Milletlerarası Özel Hukuk
Genel Prensipler
Kamu Düzeni
Doç.Dr. Faruk Kerem Giray
1
Kamu Düzeni
MÖHUK (Madde 5)
• Yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya
uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine
AÇIKÇA aykırı olması halinde bu hüküm
uygulanmaz, gerekli görülen hallerde Türk
hukuku UYGULANIR.
2
Kamu Düzeni
Önce yetkili kanunlar ihtilafı kuralının gösterdiği
hukuka bakılır.
Bu hukuk: a) Yabancı hukuk olabilir.
b) Türk hukuku olabilir.
Şayet Uygulanacak hukuku Türk hukuku olursa, Türk
kamu düzenine aykırılık söz konusu olmaz
Şayet Yetkili hukuk yabancı hukuk olur ise, bunun
hükümlerinin Türk kamu düzenine aykırı olup
olmadığına bakılması gereklidir.
3
KIRMIZI KARTLIK DURUM
• Şayet uygulanacak olan yabancı hukukun
hükümleri Türk Kamu Düzenine AÇIKÇA aykırı
ise, yabancı hukukun bu hükümleri uygulanmaz.
4
Kamu Düzeni
• Toplumun siyasal, sosyal, ekonomik
düzenine veya devletin hukuki
yapısına aykırı sonuçlar doğuracak,
yabancı hukukun hükümleri
uygulanmaz.
5
Kamu Düzeninin Tanımı
Yargıtay İBK. 10.2.2012 E. 2010/1 K.2012/1
• Kamu düzeni, niteliği gereği zamana ve yere
göre değişen, içeriğinin tespiti zor ve her
somut olaya göre değişiklik gösteren bir
kavramdır.
• Toplumun temel yapısını ve çıkarlarını
koruyan kurallar bütünüdür.
6
Kamu Düzeninin Tanımı (İBK)
• İç hukuktaki kamu düzeninin çerçevesi, Türk
hukukunun temel değerlerine, Türk genel adap ve ahlak
anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı temel adalet
anlayışına, Türk kanunlarının dayandığı genel siyasete,
Anayasada yer alan temel hak ve özgürlüklere,
milletlerarası alanda geçerli ortak prensip ve özel
hukuka ait iyiniyet prensibine dayanan kurallara,
medeni toplulukların müştereken benimsedikleri ahlak
ilkeleri ve adalet anlayışının ifadesi olan hukuk
prensiplerine, toplumun medeniyet seviyesine, siyasi
ve ekonomik rejimine, insan hak ve özgürlüklerine
aykırılık şeklinde çizilebilir.
7
•KAMU DÜZENİ
İSTİSNAİDİR!
•KURAL, YETKİLİ
YABANCI HUKUKUN
UYGULANMASIDIR.
8
DİKKAT !!!
• Yabancı hukukun ilgili
hükmünün, Türk hukukundan
farklı olması kamu düzeni
kriterinin uygulanması için
yeterli değildir. Böyle bir
gerekçe ileri sürülemez.
9
DİKKAT !!!
• Hakim tarafından re’sen
nazara alınır.
• Taraflarca ileri sürülmesi
gerekli değildir.
10
Kamu Düzeni
• Zamana göre değişir.
• Olayın gerçekleştiği tarihteki değil, ihtilafa
yabancı hukukun uygulandığı zamandaki kamu
düzeni esas alınır. (Dava tarihindeki kamu
düzeni)
• Kategorik varsayımda BULUNULAMAZ!!!
(Örneğin Yargıtay, Velayet uyuşmazlıkları ile
işçinin kıdem tazminatını kamu düzeninden
kabul ediliyor) Yanlış uygulama!!!!!!!
11
Yanlış Uygulama XXXX
• Yargıtay, bazı konuları doğrudan kamu
düzeninden kabul ediyor. Hiçbir şekilde
yabancı hukukun maddi hükümlerine
bakmıyor. Kategorik yaklaşımda bulunduğu
konular:
• Çocuğun velayeti (x)
• Faiz (x)
• İşçinin kıdem tazminatı (x)
• erkeğin karısının soyadını alması (x)
12
Kamu Düzeni
• Aykırılığın açıkça olması lazım, aşikar olması,
tahammül edilemez olması lazım
Yabancı Hukukun Hükümlerinin:
• İnsan temel hak ve hürriyetlerine aykırı olması,
• Anayasa’da yer alan temel hak ve hürriyetlere
aykırı olması,
• Türk hukukunun temel ilkelerine aykırı olması,
• Türk ahlak ve adap anlayışına aykırı olması,
Kamu düzenine aykırılık teşkil eder.
13
Kamu Düzeni
• Aykırılık halinde hemen Türk
hukuku uygulanmaz önce yabancı
hukukun ihtilafa uygulanabilecek
diğer hükümleri araştırılır şayet
ilgili diğer hükümleri de aykırı ise
ancak o halde Türk maddi hukuku
uygulanır.
14
HATIRLA !!!
• Şayet uyuşmazlık konusu hayat ilişkisi
hakkında yabancı bir devletin hukuku yetkili
kılınmış ise, söz konusu yabancı hukuk
hükmünün, Türk hukukuna esaslı aykırılık
teşkil edip etmediğinin tespiti için Türk kamu
düzeni süzgecinden geçir.
15
Kamu Düzeninin Özeti
• İstisnai olarak uygulanır.
• Dar ve sınırlı uygulama alanı bulur.
• Yabancı hukuk hükmünün, Türk hukuku bakımından
tahammül edilemez olması lazım.
• Anayasaya, İnsan Hak. Söz. Temel değerlerine esaslı aykırı
olması lazım.
• Kategorik bir önyargı ile hareket edilemez.
• Yabancı hukukun hükümlerinin, Türk hukukundan farklı
olması kamu düzeni kriterinin uygulanması için yeterli
değildir.
• Hakim tarafından re’sen nazara alınır. Taraflarca ileri
sürülmesi gerekmez.
16
Download

Kamu Düzeni