Doğu Mazısı : Geçmişten Günümüze
Alaeddin Bobat
Kocaeli Üniversitesi Arslanbey MYO 41285 Kartepe-Kocaeli
e-posta : [email protected]
Özet : Doğu mazısı [Platycladus orientalis (L.) Franco], servigiller (Cupressaceae) ailesinden süs
bitkisi olarak yetiştirilen herdem yeşil bir ağaç türüdür. Anavatanı Kuzey Çin olmasına karşın,
geniş ölçüde Güney ile Kuzey Hindistan, Kore, Japonya ile Batı ve Kuzey İran'da da doğal olarak
yetişebilmektedir.
Yaygın adı Latincede “yaşam ağacı” anlamına gelmekte ve Çin’de Budist öğretideki uzun yaşam
ve canlılık çağrışımına dayanmaktadır. Bu da büyük olasılıkla Kuzeybatı Çin’in soğuk kuru
ikliminde ağacın değişmeyen herdem yeşil doğasına ve uzun yaşamına dayanmaktadır. Çin’de
Budist tapınakların etrafına dikilmiş kalın çaplı bazı örneklerinin 1000 yaşından daha fazla
oldukları söylenmektedir.
Doğu mazısı botanikçiler tarafından çok farklı sınıflandırmalar içine sokulmuştur. Eski
kaynaklarda Thuja cinsinin bir türü olduğu görüşü benimsenmiş ve Thuja orientalis L. olarak
adlandırılmıştır.
Kokusuz
yaprakları,
kanatsız
tohumları
ve
mahmuzlu
kozalaklarıyla Thuja cinsinden farklı özelliklere sahip olduğunun farkına varıldıktan sonra adı
Biota orientalis olarak değiştirilmiş ve son olarak Platycladus orientalis adı verilmiştir. Ancak,
piyasada hala Thuja orientalis olarak adlandırılmakta ve satılmaktadır.
Bu çalışmada, Doğu Mazısı bir bütün olarak ele alınmakta ve tarihsel kökeninden adlandırmasına
değin tüm özellikleri irdelenmektedir.
Anahtar Sözcükler : Doğu Mazısı, özellikleri, tarihsel kökeni ve bilimsel adlandırması
The Oriental Arborvitae : Past and Present
Abstract : Oriental arbor-vitae is a distinct genus of evergreen coniferous tree in the cypress family
Cupressaceae, containing only one species, Platycladus orientalis, also known as Biota orientalis. It
is endemic to northwestern China. It is also now naturalized as an introduced species elsewhere in
Asia: eastward to Korea and Japan; southward to northern India; and westward to northern Iran.
The common name 'arbor-vitae' is from Latin, 'tree of life', and is based on its association with long
life and vitality in Buddhist thought in China. This is probably based on the tree's unchanging
evergreen nature in the cold dry climate of northwest China, and its longevity; some of the larger
specimens planted around Buddhist temples in China are said to be in excess of 1,000 years old.
Although generally accepted as the only member of its genus, it has been included by botanists in
the different classification. In older texts, Platycladus was often included in Thuja, but it is only
distantly related to that genus. Differences from Thuja include its distinct cones, wingless seeds,
and almost scentless foliage. Later, its genus name has been changed as Biota orientalis and latest
as Platycladus orientalis. But, it has been still known and sold as Thuja orientalis in market.
In this article, Oriental Arborvitae is examined all the characteristics to taxonomic name from
historical background as a whole.
Keywords : Oriental Arbor-Vitae, characteristics, historical background and taxonomic name
Giriş
Sedir, Servi, Mazı, Ardıç gibi pulsu yapraklı
bitkiler meslek dışı kamuoyu tarafından
çoğunluklu “çam” olarak adlandırılır. İlk bakışta,
herdem yeşil oldukları ve dış görünüş olarak çam
ağacına benzetildikleri için bu bitkilere toptancı bir
yaklaşımla “çam” denilmesi pek yadırganmaz.
Ancak, süs bitkileri sektöründe çalışanların bazı
bitki adlarını yanlış ya da eksik bilmesi ve
bunların piyasa tarafından olduğu gibi kabul
görmesi, en azından, bu bitkilere adlarını verenler
için bir saygısızlık sayılabilir.
Bilimsel adlandırmalar ile uygulamada
söylenen bitki adlarının birbirini tutmaması hem
bu mesleği öğrenen ve öğretenler hem de sektörde
mesleği uygulayanlar açısından bir anlaşmazlığa
neden olabilmektedir. Bu çalışmada, süs bitkileri
sektöründe yanlış bilinen ya da yanlış adlandırılan
Doğu Mazısı üzerinde durulacak ve bir anlamda
“doğru
bilinen
yanlışlar”
konusuna
değinilecektir.
Doğu mazısı [Platycladus orientalis (L.)
Franco], servigiller (Cupressaceae) ailesinden süs
bitkisi olarak yetiştirilen herdem yeşil bir çalı ya
da ağaç türüdür (http://tr.wikipedia.org/wiki/
Dogu_Mazısı).
Piyasada hala Thuja orientalis L. olarak
adlandırılmakta ve Doğu Mazısı adı ile
satılmaktadır.
Yaygın adı Latincede “yaşam ağacı”
anlamını taşımakta; Çin’de Budist öğretideki uzun
yaşam ve canlılık imgesini çağrıştırmaktadır. Bu
da büyük olasılıkla Kuzeybatı Çin’in soğuk kuru
ikliminde ağacın değişmeyen herdem yeşil
doğasına ve uzun yaşamına dayanmaktadır. Çin’de
Budist tapınakların etrafına dikilmiş kalın çaplı
bazı örneklerinin 1000 yaşından daha fazla
oldukları söylenmektedir (http://en.wikipedia.org/
wiki/Platycladus)
Botanik Adlandırma
Doğu mazısı botanikçiler tarafından çok
farklı sınıflandırmalar içine sokulmuştur. Thuja
orientalis L. adı yaygın olarak yüzyıldan daha
uzun süredir kullanılmaktadır ve ilk kez Linnaeus
tarafından tanımlanmış (Linnaeus, 1753), 1847
yılında Endlicher tarafından Biota orientalis (L.)
Endl. olarak değiştirilmiştir (Morgan, 1999).
Önceki adı Thuja orientalis L. literatürde hala
kullanılmaktadır. Bununla birlikte, Platycladus
orientalis (L.) Franco adı, Rushforth(1987) ve
Farjon(1990, 1998) tarafından Platycladus Spach
gibi ayrı bir cins içinde tek tür olarak
tanımlanmıştır. Biota cinsine bağlı bir tür olarak
düzenlenmesi, Spach’ın Platycladus olarak
adlandırmasından altı yıl sonra Endlicher
tarafından önerilmiştir. Endlicher tür adını
“orientalis” olarak(Biota orientalis) korurken,
Spach onun yeni bir cins olacağını düşünerek adını
Platycladus stricta koymuştur. Daha sonra herkes
Franco(1949)’nun uygun gördüğü Platycladus
adında görüş birliğine varmıştır. Ancak Biota cins
adı olarak hala Rus florasında ve diğer
kaynaklarda kullanılmaktadır. Morfolojik olarak
Thuja türleri ile Platycladus orientalis arasında
pek çok farklılıklar bulunmakta, bu da Platycladus
gibi ayrı bir cins adının taksonomik anlamda daha
doğru olduğunu göstermektedir.
Platycladus orientalis (L.) Franco
Park ve bahçe süs bitkileri arasında Çin
Mazısı, Doğu Mazısı ya da Biota olarak bilinen
Platycladus orientalis (L.) Franco alışılmadık
kozalakları, kozalakların ve yaprakların dizilişi,
boyu, iriliği, gövde ve biçimi ile diğer Thuja
türlerinden farklılık göstermektedir.
Botanik Özellikleri
Anayurdunda 20 m’den daha fazla boy ve 1
m genişliğe ulaşabilen herdem yeşil bir cinsli bir
evcikli bir ağaç, ancak anayurdu dışında ve
Avrupa koşullarında yetiştirildiğinde ise 5-10 m
boyunda, sık dallı, oval ve konik tepeli, boylu çalı
ya da küçük bir ağaçtır (Anşin, 2008) .
Bazıları sütun gibi bir yapıya sahiptir.
Kabuk kızıl kahverengi ile açık gri kahverenginde,
ince, uzunlamasına soyularak dökülür. Tacı
önceleri yumurtamsı-piramidal olgunlaşınca geniş
yuvarlak veya düzensizdir. Bir düzlem üzerinde
dizilen sürgünler yatay veya yukarıya yönelik
durumda yassıdır. Yan sürgünler basıktır.
Sürgünlerin her iki yanı aynı, açık yeşil ya da
sarımsı yeşildir (Akkemik, 2011).
Yanal yaprakların bir yüzü üst üste binmiş
biçimde, çıkıntılı, ucu hafif kavisli, alt yüzeyi
beyaz stoma çizgili fakat ortası olukludur. Tüm
Cupressaceae familyasındaki türlerde olduğu gibi,
yaprakların büyüklüğü sürgünün gelişmesi ile
bağlantılıdır. Bazı yıllar dökülene ya da bozulana
kadar yapraklar ön sürgünlerde yanal ve yüzeysel
olarak uzamaya devam eder(Anşin ve Özkan,
1993) . Yapraklar 3 ya da 4 mevsim sonra sıklıkla
kahverengiye dönüşmekte, yaşlandıkça ağacın
genel görünümü düzensiz biçim almaktadır (Şekil
1).
Kozalaklar tekli uçta yer alır ve bir yıl sonra
olgunlaşarak açılır. Olgunlaşmadan önce rengi
mavimsi yeşildir, olgunlaşınca kızıl-kahverenginde
yuvarlak, 3 cm genişliğinde yumurtamsı, 1-2 cm
çapındadır. Kozalak pulları genellikle 6, ender
olarak da 8 kadar düz, kalın, odunsudur sadece
ortada iki çift verimli pul bulunur(Mitchell ve
Wilkinson, 1989). Kozalak pullarının sırt kısmında
uçları çengel gibi geriye doğru kıvrık birer çıkıntı
bulunur(Şekil 2a)
Düşey düzlemde yayılma gösteren sürgünler
üzerindeki çaprazımsı yapraklar pul şeklinde olup
1-3 mm uzunluğunda, çok sıralı sarmal dizili,
sırtında çizgi halinde bir girinti ve bu girintinin
içerisinde de yağ bezesi bulunur (Şekil 2b ve 2c).
Erkek çiçekler yumurtamsı, 2-3 cm
uzunluğunda, sarımsı yeşil, 8-12 mikrosporofilli,
her iki yanında 3-6 kadar polen kesesi
bulunur(Şekil 3a)
Tohumlar 5-7 × 3-4 mm, kanatsız bazen dar
kanatlı gri-kahverengi veya mor-kahverengi
yumurtamsı veya eliptik hafif çıkıntılıdır (Şekil
3b).
Thuja türlerinden farkları
Platycladus orientalis (L.) Franco, kuşkusuz
Thuja cinsine çok yakındır. Bununla birlikte, onun
Thuja cinsi içindeki tarihsel geçmişi kafa
karıştırıcıdır. Thuja Latince’de “şeker kokulu”
anlamındaki thya kökünden; Yunanca’da ise
“güzel kokulu” anlamındaki thyein kökünden
türemiştir. Thuja koraiensis Nakai, T. occidentalis,
T. plicata ve T. standishii (Gordon) Carrière,
Platycladus orientalis’e akraba olarak düşünülen
dört türdür. Tüm bu türler yaprakları
ovuşturulduğunda güçlü aromatik koku yayarlar.
Oysa, P. orientalis’in yaprakları ovuşturulduğunda
kokusuzdur. Benzer şekilde, tüm Thuja türleri
kanatlı tohumlara sahipken.(Şekil 4a), P. orientalis
tohumlarında kanat bulunmamaktadır(Morgan,
1999).
Kozalaklar da farklılık göstermektedir.
Thuja türlerinin kozalakları biçim ve boyut
bakımından az-çok birbirine benzerken(Şekil 4b),
P. orientalis’in kozalakları çok daha büyük, 1-2
cm çapında, önce etli mavi-yeşil dumanlı,
olgunlaştığında kahverengidir. Kozalak pullarının
sırt kısmında uçları çengel gibi geriye doğru kıvrık
birer çıkıntı bulunur.
Thuja türleri düzenli, yatay uzanmış dallar
üzerinde yine yatay olarak dizili bulunan
yapraklara sahiptir(Mamıkoğlu, 2007) . Thuja
türlerinin yaprakları daha soluk(mat) yeşil ya da
arka yüzü belirgin olarak beyaz iken, Platycladus
orientalis renk ve dokuda birbirinden ayırt
edilemeyen yaprak ve sürgünleriyle diğer Thuja
türlerinden farklıdır. Bu farklılık, tek tek
yaprakların üzerindeki stoma çizgilerinin konumu
ve yukarıda sözü edilen yaprak ve dallarının
dizilişi ile ilişkilidir. Çift sıralı sarmal biçiminde
dizili yapraklar Thuja türlerindekilerden ortalama
olarak daha küçüktür (Şekil 4c).
Sonuç olarak P. orientalis, dikey dizili
yaprakları ovuşturulduğunda kokusuz olmasından,
kozalak pullarındaki çengel (boynuz) gibi arkaya
kıvrık brahte uçlarından ve kanatsız tohumlarından
kolaylıkla tanınabilir.
Öyküsü
Platycladus cins adı, Yunanca’da “geniş
gövdeli” anlamındaki “platyclados” sözcüğünden
gelmektedir. Bununla birlikte, Yunanca adı
“levha(plate)”
ve
“kaplanmış
(clad)”
anlamındaki iki İngilizce sözcüğün birleşmesinden
oluşur ve bu adın kullanımı bir raf ya da bulaşık
makinesinde düzgün yerleştirilmiş tabak sırası
imgesini çağrıştırır.
Bitkinin Latince cins ismi olarak Endlicher
tarafından verilen ve yerli dilde de kullanılan
Biota, Yunanca “yaşamak, yaşamaya değer
olmak” anlamındaki ‘biotos’ dan gelmektedir.
Diğer yaygın İngilizce adı arbor-vitae’nin yaşam
ağacı
anlamını
taşıması
bu
görüşü
desteklemektedir. Cupressaceae familyasının diğer
her dem yeşil ağaçları da özellikle Budist
inancında ve tüm Asya kültürlerinde benzer
saygıya sahiptirler. Bununla birlikte, Platycladus
orientalis’in geniş ölçüde yetiştirilmesi, kısmen
ağacın sahip olduğu süsleyici özellik, çok yavaş
büyüme ve görece küçük boyutlara sahip olmasıyla
bağlantılıdır. Dahası, bunu başarmak için çok az
budanmaya gerek duyar. Mavi dumanlı tuhaf
görünüşlü kozalaklar ile çok dikkat çekici mat
yeşil yapraklar park ve bahçeler için oldukça
çekicidir. Birçok kültür varyeteleri bahçelerde boy
göstermektedir. Genellikle de daha dekoratif renkli
yapraklara sahip daha küçük türler tercih edilir.
Çin Halk kültürüne göre Platycladus
orientalis, İngiltere’de Taxus baccata’ya duyulan
saygıya benzer yüksek bir mistik değere sahip ve
yok olmaya yüz tutan pagan dinsel törenlerine
karşın mezarlıklarda hala geniş ölçüde dikilen bir
ağaçtır. Bu kutsal ağacın tohumları çok eski
imparatorların gömülen fıçılarına yerleştirilmekte
ve ağaçlar mezarın etrafına dikilmektedir. Hatta,
böyle yapılarak öteki dünyada(ahrette) ölünün
uzun süre korunacağına inanılmaktadır. Çinlilere
göre, ağaç ne kadar uzun süre canlı kalırsa, ölünün
ahrette o kadar iyi olacağı ve eski Çin’in
zenginliğinin süreceğine inanılmaktadır. Eğer bu
yaygın bir inanç ise, o zaman bu ağacın Asya’da
neden bu denli çok yetiştirildiği ve diğer pek çok
kültürün neden bu geleneğe uyum sağladığı
anlaşılabilir.
Yayılışı
Anavatanı Kuzey Çin olmasına karşın, geniş
ölçüde Güney ile Kuzey Hindistan, Kore, Japonya
ile Batı ve Kuzey İran'da da doğal olarak
yetişebilmektedir (Cheng and Fu, 1978). Doğu
Mazısı doğal yayılış yeri tam olarak belli olmayan
Asya’dan yetiştirilerek çoğaltılmıştır. Çin,
Japonya, Kore, Tayvan ve Türkistan ile yayılış
alanının
İran’a
değin
uzanabileceğini
söylenmektedir (Dallimore, 1966). İran florasında
da kayıtlıdır (Riedl,1968). Ancak bir görüşe göre
İran’da doğallaşmıştır. 1920’lerde Kuzeybatı
Yunnan (Mekong Nehri)’da toplanan tür örnekleri,
benzer bir girişin ve doğallaşmanın olabileceğini
göstermektedir. Gerçekten de bazı kültivarlar hava
sıcaklığına göre renk değiştiren ve tepki veren
genç yapraklara sahiptir. Bu türler oldukça
günceldir. Ne yazık ki genç yapraklı kültivarlar
dikkat
çekici
kozalaklardan
yoksundurlar.
‘Elegantissima’,
’Glauca’,
‘Intermedia’,
‘Meldensis’, ‘Minima’, ‘Rosedalis’, ‘Conspicua’,
‘Nepalensis’, ‘Morgan’ vb gibi otuzdan daha fazla
kültivarı bulunmasına karşın (Hatch, 2012),
ülkemizde
‘Aurea’,
‘Pyramidalis
Aurea’,
‘Globosa’, ‘Globosa Aurea’, ‘Copmpacta’,
‘Conspicua’ ve ‘Elegantissima’ gibi kültür
varyeteleri sıklıkla kullanılmaktadır (Şekil
5a,b,c,d,e,f,g).
Ekolojik İstekleri
Ilıman iklim bitkisi olmasına karşın
P.orientalis soğuğa da dayanıklı bir türdür. Bol
güneşli ortamlardan hoşlanmakla birlikte yarı
gölgeye de hoşgörülüdür (Hillier, 1991). Nemli,
kumlu, kireçli ve geçirgen topraklardan hoşlanır.
Çok yavaş büyümesi nedeniyle küçük bahçeler ve
kaya bahçeleri için uygundur (Mataracı, 2002).
Üretimi
Üretimi tohum ve çelikle olmaktadır. Aşı ile
de üretim yapılabilir ancak pek kullanılmayan bir
yöntemdir. Tohumların erken ilkbaharda ekilmesi
ve ekimden önce 4 derecede iki ay katlanması
önerilmektedir. Yüzeysel ekimi izleyen ikinci yılda
şaşırtma yapılmalıdır. Çelikle üretimde ise, çelikler
nisan ayında alınabildiği gibi eylül ekim aylarında
da alınabilmektedir (Stearn, 1995).
Hastalık ve Zararlıları
Kırmızı örümcek, kabuklu bit en çok
görülen zararlılardır. Karaleke ise en çok görülen
hastalıklar arasındadır.
Kullanım Alanları
Doğu Mazısı kerestecilik ve yakacak olarak
kullanılmasının dışında boyacılıkta ve eczacılıkta
da kullanılır. Yaprakları kaynatılarak yeşil renkte
boya elde edilir, pamuk ve yün boyanmasında
kullanılır.
Çit olarak ya da öbekler şeklinde dikilerek
park ve bahçeleri süslerler(Şekil 6). Kirli havaya
ve aşırı iklim koşullarına kolayca uyum sağlar.
Makaslanarak istenilen biçim verilebilir.
Bodur türleri küçük bahçeler için uygundur.
Bir ürün olarak İngiliz adalarında ve
Avrupa’da ender olarak rastlanır. İngiltere’de
yalnızca süs bitkisi amacıyla kullanılmaktadır.
Odunu, yetiştirilerek elde edilmiş Thuja
türlerinkinden daha ince damarlı, daha yoğun ve
daha budaklıdır. Koyu kahverengi özodunu ve
beyaz ya da krem renkli diri odunlu kerestesi kapı
dikmelerinde ve mobilya parçalarında kullanılır.
Ticarette henüz iyi bilinmemektedir.
Genç sürgün, yaprak ve tohumları tıbbi
amaçlı olarak kullanılır (Tanker ve ark., 1977).
Yapraklarından elde edilen tentür deri
hastalıklarında kullanıldığı gibi, kozalaklarından
bağırsak kurdu düşürücü ilaç yapılır. İçeriğindeki
uçucu yağ, flavanoid, tanen ve polisakkaritlerden
balgam söktürücü, bağışıklık sistemini güçlendirici
olarak yararlanılmaktadır (Amit ve ark., 2011).
Yaygın
olarak
bazı
tip
kalp
yetmezliklerinde,
bronşit,
üriner
sistem
enfeksiyonları, tahriş ve egzamalar, siğil, nevralji,
kas ağrıları, bazı kanser türleri ve eklem ağrılarının
tedavisinde de önerilmektedir. Klinik çalışmalar,
HIV/AIDS hastalarında beyaz kan hücrelerinin
oluşmasında etkili olduğunu ortaya koymuştur
(http://
web.
ogm.
gov.tr/birimler/merkez
/odundisiurun)
Kaynakça
Akkemik, Ü. 2011. Dendroloji (Gymnospermae) Ders
Notları, İstanbul.
Amit, J, K. Abhinav, M. Deepali, K.Mastanaiah 2011.
Pharmacological activity of Platycladus orientalis,
International Research J. of Pharmacy, 2(11), 58-61.
Anşin, R. 2008. Doğa Koleji Florası, Tetra İletişim
Hizmetleri Ltd.. Şti, İstanbul.
Anşin, R., Z.C. Özkan, 1993. Tohumlu Bitkiler
(Spermatophyta) - Odunsu Taksonlar, KTÜ
Basımevi, Trabzon.
Cheng, W.C. and L.K. Fu (eds.) 1978. Gymnospermae.
Flora Reipublicae Popularis Sinicae 7. Academia
Sinica, Beijing.
Dallimore,W. and A.B Jackson. 1966. A Handbook of
Coniferae and Ginkgoaceae, revised ed. 4 by S.G.
Harrison: 612±617. Arnold Ltd., London.
Farjon, A. 1990. A Bibliography of Conifers, Regnum
Vegetabile 112, Koeltz Scientific Books,
Koenigstein, Germany
Farjon, A. 1998. World Checklist and Bibliography of
Conifers Royal Botanic Gardens, Kew.
Franco, A. 1949. Platycladus orientalis (L.) Franco in
Portugaliae Acta Biol., Sèr. B, Sist. Vol. `Julio
Henriques': 33.
Hatch,
L.C.
2012.
Platycladus
orientalis,
http://www.cultivar.org, erişim : 26.04.2013.
Hillier, H. 1991. The Hillier Manual of Trees and
Shrubs, 4 : 647-648, David & Charles, London.
http://en.wikipedia.org/wiki/Platycladus;
erişim
:
22.04.2013
http://tr.wikipedia.org/wiki/Dogu_Mazısı,
erişim
:
25.04.2013,
http://web.ogm.gov.tr/birimler/merkez/odundisiurun/Dk
manlar/bitkisel_urunler_sube_mudurlugu/BITKISE
LURUNLER/MAZI, erişim : 26.04.2013.
Linnaeus, C. 1753. Species Plantarum 2: 1002.
Stockholm.
Mamıkoğlu, N.G. 2007. Türkiye’nin Ağaç ve Çalıları,
NTV Yayınları, İstanbul.
Mataracı, T. 2002. Ağaçlar, Marmara Bölgesi Doğal
Egzotik Ağaç ve Çalıları, TEMA yayınları, İstanbul.
Mitchell, A., J. Wilkinson, 1989. The Trees of Britain
and Northern Europe, Domino Books Ltd., London
Morgan,
C.S.
1999.
Platycladus
orientalis
(Cupressaceae), Blackwell Publ., Oxford, UK.
Riedl, H. 1968. Cupressaceae. In: Rechinger, K.H. (ed.).
Flora Iranica 50: 1-10.
Rushforth, K.D. 1987. Conifers, 192-193, Christopher
Helm, London.
Stearn, W.T. 1995. Botanical Latin, ed. 4: 386 - 469.
David & Charles, London.
Tanker, N., A. Doğan., B. Şener, 1977. Thuja orientalis
L. Uçucu yağ üzerine araştırmalar, Ankara Eczacılık
Fakültesi Mecmuası 7, 67-76.
ŞEKİLLER
Şekil 1. Platycladus orientalis’in
genel görünümü
Şekil 2. Platycladus orientalis’in (a) Kozalağı, (b) Yaprağı ve (c) Sürgünü
Şekil 3. Platycladus orientalis’in (a) Erkek çiçeği ve (b) Kanatsız tohumu
Şekil 4. Thuja occidentalis’in (a)Kanatlı Tohumu, (b) Kozalağı ve (c) Üç türün yaprakları
Şekil 5. Platycladus orientalis (a)‘Aurea’, (b)‘Elegantissima’, (c)‘Conspicua’, (d)‘Pyramidalis Aurea’
(e)‘Compacta’, (f)‘Globosa Aurea’, (g)‘Globosa’
Şekil 6. Platycladus orientalis çiti
Download

Doğu Mazısı : Geçmişten Günümüze