Öğrencilerin;
Çalışma ortamında
karşılaşılaşabilecekleri sağlığa
zararlı biyolojik risk etmenleri
hakkında bilgi sahibi
olmasıdır.
Bu dersin sonunda öğrenciler;
1
2
3
4
• Çalışma ortamında risk etmeni olarak karşılaşılabilecek bakteriler,
virüsler, mantarlar ve parazitleri tanımlar.
• Çalışma ortamında risk etmeni olarak karşılaşılabilecek
mikroorganizmaların özelliklerini açıklar.
• Sayılan hastalık etmenlerinin tanınmasında kullanılabilecek basit
mikrobiyolojik parametreler ve basit laboratuar yöntemlerini sıralar.
• Biyolojik risk etmenlerinden korunma yöntemlerini
sıralar.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
TANIMLAR
Biyolojik etkenler:
Herhangi bir enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, genetik
olarak değiştirilmiş olanlar da dahil mikroorganizmalar, hücre kültürleri ve
insan parazitleri,
Mikroorganizma:
Genetik materyali replikasyon veya aktarma yeteneğinde olan hücresel veya
hücresel olmayan mikrobiyolojik varlıklar,
Hücre kültürü:
Çok hücreli organizmalardan türetilmiş hücrelerin in-vitro olarak
geliştirilmesini,………ifade eder
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
Enfeksiyon Risk Düzeyine Göre Biyolojik Etkenler
Group 1. İnsanda hastalığa yol açma olasılığı bulunmayan biyolojik
etkenler,
Group 2 İnsanda hastalığa neden olabilen, çalışanlara zarar verebilecek,
ancak topluma yayılma olasılığı olmayan, genellikle etkili korunma
veya tedavi imkanı bulunan biyolojik etkenler,
Group 3 İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike
oluşturan, topluma yayılma riski bulunabilen, ancak genellikle etkili
korunma veya tedavi imkanı olan biyolojik etkenler,
Group 4 İnsanda ağır hastalıklara neden olan, çalışanlar için ciddi tehlike
oluşturan, topluma yayılma riski yüksek olan ancak halen etkili
korunma ve tedavi yöntemi bulunmayan biyolojik etkenler,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSKLERİN BELİRLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ
 Biyolojik etkenlere maruz kalma riski varsa; işçinin maruziyet türü, düzeyi
ve süresi belirlenir,
 Birden fazla grupta yer alan biyolojik etkenlere maruziyetin söz konusu ise;
risk değerlendirmesi, zararlı biyolojik etkenlerin tümünün oluşturduğu
tehlike dikkate alınarak yapılır,
 Risk değerlendirmesi, düzenli aralıklarla , maruziyet koşulları değiştiğinde
yada başka herhangi bir değişiklik olduğunda yenilenir,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSK DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ
1. İnsan sağlığına zararlı olan veya olabilecek biyolojik etkenlerin
sınıflandırılması,
2. Yetkili makamların, işçilerin sağlığını korumak için biyolojik etkenlerin
denetim altına alınması hakkındaki önerileri,
3. İşçilerin işlerinin sonucu olarak ortaya çıkabilecek hastalıklarla ilgili bilgiler,
4. İşçilerin işlerinin sonucu olarak ortaya çıkabilecek alerjik veya toksik etkiler,
5. Yaptıkları işle doğrudan bağlantılı olarak işçilerin yakalandığı hastalıkla
ilgili bilgiler.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSK DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ
1. İnsan sağlığına zararlı olan veya olabilecek biyolojik etkenlerin
sınıflandırılması,
2. Yetkili makamların, işçilerin sağlığını korumak için biyolojik etkenlerin
denetim altına alınması hakkındaki önerileri,
3. İşçilerin işlerinin sonucu olarak ortaya çıkabilecek hastalıklarla ilgili
bilgiler,
4. İşçilerin işlerinin sonucu olarak ortaya çıkabilecek alerjik veya toksik
etkiler,
5. Yaptıkları işle doğrudan bağlantılı olarak işçilerin yakalandığı hastalıkla
ilgili bilgiler.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
İKAME ETME – YERİNE KOYMA
«İşveren, yapılan işin özelliğine göre zararlı biyolojik etkenleri
kullanmaktan kaçınacak ve teknik gelişmelere uygun olarak,
kullanım şartlarında işçilerin sağlığı için tehlikeli olmayan
veya daha az tehlikeli olan biyolojik etkenleri kullanacaktır.»
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSKLERİN AZALTILMASI
1. Yapılan risk değerlendirmesi sonucunda, işçilerin sağlık ve güvenliği için
risk olduğu ortaya çıkarsa, işçilerin maruziyeti önlenir,
2. Bunun teknik olarak mümkün olmadığı hallerde, yapılan iş ve risk
değerlendirmesi dikkate alınarak, sağlık ve güvenlik yönünden yeterli
korumayı sağlayacak şekilde, işçilerin maruziyet düzeyinin en aza
indirilmesi için önlemler alınır;
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSKLERİN AZALTILMASI
 Maruz kalan/kalabilecek işçi sayısı, mümkün olan en az sayıda tutulur,
 Çalışma prosesleri ve teknik kontrol önlemleri, biyolojik etkenlerin ortama
yayılmasını önleyecek/ortamda en az düzeyde bulunmasını sağlayacak
şekilde düzenlenir,
 Öncelikle toplu koruma önlemleri alınır ve/veya maruziyetin başka yollarla
önlenemediği durumlarda kişisel korunma yöntemleri uygulanır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSKLERİN AZALTILMASI
 Hijyen önlemleri; biyolojik etkenlerin çalışma yerlerinden kontrol dışı
dışarıya taşınması, sızması, önlenmesi ve azaltılmasını sağlamalı,
 Biyolojik risk işareti ile birlikte ilgili diğer uyarı işaretleri de kullanılır,
 Biyolojik etkenlerin karıştığı kazaların önlenmesine yönelik plan hazırlanır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSKLERİN AZALTILMASI
 Biyolojik etkenlerin muhafaza edildikleri ortam dışında bulunup
bulunmadığının belirlenmesi için ölçümler yapılır,
 Atıkların, gerektiğinde uygun işlemlerden geçirildikten sonra işçiler
tarafından güvenli bir biçimde toplanması, depolanması, işyerinden
uzaklaştırılması, güvenli ve özel kapların kullanılması da dahil uygun
yöntemlerle yapılır,
 Biyolojik etkenlerin işyeri içinde güvenli bir şekilde taşınması için gerekli
düzenlemeler yapılır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
BAKANLIĞA BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
a) Risk değerlendirmesi sonuçları işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden
risk bulunduğunu ortaya koyuyorsa, istenmesi halinde, işveren
aşağıdaki konularda gerekli bilgileri Bakanlığa verir,
b) İşveren, biyolojik etkenin ortama yayılmasına ve insanda ciddi
enfeksiyona ve/veya hastalığa sebep olabilecek herhangi bir kaza veya
olayı derhal Bakanlığa ve Sağlık Bakanlığına bildirir,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
BAKANLIĞA BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Aşağıda belirtilen biyolojik etkenlerin ilk kez kullanımında ön bildirimde
bulunulur;
1) Grup 2 biyolojik etkenler
2) Grup 3 biyolojik etkenler
3) Grup 4 biyolojik etkenler
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
KİŞİSEL HİJYEN VE KORUNMA
a) İşverenler, işçilerin biyolojik etkenlerle çalışmaya bağlı sağlık veya güvenlik
riskleriyle karşılaştıkları bütün işlerde, aşağıdaki önlemleri almakla
yükümlüdür;
1) İşçiler, biyolojik etkenlerin bulaşma riski bulunan çalışma alanlarında
yiyip içmeyeceklerdir.
2) İşçilere uygun koruyucu giysi veya diğer uygun özel giysi sağlanacaktır.
3) İşçilere, göz yıkama sıvıları ve/veya cilt antiseptikleri de dahil, uygun
ve yeterli temizlik malzemeleri bulunan yıkanma ve tuvalet olanakları
sağlanacaktır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
EĞİTİM-TALİMATLAR-BİLGİLENDİRME
«İşyerinde çalışan işçilere uygun ve yeterli eğitim verilmeli, aşağıda belirtilen
konularda gerekli bilgi ve talimatlar verilmelidir.»
Olası sağlık riskleri,
Maruziyeti önlemek için alınacak önlemler,
Hijyen gerekleri,
Koruyucu ekipman ve elbiselerin kullanımı ve giyilmesi,
Herhangi bir olay anında ve olayların önlenmesinde işçilerce yapılması
gerekenler,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
EĞİTİM
 Biyolojik etkenlerle temasın söz konusu olduğu çalışmalara başlanmadan
önce,
 Yeni veya değişen risklere göre uyarlanacak,
 Gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanacak eğitimler verilmelidir.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
SAĞLIK GÖZETİMİ
a) Biyolojik etkenlerle yapılan çalışmalarda işçiler;
Çalışmalara başlamadan önce sağlık gözetimine tabi tutulmalıdır,
Düzenli aralıklarla sağlık gözetimine tabi tutulmalıdır.
b) Risk değerlendirmesi, özel koruma önlemleri alınması gereken işçileri
tanımlayacak;
Bir işçinin, maruziyete bağlı olduğundan kuşkulanılan enfeksiyona ve/veya
hastalığa yakalandığı saptandığında, işyeri hekimi veya işçilerin sağlık
gözetiminden sorumlu kişi, benzer biçimde maruz kalmış diğer işçilerin de
aynı şekilde gözetime tabi tutulmasını sağlar,
Bu durumda maruziyet riski yeniden değerlendirilir,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
SAĞLIK GÖZETİMİ
 Maruziyetin sona ermesinden sonra yapılacak herhangi bir sağlık gözetimi
ile ilgili olarak işçilere gerekli bilgi ve tavsiyeler verilir, sağlık eğitimleri
yapılır,
 İşçinin kişisel sağlık durumu yeniden değerlendirilir, mesleki ve tıbbi
öyküsü ile ilgili kayıt tutulur,
 İşçiler, kendileriyle ilgili sağlık gözetimi sonuçları hakkında bilgi
edinebilecekler, ilgili işçiler veya işveren sağlık gözetimi sonuçlarının
gözden geçirilmesini isteyebilecek,
 Biyolojik etkenlere, mesleki maruziyet sonucu meydana gelen her hastalık
veya ölüm Bakanlığa bildirilir,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
KAYITLAR
İşverenler, Grup 3 ve/veya Grup 4 biyolojik etkenlere maruz kalan
işçilerin listesini, yapılan işin türünü, mümkünse hangi biyolojik etkene
maruz kaldıklarını ve maruziyetler, kazalar ve olaylarla ilgili kayıtları,
uygun bir şekilde tutar.
Sağlık gözetiminin yapıldığı durumlarda, kişisel tıbbi kayıtlar, maruziyetin
son bulmasından sonra en az 15 yıl süre ile saklanır,
Ancak bazı özel durumlarda belirtilen enfeksiyonlara neden olabilecek
biyolojik etkenlere maruziyet söz konusu olduğunda, bu liste, bilinen son
maruziyetten sonra en az 40 yıl boyunca saklanır
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
KAYITLAR
Kişisel tıbbi kayıtların bilinen son maruziyetten itibaren 40 yıl süre ile
saklandığı koşullar;
1.Kalıcı veya gizli enfeksiyona neden olduğu bilinen biyolojik etkenlere
maruziyette,
2.Eldeki bilgi ve verilere göre, seneler sonra hastalığın ortaya çıkmasına kadar
teşhis edilemeyen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyette,
3.Hastalığın gelişmesinden önce uzun kuluçka dönemi olan enfeksiyonlara
sebep olan biyolojik etkenlere maruziyette,
4.Tedaviye rağmen uzun süreler sonra nükseden hastalıklara yol açan
enfeksiyonlara sebep olan biyolojik etkenlere maruziyette,
5.Uzun süreli ciddi arıza bırakabilen enfeksiyonlara sebep olan biyolojik
etkenlere maruziyette
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
TANIM
Çalışma yaşamında biyolojik risk etkenleri denildiğinde; akla, herhangi bir
enfeksiyona, alerjiye veya zehirlenmeye neden olabilen, (genetik olarak
değiştirilmiş olanlar da dahil) mikroorganizmalar, hücre kültürleri ve insan
parazitleri gelir.
Biyolojik riskler, yukarıda belirtilen durumlara neden olan tüm virüsler,
bakteriler, mantarlar ve parazitleri kapsamaktadır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
ETKENLER
«Hastalık etkeni mikroorganizmaların insan organizmasına girişlerine
infeksiyon denir.»
Etkenler;
1.Bakteriler,
2.Virüsler,
3.Mantarlar,
4.Riketsiyalar,
5.Protozoerler,
6.Parazitler,
7.Klamidyalar,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSK ALTINDAKİ İŞLER
 Tarım (ürünün yetiştirilmesi ve hasadı),
 Hayvancılık, Ormancılık, Balıkçılık,
 Tarım ürünleri (gıda paketleme),
 Depolama (tahıl siloları, tütün ve diğerleri),
 Hayvan tüyleri ve derilerinin işlenmesi,
 Tekstil fabrikaları,
 Ağaç işleme (marangozhaneler),
 Laboratuvar hayvanlarının bakımı,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSK ALTINDAKİ İŞLER
 Sağlık (hasta bakımı, tıbbi ve dental),
 Kişisel günlük bakım (saç bakımı, vücut bakımı),
 Biyoteknoloji (üretim işlemleri),
 Farmasötik (ilaç üretimi),
 Klinik ve araştırma laboratuvarları,
 Bina onarımı,
 Katı ve sıvı atıkların yok edilmesi,
 Endüstriyel atıkların yok edilmesi,
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
RİSK ALTINDAKİ İŞLER
İşyerlerinde bulunan biyolojik risk etmenlerinin tayininde, daha ziyade;
1.Tarım işçileri,
2.Sağlık çalışanları ,
3.Laboratuvar çalışanları……………..üzerine yoğunlaşılmıştır.
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ
BİYOLOJİK RİSK ETMENLERİ – HASTALIK İLİŞKİSİ
1. Patojenite - Virülans (Etkenin hasta etme yetisinin)
yüksekliğine,
2. Bulaşma yollarına (Temas, ortak kullanılan cansız maddeler,
hava-vektörler)
3. Konakçının duyarlılığına,
4. Çevre etmenlerine; (Isı değişiklikleri, nem, radyasyon, hava
basıncı, hava akım hızı, kimyasal maddeler, gazlar, toksinlere
vb. bağlıdır)
TARIM VE HAYVANCILIKTA BİYOLOJİK RİSKLER
Hastalık
Belirtileri
Kaynak
Riskli İşler
Şarbon
Deride siyah püstül
Enfekte koyun-inek/ürünleri
Çiftçi, kasap, veteriner,
Tüberküloz
Öksürük, ateş, terleme
Enfekte hayvanlar
Çiftçi, kasap, veteriner,
Bruselloz*
Ateş, terleme, eklem ağrısı
Hasta koyun, keçi, inek
Besiciler, sütçü, veteriner,*
Salmonellozis
Ateş, üşüme, ishal, baş ağrısı
Kümes hayvanı, kedi, köpek
Veteriner, aşçı-mezbaha işçisi
Kırım Kongo (KKKA)
Yaygın kanamalar
Kene
Çiftçi, besici
Kedi Tırmığı Hastalığı
Ateş, deri lezyonu, lenfadenit
Kedi, köpek
Veteriner, kedi-köpek sahibi,
Kuduz
Baş ağrısı, ajitasyon, salya akması
Köpek, tilki, kurt, yarasa
Veteriner, çiftçi, mağaracı,
ENFEKSİYON HASTALIKLARI
ENFEKSİYON HASTALIKLARI
ÖNLEMLER
1.
İzolasyon ve gözlem (hastalığından kuşku duyulanlar, hastalığı bulaştırdığı
bilimsel olarak kanıtlanmış olan),
2.
Serum-Aşılama (hastalara veya hastalığa yakalanabilecek olanlara),
3.
Dezenfeksiyon (eşyalara, bulaşma eğilimi olanlara),
4.
Seyahatlere kısıtlama (bakım ve dezenfeksiyon),
ENFEKSİYON HASTALIKLARI
ÖNLEMLER
1. Periyodik taramalarla duyarlı kişilerin saptanması,
2. Personel eğitimi,
a. Biyolojik etkenlerle temasın söz konusu olduğu çalışmalara
başlanmadan önce verilecek,
b. Yeni veya değişen risklere göre uyarlanacak,
c. Gerektiğinde periyodik olarak tekrarlanacaktır.
3. Çalışırken uyulacak hareket tarzlarının belirlenmesi,
4. Laboratuvar mimari yapılarının işlevlerine uygunluğu,
5. Uygun yalıtım ve dezenfeksiyon önlemleri,
6. Enfeksiyon taraması için epidemiyolojik sistem,
7. Aktif immünizasyon.
ENFEKSİYON HASTALIKLARI
Risk
Tanıma Yöntemi
Önlem
Hepatit B
Serolojik Testler
Aşılama
(0-1-6 Ay/0-1-2-12)
Kızamık
Serolojik Testler
Aşılama
(3 Ay arayla 2 doz)
Tetanos**
Öykü Alma
Aşılama
(1 Ay arayla 3 doz)
Difteri
Öykü Alma
Aşılama
(2-3-4-16 Ay , 6-14 Y)
Kabakulak
Serolojik Testler
Aşılama
(Tek Doz)
Kızamıkçık
Serolojik Testler
Aşılama
(Tek Doz)
İnfluenza
İmmün Durum ve Yaş
Aşılama
(Her Yıl)
Polio
Serolojik Testler
Aşılama
(1-2 Ay arayla 3)
Tüberküloz
PPD, Akciğer Film
Aşılama
İzlem-Profilaksi-Ted
ENFEKSİYON ZİNCİRİ
ENFEKSİYON BULAŞMASI
BULAŞMA
Bulaşmada temel mekanizmalar;
 Doğrudan temas,
 Plasental yol,
 Fekal yol,
 Hava yolu,
 Vektörler (Mekanik-Biyolojik),
ENFEKSİYONLAR
VİRAL ENFEKSİYONLAR
1.Hepatit-B,
2.AIDS,
3.Kızamık,
4.Kızamıkçık,
5.Kabakulak,
6.Suçiçeği,
7.Herpes Enfeksiyonu,
8.Sitomegalovirüs Enf
ENFEKSİYONLAR
MANTAR ENFEKSİYONLAR
1.Histoplazmosis,
2.Candidadis,
ENFEKSİYON HASTALIKLARINA YAKLAŞIM
STRATEJİ; ZAYIF HALKAYI KIRMAK
İnfeksiyon hastalıklarından en önemli konu «infeksiyon
zincirinin» kırılmasıdır.
Bütün strateji, bulaşıcı hastalık çıkmadan önce ve/veya
çıktıktan sonra bu zincir halkalarının bir yada birkaç
yerinden kırılmasıdır.
İnfeksiyon hastalığı ile savaşın mantığı bu zincirin en zayıf
halkasının kırılmasıdır.
ENFEKSİYON HASTALIKLARINA YAKLAŞIM
SITMA HASTALIĞI «HEDEF KAYNAK»
İnfeksiyon kaynağı hedef alınacak olursa tüm sıtmalı insanların
uygun yöntemlerle tedavi edilmesi gerekir. Bu durumda zincirin
diğer halkalarıyla uğraşmaya gerek kalmaz.
Bu durumda anofelin ortamda olması sıtma açısından risk
taşımaz. Bir başka ifadeyle sivrisinekler sıtmanın biyolojik
vektörü olmaktan çıkarlar.
ENFEKSİYON HASTALIKLARINA YAKLAŞIM
SITMA HASTALIĞI «HEDEF BULAŞMA YOLU»
Bir diğer yaklaşım ise; sıtmanın biyolojik vektörü olan sivri
sineklerin değişik yöntemlerle (Fiziko-biyolojik, toksik
kimyasallar vb.) yok edilmesi veya etkisizleştirilmesidir.
Bu durumunda «sıtmalı insanların varlığı» infeksiyon açısından
önemsiz olur.
ENFEKSİYON HASTALIKLARINA YAKLAŞIM
SITMA HASTALIĞI «HEDEF KONAK»
Konakçının ilaçlanması, yeterli ve dengeli beslenmesi, sağlık
eğitimi, sosyoekonomik düzeyin artırılması gibi çalışmalarla
konakçının direncini artırmak.
KAN VE VÜCUT SIVILARI İZOLASYONU
Hastalık
İzolasyon Koşulları
Hepatit-B
Kirlenme olasılığı varsa önlük kullanılmalı
Hepatit-C
Temas varsa eldiven kullanılmalı
AİDS
Eller yıkanmalı
Leptospirosis
Kontamine eşya yok edilmeli
Sıtma
İğne batmasına önlem alınmalı
Frengi
Kan hipokloritle silinmeli
LABORATUARDA ALINMASI GEREKLİ ÖNLEMLER
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Ağızla pipet kullanılmaması,
Pipetle çalışırken baloncuk oluşmasına dikkat edilmesi,
Pipet yerine iğne ve şırınga kullanılmaması,
Özelerin kullanılmadan önce soğutulması,
Tüp kapakları açıldığında tüp ağzının alkollü bez ile örtülmesi,
Tüm tehlikeli işlemlerin Biyolojik Güvenlik Kabininde yapılması,
Santrifüj işleminin iyi havalandırılan bir odada yapılması, sağlam plastik tüp
kullanılması
8. Parenteral enjeksiyon ve aspirasyon iğnesi kilitlenen enjektörle yapılması, iğne
enjektörden ayrılırken alkollü bezle tutulması,
9. Kullanılmış iğne ve enjektörlerin doğruca dar ağızlı sağlam kaplara atılması,
10. Tüm kontamine materyalin atılmadan önce otoklavdan geçirilmesi,
11. Tüm kontamine cam ve pipetlerin otoklava gitmeden önce dezenfektanlı kaplara
alınması,
12. Laboratuvarlarda yemek, içmek ve sigara içmenin yasaklanması,
13. Çıkarken ellerin yıkanması, önlüklerin laboratuvarlarda bırakılması,
14. Serum veya örnek saklanan buzdolabında yiyecek bulunmaması.
BİYOLOJİK ENFEKSİYONLAR
EDİNSEL BAĞIŞIKLIK YETERSİZLİĞİ SENDROMU-AIDS
Etken
İnsan bağışıklık yetersizliği virüsü (Human Immun Deficiency Virüs- HIV)
Epidemiyoloji
Sağlık çalışanları için Hepatit-B’ye göre daha küçük risk. Bir iğne kazasında bile
Hepatit-B’nin bulaşma şansı %20-30 iken, EBYS için bu oran 1/650’dır
Bulaşma
Kan ve kan ürünleri ile temas, cinsel ilişki
Klinik
Virüs özellikle hücresel savunma sistemini çökertir. Bunun sonucu oluşan
enfeksiyonlar ve/veya bazı kanserler hastalık tablosuna ve giderek ölüme yol açar.
Virüsün organizmaya girmesi ile ölüm arasında 10 yılı aşkın süre olabilir
Tanı
Serumda virüse karşı antikor gösterilmesi ile konur. Kişi -henüz- sağlam
taşıyıcılıktan, ölümcül duruma kadar uzanan bir spektrum içinde olabilir
Tedavi
Özgün bir tedavi yöntemi yoktur
Korunma
Kan ve vücut sıvılarıyla bulaşan hastalıklara karşı alınacak önlemler
Aşı
Henüz etkin bir aşı geliştirilememiştir
HEPATİT – B
Etken
Bir DNA virüsüdür
Epidemiyoloji
Kanla sık teması olanlar, homoseksüeller, iv- yolu kullanan ilaç bağımlıları, taşıyıcı
anne bebekleri, huzurevi, düşkünler yurdu vb. yerlerde yaşayanlar daha çok risk
altında
Bulaşma
Kan ve kan ürünleri ile temas, cinsel ilişki
Klinik
Akut enfeksiyonda %90 sarılık gelişmez. %10 kronikleşme olasılığı var. Kronik aktif
hepatit, Siroz, Hepatosellüler karsinom riski
Tanı
Serum ALT ve AST düzeylerinin yükselmesi, Virüse ait serolojik işaretler
Tedavi
Kişilerin belirli sağlık sorunları ile karşılaşma olasılıklarının, risklerinin
belirlenmesini inceler
Korunma
Kaynak ve bulaşma yollarına yönelik, Sağlam insanlara yönelik
Aşı
0-1-6 Aylarda 20mg İ.M
HEPATİT – C
Etken
Bir DNA virüsüdür
Epidemiyoloji
Kanla sık teması olanlar, homoseksüeller, iv- yolu kullanan ilaç bağımlıları, taşıyıcı
anne bebekleri, huzurevi, düşkünler yurdu vb. yerlerde yaşayanlar daha çok risk
altında
Bulaşma
Kan ve kan ürünleri ile temas, cinsel ilişkiyle. Kan nakilleriyle bulaşma riski daha
yüksektir
Klinik
Hepatit-B’ye göre kronikleşme hızı daha yüksektir
Tanı
Virüse karşı serumda antikor gösterilmesiyle konur
Tedavi
Özgün bir tedavi yoktur
Korunma
Korunma, kan ve vücut sıvılarıyla bulaşan hastalıklara karşı alınacak önlemler
çerçevesindedir
Aşı
Özgün bir aşısı yoktur
HEPATİT – D (DELTA HEPATİT)
Etken
Bir virüstür
Epidemiyoloji
kronik Hepatit-B hastalarını ve HBsAg taşıyıcılarını tehdit eder
Bulaşma
Etken çoğalmak için mutlaka HBsAG’ye ihtiyaç gösteren bir virüstür
Klinik
Hepatit-B’ye göre kronikleşme hızı daha yüksektir
Tanı
Virüse karşı serumda antikor gösterilmesiyle konur
Tedavi
Hepatit-B tedavisi
Korunma
Hepatit-B’ye karşı korunma aynı zamanda Hepatit-D’ye korunma demektir
Aşı
Özgün bir aşısı yoktur
Download

Biyolojik risk etmenlerinden korunma yöntemlerini sıralar.