30.12.2014
Kan Alma
10.Sınıf
Meslek Esasları ve Tekniği
16.Hafta ( 29.12 -02.01 / 01 / 2015 )
KAN ALMA ;
4.Tanı için gerekli mikrobiyolojik ve biyokimyasal
incelemeleri yapmak,,
4.Tedavi sürecini izlemek,,
4.. Bazı hastalıklarda tedavi amacıyla ( polisitemia
vera) gibi.
DAMARLARDAN KAN ALINIR.
1.) KAN ALMA
2.)VENÖZ KAN ALMA TEKNİĞİ
Slayt No : 26
4
Kan Alma
KAN
ALMA
Kan Alma
1.) VENÖZ KAN NUMUNELERİ :
Kan numunesi ; steril şartlar altında vene girilerek iğne
ucuyla vakumlu tüplere alınır
veya
enjektörle alınıp tetkik tüplerine boşaltılır. Kan
numunesi alma işleminde kanın hemoliz olmaması için
vacutainer kullanılması tercih edilir. Kan numuneleri
hastadan tam kan olarak alınarak, laboratuvar
ortamında analiz edilir.
2
5
Kan Alma
KAN ;
..arter,
..ven,
..kapiller
damarların içinde dolaşan,,
..plazma
ve
..hücrelerden ( şekilli elemanlar) ‘dan
oluşan,,
kırmızı renkli HAYATİ SIVI ‘DIR.
3
Kan Alma
Vacutainer
enjektörü
Vacutainer iğnesi
6
1
30.12.2014
Kan Alma
Kan Alma
Kan Numuneleri :
3.) Plazma :
Pıhtılaşması antikoagülanlarla önlenmiş kandan, şekilli
elemanlar ayrıldıktan sonra, geriye kalan sıvı kısımdır.
7
10
Kan Alma
Kan Alma
KAN ALINACAK TÜPLERİN SEÇİMİ
TÜPLER ;
Kanın laboratuvara sağlıklı bir şekilde gönderilmesi
için kullanılan materyallerdir.
8
Kan Alma
Kan Numuneleri
1.) Tam Kan :
Serum veya plazması ayrılmamış kandır.
.. hemogram ( kan sayımı),
..sedimentasyon hızı ( ESR ),
..kan hücrelerinin sayımı ( eritrosit, lökosit gibi)
2.) Serum :
Pıhtılaşmış kandan şekilli elemanlar ( eritrosit, lökosit,
trombosit) ayrıldıktan sonra, geriye kalan sıvı kısım.
9
11
Kan Alma
Tüp çeşitleri ve kullanım amaçları:
B Mor kapaklı tüpler: Hemogram veya kan sayım tüpü
olarak adlandırılır.
Bu tüpler kan sayım cihazlarında kullanılır.
B Mavi kapaklı tüpler: PTT- PTZ tüpü, koagulasyon
tüpü, sitratlı tüp olarak adlandırılır.
Bu tüpler koagulasyon cihazlarında kullanılır.
B Kırmızı kapaklı tüpler: Boş kuru tüplerdir. Oto analiz
cihazlarında kullanılır.
B Siyah kapaklı tüpler: Sedimantasyon hızının
ölçüldüğü tüplerdir.
12
2
30.12.2014
Kan Alma
B Pediatrik tüpler: Plastik olup K3 edtalı olarak
çocuklarda kan sayımı için
kullanılır. İster tüpten ister pipet yardımıyla kana bakılır.
13
Kan Alma
Venöz Kan Almada Ven Seçimi
Periferik kan alma amacıyla en çok kullanılan venler
,kol venleridir. Kan almada sıkça kullanılan venler :
B Basilik ven
B Antekubital ven
B Sefalik venler
4Hastanın kol venlerinden kan alınamadığı durumlarda
el üzeri venleri ve ayak sırtı venleri de kan alımı için
kullanılır. El sırtı üzerindeki venler; sefalik ven, basilik
ven, superficial dorsal venlerdir.
14
Kan Alma
Ayak sırtındaki venler, sephana parva ve sephana
magna venleridir. Bebek ve küçük çocuklarda zorunlu
durumlarda baş venlerinden de kan alınır.( günümüzde
bu yol kullanılmamaktadır).
15
Kan Alma
Venöz Kan Alma Tekniği
B Yetişkinlerde antekubital fossada (kolun iç yüzü)
kalın ve derinin yüzeyine yakın ven tercih edilir.
Elle yoklama ven seçimini kolaylaştırır. Dolaşım
problemi olan veya mastektomi olan hastalarda kol
seçiminde dikkatli olunur.
Eğer hastaya infüzyon yapılıyorsa infüzyon üç
dakikalığına durdurulmalı veya tercihan diğer
koldan kan alınmalıdır.
B Kullanılacak malzemeler bir tepsi içinde hazırlanır ve
işleme başlamadan önce kontrol edilir.
16
Kan Alma
B Hasta işlem hakkında bilgilendirilir.
B Hastanın aç olması gereken tetkiklerde hastaya aç
olup olmadığı sorulur (10-12 saat).
B Hastaya uygun pozisyon verilir. Pozisyon verilirken
hastanın rahat edebileceği veya rahat çalışılabilecek
pozisyon tercih edilir.
B İstek formuyla tüplerin uygunluğu kontrol edilir.
B Kan alınacak tüplere kanı alınacak hastanın adı,
soyadı yazılır veya hazır barkotlar yapıştırılır.
17
Kan Alma
B Eldiven giyilir.
B Her iki antekubital bölge incelenerek venlerin en
belirgin olduğu kol seçilir.
B Hastanın kollarının antekubital bölgesi, kolun 1/3 alt
kısmı ve ön kolu açık kalacak şekilde
giysilerini çıkarması sağlanır.
B Vacutainer kullanacaksa steril iğnenin vidalı
tarafındaki şeffaf koruyucu kılıfı çıkarılır ve
iğnenin vidalı kısmı vacutainere takılır.
18
3
30.12.2014
Kan Alma
Kan Alma
B Kol, gövde ile 30 derecelik açı yapacak şekilde, ön
kolun gergin (ekstansiyonda) ve dışa
rotasyonda tutulmasıyla birlikte alttan bir destekle
(sandalye kenarı veya masa) desteklenir.
19
Kan Alma
22
Kan Alma
B Turnike, dirseğin 3-4 parmak (5-6 cm) üst kısmından,
venöz dönüşü engelleyecek fakat arteriyel kan
akımını engellemeyecek sıkılıkta ve kolayca
açılabilecek şekilde bağlanır.
B Üzerine iğne takılmış olan vacutainer, aktif olarak
kullanılan ele alınır ve iğnenin koruyucu bölümü
çıkarılır.
B Serbest kalan elle kan alınacak kol, dirsek kısmından
kavranıp dışa ve aşağıya doğru gerdirilerek
damara girilecek bölge sabitleştirilir.
20
23
Kan Alma
Kan Alma
B Kolundan venöz kan alınacak hastanın bilinci
yerindeyse kan alınacak taraftaki elini yumruk
yapması söylenir.
B Kan alınacak bölgedeki venler üzerine parmak uçları
hafif darbelerle vurularak venlerin daha çok
belirginleşmesi sağlanır.
B Seçilen vene girilecek bölge merkez kabul edilerek
yukarıdan aşağıya doğru silinir.
21
24
4
30.12.2014
Kan Alma
Kan Alma
B İğne, 30-45 derecelik açı ile deri tabakasını geçip
deriye paralel olacak şekilde 15 dereceye
küçültülerek vene paralel olarak 0.5- 1 cm ilerletilir.
B Vacutainer veya enjektör, kan alma işleminde aktif
olarak kullanılmayan elin işaret ve başparmağıyla
hasta, kolu arasında sabitleştirilir.
B Kan alınacak enjektör normal ise pistonu kendinize
doğru çekerek enjektöre kan gelmesi sağlanır.
Vacutainer ile kan alınıyorsa venden tüp içine kanın
yavaşça dolması beklenir.
25
Kan Alma
B Kan tüpe vakum sayesinde akmaya başlayınca
turnike gevşetilir veya hastanın yumruğunu açması
sağlanır.
B Kan alma tüpü kanla dolduğunda aktif olarak
kullanılan elin başparmağıyla vacutainerin
bağlantı yerine basınç uygularken dolu kan alma tüpü
vacutainerden geri çekilir.
26
Kan Alma
28
Kan Alma
B Yeterli kan numunesi alındıktan sonra turnike
çözülür. İğne, (vacutainerin yönü değiştirilmeden)
üzerine kuru bir tampon kapatılarak damardan çıkarılır.
29
Kan Alma
B Kanı alınan hastaya kolunu kalp hizasından yukarıda
tutarak tampon üzerine 2-3 dakika prmağını bastırması
söylenir (kanama problemi varsa 3-5 dakika).
B Vacutainer, iğnesi döndürülerek çıkarılır ve kesicidelici atık kutusuna atılır.
B Antikoagulanlı tüpte kanla antikoagulanın karışması
sağlanır.
B Kullanılan malzemeler, uygun atık kutularına atılır.
B Eldivenler çıkarılır.
27
30
5
30.12.2014
31
34
Kan Alma
HAZIRLAYAN
HARİKA
ATA
32
35
33
6
Download

KAN ALMA