamalıdır.
• Taşıtlarda pencereden veya kapılardan kol ya da baş dışarı çıkarılmamalıdır.
• Toplu taşıma araçlarında ilk basamakta durulmamalıdır.
Emniyet Kemerinin Önemi
Emniyet kemeri otomobildeki en önemli güvenlik araçlarından biridir. Emniyet kemeri takmak kazalardaki ölüm ve yaralanma oranlarını
azaltan en önemli güvenlik önlemidir.
28. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Emniyet kemeri takmanın faydaları şu biçimde sıralanabilir:
• Kemer kullanmak öncelikle baş, omurilik ve göğüs yaralanmalarını
azaltır.
• Emniyet kemeri kullanmak toplam yaralanma ihtimalini %30 kadar
azaltır.
• Ciddi yaralanmalar en aza indirgenir.
• Emniyet kemeri kullanmak ağır yaralanmaları önler, önemsiz yaranmaları da azaltır
• Emniyet kemeri kullanıldığında, büyük kazalar sadece hafif yaralanmalara atlatılabilir. (çürükler, ezik veya hafif ağrı gibi)
• Emniyet kemeri kullanımı ölümü, yüz yaralanmalarını ve göz hasarlarını belirgin şekilde azaltır
• Emniyet kemeri, çarpma etkisiyle vücutta meydana gelen sarsıntıdan korumaktadır
• Yolculuk sırasında, kapıların açık kalmasına izin verilmemelidir.
• Yolcular araç içi güvenlik amacıyla konmuş kurallara uymalıdırlar
(cep telefonu ve benzeri elektronik araçları yolculuk boyunca kapalı
tutmak gibi).
??
?
??
?
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
Yapılan araştırmalar, kaza anında en iyi yerin aracın içi olduğunu ortaya
koymaktadır. Aracın dışına fırlatılma durumunda, ölüm riski 25 kat daha
fazla olmaktadır. Neticede araçtan fırlayan kişi, yumuşak ve yeşil çimlerin üzerine düşmemektedir. Fırlama ile kişi aracın ön camına, kaldırıma,
yola ya da başka bir araca çarpmaktadır.
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
Emniyet kemeri kullanılmıyorsa 30 kilometre hızla çarpıldığında bile
ağır yaralanma riski çok ortaya çıkar. Araştırmalar, emniyet kemeri takmamış yaralıların yüzde 70’ inin, 50 kilometreden daha düşük bir hızda
yol alırken yaralandığını, 50 kilometre hızdaki bir çarpmanın, 4. kattan
düşmeyle eşdeğer olduğunu ortaya koymuştur.
29. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Çocuk Güvenlik Koltuğunun Önemi
Otomobillerde çocuk koltuklarının kullanılmasının nedeni, araç içinde
bulunan bir çocuğun kaza anında oturduğu yerden fırlayıp savrulmasını önlemektir. Eğer savrulma önlenemezse çocuklar kaza anında
aracın iç yüzeyine şiddetle çarpabilir, ağır şekilde yaralanabilirler.
Çocuk güvenlik koltukları 3 gruba ayrılır;
1. Bebekler
2. Yürümeyi yeni öğrenmiş çocuklar
3. Okul çağındaki küçük çocuklar
Bu koltukların kullanım amaçları aynı olsa da yaş grubu özelliklerine
uygun olarak kullanılması gereklidir. Bütün çocuklar için boy ve kilolarına uygun büyüklükte bir koltuk ya da yükseltici seçilmelidir. Aksi
halde emniyet kemeri bağlamak herhangi bir yarar sağlamayacaktır.
Çocuğun ön koltuğa oturtulması, arka koltukta kapıya çok yakın bulunması, çocuk güvenlik koltuğunun kullanılmaması, çocuğu kucakta
taşıma gibi hatalı davranışlar sonucunda çocukların kaza anında araç
içinden fırlama ya da savrulma tehlikesi oluşmaktadır.
Şekil 18: Çocuk güvenlik koltuğu kullanımı
30. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Çocuk güvenlik koltuğu ile ilgili dikkat edilmesi gereken konular
şunlardır:
• Çocuk güvenlik koltuğu mevcut araç kemerleri ile kullanılabilmelidir.
• Koltuk çocuğun yaşına uygun seçilmelidir.
• Koltuk kısa mesafeli yolculuklarda bile kullanılmalıdır.
• Çocuk koltukta kendini rahat hissetmelidir.
• Emniyet kemeri en iyi korumayı sağlamak için çocuğu sıkmayacak
şekilde takılmalıdır.
• Her yolculuk öncesi çocuk koltuğunun iyi bir şekilde yerleşip
yerleşmediği kontrol edilmelidir.
Okul Servislerinde Güvenli Yolculuk
Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim
öğrencilerin taşınmasında kullanılan taşıtlara okul servis aracı denilir
Okul servisleri;
• Özellikle büyük kentlerde, okulun eve uzak olması,
• Okula giderken birkaç araç değiştirme zorunluluğu olması
nedeniyle tercih edilmektedir.
Servis araçları hayatı kolaylaştırır ve vakitten tasarruf sağlar. Ancak bu
araçlarda güvenli seyahat edebilmek için bazı temel kurallara uymak
gereklidir.
Şekil 19: Okul servis aracı
31. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Okul servislerinde öğrencilerin dikkat etmesi gereken temel güvenlik
kuralları şunlardır:
• Servis aracına sırayla ve dikkatlice binilmelidir.
• Servis aracına biner binmez herkes kendi yerine oturmalı ve okul
çantasını çıkarmalıdır
• Araç içinde sürücünün dikkatini bozacak davranışlardan kaçınılmalıdır
• Yolculuk boyunca oturulan yerden kalkılmamalıdır
• Araçtan inmeden, iniş için sürücünün ya da görevlinin izni beklenmelidir
• İnmek için araç durduktan sonra kapıya sırayla yaklaşılmalıdır
• Araçtan inerken bir yere tutunarak dikkatlice inilmelidir
• Servis aracından inerken giysilerin bir yere takılmamasına özen
gösterilmelidir
• Servis aracına inerken ve binerken aracın önünden ya da arkasından
geçilmemelidir
• Aracın önünden geçmek gerekliyse sürücünün bizi gördüğünden
emin olunmalıdır
• Okul servisinden iner inmez kaldırımda güvenli bir yere geçilmelidir
Şekil 20: Okul servis aracına sırayla binilmelidir
“Servis araçlarında seyahat ederken ve inişlerde yukarıdaki kurallara
uymak hem öğrencinin kendi güvenliği hem de arkadaşlarının güvenliği
açısından önemlidir”
32. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
B. Trafik Kurallarına
Uymama ve Riskli
Davranışlar
Yaklaşık 2000 yıl önce tekerleğin keşfi ile Romalıların tekerlekli vagon dedikleri araçlar kullanılmaya başlandı. Bu tarihten itibaren ulaşım
sırasında ölüm ve yaralanmalar meydana gelmeye başlamıştır. Yine bu
tarihlerde başlayan trafik denetleme hizmetleri ilk olarak eski Roma’da
Romalılar tarafından geliştirilmiştir. O dönemlerde Julius Sezar gündüzleri Roma’ya tekerlekli taşıtların girmesini yasaklamıştır. Bu, kayıtlara
geçen ilk trafik düzenlenmesidir.
17. yüzyılda birçok Avrupa ülkesinde tek yönlü yollar yapılmaya
başlamış ve bazı caddelere park yasağı konulmuştur.
Zaman geçtikçe önce kara taşıtlarının, sonra deniz ve hava taşıtlarının
sayıları çoğalmış ve hızları artmıştır. Bu taşıt araçlarına sahip olan insanlar kent içinde ve kentler arasında araçlarını kullanmaya başlamışlardır.
Taşıt yoğunluğunun artması sonucu yaya olarak trafikte bulunanların
karşıdan karşıya geçişleri zorlaşmaya başlamıştır. Araçlar insanlara ve
birbirlerine çarparak kazalara neden olmuşlardır. Tüm bunların neticesinde trafik sorunlarına çözüm getirmek, trafiği düzene koymak için bir
takım kurallar belirlenmiştir. Trafik kuralları adı verdiğimiz bu kurallar
zaman içinde gelişerek ve günümüz ihtiyaçlarına uyarlanarak bugüne
dek geliştirilmiştir.
Trafik Kurallarına Uyma Bilinci
Karayollarında zamanla trafik yoğunluğun artması ve insanların kurallara uymaması dolayısıyla trafik kazalarında artışlar meydana gelmiştir.
Trafik kuralları olmasaydı aşağıdaki iki önemli sorun ortaya çıkardı:
1. Trafik kazaları
2. Trafikte karmaşa
33. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik kuralları koymak tek başına çözüm değildir. Trafik kurallarına
rağmen trafik kazalarının artmasının nedenleri;
• Trafik konusunda eğitim eksikliği
• Trafik kurallarının tam olarak bilinmemesi
• Trafik kurallarına yeterli düzeyde uyulmaması
• Trafik içindeki sorumlulukların farkında olmamak
• Trafikte sabırsız ve dikkatsiz davranışlar sergilemek olarak
belirlenmiştir.
Kazaları ve karmaşayı tamamen önlemek mümkün olmayabilir. Ancak, azaltmak mümkündür. Yukarıdaki maddelerde sıralanan olumsuz
davranışlardan kaçınmak trafik sorunlarının azaltılması için son derece
önemlidir.
Sürücüler için trafik kurallarının önemi
Ülkemizde trafik kazalarının büyük bölümü sürücü hatalarından
kaynaklanmaktadır. Sürücü kaynaklı trafik kazalarının en önemli nedenleri ise;
• Hız sınırlamalarına uyulmaması
• Hatalı sollama
• Alkollü, yorgun ve uykusuz araç kullanma
• Öndeki aracı yakın takip
• Trafik ışık ve levhalarına uymama
• Şerit değiştirme kurallarına uymama olarak sıralanabilir.
Trafiğe katılan bireylerin yukarıda sıralanan riskli davranışlardan
kaçınmaları hayati önem taşımaktadır. Ancak bu şekilde güvenli bir
trafik ortamı oluşturulması mümkündür. Trafik kuralları insanların trafikte güvenliğini sağlamak için yapılmıştır. Trafik kurallarına sadece ceza
ödememek için değil, başta kendimiz olmak üzere, sevdiklerimizin
güvenliği için uymalıyız.
34. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
??
?
BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?
Trafik kazalarında hayatını kaybeden sürücü ve yolucuların büyük bir
bölümünde emniyet kemerinin takılı olmadığı belirlenmiştir. Bu insanlar,
5 saniyelerini alacak olan “emniyet kemeri takma” davranışını yapsalardı belki de hayatta kalabileceklerdi.
Şekil 1: Riskli davranışlar trafik kazalarına sebep olur.
Emniyet kemeri kullanmanın önemi
Emniyet kemeri takılmazsa ne olur?
Vücudumuz araçtayken, araçla aynı hızda gider. Araç ani fren yaptığı
zaman durabilir, peki ya vücudumuzu ne durduracak?
Emniyet kemeri takılmaması ile ilgili kişilerin bahaneleri ve bu bahaneler karşısında ortaya çıkabilecek gerçekleri gösteren tablo ise aşağıda
verilmiştir. Arka koltukta da emniyet kemeri takılması kanuni bir zorunluluktur. Arka koltukta emniyet kemeri kullanmak ölüm ve yaralanmaları
%66 oranında azaltmaktadır.
35. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bahaneler
• Kısa mesafede emniyet kemeri
takmasam da olur.
• Ben iyi sürücüyüm / Babam iyi
sürücüdür. Kaza yapmayız…
• Emniyet kemeri rahatsız ediyor…
• Emniyet kemerine gerek yok,
hava yastığım var…
• Emniyet kemeri takıp takmamak benim problemim, başkalarını
Gerçekler
• Ölümlü kazalarının % 80’i evini-
ze 30-35 km uzaklıkta ve 55-60
km/sa hızın altında gerçekleşiyor!
• Ya kötü bir sürücü size çarparsa!
• Sakatlanmanın vereceği rahatsızlığı bir düşünün!
• Ya yandan biri çarparsa?
• Sevenlerinizi de ilgilendirmez
mi gerçekten? Hayatınız değerlidir bunu unutmayın!başkalarını
Şekil 2: Arka koltukta da mutlaka
emniyet kemeri takılmalıdır.
36. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Çocuklar araçların arka koltuğunda otururken emniyet kemeri takmazlarsa, araçların ani fren yapması ya da kaza durumunda aşağıdaki
sonuçlar ortaya çıkabilir:
• Ön camdan fırlamak
• Şiddetli bir şekilde ön koltuğa çarpmak
• Ön koltukta oturana çarpıp, ona ve kendine zarar vermek
Çocukların araçların ön koltuklarında oturmaları için kanunen aranan
şartlar ise şunlardır:
• 10 yaşından büyük olmak
• 135 cm’den uzun olmak
• Kişi 135 cm’den kısaysa, 10 yaşından büyük olsa bile önde oturması yasaktır
Şekil 3: Çocukların ön koltukta oturması tehlikeli ve yasaktır.
37. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bisiklet Sürücüleri Için Trafik Kurallarının Önemi
Aşağıdaki tablodan görüldüğü üzere bisiklet kullanırken kurallara
uyulmaması, sakatlanma veya ölüm gibi tehlikeler oluşturmaktadır.
Kuralara Uymama Biçimi
• Kask takmamak
Olası Sonuç
• Düşünce kafayı bir yere çarp-
• Karşıya dikkatsiz geçmek
• Bisiklet yolu yerine yolda
sürmek
• Gece sürüşünde aydınlatma
tertibatı olmaması veya kullanmamak
• Bisiklet üzerinde akrobatik
hareketler yapmak
• Karayolunda başka araçlara
asılarak sürmek
• Karayolunda diğer araçlara çok
yakın gitmek
• Aşırı hızlı bisiklet sürmek
ma sonucu hayati ya da sakatlanma riski
• Başka bir aracın çarpması
sonucu hayati veya sakatlanma
riski
• Başka bir aracın çarpması
sonucu hayati veya sakatlanma
riski
• Görünür olmanın azalacağı
için başka bir aracın çarpması
sonucu hayati veya sakatlanma
riski
• Bisikletten düşme sonucu
yaralanma ya da sakatlanma
riski
• Aracın ani durması sonucu
ona çarpma neticesinde sakatlanma ya da hayati risk
• Öndeki aracın ani durması sonucu ona çarpma neticesinde
sakatlanma ya da hayati risk
• Başka araca çarpma ya da
düşme neticesinde sakatlanma
ya da hayati risk
38. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Yayalar Için Trafik Kurallarının Önemi
Trafik kazalarında yaya hataları yine büyük bir orana sahiptir.
Trafik hayatımızın bir parçası olduğuna göre sadece sürücülerin
trafik kurallarını bilmesi ve uygulaması yeterli olmayacaktır. Örneğin
çocukların anne ve babaları;
• Araç sürerken sürücü
• Park edip arabadan inince yaya
• Bir arkadaşının arabasına binince yolcu olur.
Çocuklar ise:
• Bisiklet kullanırken sürücü,
• Okul servisinde yolcu,
• Servisten inince yaya olur.
Bu yüzden, trafik kurallarının tamamını bilmeli ve uygulamalıyız!
Çocuklar yanlarında anne-babaları, öğretmenleri ya da polis
olmadığında trafik kurallarına kendi hayat güvenlikleri için uymak
zorundadırlar!
Trafiğe yaya olarak katıldığımızda yayalar için konmuş tüm kurallara
tam olarak uymak gerekmektedir. Özellikle yaya olarak risk almamak.
uymamız gereken kurallar;
• Yaya geçitlerinden geçmeyi tercih etmek (Yaya geçidinden geçmek
tamamen güvende olduğumuz anlamına gelmez! Araç trafiğine dikkat
ederek geçmeliyiz)
• Alt veya üst geçit olan yerler varsa mutlaka buraları tercih etmek
• Yaya geçidinden geçerken uyulması gereken kurallara tam uymak
• Yaya geçidi olmayan yerlerde karşıya güvenli yerlerden geçmek
• Kaldırımda ve sağ taraftan yürümeye özen göstermek
• Kaldırım bulunmayan yollarda, yolun solundan, karşıdan gelen
arabaların tarafından yürümek (Böylece hem biz arabaları, hem de
sürücüler bizi görür)
• Kaldırımda yoldan olabildiğince uzak tarafta yürümek
• Kaldırımda oyun oynamamak
• Kaldırımda sürücülerin dikkatini dağıtıcı hareketlerde bulunmamak
• Karanlıkta yürürken görünür olmaya dikkat etmek
39. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 4: Kaldırımsız yolda araba geliş yönüne göre ters yönde ve
olabildiğince yoldan uzak yürünür.
Şekil 5: Kaldırımda yoldan olabildiğince uzak tarafta yürünmelidir.
40. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Yukarıdaki kurallara uyulmaması durumunda araçların yayalara çarpması şeklinde kazalar ortaya çıkabilir. Görüldüğü üzere trafikte seyreden
araçlara göre oldukça korunmasız olan yayaların yapabilecekleri herhangi bir kural ihlali büyük tehlikeleri beraberinde getirebilir. Bu nedenle, yaya olarak trafikte bulunurken “yayaların uyması gereken trafik
kurallarına” tam olarak uyulmalı ve başkalarına da örnek olunmalıdır.
Şekil 6: Üst geçit kullanmamak tehlikeye davetiye çıkarmaktır.
41. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Yolcular Için Trafik Kurallarının Önemi
Sürücü ve yayalar gibi araçta bulunan yolcuların da dikkat etmesi gereken önemli trafik kuralları vardır. Aşağıdaki tabloda ise bu kural ihlallerinin neler olduğu ve olası sonuçlar görülmektedir.
Kural İhlali Ve
Riskli Davranışlar
Olası Sonuç
• Emniyet kemeri takmamak
• Kaza anında araçtan fırlama
• Sürücüyü rahatsız edecek şekilde yüksek sesle konuşmak
• Araç içinde şakalaşmak ya da
kavga etmek
• Küçük çocukların çocuk güvenlik koltuğunda oturmaması
• 10 yaşın altındaki çocukların aracın ön koltuğunda seyahat etmesi
• Toplu taşım araçlarında basamakta durmak
• Binek araçlarda, toplu taşım ya
da okul servis araçlarında eli-kolubaşı camdan çıkarmak
veya bir yere çarpma sonucu
ölüm ya da sakatlanma riski
• Sürücüde dikkat dağılması sonucu kaza riski
• Sürücüde dikkat dağılması sonucu kaza riski
• Ani fren ya da kaza anında çocuğun oturduğu yerden fırlaması
sonucu araçtan fırlama veya araç
içinde bir yere çarpma tehlikesi
• Kaza anında araçtan fırlama
veya bir yere çarpma sonucu
ölüm ya da sakatlanma riski
• Kapının ani açılması sonucu
çarpma ya da araçtan düşme
tehlikesi
• El-kol-başın bir yere ya da başka bir araca çarpması sonucu
yaralanma ya da ölüm riski
Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere sürücü ve yaya kadar yolcuların da
uyması gereken önemli trafik kuralları vardı. Bu kurallara uymamanın
sonucu yaşam boyu sakat kalma ya da hayatını kaybetme riskidir.
42. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 7: Araçlarda tehlikeli yolculuk şekilleri
C. Trafik Kazalarının Oluşma
Nedenleri
Türkiye karayolu sistemi hakkında bazı bilgiler:
* Sadece kaza yerindekiler
43. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 1: Trafik ve ulaşım hayatın bir parçasıdır
Dünyadaki diğer ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de trafik kazaları ve
bunların beraberinde getirdiği maddi ve manevi zararların boyutu oldukça yüksektir. Ülkemizde meydana gelen trafik kazalarının toplam
maddi bedeli çok yüksek rakamlara ulaşmaktadır. Ancak, maddi zarardan daha önemlisi trafik kazalarından dolayı her yıl binlerce insanın
hayatını kaybetmesi ve sakatlanmasıdır. Trafikte yapılan bir anlık hata
neticesinde insanların telafisi mümkün olmayan durumlarla karşılaştıkları üzücü bir gerçektir. Bundan dolayıdır ki trafik kavramının hayatın bir
parçası olduğunu unutmamak ve bu bilinçle trafiğe katılmak gereklidir.
Trafik kazaları kurallara uymama, dikkatsizlik, bilinçsizlik ve ihmal gibi
sebeplerden oluşmaktadır. Örneğin; aşırı alkollü araç kullanan kişi, bu
olumsuz davranışı istem dışı değil, kendi iradesiyle yapmaktadır. Bu
tarz sorumsuz hareketlerde bulunan insanlar kendileriyle beraber diğer
insanlarında trafikte can güvenliğini tehlikeye sokmaktadırlar.
Şekil 2: Trafik kazası
44. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 3: Trafik denetimleri
Trafik kazalarına sebep olan ana faktörler 4 (dört) grupta toplanabilir:
• İnsan
• Taşıt
• Yol
• Çevre koşulları
İnsanlar sürücü, yaya ve yolcu olarak 3 şekilde trafiğin içinde yer alır.
İnsan kusurlarına örnek olarak;
• Aşırı hız yapmak,
• Alkollü araç kullanmak,
• Yorgun yola çıkmak,
• Kendine aşırı güven duymak,
• Dikkatsiz davranmak,
• Karşıdan karşıya geçerken yolu kontrol etmemek,
• Sorumsuzca hareketlerde bulunmak gösterilebilir.
Trafik güvenliğinin sağlanması ve trafik kazalarındaki artışın önüne
geçilebilmesi için trafiğe katılan sürücü, yaya ve yolcuların eğitimlerine önem verilmesi gerekmektedir. Aşağıda sırasıyla bu üç önemli insan
faktörü incelenecektir.
45. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 4: Dikkatsizlik ve tedbirsizlik sonucu kaza oluşması
1. Sürücü
Karayolu trafiğinde en önemli unsur insandır. Çünkü karayolunda araçları sürücüler kullanır. Sürücüye çevreden devamlı olarak bir takım bilgiler gelir.
Bu uyarıcı bilgiler;
• Yol üzerindeki işaretlemeler,
• Yol kenarındaki trafik levhaları,
• Sinyalizasyon araçları ile sürücülere aktarılır.
Şekil 5: Sürücü olarak güvenlik tedbirlerini almak
46. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
2. Yaya
Araç içinde olmayan, karayolunda hareketsiz veya hareket halinde bulunan insanlara yaya denir. Karayollarını ister yaya olarak ister sürücü
olarak kullanmanın sorumlulukları ve kuralları vardır. İnsanlar bu sorumluluklarını bilmeli ve karayollarında kuralları uygulayarak trafik kazalarını
önlemelidir. Trafik kazalarının önlemenin temel yolu karayollarında kuralların tam olarak uygulanmasıdır.
Trafik, kuralları ile yaşanmalıdır. Kuralsız trafik asla düşünülemez ve
yaşanamaz. Bugün karayollarında kuralların uygulanmaması nedeniyle birçok üzücü olay yaşanmakta ve insanlar hayatlarını karayollarında
kaybetmektedir. Yaya olarak trafiğin içinde tehlikeye düşmemek için
bütün bu kurallara uymak ve bu kuralları hayatın bir parçası olarak kabul etmek gerekmektedir.
Şekil 6: Yaya, yaya geçidi ve yaya trafik işareti
Trafikte araç kullanmak kadar yaya olmak ta beraberinde bazı sorumlulukları getirmektedir. Yani kurallar sadece araç sürücüleri için değildir.
Yayaların uyması gereken kurallar insanların aklının bir köşesinde olmalı
ve bu kurallara her zaman uyulmalıdır. Araç hataları yanında yayaların
trafikte yaptığı hatalar yüzünden de kazalar meydana gelebilmektedir.
Yayaların trafikte yaptığı hataları bilmek, kazaların önüne geçmek açısından en önemli faktördür.
47. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Yayalar sürücülerden sonra trafik kazalarına sebep olmaları bakımından
ikinci sırada yer alırlar. Kurallara uymayan, kendileri için ayrılmış güvenli
yolları, yaya geçitlerini, okul geçitlerini kullanmayan yayalar, ayrıca
aceleci, dikkatsiz ve dalgın davranışlarıyla da trafik kazasına neden
olmaktadırlar.
Yayaların neden olduğu kazaların nedenleri genel anlamda aşağıdaki
şekilde belirtilir:
• Yayaların kurallara uymaması
• Aniden yola çıkılması
• Araçlara ilk geçiş hakkının verilmemesi
• Taşıt yolundan yürünmesi
• Duran aracın önünden veya arkasından yola çıkılması
• Kırmızı ışıkta geçilmesi
• Yayaların otoyola girmesi
• Görüntü arttırıcı tedbirlerin alınmaması
• Hareket halindeki taşıtlara asılması
• Dikkatsiz ve aceleci davranışlar
• Yollarda oyun oynanması
• Yayaların karşıdan karşıya geçişlerde güvenli yerleri kullanmamaları
3. Yolcu
Yolcu olarak seyahat eden çocukların kendi güvenlikleri içinde almaları
gereken önlemler vardır. (emniyet kemeri takmak, arka koltukta oturmak, gerekliyse çocuk koltuğunda oturmak vb.)
Kazalara sebep olabilecek yolcu davranışları aşağıdaki şekilde sıralanabilir:
• Taşıt içinde sürücünün dikkatini bozacak davranışlarda bulunmak
• Taşıttan aniden yere atlamak
48. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 7: Güvenli yolculuk için emniyet kemeri mutlaka takılmalıdır
Riskli yolculuk yapmanın neticesinde hayatımız bir anda tehlikeye girebilir
ve telafisi olmayan sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu tarz tehlikeli davranışlardan kesinlikle kaçınılması gerekmektedir.
Okul servis araçlarında seyahat ederken;
• Yüksek sesle konuşmak,
• Arkadaşlarla aşırıya kaçan şakalar yapmak sürücünün dikkatini dağıtabilir ve kazaya sebep olabilir.
Bu tarz tutumlardan kaçınmak güvenli seyahat için gereklidir.
Aynı şekilde servis araçlarında;
• Camdan dışarı sarkmak,
• Eli-kolu camdan dışarı çıkarmak
• Yerinden ayağa kalkmak öğrencinin güvenliğini tehlikeye atacak olumsuz davranışlardır.
49. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
D. Trafik Hayattır!
Trafikte Bilgiliyim, Hayatta Güvende!
Günümüzde trafik, yaşamımızı doğrudan etkileyen ve düzenleyen temel
faktörlerden biri haline gelmiştir.
Trafik yoğunluğunun yarattığı sorunlardan ve risklerden korunmak
amacıyla,
• İşyerine yakın semtlerde oturulması,
• Evden çıkılan saatlerdeki trafik akışını takip edilmesi,
• Trafiğin rahat olduğu alternatif yolların aranması,
• Çocukların okulunu, trafik koşullarına göre seçilmesi gibi hayat
düzenimizi etkileyen kararlar alırız.
Trafik kavramını oluşturan insan, araç, yol ve çevre öğelerinden
herhangi birinde ortaya çıkacak küçük bir aksaklık tüm sistemin
aksamasına neden olmaktadır.
Bu ögelerin trafik kazalarına etkilerine bakıldığında;
• Araç sorunları trafik kazalarının %5 inde,
• Yol ve çevre faktörü trafik kazalarının % 1 inde,
• İnsan faktörü ise trafik kazalarının % 94 ünde etkili olmaktadır.
Bu nedenle trafik kazalarından korunmak için trafik kurallarına uymak
çok önemlidir.
Her birimiz;
• Trafik kurallarını tam öğrenerek,
• Trafik kurallarını uygulayarak,
• Trafik kurallarına uymayı alışkanlık haline getirerek,
• Trafik kurallarına uymayanları uyararak,
• Trafiği hayatın bir parçası olduğunu kabul ederek
Trafik kazalarının azalmasına katkıda bulunabiliriz.
50. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Şekil 1: Şehirlerde yoğun trafik durumu
Trafik kazaları nedeniyle ülkemizin ödediği sosyal ve ekonomik bedel
çok yüksektir. Türkiye’ de trafik kazaları sonucunda birçok ölüm ve
yaralanma meydana gelmektedir. Yaralananlara harcanan ciddi sağlık
giderleri söz konusudur. Kazazedeler ve yakınları için maddi ve manevi
olumsuz sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan trafik ülkemizin en
önemli sosyal sorunlarından biri haline gelmiştir.
Şekil 2: Trafik kazaları sonucu maddi kayıplar
51. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Güvenli Bir Trafik Ortamına Katkı İçin Yapılması Gerekenler
Hayatın bir parçası olan trafikte insanların güven içinde yaşamaları için;
• Kurallara uyma bilinci kazanmalıyız:
Trafikte yer alan herkes kurallara uymanın önemini kavramalıdır.
• Trafikte dikkatli olmalıyız:
Trafikteyken başka şeylerle meşgul olmamalı ve riskler azaltılmalıdır.
• Risk almamalıyız:
En doğru karar verilmeli ve kesinlikle trafikte riskli davranışlardan
kaçınılmalıdır.
• Trafikte birbirimize saygılı olmalıyız.
Trafik ortak kullandığımız ve paylaştığımız bir alandır. Ortak
kullandığımız alanlarda insanlar birbirine trafik içinde de saygılı
olmalıdır.
• Trafik araçlarını korumalıyız. Trafik işaretleri, aydınlatma araçları ve
trafik ışıklarına zarar vermemeliyiz
• Trafik ortamında karşılaştığımız aksaklıkları ilgililere bildirmeliyiz
• Trafikte yayalara öncelik tanımalıyız
• Yaşlı, çocuk ve kendine yetemeyen bireylere daha dikkatli ve anlayışlı
yaklaşmalıyız
Şekil 3: Zarar görmüş trafik işaretleri
52. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Birey ve toplum olarak bizim üzerimize düşen; genel trafik kurallarına
uymayı alışkanlık haline getirmemizdir. Trafikte toplumsal değerlere sahip çıkmak ise güvenli trafik ortamına katkı sağlamaktır. Böylece trafik
güvenliğini “paylaştığımız bir değer” haline getirebiliriz. Trafikte başkaları kurallara uymadığını görsek bile kurallara uymaya devam etmeliyiz.
Biz kurallar uydukça diğerleri de zamanla değişecektir.
ETKİNLİK: OKUMA PARÇASI
Trafik Güvenliği İçin Çalışanlar
“Büyüyünce ne olacaksın?” Bu soru size sık sık sorulur mu? Bir meslek
seçmek için belki henüz çok erken... Belki de bazılarınız hangi işin kendisini en çok mutlu edeceğinin farkına vardı bile... Peki, aranızda trafik
güvenliği alanında çalışmayı düşünenler var mı?
Trafik güvenliğini geliştirmek, trafik kazalarının sayısını azaltmak için
çalışan pek çok kişinin arasına katılmak, bu önemli çalışma alanında bir
şeyler üretmek ister misiniz?
KİMLER NE YAPIYOR?
Trafik güvenliği, bir çalışma alanı olarak, çok değişik mesleklerden gelen kişilerin katkı sağladığı, ortak çalışmalar yaptığı bir alandır. Trafik
güvenliği alanında çalışmak denilince bir çoğumuzun aklına belki de
yalnızca trafik polisliği geliyor olabilir. Oysa bu alanda başka mesleklerin de katkısı gereklidir. Belki siz de ileride seçeceğiniz meslekte trafik
güvenliği için çalışanların arasına katılacaksınız.
Aranızdan bazıları ulaşım planlamacısı olacak. Etkili, verimli bir
taşımacılık programı geliştirecek. Belki de bir kaza analisti olup
kazaların nedenleri üzerinde inceleme yapacaksınız... Şehir plancısı
olacak ve güvenli yaya yolları, oyun pakları, karayolları olan kentler
tasarlayacaksınız.
Belki bir tasarımcı olup küçük bir çantada taşınabilen kullanışlı bir
bisiklet tasarlayacaksınız. Ya da insanın en rahat kullanabileceği otomobili, en güvenli araç koltuklarını... Ya da en rahat okunan ve anlaşılan
trafik işaretlerini tasarlayacaksınız.
53. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Bir elektronik mühendisi olup otoyolda hız yapan araçları belirleyen en
ekonomik ve etkili hız alıcılarını siz geliştireceksiniz.
Sürücülük öğretmeni olacaksınız... Öğrencilerinize nasıl daha güvenli
araç kullanabileceklerini öğreteceksiniz.
Belki de bir trafik psikoloğu olacaksınız ve sürücülerin hatalı
davranışlarının nasıl düzeltilebileceği konusunu araştıracaksınız. Ya da
öyle testler geliştireceksiniz ki bunlarla en yetenekli otobüs sürücülerini, kamyon sürücülerini, okul taşıtı sürücülerini seçebileceksiniz.
Hukuk öğrenimi görecek ve bir trafik mahkemesinde hakim ya da trafik
suçları üzerinde uzmanlaşmış bir avukat olacaksınız.
Bir fizikçi olacaksınız ve öyle bir madde bulacaksınız ki en hafif ve en
güçlü bisiklet kasklarının yapımında o madde kullanılacak
İletişim uzmanı olup etkili trafik güvenliği kampanyalarını düzenleyeceksiniz ya da bir grafiker olup trafik güvenliği kampanyalarında
kullanılacak resimleri çizeceksiniz... Belki de siz bir sinema yönetmeni
olacak bu kampanyaların filmlerini çekeceksiniz.
Trafik güvenliği uzmanı olacaksınız. En güvenli yolculuklar için nelere dikkat edilmesi gerektiği konusundaki bilgilerinizden herkes yararlanacak...
Bilgisayar programcılığı öğrenecek ve kaza sayıları, yaralı sayıları ile
ilgili bilgileri hızla toplayan bir bilgisayar programı yapacaksınız...
İstatistikçi olacak ve bu bilgileri siz inceleyeceksiniz... Acaba kazalar yeterince azaldı mı? Ölümlü kazalar yeterince azaldı mı? İşte bu
soruların cevabını arayacaksınız...
Belki yaralılara müdahale eden bir kurtarma görevlisi ya da bir hekim
olacaksınız. Belki de yolların, caddelerin geometrisini hesaplayan,
güvenli yollar inşa eden bir mühendis olacaksınız.
İşte çocuklar, trafik güvenliği, pek çok farklı mesleğin katkısını gerektiren
bir alandır. Belki de sizin aklınızda şu anda burada olmayan başka bir
meslek vardır. Bu mesleğin trafik güvenliğine katkısı var mı? Olabilir mi?
Siz neler yapabilirsiniz? Ara sıra bu konuda düşünmeye ne dersiniz?
KAYNAK: http://www.trafik.gov.tr/cocuk_ve_trafik/cocuk_ve_trafik_
trafik_guvenligi_calisanlar.asp
54. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik Kazası Durumunda Yapılması Gerekenler
Trafik kazası yaşadığında veya görüldüğünde yapmamız gerekenler;
• Aşırı panik yapılmamalıdır.
• Kaza yerinden uzaklaşıp güvenli bir yere geçilmelidir.
• Acil Yardım 112 veya Polis İmdat 155 aranmalıdır.
• Yangın durumu olması halinde İtfaiye 110 aranmalıdır.
• İlk yardım bilinmiyorsa yaralılara müdahale edilmemelidir.
• İlgililere kısa ve öz olarak kaza ile ilgili bilgiler verilmelidir.
• Yer bildirimi yaparken çevrede bulunan önemli yerler üzerinden tarif
yapılmalıdır.
Şekil 4: Trafik kazası sonrası ve acil önemli telefonlar
55. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
Trafik Denetimi Görevlileri
Trafikte denetimin temel amacı sürücü, yaya ve yolcuların davranışlarını
kontrol ederek trafik güvenliğine katkı sağlamaktır. Trafik ortamında
denetim yasal kurallar içerisinde yapılır. Trafiğe katılan herkesin bu
kurallara uymayı kabul etmesi gereklidir.
Dünyada trafik ortamındaki kayıplarını azaltan ülkelerde,
1. Etkili eğitim çalışmaları,
2. Bilinçlendirme kampanyalar ve
3. Yaygın bir denetim faaliyetleri yürütülmektedir.
Bu ülkelerde trafik için yapılan çalışmaların yarar sağlaması için etkili bir
denetim yapılmalıdır.
Denetim, insan yaşamını korumanın yanı sıra bir ülkenin maddi
kaynaklarını da korumaya yardımcı olur. Trafik kontrolünde durdurulmak, özellikle de bir ceza ödemek zorunda kalmak oldukça tatsız bir
durumdur. Ancak etkili bir denetim gerçekleşmesi için yolcu ve sürücü
olarak üzerimize düşenleri yapmalı, denetimlere karşı çıkamamalıyız.
Belli bir bölgedeki trafik denetimini yapmakla görevli birimler,
• Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bağlı Trafik Polisleri,
• Jandarma Genel Komutanlığı’na bağlı Trafik Birimleri,
• Belediyelere bağlı Trafik Zabıtaları
• Bazı kampüs, site vb. alanlarda özel güvenlik ya da trafik görevlilerinden oluşabilir.
Denetim yapan görevlilere yardımcı olmamız, denetim sırasında bazı
konulara özen göstererek trafik güvenliğine katıda bulunmamız gerekir.
Şekil 5: Trafik Polisi ve Jandarma Trafik
56. Sayfa
Ünite 1 - Trafik Güvenliği
SONUÇ:
Neler Öğrendik?
• Trafikte güvenli hareket etmek hayatımız açısından önemlidir
• Trafikte güvenlik önlemleri almak birincil sorumluluğumuzdur
• Trafikte kurallara uyarak başkalarına örnek olunmalıdır
• Trafikte riskli davranışlardan kaçınmak gerekir
• Trafik kurallarına tam olarak uyulmalıdır
• Evimizden dışarı çıktığımız anda artık trafiğin içinde yer aldığımız
akıldan çıkarılmamalıdır
• Trafiği hayatımızın bir parçası olarak kabul etmek gereklidir
57. Sayfa
Download

A- Trafik Güvenliği