III. HAFTA Çöküşü Önleme Çabaları
A- 17. Yüzyıl ıslahatları
B- 18. Yüzyıl ıslahatları
A -17. Yüzyıl ıslahatları
•
•
•
•
•
•
Kuruluş ve Yükseliş dönemindeki duruma
dönme çabaları.
Genç Osman,
IV. Murat,
Kuyucu Murat Paşa,
Köprülü Mehmet Paşa ıslahatları
Ekonomi Alanında ıslahatlar
Tarhuncu Ahmet Paşa, Kemankeş Kara
Mustafa Paşa Islahatları
B- 18. Yüzyıl Islahatları
•
•
•
•
•
•
1718-1730.III. Ahmet (Lale Devri) Islahatları:
Avrupa’nın üstünlüğü kabul edilerek ondan yararlanma
yoluna gidildi. Avrupa’ya geçici dış elçiler gönderildi,
1727 ilk Türk Matbaası ve Yalova kağıt fabrikası, Bilim
kurulu, İtfaiye (Tulumbacılar) teşkilatı kuruldu.
İlk çiçek aşısı uygulandı.
Çini Atelyeleri kuruldu
Patrona Halil ayaklanmasıyla
son buldu.
Şair Nedim,
Miyatür sanatçısı Levni dir.
• I. Mahmut 1730-1754 Islahatları
Mühendishane-i Berri Hümayun (Kara
Mühendishanesi açıldı), Yabancı uzman
getirildi Kont de Bonneval( Humbaracı Ahmet
Paşa)
• III. Mustafa 1757-1774 Islahatları
Mühendishane-i Bahri Hümayun (Deniz
Mühendishanesi), Tersane ve yeni donanma
çalışmaları, Topçuluk Barond Töt
III: Selim Islahatları 1789-1807
III. Selim Islahatları: Nizam-ı Cedid hareketi ve
ordusu,Selimiye Kışlası.
İrad-ı Cedid Hazinesi.
İshak Bey raporu,
Yerli Malı teşviki,
Yerleşik dış elçilikler (Viyana, Berlin,Paris ve
Londra) Batı klasiklerinin tercümesi.
1807 Kabakçı Mustafa isyanıyla sona erdi.
Selimiye Kışlası ve Nizam-ı Cedid
II. Mahmut Islahatları 1808-1839
• II. Mahmut, 1808 yılında
taht’a çıkışını sağlayan
Ayanlarla Senet- i İttifak
belgesini imzaladı.
(Osmanlılarda, Padişah
yetkilerinin paylaşımı ve
demokrasi yolunda atılan ilk
adım olarak değerlendirilir.
Sekbanı Cedid ve Eşkinci ocağı kuruldu.
Divan sistemi yerine Bakanlar Kurulu,
Vilayetler merkeze bağlanarak başlarına maaşlı
valiler atandı.
Devlet memurlarının Fes-ceket-pantolon
giydirdi. Resmini devlet dairelerine astırdı.
Turistik amaçlı ilk yurt içi geziye çıktı.
Gezilerde İzin ve Pasaport uygulaması,
Posta, Polis teşkilatları ve Karantina usulü,
Tebaanın ibadet yeri dışında farksızlığını ve
hepsine eşit mesafede olduğunu söyledi.
Yeniçeri Ocağı ve kapıkulu sistemi 1826
kaldırıldı. ( Vaka-i Hayriye) Yerine Asakir-i
Mansure-i Muhammediye ordusu kuruldu.
Müsadere ( görevden alınanların mallarına el
koyma usulü) kaldırıldı,
Askeri amaçlı ilk Nüfus sayımı yapıldı 1831,
Takvim- i Vekayı adıyla ilk Resmi gazete
çıkartıldı.
•
•
•
•
Redif askeri birliklerin kuruluşu.
Bayrağımız ay-yıldızlı bayrak haline getirildi
Devlet memurlarına maaş bağlandı.
Eğitim reformları yapıldı, İlköğretim zorunlu hale
getirildi. Avrupa’ya ilk kez öğrenci gönderildi.
• İlk, orta, lise ve üniversite sistemi oluşturuldu.
Harbiye, Tıbbiye, Bahriye, Mektebi Maarif- i
Adliye (Eğitim ve Hukuk Fakültesi) Mızıkayı
Hümayun ( Müzik okulu) açılarak Mehterhane
kapatıldı.
1839-1861 Abdülmecit Islahatları
• Tanzimat Devri 1839-1876
3 Kasım 1839 Gülhane Hattı
Hümayunu. “Her gücün
üstünde kanun gücü vardır.”
anlayışı ile modern devlet
anlayışı getirildi. Can ve mal
devlet güvencesine alındı.
Askerlik zorunlu vatandaşlık
görevi haline getirildi. (Süre:
5 yıl)
• Mahkemeler yeniden düzenlenerek halka
açıldı. Kimse yargılanmadan cezalandırılamaz.
• Yabancı müdahalesi olmadan yenilikleri
gerçekleştirmek ve iç işlerimize karışılmasını
engellemek amacı vardı, ancak daha çok iç
işlerimize karışılması sonucunu getirdi. İdare,
eğitim, adliye, vergiler ve askerlik gibi
alanlarda artık gelenekselin dışına çıkılarak
batı taklidi başlamıştır.
Islahat Fermanı 18 Şubat 1856
• Rusların ortaya attığı Kutsal Yerler Meselesi ve
Kırım harbi 1853-1856 sonrası Paris Ant. ile
Osmanlı Devleti ilk kez bir Avrupa devleti
sayılarak; toprak bütünlüğü Avrupa devletleri
garantisine alındı. Islahat Fermanı Kırım
harbinde yapılan yardımların bedeli olarak iç
işlerimize karışılmaması için ilan edildi. Ancak
daha çok iç işlerimize karışılmasına sebep oldu.
Buna karşı tepki olarak Osmanlıcılık akımı
başlamıştır. Namık Kemal bu fermanı imtiyaz
fermanı olarak görmüştür.
• Eşit vatandaşlık sağlandı. ( Gayrimüslimler
memur, asker, yerel meclislere üye olabilecek).
• Gayrimüslimler şirket ve banka kurulabilecek.
• Yabancılar mal mülk edinebilecek.
• Gayrimüslimler askerlik yapacaklardı ancak
bunun karşılığı bedel ödemelerine karar verildi
• Zaten var olan din ve mezhep özgürlüğü
tekrar ilan edildi.
Dolmabahçe Sarayı ve diğerleri dış
borçlarla yapılmıştır
Abdülaziz Devri 1861-1876
Abdülmecit’in ölümünden sonra kardeşi
Abdülaziz padişah oldu. Turizm amacıyla
ilk yurt dışı gezisine (Paris, Londra, Berlin,
Mısır) çıkmıştır. Avrupa devletlerinin iç
İşlerimize karışmasını engellemek
amacıyla yargının bağımsızlığını sağlamak için
1868 de Adalet Fermanı’nı ilan etmiştir.
• Şurayı Devlet (Danıştay) kuruldu.
• Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında bir heyet
tarafından Mecelle (Medeni Kanun) hazırlandı.
• Dış borçlarla yeni bir donanma yapıldı.
• Abdülaziz’in yeni Osmanlılarla arası iyi değildi.
Meşrutiyeti ilanına yanaşmadı. Tahttan
indirildi ve yerine V. Murat getirildi. Feriye
sarayında İntihar süsü verilmiş cinayete
kurban gitti.
II.Abdülhamit Islahatları1876-1908
Yeni Osmanlılar
• Namık Kemal ve Ziya Paşa
Ali Suavi, Agah Efendi,
Mehmet, Reşat, Nuri Bey
gibi aydınlar Genç – Yeni
Osmanlılar (Jön Türkler )
Cemiyetini kurdular. 1866
• Amaç Abdülaziz’e
Meşrutiyet-i ilan ettirerek
Osmanlı milleti oluşturmak.
I. MEŞRUTİYET
• Abdülaziz’in hallinden sonra Jön Türkler yanlarına
Mithat Paşa’yı da alarak Meşrutiyeti ilan etmesi
şartıyla V. Murat’ın yerine II.Abdülhamit'i tahta
çıkarttılar.
• 23 Aralık 1976 'da Kanuni Esasi hazırlanarak
I.Meşrutiyet ilan edildi. Kanuni Esasi Osmanlı
Devletinin ilk anayasasıdır. Kanuni Esasiye göre iki
meclis kuruldu. I. Meclis Üyelerini 4 yıllığına
halkın seçtiği Mebusan Meclisi, II. Meclis
Üyelerini ömür boyu için Padişahın seçtiği Ayan
meclisi.
Mebusan Meclisi’nin Açılışı
• I.Meşrutiyetin ilanıyla Mutlak Monarşi dönemi
sona ermiş halkımızın ilk kez padişah yanında
yönetime ortak olduğu, dünya tarihindeki en
büyük demokrasi denemelerinden bir olarak
görülen Meşrutiyet dönemi başlamıştır.
• Anayasaya göre padişahın yetkileri çoktu.
Meclisi açma-kapatma,savaşa- barışa karar
verme, sürgün, idam cezası gibi.
I. Meşrutiyet devri niçin kısa sürdü?
• Rusya gibi devletler meşrutiyet’in başarılı
olmasını istemeyip halkı kışkırtmışlardır.
• Yeni siyasal sistemi destekleyen bir halk yoktu.
• Rejimi yürütecek siyasi parti yoktu.
• Mecliste %40’ı Türk, Arap, Boşnak, Arnavut
gibi Müslümanların yanında, Sırp, Bulgar, Rum,
Ermeni gibi dili, dini, kültürü ve beklentileri
çok farklı toplam 120 milletvekili vardı.
• Ordu meşrutiyet yönetimini desteklemiyordu
• Meşruti sistemi sahiplenerek yaygınlaştıracak
ve bilgi akışını sağlayacak üniversite, basınyayın, sendika gibi sivil toplum örgütleri yoktu.
• Müslüman ve azınlık milletvekillerinin devleti
hızla parçalanmaya götüren çekişmeleri,
devlet adamları arasındaki anlaşmazlık,
sonunda 1877-1878 Osmanlı-Rus harbi (93
Harbi) bahanesiyle padişah on ay çalışan
meşrutiyet rejimine son verdi. (13 Şubat 1878
1877-1878 Osmanlı Rus- 93 Harbi
Gazi Osman Paşa ve Plevne Müdafaası
• II. Abdülhamit 1878 den 23 Temmuz 1908’de
II. Meşrutiyetin ilanına kadar yaklaşık 30 yıl
Basın, demokrasi ve örgütlenmeyi, ayrılıkçı
her türlü iç ve dış faaliyetleri kontrol altına
almaya çalışan çok sıkı bir istihbarat yönetimi
kurmuştur. Bu nedenle sevenleri Ulu hakan
diğerleri ise Kızılsultan demişerdir.
• Bu arada savaştan uzak kalarak, eğitim, bilim,
kültür, bayındırlık, işlerine ağırlık verilmiştir.
Ordu, donanma,kara ve demiryolu, okul, su,
hastane, huzurevi, Ptt, polis, Ziraat bankası,
sigortacılık vs. gibi yenilikler gerçekleştirilmiştir
• Onun döneminde iç ve dış düşmanlar rahat
durmamış; Anadolu, Balkanlar, Arabistan,
Kafkasya,Afrika da pek çok olaylar çıkmıştır.
Doğuda Erzurum tabyalarına gelen Ruslar
batıda Yeşilköy Ant. ile durdurulabilmiştir.
• (1878 Berlin Ant. ile Sırp, Bulgar ve Romen
devletleri kurulmuş, Ermeni meselesi çıkmıştır.
Kars, Ardahan, Batum, Kıbrıs, Mısır, Rumeli’nin
bir kısmı ve Tunus gibi topraklar kaybedilmiş;
İngiltere, Fransa ve Rusya’ ya karşı denge
siyaseti gereği Almanya ile yaklaşılmıştır.
II. MEŞRUTİYET
Jön Türkler 1889 yılında İttihat ve Terakki
cemiyetini kurdular. Bu örgüt II.Meşrutiyetin
ilan edilmesi için II.Abdülhamit'e baskı yaptı.
Baskılar sonunda II.Abdülhamit 23 Temmuz
1908 'de II.Meşrutiyeti ilan etti. İlk anayasada
padişaha verilmiş olan geniş yetkiler bu sefer
daraltılmıştı. Meclisi kapatma, sürgün yetkileri
alındı. Artık hükümet padişaha karşı değil,
meclise karşı sorumlu olacaktı.
• İttihat Terakki, Hürriyet ve İtilaf, Ahrar ve
Osmanlı Ameleperver Fırkası gibi siyasi
partilerle Türk tarihindeki ilk çok partili hayat
başlamıştır.
• Hürriyetin etkisi ile fikir düşünce ve basın
hayatı gelişmiş, ayrılıkçı fikirler güçlenmiştir.
• Bu arada karışık ortamdan yararlanan
Avusturya-Macaristan imp. Bosna-Hersek’i,
Yunanistan Girit’i işgal etti. Bulgaristan ise
bağımsızlığını ilan etti. (1908).
• 13 Nisan 1909'da Meşrutiyet yönetimine karşı
kışkırtmalarla İstanbul’da 31 Mart Olayı çıktı.
• Ayaklanma Makedonya’dan gelen M. Kemal'in
kurmay başkanı, Mahmut Şevket Paşa’nın
komutanı olduğu Hareket Ordusu bastırdı.
• İttihatçılar bu ayaklanmadan II.Abdülhamit'i
sorumlu tutarak tahttan indirdiler. Selanik’te
Alatini köşkünde 3 yıl sürgün yaşadı. 10 Şubat
1918 de İstanbul Beylerbeyi Sarayında vefat
etti.
İttihatçılar 23 Ocak 1913’te Bâb-ı Âli Baskını ile
yönetime el koydular. Mahmut Şevket Paşa
sadrazam yapıldı. Sonra yıkılışa kadar devleti
Enver, Talat ve Cemal Paşalar yönettiler.
31 Mart Olayı
V. Mehmet Reşat 1909-1918
Dönemi
V. Mehmet Reşat
İttihatçıların dediklerini
yapmaktan öteye bir şey
yapamadı. Bir biri ardına
gelen Trablusgarp, Balkan
ve I. Dünya Savaşları ile
Osmanlı Devleti ömrünü
tamamladı.
Fikir Akımları: OSMANLICILIK
• 1869 tarihinde kurulan Genç Osmanlılar (Yeni
Osmanlılar, Jöntürkler) Namık Kemal, Mithat Paşa,
Mustafa Fazıl Paşa ve Ziya paşa gibi taraftarları vardır.
• Irk, din, dil ayrımı yapmadan Osmanlı toplumu ve
devlet yeniden yapılandırılmalıdır. Müslim, gayrimüslim
Türk, Arap, Rum, ayrımı yapmadan aynı vatan ve
kültürde birleşmiş Osmanlı milleti oluşturmalıdır. Tüm
vatandaşlar Meşrutiyet rejimiyle yönetime katmalıdır.
• Fikirleri Mizan, Hürriyet gibi dergi ve gazetelere yazdılar
• Özellikle vatan düşüncesiyle sonraki nesilleri etkilediler.
• Balkan savaşları ile etkisini kaybetmiştir.
İSLAMCILIK
• Bu fikir, Şeyhülislam Musa Kazım Efendi,
Semsettin Günaltay, Mehmet Akif, Cemalettin
Afgani, gibi fikir adamlarınca savunulmuştur.
• İslam Halifesi etrafında ümmetin toplandığı, islam
kültür ve yaşayışının hakim olduğu bir devlet ve
toplum anlayışı vardır.
• Düşüncelerini Sırat-ı Müstakim, Sebil-ür reşad
gibi yayınlarda seslendirmişlerdir.
• Ancak Arnavutluğun ayrılışı ve Arap milliyetçiliği
gibi gelişmelerle etkisini kaybetmiştir.
TÜRKÇÜLÜK
• Bu fikrin Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul,
Yusuf Akçura, Ağaoğlu Ahmet, Hüseyinzade Ali
önemli taraftarlarıdır.
• Bu fikir Türk Milleti, Türk Devleti,Türk Yurdu, Türk
Dili, Türk Kültürü, etrafında toplanılmayı ister.
• Ziya Gökalp’in “Vatan ne Türkiye'dir. Türklere, ne
Türkistan, Vatan büyük ve müebbet ülke; turan.”
sözü temel söylemleridir.
• En önemli yayınları Türk Yurdu dergisidir.
İttihatçılar bunu Turancılık şekline getirmiş
Atatürk ise Türk Milliyetçiliği olarak uygulamıştır.
BATICILIK
• Savunucuları Ahmet Muhtar Paşa, Süleyman
Nazif, Abdullah Cevdet ve Celal Nuri’dir
• Devletin ve milletin kurtuluşunu batılılaşmada
görürler. Özellikle eğitim, hukuk, demokrasi, kadın
hakları konusunda batı etkisinde kalmışlardır.
• Batıcılar batının sadece ilmini alalım, kimliğimizi
devam ettirelim diyenler ve “batı bütün değerleri
ile taklit edilmelidir” diyenler olmak üzere ikiye
ayrılır. İçtihat dergisinde fikirlerini yaymışlardır.
Değerlendirme Soruları
1.Osmanlı padişahları arasında en kapsamlı
ıslahat hareketleri hangisi zamanında görülür?
A) Genç Osman B) III. Ahmet c) III. Selim
D) II. Mahmut E) Abdülaziz
2. Osmanlılardaki demokrasi hareketlerinden
hangisi halkın yönetime katılışı bakımından
daha ileri bir adım olarak değerlendirilebilir?
A)Senet-i İttifak B)Tanzimat Fermanı C) Islahat
Fermanı D) Adalet Fermanı E) I. Meşrutiyet
3. Osmanlı Devleti’ni kurtarmaya yönelik fikir
akımları arasında hangisi yoktur?
A) Pantürkizm B)Panslavizm C)Panislamizm
D) Osmanlıcılık E)Batıcılık
4. I. Meşrutiyeti ilan ederek ilk kez halkı
yönetime katan Padişah hangisidir?
A) I. Abdülhamit B) II. Abdülhamit C) Abdülaziz
D) Abdülmecit
E) II. Mahmut
5. II. Mahmut ıslahatlarından hangisinin,
ıslahatların gerçekleştirilmesi ve yaygınlaşması
açısından, diğerlerinden daha etkili olduğu
söylenebilir?
A) Divan teşkilatını kaldırması
B) Yeniçeri ocağını kaldırması
c) İlk, orta, lise seviyesinde okullar açtırması
D) Avrupa’ya öğrenci gönderilmesi
Download

III. HAFTA Çöküşü Önleme Çabaları