VERGİ İNCELEMELERİ VERGİ
İTİLAFLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI
SMMM NEDİM KAYA
VERGİ İNCELEMESİNİN AMACI
VUK’ nun 134. maddesi uyarınca,vergi
incelemesinin amacı, ödenmesi gereken
vergilerin doğruluğunu araştırmak,tespit etmek
ve sağlamaktır. Bir diğer ifade ile, vergi
incelemesinin amacı yükümlünün beyanlarının
doğruluğunu denetlemektir.
VERGİ İNCELEMESİNİN TANIMI
Vergi incelemesi, beyanların ve ödenmesi
gereken vergilerin doğruluğunu sağlamak
amacıyla yükümlünün defter kayıtları,
belgeleri ve envanteri üzerinde yapılan
derinlemesine bir araştırmadır
Başka bir deyişle;
vergi
incelemesi,
vergi
mükellef
ve
sorumlularının vergi ile ilgili işlemlerinin,
yapılmasından veya yapılmaları gereken
aşamadan sonra, vergi idaresinin yetkili
elemanlarınca denetlenmesidir
VERGİ İNCELEMESİNİN TÜRLERİ
• Tam Vergi İncelemesi
• Sınırlı Vergi İncelemesi
TAM VERGİ İNCELEMESİ
Bir mükellef hakkında, bir veya birden fazla
vergi türü itibarıyla bir veya daha fazla
vergilendirme dönemine ilişkin her türlü iş ve
işlemlerinin bütün matrah unsurlarını içerecek
şekilde,yapılan vergi incelemesidir
SINIRLI VERGİ İNCELEMESİ
Tam vergi incelemesi dışında kalan vergi
incelemesidir
VERGİ İNCELEME AŞAMALARI
• Vergi inceleme elemanına inceleme görevinin
verilmesi
• Vergi inceleme elemanın işe başlaması
(inceleme faaliyetine başlaması)
• İncelme dosyasının hazırlanması
• İncelemeye başlama
İNCELEMENİN FİİLEN BAŞLAMASI
• Defter ve belgelerin yazı ile istenmesi
vergi incelemeleri, esas itibariyle incelemeye tabi olanın iş yerinde
yapılır.
İş yerinin müsait olmaması, ölüm, işin terk edilmesi gibi zaruri
sebeplerle incelemenin yerinde yapılması imkansız olur veya
mükellef ve vergi sorumluları isterlerse inceleme dairede yapılabilir.
Bu takdirde incelemeye tabi olanın lüzumlu defter ve vesikalarını
daireye getirmesi kendisinden yazılı olarak istenilir.
İncelemenin dairede yapılması halinde istenilen defter veya
vesikaları belli edilen zamanda mazeretsiz olarak getirmeyenler,
bunları ibraz etmemiş sayılırlar. Haklı bir mazeret gösterenlere,
defter ve vesikalarını daireye getirmesi için münasip bir mühlet
verilir.
İncelemeye başlama tutanağının imzalanması
ile inceleme fiilen başlamış oluyor
MÜKELLEFİN İCELEME İŞLEMİNE
KAYITSIZ KALMASI
• Mükellefin ilgili süre içerisinde defter ve
belgelerini ibraz etmemesi veya incelemeye
başlama tutanağını imzalamaması durumunda
vergi inceleme işlemi resen başlar
• Bu durumda inceleme işlemi mükellefin vergi
tarh dosyası ve vedop üzerinden hem ilgili
mükellef hem de ilişkili diğer mükelleflerin
özellikle ba bs formları üzerinden inceleme
yapılmaya çalışılmaktadır.
• Defter ve belgelerin ibraz edilmemesi
durumunda vergi müfettişi ilgi yılın kdv
beyannameleri üzerinde yer alan indirim konusu
olan kdv tutarları red ederek üç kat tutarında
vergi ziyaı cezası önerecektir.
• Mükellef hakkında vergi suçu raporu yazmak
suretiyle defter belge ibraz etmeme fiilinden
dolayı cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda
bulunulmaktadır.
İNCELEME SÜRESİ
• Tam incelemede 1 yıl
• Sınırlı incelmede 6 ay
İnceleme elemanının incelemeyi bu süreler
içinde tamamlayamaması durumunda 6 aydan
az olmamak suretiyle 6 ay ek süre alınabilir
İNCELEMENİN TAMAMLANMASI
• Vergi suçu olmaması durumunda defter
belgeler mükellefe bir tutanakla iade edilir
• Vergi suçunun oluşması durumunda defter
belgeler iade edilmez suç delili olarak
alıkonulur. Bu defter ve belgelerin muhafaza
sorumluluğu ilgili vergi dairesine geçer
VERGİ İNCELEME TUTANAĞI
• İncelemeye ilişkin incelenenin itiraz ve
düşünceleri tutanağa geçirilmek zorunda
• Bu tutanaklarda inceleme elemanının düşünce ve
yorumların yer verilemez
• İncelenenler inceleme tutanaklarını imzalamaya
zorlanamazlar
• İnceleme tutanaklarının incelenen tarafından
imzalanmaması durumunda yani imzadan imtina
edilmesi halinde defter ve belgeler tarh edilecek
ceza ve vergiler kesinleşinceye kadar el konulur
• Vergi inceleme elemanına defterler ibraz
edilmemiş veya kısmen tasdiksiz sayfalara
dökülmek suretiyle ibraz edilmiş ve buna bağlı
kısmen veya tamamen Resen takdir söz
konusu ise, ibraz edilen belgelerin beyanlarla
uyumlu oluğu mutlaka tutanağa geçirilmeli
• Tarhiyat öncesi uzlaşma talebi tutanağa
yazılmalı
İNCELEMENİN TAMAMLANMASI
• Vergi inceleme raporunun hazırlanması
• Vergi suçu raporunun hazırlanması
• Vergi tekniği raporunun hazırlanması
YILIN SON AYINDA ZAMAN AŞIMI
SÖZKONUSU İSE
• Defter Belgenin sözlü istenmesi karşısında
yapılması gerekenler
• Uzlaşma
süreleri
göz
önünde
bulundurulmaksızın
uzlaşmak
istendiği
şeklinde muvafakat imzalatılması karışın
yapılması gerekenler
• Son 15 gün ve sonrasında tebliğ edilen defter
belge isteme yazılarına karşı yapılması
gerekenler.
VERGİ CEZALARI
• Özel usulsüzlük Cezası
• Vergi ziyaı cezası
İNCELEME SONRASI KESİLEBİLECEK
ÖZEL USULSÜZLÜK CEZALARI
• Sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge
tutarının %10 u (vuk ilgili yıllar için yazılı
sınırları aşmamak şartı ile)
• Ödemelerin banka vb finansal araçlar yolu ile
yapılmaması durumunda her bir tutarın %5 i
( ilgili yıl için belirlenmiş sınırdan az olmamak
şartı ile)
. Tek Düzen hesap planına uymama
VZC
• Bir kat
• Üç kat
Sahte belge kullanımı söz konusu ise,
Defter belge ibraz etmeme söz konusu ise,
Bu durumda vergi suçu raporu ile birlikte ilgili
cumhuriyet savcılığına da suç duyurusunda
bulunma
• Kullanılan muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge
tutarının toplam kullanılan belge tutarının %10
u aşması,
DEFTER BELGENİN İBRAZ EDİLMEMESİ
• Tasdiği yapılmış defter belgenin ibraz
edilmemesi veya belgelerin eksik ibraz
edilmesi 18 ayan 3 yılı kadar hapis istemi ,
• Dönemin matrahının resen taktiri
• Üç kat vergi ziyaı cezası
VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA ÇÖZÜM
YOLLARI
• Uzlaşma
• İdare nezdinde çözüm yolu
• Yargısal çözüm
UZLAŞMA
• Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
• Tarhiyat sonrası uzlaşma
• Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
01 Ekim tarihinden sonra başlayan inceleme
dönemi zaman aşımına uğrayacak yılı
kapsaması durumunda tarhiyat öncesi
uzlaşma bulunmamaktadır.
Özel usulsüzlük cezaları tarhiyat öncesi
uzlaşmada uzlaşılabilir.
• Cezalı tarhiyatın 3 kat yapıldığı durumlarda her
türlü uzlaşma yolu kapalı
Vergi ziyaı cezalarında hem tarhiyat hem de
tarhiyat sonrası
Uzlaşma yönetmeliği gereği uzlaşma tarihi en
az 15 gün sonrasına verilebilir.
Ancak mükellefin yazılı rızası ile 15 günden az
süre verilebilir
TARHİYAT SONRASI UZLAŞMA
• Tek fark özel usulsüzlük cezaları kapsam
dışında
• Dikkat edilmesi gereken vergi dairelerinden
gelen
bazı
öuc
ihbarnamelerinde
uzlaşılabileceği yazabiliyor kesinlikle bu durum
vergi
dairesinin
dikkatsizliğinden
kaynaklanmaktadır.
UZLAŞMA SONRASI
• Uzlaşmaya varılmış ise uzlaşmanın vaki olduğuna
dair tutanak imzalanır vergiler tahakkuk ettiği
tarihten itibaren 1 ay içinde ödenir.
• Uzlaşma teklifine hemen cevap veremeyebiliriz
bunun için ara talebinde bulunabileceği gibi yazılı
olarak da cevap verilebilir.
• Uzlaşılmamış ise uzlaşmanın vaki olmadığına dair
tutanak tutulur. Bu durumda tarhiyat öncesi
uzlaşma ise yargısal süreç için ilgili vergi dairesinin
ceza ihbarnamelerini tebliği beklenir.
Tarhiyat sonrası uzlaşmada uzlaşma vakii
olmadığı şekline tutanak tutulmuş ise yargısal
süreç için ek 15 gün süre başlamış olur
İDARE NEZDİNDE ÇÖZUM YOLU
• VUK da vergi hatası olarak nitelendirilen belirli
uyuşmazlıkların idare nezdinde barışçıl yolla
çözümüdür
• VUK 116 vergiye konu hesaplarda veya
vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden
haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi
veya alınmasıdır.
• VUK 126 vergi hataları tarh ve tahakkuk zaman
aşımı içinde düzeltilebilir
• Vergi hataları mükellefin yazılı başvurusu ile
düzeltilebileceği gibi idarece durumun farkına
varılması ile resen de yapılabilir.
• VUK 117 Hesap hataları
• VUK 118 Vergilendirme hataları
• Vergi hatalarının düzeltilmesi dava açma süresi
içinde başvurulması ile dava açma süresi işler.
Bizim önerimiz dava açma süresi içinde aynı
zamanda da dava açmak
• Dava açma süresi geçtikten sonra düzelteme talep
edilmiş ve idarece red edilmiş ise 30 gün içinde
maliye bakanlığı na şikayet yolu ile düzeltme
talebinde bulunulur maliye bakanlığı 60 içinde
durumu bir sonuca bağlamaz ise zımmen red
etmiş sayılacağından dava açma hakkı doğar. 30
gün içinde dava açılmalı
YARGISAL ÇÖZÜM
• Uzlaşmanın vaki olmaması durumunda
tarhiyat öncesi uzlaşmalarda rapor ilgili vergi
dairesine gönderilir ilgili vergi dairesinin vergi
ceza ihbarnamelerini ve vergi inceleme
raporunu tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içine
dava açılmalı
• Yukarıdaki tebliğ işlemi bazen ilanen
yapılabiliyor bu durumda ödeme emirlerinin
tebliğinden itibaren 7 gün içinde dava açılmalı
ÜST MAHKEMELER
• Bölge idare mahkemesi
• Danıştay
BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ
• Vergi konularda 25 000 TL ye kadar olan
davaların itiraz işlemlerine bakar
• Vergi mahkemelerinin vermiş olduğu
yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların
itirazına bakar
• Yürütmenin durdurulması dışındaki kararları
için düzeltme talebinde bulunulabilir.
DANIŞTAY
• 25 000 TL üzerindeki davaya konu karaların
temyiz makamıdır
• Kararlarına aynı daire nezdinde düzeltme
istenebilir
• Vergi mahkemesini kararında direnmesi
durumunda ilgili dava danıştay vergi dava
dairesi genel kurulunda görülür
İHTİRAZI KAYITLI YAPILAN İŞLEMLER
• Son zamanlarda vergi daireleri tarafından
mükelleflerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin
izahatlar istenmektedir.
• Bu tür yazılar genellikle vergi inceleme
elemanlarının başka firmalar hakkında yazmış
oldukları
vergi
tekniği
raporlarına
dayandırılmaktadır.
• Gelen yazılarda dikkat edilmesi gereken bir
düzeltmenin istenip istenmediği ,
• Düzeltmenin
yapılmaması
durumunda
mükellef
hakkında
vergi
incelemesi
başlatılacağı veya özel esaslara dahil edileceği
yönünde ibareler
• Düzeltmenin hangi firmalardan olan alışlara
ilişkin olduğu
• Düzeltmeye ilişkin süre
YARGIYA GİDİLECEKSE YAPILMASI
GEREKEN
• Düzeltme işlemi ihtirazı kayıtlı yapılmalı
• Çıkacak vergi ve cezalara hiçbir şekilde indirim
talep edilmemeli
• Durum yürütme durdurma talepli yargıya
taşınmalı.
• Çıkarılan alışları ilişkin form ba düzeltmesi de
yapılmalı
• Düzeltme işlemi yapıldığına dair ilgili vergi
dairesine bilgi verilmeli
ÖZEL ESASLARA TABİ OLMA VE ÖZEL
ESASLARDAN ÇIKMA
• Mükellef özel esaslara tabi olduğunu öğrendiği
tarih itibariyle dava açabilir,
• Bunun için herhangi bir düzeltme işlemi
yapmasına gerek yoktur
• Yargı kararı sonucu özel esaslardan çıkılması
mükellef hakkında yapılacak vergi incelemesini
durdurmaz
• Fakat mükellef inceleme sonuçlanıncaya kadar
özel esaslara tabi olmayacağından müşterileri ile
sıkıntı yaşamayacaktır.
Download

Vergi İncelemeleri Vergi İtilafları ve Çözüm Yolları Eki İçin Tıklayın.