TURKISH
JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ
2014
25(1)
Baş Editör (Editor in Chief)
Aynur Ayşe KARADUMAN
www.turkjphysiotherrehabil.org
ISSN:1300-8757 • e-ISSN: 2148-0109
TÜRKİYE FİZYOTERAPİSTLER
DERNEĞİ’nin bilimsel yayın organı ve
süreli yayınıdır.
(The official scientific journal of Turkish
Physiotherapy Association)
Sahibi (Owner)
Türkiye Fizyoterapistleri Derneği
adına
(On Behalf of Turkish Physiotherapy
Association)
Bülent ELBASAN
Editör ve Yazı İşleri Müdürü
(Editor in Chief and Editorial Manager)
Aynur Ayşe KARADUMAN
Tasarım (Design)
Merdiven Reklam Tanıtım
Telefon: 0312 232 30 88
www.merdivenreklam.com
Baskı (Printing)
Ankara Ofset
Büyük Sanayi 1. Cadde Necatibey İş Hanı Alt
Kat No: 93/43-44 İskitler - Ankara
“Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi”;
Cumulative Index to Nursing and Allied Health
Literature (CINAHL), Excerpta Medica EMBASE),
AMED Physiotherapy Index, SPORT Discus,
Türkiye Atıf Dizini ve Ulakbim Türk Tıp Dizini’nde
yer almaktadır.
“Turkish Journal of Physiotherapy and
Rehabilitation” is listed in Cumulative
Indexto Nursing and Allied Health Literature
(CINAHL), Excerpta Medica (EMBASE), AMED
Physiotherapy Index, SPORT Discus, Turkey
Citation Index and Ulakbim Medical Index.
“Açık Erişim Dergi” Yılda 3 kez (Nisan,
Ağustos, Aralık) yayınlanır.
“Open Access Journal” Published three times
(April, August, December) a year.
Editör Yardımcıları (Associate Editors)
Semin AKEL
Hacettepe Üniversitesi (İng. ED)
İpek ALEMDAROĞLU
Bezmialem Vakıf Üniversitesi (İng. ED)
Ummühan BAŞASLAN
Pamukkale Üniversitesi
Gürsoy COŞKUN
Hacettepe Üniversitesi
İlkim ÇITAK KARAKAYA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (İng. ED)
İrem DÜZGÜN
Hacettepe Üniversitesi
Bülent ELBASAN
Gazi Üniversitesi
Tüzün FIRAT
Hacettepe Üniversitesi
Arzu GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi
Mehmet Gürhan KARAKAYA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
Defne KAYA
Hacettepe Üniversitesi
Akmer MUTLU
Hacettepe Üniversitesi (İng. ED)
Çiğdem ÖKSÜZ
Hacettepe Üniversitesi (İng. ED)
Zübeyir SARI Marmara Üniversitesi
Ela TARAKCI
İstanbul Üniversitesi
Emine ASLAN TELCİ
Pamukkale Üniversitesi
Semra TOPUZ
Hacettepe Üniversitesi
Baki Umut TUGAY
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (İng. ED)
Emine Handan TÜZÜN
Kırıkkale Üniversitesi
İpek YELDAN
İstanbul Üniversitesi
Öznur YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi
Gül Deniz YILMAZ
Turgut Özal Üniversitesi
Nuray YOZBATIRAN
Texas Üniversitesi (İng. ED)
Teknik Editör (Technical Editor)
Numan DEMİR
Hacettepe Üniversitesi
Yardımcı Teknik Editörler (Associate Technical Editors)
Selen SEREL
Hacettepe Üniversitesi
Elif ÇAMCI
Hacettepe Üniversitesi
Orkun Tahir ARAN
Hacettepe Üniversitesi
Şulenur SUBAŞI
Hacettepe Üniversitesi
Bioistatistik Editörü (Biostatistics Advisor)
Levent EKER
Sağlık Bak. Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü
Ulusal Danışma Kurulu (National Advisory Board)
Esra AKI
Candan ALGUN
Berna ARDA
Hülya ARIKAN
Sinan BEKSAÇ
Uğur CAVLAK
Arzu DAŞKAPAN
Mahmut Nedim DORAL
Hakan GÜR
Nilgün GÜRSES
Hülya HARUTOĞLU
Serap İNAL
Özgür KASAPÇOPUR
Hülya KAYIHAN
Nilüfer ÇETİŞLİ KORKMAZ
Feza KORKUSUZ
Mahmut KÖMÜRCÜ
Mehtap MALKOÇ
Arzu RAZAK ÖZDINÇLER
Levent ÖZTÜRK
Gülden POLAT
Cem SARAÇ
Sema SAVCI
Bilsen SİRMEN
Haluk TOPALOĞLU
Mine UYANIK
Özlem ÜLGER
Sibel AKSU YILDIRIM
Uluslararası Danışma Kurulu (International Advisory Board)
İletişim (Correspondence)
Türkiye Fizyoterapistler Derneği
Genel Merkezi
Adres: Kültür Mah. Mithatpaşa Cad.
71/13 Kızılay/ANKARA
Telefon : (0312) 433 51 71
Fax
: (0312) 433 51 71
Gsm
: (0507) 251 91 43
[email protected]
Peter C. BELAFSKY (USA)
Ayşenur TUNCER (USA)
Richard Wallace BOHANNON (UK)
Michael CALLAGHAN (UK)
Victor DUBOWITZ (UK)
John A. NYLAND (USA)
Barbara H. CONNOLY (USA)
Michelle EAGLE (UK)
Ayşe EDEER (USA)
Christa EINSPIELER (AT)
Dergi Basım tarihi: 7 Nisan 2014
Web Tabanlı Danışma ve Hakem Kurulu Listesi
www.turkjphysiotherrehabil.org adresinde yer almaktadır.
Andre FARASYN (BEL)
P. Senthil KUMAR (India)
Sheila LENNON (AU)
Carole B. LEWIS (USA)
Rusu LIGIA (RO)
Jerilyn A. LOGEMANN (USA)
Jarmo PERTTUNEN (Fi)
Paul ROCKAR (USA)
Guy G. SIMONEAU (USA)
Deborah Gaebler SPIRA (USA)
YAZARLARIN DİKKATİNE
Yazım Kuralları ve Genel Bilgiler
Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, Türkiye Fizyoterapistler Derneği’nin yayın organı
olup, yılda 3 kez (Nisan, Ağustos ve Aralık) Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanmaktadır. Dergi
fizyoterapi ve rehabilitasyon konuları ile ilişkili özgün araştırmalar, çağrılı derlemeler, olgu
sunumları, editöre mektupları değerlendirmek üzere kabul eder.
Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi yayınladığı makalelerin konu ile ilgili en yüksek etik
ve bilimsel standartlarda olması ve ticari kaygılarda olmaması şartını gözetmektedir.
Derginin yazım kurallarında Uniform Requirements for Manuscripts Submitted to Biomedical
Journals - International Committee of Medical Journal Editors (http://www.icmje.org) adlı belge temel alınmıştır.
İletişimden sorumlu yazar makalenin sunum aşamasından basımına kadar olan süreçlerde
her türlü yazışmayı gerçekleştiren yazardır. İletişimden sorumlu yazar makaleyi dergiye “Yayın
Hakları Sözleşmesi” ve “Çıkar Çatışması Formu”nu tamamlayarak göndermelidir. Makalenin
sunum yazısı e-imza ile imzalanarak ya da çıplak imza ile imzalandıktan sonra taranarak gönderilmelidir. Dergi gerektiğinde çıplak imzalı sunum yazısını isteme hakkına sahiptir.
Makalede kitap ya da dergilerde daha önce yayınlanmış alıntı yazı, tablo, şekil vs. mevcut ise
makale yazarı, yayın hakkı sahibi ve yazarlarından yazılı izin almak ve bunu makalede belirtmek
zorundadır. Bilimsel toplantılarda sunulan bildiler özet şeklinde daha önce sunulmuş ve/veya
basılmış ise başlık sayfasında belirtilmesi koşulu ile kabul edilir.
Yazıların bilimsel içeriği ve etik kurallara uygunluğu yazar(lar)ın sorumluluğundadır. Dergiye
Etik kurul onayı almış ve Helsinki Bildirgesi’ne uygun yazılar kabul edilir. Çalışmada “Hayvan”
öğesi kullanılmış ise yazar(lar), makalenin “Gereç ve yöntem” bölümünde Guide for the Care
and Use of Laboratory Animals (http://www.nap.edu/catalog/5140.html) prensipleri doğrultusunda çalışmalarında hayvan haklarını koruduklarını ve kurumlarının etik kurullarından onay aldıklarını belirtmek zorundadır. Yazar(lar), araştırmaya katılan bireylerden Bilgilendirilmiş Onam
Formu (informed consent) alındığını yazılarında belirtmeli ve gerektiğinde onam formlarını
belgeleyebilmelidir.
Dergiye gönderilen makale biçimsel esaslara uygun ise editör ve editör yardımcılarına ek olarak en az iki hakemin incelemesinden geçip, gerek görüldüğü takdirde, istenen değişiklikler
yazarlarca yapıldıktan sonra yayınlanır.
Makale bilimsel değerlendirme için işleme alındıktan sonra yayın hakları devir sözleşmesinde
belirtilmiş olan yazar isimleri ve sıralaması esas alınır. Bu aşamadan sonra
hiçbir aşamada makaleye yayın hakları devir sözleşmesinde imzası bulunanlar dışında yazar
ismi eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez. Makale yazarlarından herhangi birinin isminin
makaleden çıkartılması için konuyla ilgili tüm yazarların açıklamalı ve yazılı izinleri alınır.
Yayın hakları devir sözleşmesinde ismi belirtilmiş olan yazarların gönderilen makalede doğrudan katkısının olması gerekir. Yazar olarak belirlenen isim aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip
olmalıdır.
• Çalışmanın planlanmasına ve verilerin toplanmasına veya verilerin analizine ve yorumlanmasına katkısı olmalıdır.
• Makale taslağının hazırlanması veya revize edilmesine katkıda bulunmalıdır.
• Makalenin dergiye gönderilecek ve yayınlanacak son halini okuyup kabul etmelidir.
Yazım Kuralları
Türkçe makalelerde Türk Dil Kurumu’nun Türkçe Sözlüğü esas alınmalıdır. İngilizce makaleler
ve İngilizce özetler, dergiye gönderilmeden önce dil uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Makaleyi İngilizce yönünden değerlendiren yazarlardan biri değil ise bu kişinin ismi makalenin
sonunda TEŞEKKÜR (Acknowledgement) bölümünde belirtilmelidir.
Makaleler, sayfa A4 boyutunda olacak şekilde, PC uyumlu Microsoft Word programı ile “Times
New Roman” yazı tipi kullanılarak 12 punto ile makalenin tüm bölümlerinde çift aralıklı olarak
yazılmalıdır. Sayfanın her iki kenarında 2.5 cm boşluk bırakılmalı, sayfalar numaralandırılmalıdır. Orijinal araştırma makaleleri 3000 kelime, derlemeler 5000 kelime, olgu sunumları 1000
kelime ve editöre mektuplar ise 500 kelimeyi aşmamalıdır. Makale dergiye yayımlanmak üzere
gönderilmeden önce, Yazar için Son Kontrol Listesi’ne göre gözden geçirilmelidir.
Başlık Sayfası
Makalenin başlığı kısa fakat içeriği tanımlayıcı ve amaçla uyumlu olmalıdır. Başlıkta kısaltma
kullanılmamalıdır. Makale başlığının hem Türkçe hem de İngilizcesi yazılmalıdır. Ayrıca yazının
40 karakterlik kısa bir başlığı da hem Türkçe hem de İngilizce olarak başlık sayfasında belirtilmelidir. Yazarların açık adları, soyadları ve akademik unvanları, çalıştıkları kurum, çalışmanın
yapıldığı klinik, bölüm, enstitü, hastane veya üniversitenin açık adı ve adresi belirtilmeli ve
her yazar için üst numaralandırma kullanılmalıdır. İletişimden sorumlu yazarın iletişim bilgileri
ayrıca belirtilmelidir. İletişim bilgileri, adres, güncel e-posta adresi, faks ve GSM numaralarını
içermelidir. Yazı özet ve/veya bildiri şeklinde daha önce sunulmuş ise sunum yeri, tarihi ve
basılmışsa basımı yapılan yayın organı bu sayfada belirtilmelidir. Ayrıca dergiye gönderilen
yazı ile ilgili herhangi bir kuruluştan destek alınıp alınmadığı, alınmışsa bu desteğin kapsamı
başlık sayfasında belirtilmelidir.
Özetler
Her makale hem Türkçe hem de İngilizce özet içermelidir.
Türkçe Özet ve Anahtar Kelimeler
Türkçe özet ayrı bir sayfadan başlamalı ve 250 kelimeden fazla olmamalıdır. Türkçe özet
bölümü çalışmanın amacını, uygulanan yöntemi, temel bulguları ve sonucu içermelidir. Özet,
‘Amaç’, ‘Yöntemler’, ‘Sonuçlar’, ‘Tartışma’ alt başlıklarına ayrılmalıdır. Anahtar kelimeler 3’ten
az, 5’ten çok olmamalıdır. Anahtar kelimeler “Türkiye Bilim Terimleri” listesinden seçilmelidir
(http://www.bilimterimleri.com). Türkiye Bilim Terimleri, MeSH (Medical Subject Headings) terimlerinin Türkçe karşılıklarının bulunduğu bir anahtar kelimeler dizinidir. MeSH listesinde henüz yer almamış yeni bir kavram için liste dışı kelimeler kullanılabilir. Anahtar kelimeler noktalı
virgül ile birbirinden ayrılmalıdır. Yazı içerisinde kullanılacak kısaltmalar için http://www.issn.
org/2-22660-LTWA.php adresinden yararlanılabilir.
İngilizce Özet (Abstract) ve Anahtar Kelimeler (Key Words)
İngilizce özet ayrı bir sayfadan başlamalı ve 250 kelimeden fazla olmamalıdır. İngilizce özet
‘Purpose’, ‘Methods’, ‘Results’, ‘Discussion’ alt başlıklarına ayrılmalıdır. İngilizce özet ve anahtar
kelimeler, Türkçe özet ve anahtar kelimelerin birebir aynısı olmalıdır. Anahtar kelimeler “MeSH
(Medical Subject Headings)” terimlerinden seçilmiş olmalıdır. MeSH listesinde henüz yer almamış yeni bir kavram için liste dışı kelimeler kullanılabilir. Anahtar kelimeler noktalı virgül
ile birbirinden ayrılmalıdır.
Araştırma Makalelerinin Bölümleri
Makale metni ‘Giriş’, ‘Yöntemler’, ‘Sonuçlar’ ve ‘Tartışma’ bölümlerinden oluşur. Metin içinde
kısaltma kullanılacak ise 5 defadan fazla tekrar eden ifadeler için kullanılmalıdır. Kısaltmalar
standart ifadeler şeklinde olmalıdır.
Giriş
Çalışma konusuyla ilgili önceki yayınlardan elde edilen temel bilgilerin özetini içermelidir. Çalışmanın yapılmasındaki gereklilik ve amaç kısaca belirtilmelidir.
Yöntemler
Çalışmadaki klinik, teknik veya deneysel yöntemler açıkça belirtilmelidir. Yöntemler için uygun
kaynaklar verilmelidir. İstatistiksel analiz, alt başlık halinde belirtilmelidir. İstatistik çözümlemede herhangi bir istatistik program kullanılmış ise kullanılan programın adı ve sürüm numarası belirtilmeli ve istatistik çözümleme yöntemleri gerekçeleri ile birlikte sunulmalı, gerektiğinde kaynaklarla desteklenmelidir.
Sonuçlar
Bulgular yorum yapmadan tanımlanmalıdır. Tablolarda sunulan verilerin metin içinde tekrar
edilmesinden kaçınılmalı, en önemli bulgular vurgulanmalıdır.
Tartışma
‘Giriş’ ve ‘Sonuçlar’ bölümündeki ifadelerin tekrarı olmamalıdır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar yorumlanmalı ve önceki çalışmaların sonuçları ile ilişkilendirilmelidir. Bu bölümde çalışmanın kısıtlılıkları alt başlık halinde belirtilmelidir. Kısıtlılıklar çalışmanın amacıyla uyumlu
olmalıdır. ‘Tartışma’ bölümü çalışmanın literatüre olan katkısını da içermelidir. ‘Sonuçlar’ bölümünde ve tablolarda yer alan bulguların, detayları ile tartışma bölümünde tekrar edilmesinden
kaçınılmalıdır. Araştırmada elde edilmeyen veriler tartışılmamalıdır (Tip III hata).
Teşekkür
Makalenin sonuna, yazının hazırlanmasında emeği geçen kişi ve kuruluşlar için teşekkür notu
eklenebilir. ‘Teşekkür’ bölümü referanslardan sonra ayrı bir sayfada olmalıdır.
Kaynaklar
Kaynakların sunumuna makalenin giriş, gereç ve yöntem, sonuçlar ve tartışma bölümlerinin
oluşturduğu ana metinden hemen sonra başlanılmalıdır. Kaynaklar yazıda geçiş sırasına göre
numaralandırılmalıdır. Kaynaklar metinde cümle sonunda parantez içinde Arabik numaralarla
gösterilmelidir (Örnek:.......meydana geldiği bulunmuştur (21).). Birden çok kaynağa atıf varsa:
(3,7,15-19) şeklinde olmalıdır. Burada “15-19”, 15. kaynaktan 19. kaynağa kadar olan beş yayını kapsamaktadır. Ayrıca, kaynaklar arasına virgül konulmalı, virgülden önce ve sonra boşluk
bırakılmamalıdır (Örnek: 21,34,37). Dergi adları Index Medicus’ta gösterilen şekilde kısaltılmalıdır. “Yayınlanmamış gözlem” ve “kişisel görüşme”lerin ve kitapların (en fazla 2-3 kitap)
kaynak olarak kullanılmasından kaçınılmalıdır. Standart dergide yazar sayısı 6 ve daha az ise
tüm yazarların adı yazılmalı, 6’dan çok ise ilk 6 yazar yazılmalı ve diğerleri Türkçe kaynaklarda
“ve ark.” İngilizce kaynaklarda ise “et al.” olarak belirtilmelidir. Endnote kullanacak yazarlar
Endnote programı içerisinde bulunan “VANCOUVER” stilini kullanmalıdır.
Vancouver stilinde verilen bir referansta mutlaka olması gereken bilgiler aşağıda belirtilmiştir:
- Yazar(lar) ad(ları)
- Makale adı
- Dergi adı (Medline kısaltmalarına uygun olarak)
- Basım yılı
- Dergi seri numarası (volume)
- Dergi sayısı (issue)
- Sayfa aralığı (10-15 vb)
Kaynak yazım örnekleri aşağıdaki gibidir:
Makale Örneği - Yazarlı yayınlar
Brooks C, Siegler JC, Cheema BS, Marshall PW. No relationship between body mass index and
changes in pain and disability after exercise rehabilitation for patients with mild to moderate
chronic low back pain. Spine. 2013;38(25):2190-5.
Makale Örneği - Araştırma grupları veya organizasyon yayınları
Diabetes Prevention Program Research Group. Hypertension, insulin, and proinsulin in participants with impaired glucose tolerance. Hypertension. 2002;40(5):679-86.
Dergi İlavesi
Geraud G, Spierings ELH, Keywood C. Tolerability and safety of frovatriptan with short- and
long-term use for treatment of migraine and in comparison with sumatriptan. Headache.
2002;42:Suppl 93-p9.
Kitap Bölümü
Kılınç M, Atay Yılmaz S, Aksu Yıldırım S. İnme. In: Karaduman A, Aksu Yıldırım S, Tunca Yılmaz
Ö, editors. İnme sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon. Ankara: Pelikan Kitapevi, 2013; p. 1-9.
Kitap
Murtagh J. John Murtagh’s General practice. 4th ed. Sydney: McGraw-Hill Australia Pty Ltd;
2007.
Kongre Bildirisi
Suttrup I, Hamacher C, Oelenberg S, Dziewas R, Warnecke T. Assessment of laryngeal movement during swallowing to detect dysphagia in parkinson’s disease. In: Reza S, editor. 2nd
Congress of European Society for Swallowing Disorders; 2013 October 25-27; Barcelona:
Dysphagia; 2013. p. 288-9.
Online Dergi Makalesi
Abood S. Quality improvement initiative in nursing homes: the ANA acts in an advisory role.
Am J Nurs [serial on the Internet]. 2002 Jun [cited 2002 Aug 12];102(6):[about 3 p.]. Available
from:http://www.nursingworld.org/AJN/2002/june/Wawatch.htm.
Online Kitap
Foley KM, Gelband H, editors. Improving palliative care for cancer [monograph on the Internet].
Washington: National Academy Press; 2001 [cited 2002 Jul 9]. Available from: http://www.nap.
edu/books/0309074029/html/
Web Sayfası
American Medical Association [homepage on the Internet]. Chicago: The Association; c19952002 [updated 2001 Aug 23; cited 2002 Aug 12]. AMA Office of Group Practice Liaison; [about
2 screens]. Available from: http://www.ama-assn.org/ama/pub/category/1736.html.
Tablolar, Şekiller ve Grafikler
Tablolar, her biri farklı sayfada olacak şekilde makalenin sonunda Microsoft Word dosyası
olarak yer almalıdır. Her kolona kısa bir başlık yazılmalıdır. Tablo başlığı tablonun üst kısmında,
notlar alt kısmında yer almalıdır. Tabloda kullanılan tüm kısaltmaların açıklamaları tablonun alt
kısmında yazılmalıdır. Ayrıca, tabloda kullanılan verilerin birimleri, verilerin yanında parantez
içinde belirtilmelidir (Örnek: yaş (yıl), vücut ağırlığı (kg), vb). Belirli bir aralığı kapsayan birimler
aralık dilimi ile sayısal olarak ifade edilmelidir (Örnek: VAS (0-10 cm)). Şekiller profesyonel olarak çizilmeli, fotoğraflanmalı veya fotoğraf kalitesinde dijital baskı olarak sunulmalıdır. Şekil
isimleri şeklin altında yer almalıdır. Makale içinde kullanılan fotoğraflar net olmalıdır. Fotoğraf,
tablo ve çizimler metin içinde geçiş sırasına göre numaralandırılmalıdır. İnsan öğesinin bulunduğu fotoğraflarda kişinin kimliğini gizleyecek önlemler alınmalı, makalede fotoğrafı kullanılacak kişiden yazılı izin alınarak sunum yazısı ile birlikte dergiye gönderilmelidir.
Makale Gönderme Formatı
Makalelerin yazar adlarını içeren ve içermeyen kopyaları aynı içerik olmak şartıyla iki ayrı Microsoft Office Word dosyası olarak [email protected] adresine, yazışmaların
yapılacağı yazarın güncel e-posta adresinden gönderilmelidir. Yazar adlarını içeren kopyada
yazar bilgileri başlık sayfasında yer almalıdır. Yazar adlarını içermeyen kopyada ise yazarlara
ait herhangi bir bilgi yer almamalı ve metnin içinde çalışmanın yapıldığı yeri veya yazarların
kimliğini açığa çıkarabilecek herhangi bir ifade yer almamalıdır.
Makale Değerlendirme Süreci
Makaleler derginin yayın kriterleri doğrultusunda değerlendirmeye alınacaktır. Dergiye gönderilen her makaleye bir takip numarası verilecek ve e-posta yoluyla ilgili yazara bildirilecektir.
Gerek görüldüğü takdirde, yazardan ilk teknik düzeltmeler istenecek, daha sonra hakem değerlendirme süreci başlayacaktır. Makaleler ilgili alanda uzman hakemler tarafından çift kör
değerlendirmeye tabi tutulacak ve hakem raporları ilgili yazara bildirilecektir.
Telif Hakkı
Dergimizde yayınlanan yazıların tüm telif hakları Türkiye Fizyoterapistler Derneği’ne aittir.
Makale gönderimi ile ilgili aksaklıklardan dergimiz sorumlu değildir.
Information and Instructions for Authors
Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation is the official journal of the Turkish Physiotherapy
Association, and is published in Turkish and English, three times per year (April, August and December).
The journal welcomes original articles, invited reviews, case presentations and letters to the editor
that are relevant to the science or practice of physiotherapy and rehabilitation.
Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation stipulates that its published articles comply with
the highest ethical and scientific standards, and are free from commercial concerns.
Submission guidelines of the journal are based on the document entitled “Uniform Requirements for
Manuscripts Submitted to Biomedical Journals”, issued by the International Committee of Medical
Journal Editors (http://www.icmje.org).
The corresponding author is the one who carries out all correspondence of the paper from submission
to publishing process. The corresponding author should submit the manuscript to the journal after
completing the “Copyright Agreement Form” and “Conflict of Interest Form”. A cover letter, which is
electronically signed, or the scanned version of the cover letter after being originally signed, should
be submitted to the journal. The journal holds the rights for asking the originally signed cover letter,
when required.
If the paper includes extracted statements, tables, figures, etc. from previously published journals or
books, the authors should specify in the paper that they have obtained the written permission from the
copyright owner and the authors of the related publications. The presentations of scientific meetings
can be accepted, if they had been previously presented and/or published as an abstract, and if this
statement is included in the title page.
The scientific content of the paper and its accordance with the ethical principles are under the responsibility of the author(s). The journal accepts papers which; have been approved by the relevant
Ethical Committees; and are in accordance with ethical principles stated in the Declaration of Helsinki.
In case of involving “animals” in the study, the author(s) should state in the “Methods” section that
they have; protected the rights of the animals in accordance with the principles of “Guide for the Care
and Use of Laboratory Animals” (http://www.nap.edu/catalog/5140.html); and obtained approval from
the relevant Ethical Committees. The authors should state in their paper that they have obtained
informed consent from the participants of the study, and also should be able to present informed
consent forms, if required.
If submitted papers are in accordance with the formal principles of the journal, they are subjected to
peer-review of at least two reviewers, as well as the Editor’s and Editor Assistants’, and are published
after being revised by the authors, if required.
By the beginning of the scientific assessment process, the name(s) and order of author(s) that were
specified in the Copyright Agreement Form will be based on. After this stage, no author name can be
added to the paper, except the ones who have signatures in the Copyright Agreement Form, and no
change of author(s) name(s) order can be made. In order to delete an author name, a written permission from all authors, including the justifications, should be obtained.
The authors, whose names were specified in the Copyright Agreement Form, should have had direct
contribution to the paper submitted. Authorship requires all three of the following:
• Substantial contributions to conception and design of the study, and acquisition of data, or analysis
and interpretation of data;
• Contributions to drafting the article or revising it critically for important intellectual content; and
• Final approval of the versions to be submitted and published.
Instructions for Authors
Turkish dictionary of Turkish Language Institution should be considered in Turkish manuscripts. A
linguistic specialist should edit the manuscripts and abstracts in English before being submitted to
the journal. If the person who evaluated the manuscript in terms of English is not one of the authors
of the manuscript, his/her name should be declared in the ACKNOWLEDGEMENT section, at the end
of the manuscript.
All text should be prepared by a PC compatible Microsoft Word program, double-spaced, with 2.5 cm
margins on both sides of an A4 page, using 12-point type in ‘Times New Roman’ font. The pages should
be numbered. Original research articles should not exceed 3000 words, reviews 5000 words, case
reports 1000 words and letters to the Editor 500 words. The manuscript should be checked according
to the Final Check List for Authors, before submitting to the Journal.
Title Page
The title of the manuscript should be brief but descriptive for the content and compatible with the
purpose. Abbreviations should not be used in the title. Both Turkish and English titles should be written.
In addition, a short title (not exceeding 40 characters) should be specified both in Turkish and English,
in the title page. Full names, surnames, academic titles and institutions of the authors, full name and
address of the clinic, department, institute, hospital or university which the study was conducted at
should be declared, superscript numbers should be used for all authors. The communication information of the corresponding author should also be specified. The communication information should
include; address, updated e-mail address, fax and GSM numbers. If the study was previously presented
as oral or poster presentation, the date and place of presentation and publication information (if
published), should be defined in this page. In addition, all sources and scope of funding should be
declared in the title page, if exist.
Abstracts
Each manuscript should include both Turkish and English abstracts.
Turkish Abstract and Key Words:
The Turkish abstract should begin from a separate page and should not exceed 250 words. It should
include the aim of the study, the method, major findings and results. The abstract must be divided into
subheadings of ‘Purpose’, ‘Methods’, ‘Results’, and ‘Discussion’. The number of key words should not
be less than 3 and more than 5. Key words should be selected from ‘Turkey Science Terms’ list (http://
www.bilimterimleri.com). ‘Turkey Science Terms’ is a key word index that includes Turkish equivalents
of the terms in MeSH (Medical Subject Headings). The out-of-list terms may be used for a new concept that has not taken place in MeSH, yet. Key words should be separate by semicolons. The following
website -http://www.issn.org/2-22660-LTWA.php- may be useful for abbreviations in the text.
English Abstract and Key Words:
The English abstract should begin in a separate page and should not exceed 250 words. It must be
divided into subheadings of ‘Purpose’, ‘Methods’, ‘Results’, and ‘Discussion’. The English abstract and
key words should be exactly the same with the Turkish abstract and key words. Key words should be
selected from “MeSH (Medical Subject Headings)” terms. The out-of-list terms may be used for a new
concept that has not taken place in MeSH, yet. Key words should be separate by semicolons.
Sections of the Original Research Articles
The text includes ‘Introduction’, ‘Methods’, ‘Results’ and ‘Discussion’ sections. Abbreviations can be
used for the expressions, which are repeated more than 5 times in the manuscript. Abbreviations
should be in standard expressions.
Introduction
The introduction should contain the summary of the basic knowledge obtained from previous studies
related to the study topic. The rationale and purpose of the study should be described briefly.
Methods
The clinical, technique or experimental methods used in the study should be specified clearly. Appropriate references should be given for the methods. ‘Statistical analysis’ should be described as
a subheading. If it is used for the statistical analysis, name and version number of the statistical
program must be identified. The methods of statistical analysis should be justified, and supported by
references, if needed.
Results
The findings should be defined without interpretation. It should be avoided to duplicate data by presenting it both in the text and in a table, and the most important data should be emphasized.
Discussion
This section should not be the repetition of the statements of ‘Introduction’ and ‘Results’. The results of
the study should be interpreted and the association with the results of previous studies should be provided. The limitations of the study should be provided as a subheading in this section. The limitations
should be consistent with the study aim. The ‘Discussion’ section should also contain the contribution
of the study to the literature. Details and repetition of the results provided in the Results section and in
the tables should be avoided. Data not obtained from the study should not be discussed (Type III error).
Acknowledgement
An acknowledgement may be provided at the end of the manuscript, for persons and institutions
contributed to the preparation of the article. The ‘Acknowledgements’ section should be in a separate
page following the references.
References
The references should be presented right after the main text that consists of the Introduction, Methods, Results and Discussion sections of the article. The references should be numbered in their order of
appearance in the text. The references should be shown in Arabic numbers in the text (example: …........
has been found (21).). If more than one reference is used, this should be in the form of (3,7,15–19).
The “15–19” here covers the 5 references from reference 15 to reference 19. A comma should also
be placed between the references and no spaces should be used before and after the comma (for
example: 21,34,37). Journal names should be abbreviated as in Index Medicus. The use of “unpublished
observations” and “personal conversations” and books (2-3 books can be used at most) as references
should be avoided. All authors should be written if the number of authors is 6 or less in the standard
journal. If the number of authors is more than 6, only 6 authors followed by “ve ark.” for Turkish references, and “et al.” for English references should be used. The authors, who use Endnote program,
should use “VANCOUVER” style that was shown in Endnote program.
In Vancouver style referencing, the following information should be presented:
- Author(s) name(s)
- Article name
- Journal name (According to Medline abbreviations)
- Publication Year
- Journal volume
- Journal issue
- Page numbers (10-15, etc.)
Reference samples are as follows:
Article – Articles by authors
Brooks C, Siegler JC, Cheema BS, Marshall PW. No relationship between body mass index and changes
in pain and disability after exercise rehabilitation for patients with mild to moderate chronic low back
pain. Spine. 2013;38(25):2190-5.
Article – Articles by research groups or organizations
Diabetes Prevention Program Research Group. Hypertension, insulin, and proinsulin in participants with
impaired glucose tolerance. Hypertension. 2002;40(5):679-86.
Journal Supplement
Geraud G, Spierings ELH, Keywood C. Tolerability and safety of frovatriptan with short- and long-term
use for treatment of migraine and in comparison with sumatriptan. Headache. 2002;42:Suppl 93-p9.
Book Chapter
Kılınç M, Atay Yılmaz S, Aksu Yıldırım S. İnme. In: Karaduman A, Aksu Yıldırım S, Tunca Yılmaz Ö, editors.
İnme sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon. Ankara: Pelikan Kitapevi, 2013; p. 1-9.
Book
Murtagh J. John Murtagh’s General practice. 4th ed. Sydney: McGraw-Hill Australia Pty Ltd; 2007.
Published Congress Presentation
Suttrup I, Hamacher C, Oelenberg S, Dziewas R, Warnecke T. Assessment of laryngeal movement
during swallowing to detect dysphagia in parkinson’s disease. In: Reza S, editor. 2nd Congress of European Society for Swallowing Disorders; 2013 October 25-27; Barcelona: Dysphagia; 2013. p. 288-9.
Online Journal Article
Abood S. Quality improvement initiative in nursing homes: the ANA acts in an advisory role. Am J Nurs
[serial on the Internet]. 2002 Jun [cited 2002 Aug 12];102(6):[about 3 p.]. Available from:http://www.
nursingworld.org/AJN/2002/june/Wawatch.htm.
Online Book
Foley KM, Gelband H, editors. Improving palliative care for cancer [monograph on the Internet].
Washington: National Academy Press; 2001 [cited 2002 Jul 9]. Available from:http://www.nap.edu/
books/0309074029/html/.
Web Site
American Medical Association [homepage on the Internet]. Chicago: The Association; c1995-2002
[updated 2001 Aug 23; cited 2002 Aug 12]. AMA Office of Group Practice Liaison; [about 2 screens].
Available from: http://www.ama-assn.org/ama/pub/category/1736.html.
Tables, Figures and Graphics
Tables, each at separate pages, should be placed at the end of the manuscript as a Microsoft Word
file. A short title should be written in each column. Table titles should be placed above, and footnotes
should be given at the bottom of the tables. The explanations of all abbreviations should be written
below the tables. Units of the data used in the table should be indicated in parentheses (for example:
age (year), body weight (kg), etc.). Intervals should be indicated numerically (for example: VAS (0-10
cm)). Figures should be drawn or photographed professionally or must be submitted in photo-quality
digital printing. Titles of the figures should be included below the figures. The photographs used in the
manuscript should be clear. Photos, tables and figures should be numbered consecutively according to
the order in which they have been cited in the text. For images containing a human element, measures
should be taken to hide the identity of the person; a written permission from the people, whose photo
was used, should be sent to the journal with a presentation letter.
Manuscript Submission
Two copies of the manuscript as separate Microsoft Office Word files; one including the author names,
and the other not including the author names, and both providing the same content, should be submitted to [email protected] address from the corresponding author’s actual e-mail address. For the copy including author names, title page should include author information. Information
of all authors should be removed from the other copy, and the text should not include any information
that might reveal the place where the study was conducted or the identity of the authors.
Peer Review Process
Manuscripts will be assessed according to the publication criteria of the journal. A tracking number will
be given to each submitted manuscript and the related author will be notified via e-mail. If necessary,
the corresponding author will be asked to m ake initial technical revisions, and then, the process of
peer review will begin. Manuscripts will be subjected to a double-blind review process by reviewers
who are experts in the related fields, and their reports will be send to the corresponding author.
Copyright
Copyrights of all published articles will be hold by the publisher: the Turkish Physiotherapy Association.
The journal is not responsible for the hitches related to manuscript submission.
weight (kg), etc.). Intervals should be indicated numerically (for example: VAS (0-10 cm)). Figures should
be drawn or photographed professionally or must be submitted in photo-quality digital printing. Titles
of the figures should be included below the figures. The photographs used in the manuscript should
be clear. Photos, tables and figures should be numbered consecutively according to the order in which
they have been cited in the text. For images containing a human element, measures should be taken to
hide the identity of the person; a written permission from the people, whose photo was used, should
be sent sponsible for the hitches related to manuscript submission.
EDİTÖRDEN
EDITORIAL
Değerli meslektaşlarım,
2014 yılının ilk sayısında 5 araştırma makalesi ve bir olgu raporu yayımlıyoruz.
Bu sayı ülkemizde 8 Nisan’ın Ulusal Fizyoterapistler Günü olması sebebi
ile özel bir önem taşıyor. 1961 yılında Hacettepe Üniversitesi bünyesinde
doğan mesleğimiz, bugün çok sayıda bulunan fizyoterapi okullarının verdiği
mezunlarla sayısal açıdan giderek güçlenmektedir. Sayısal gücümüzün yanı
sıra niteliksel gücümüzün de yükseltilmesi hepimizin hedefi olmalıdır.
Bu yıl 8 Nisan Ulusal Fizyoterapistler Günü ülkemizde birçok bilimsel ve
sosyal etkinlikler ile kutlanıyor. 08-12 Nisan 2014 tarihlerinde Hacettepe
Üniversitesi Kültür Merkezi’nde düzenlenen “15. Fizyoterapide Gelişmeler
Kongresi”nde sunulan 219 bildiri özetini dergimizin ek sayısında yayımlıyoruz.
Bilimsel çalışmalar yarınlarımız için çok büyük önem taşımaktadır. Bu
nedenle Kongrede sunulan değerli çalışmaların birer araştırma makalesine
dönüşmesini yayın kurulu olarak umuyor ve bekliyoruz.
Ayrıca bu yıl 24-26 Nisan tarihleri arasında Türkiye Protez Ortez Bilim
Derneği tarafından düzenlenen Protez-Ortez 2014 Kongresi bildirileri de
dergimizde yayınlanacaktır.
Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi’nin uluslararası
daha görünür hale gelmesi için çabalarımıza devam
okuyucularımıza dergimizin EBSCO uluslararası veri tabanı
vardığını ve önümüzdeki günlerde EBSCO’nun listesinde
duyurmak isterim.
platformlarda
ediyoruz. Siz
ile anlaşmaya
yer alacağını
Yayın kurulu adına tüm meslektaşlarımızın 8 Nisan Ulusal Fizyoterapistler
Günü’nü kutlar, saygılar sunarım.
Prof. Dr. A. Ayşe KARADUMAN
Baş Editör
www.turkjphysiotherrehabil.org
EDITORIAL
EDİTÖRDEN
Dear Colleagues,
We are publishing 5 research articles and 1 case report in the first issue of
2014. This issue has a special importance since 8th of April is the National
Physiotherapists Day in Turkey. Our profession, which was born in 1961 at
Hacettepe University, is progressively getting stronger in quantity with the
graduates from many physiotherapy schools available today. Improving not
only in quantity but also in quality should be our common goal.
This year, April 8th National Physiotherapists Day is being celebrated in
our country by many scientific and social activities. We are publishing 219
abstracts presented at “XV. Advances in Physiotherapy Congress” held at
Hacettepe University Culture Center on 8-12 April 2014 in the supplement
issue of our journal. Scientific studies are of great importance for our
future. Therefore, as the Editorial Board, we hope and expect that valuable
studies presented at the Congress to be transformed into research articles.
Also, presentation abstracts of the 2014 Prosthetics and Orthotics Congress
organized by Turkey Prosthetics and Orthotics Science Association will be
published in our journal.
We are continuing our efforts to make Turkish Journal of Physiotherapy
and Rehabilitation more visible in international platforms. I would like to
announce our readers that our journal reached an agreement with EBSCO
international database, and will get in EBSCO’s list in the following days.
On behalf of the Editorial Board, I congratulate April 8th National
Physiotherapists Day of all our colleagues.
King regards,
A. Ayşe Karaduman, PT. PhD. Prof.
Editor in Chief
www.turkjphysiotherrehabil.org
TURKISH
JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ
2014 25(1)
İÇİNDEKİLER
ARAŞTIRMA MAKALELERİ (RESEARCH ARTICLES)
(CONTENTS)
FİZYOTERAPİ ÖĞRENCİLERİNDE BİREYSEL ÖĞRENME
STİLLERİNİN ÖNEMİ....................................................................................................1-7
2014 25(1)
THE IMPORTANCE OF INDIVIDUAL LEARNING STYLES IN PHYSIOTHERAPY
STUDENTS
Yasemin P. DEMİR, Yasemin ÇIRAK, Gül Deniz YILMAZ
Murat DALKILINÇ, Mahmut KÖMÜRCÜ
KARPAL TÜNEL SENDROMU OLAN HASTALARDA SERT BANTLAMA
VE GECE SPLİNTİNİN AĞRI VE FONKSİYON ÜZERİNE KISA DÖNEM
ETKİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI: RANDOMİZE
KLİNİK ÇALIŞMA......................................................................................................... 8-15
COMPARISON OF SHORT-TERM EFFECTS OF RIGID TAPE AND NIGHT
SPLINT ON PAIN AND FUNCTION IN PATIENT WITH CARPAL TUNNEL
SYNDROME: A RANDOMIZED CLINICAL TRIAL
Leyla ERASLAN, Deniz YÜCE, Abbas Murad KERMALLİ,
Gül BALTACI
TÜRKİYE’DE FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON FAKÜLTE
BÖLÜMÜ/YÜKSEKOKULLARININ İNCELENMESİ VE
MÜFREDAT ANALİZİ............................................................................................... 16-27
INVESTIGATION AND CURRICULUM ANALYSIS OF THE PHYSIOTHERAPY
AND REHABILITATION FACULTY DEPARTMENT/SCHOOLS IN TURKEY
H. Nilgün GÜRSES, İpek ALEMDAROĞLU, Müberra TANRIVERDİ
THE EFFECT OF THE MUSCLE ENDURANCE TRAINING
ON THE CHRONIC LOW BACK PAIN.............................................................. 28-34
KASSAL DAYANIKLILIK EĞİTİMİNİN BEL AĞRISINA ETKİSİ
Sevtap GÜNAY, Yücel YILDIRIM, Didem KARADIBAK
FUNCTIONAL MOBILITY ON DISCHARGE DAY AFTER
TOTAL KNEE AND HIP REPLACEMENT SURGERY................................ 35-41
TOTAL DİZ VE KALÇA EKLEM REPLASMAN CERRAHİSİ SONRASI
TABURCULUK GÜNÜNDE FONKSİYONEL MOBİLİTE
Gizem İrem KINIKLI, Hande GÜNEY, Ayşenur KARAMAN,
Kamil YILMAZ, Ömür ÇAĞLAR, İnci YÜKSEL
A POSSIBLE RELATIONSHIP BETWEEN RESPIRATORY MUSCLE
WEAKNESS AND FAMILIAL MEDITERRANEAN FEVER:
A CASE REPORT........................................................................................................ 42-46
www.turkjphysiotherrehabil.org
SOLUNUM KAS ZAYIFLIĞI VE AİLEVİ AKDENİZ ATEŞİ ARASINDAKİ OLASI
İLİŞKİ: VAKA RAPORU
Yasemin ÇIRAK, Gül Deniz YILMAZ, Yasemin P. DEMİR, Zehra KARAHAN
Murat DALKILINÇ
Demir YP, Çırak Y, Yılmaz GD, Dalkılınç M, Kömürcü M. Fizyoterapi öğrencilerinde bireysel öğrenme stillerinin önemi, Turk J Physiother Rehabil. 2014; 25(1): 1-7.
ARAŞTIRMA MAKALESİ
FİZYOTERAPİ ÖĞRENCİLERİNDE BİREYSEL ÖĞRENME STİLLERİNİN ÖNEMİ
ÖZET
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)1-7
Yasemin P. DEMİR, Uzm. Fzt.
Yasemin ÇIRAK, Yrd. Doç. Dr.
Gül Deniz YILMAZ, Yrd. Doç. Dr.
Murat DALKILINÇ, Yrd. Doç. Dr.
Mahmut KÖMÜRCÜ, Prof. Dr.
Amaç: Kişisel özellik gösteren öğrenme stilini belirleme ve değerlendirmede, bilgiyi edinme
ve işleme stilini anlamak için her bir öğrencinin bireysel çok boyutlu özelliklerinin araştırılması
gerekir. Pratiğe dayalı ve çok disiplinlilik özelliği gösteren, diğer sağlık çalışanlarına oranla
farklı yetkinlikler gerektiren fizyoterapi öğrencilerinin öğrenme stillerinin belirlenmesi önemlidir. Araştırmanın amacı, fizyoterapi eğitimi alan öğrencilerin bireysel öğrenme stillerinin
analizini yapmak ve eğitimin etkili ve verimli yapılabilmesi için alınması gereken önlemler
konusunda öneriler geliştirmektir.
Yöntem: Lisans düzeyinde fizyoterapi eğitimi alan 63 öğrencinin bireysel öğrenme stilleri,
Barbara A. Soloman ve Richard M. Felder tarafından geliştirilen Öğrenme Stilleri Anketi’nin
44 değişkenli Türkçe versiyonu kullanılarak belirlendi. Ankette, bilgiyi işleme dışa dönük-içe dönük, bilgiyi algılama duyusal-sezgisel, bilgi girişi görsel-sözel ve bilgiyi anlamada sırasal-bütüncül olarak belirlenen 4 alt parametrenin her biri ile ilgili 11 değişken bulunmaktadır.
Sonuçlar: Dışa dönük/içe dönük kategorisinde öğrencilerin %33.3’ü dışa dönük dengeli iken
%31.7’si içe dönük dengeli, duyusal/sezgisel kategorisinde ise öğrencilerin %44.4’i duyusal
ılımlı, %39.7’sinin eğilimi görsel ılımlı, sırasal/bütüncül kategorisinde %41.3’ünün seçimi sırasal ılımlı şeklinde olmuştur.
Tartışma: Ilımlı ve dengeli tercih sonuçları, ‘dışa dönük, duyusal, görsel ve sırasal’ boyutlara
ağırlık verilen öğretim ortamlarında fizyoterapi öğrencilerinin daha kolay anlayabileceğini
göstermektedir. Diğer bir deyişle ‘dışadönük, duyusal, görsel ve sırasal’ boyutlara önem verilerek hazırlanan eğitim fizyoterapi öğrencileri için daha önemli olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Öğrenme, fizyoterapi, eğitim
RESEARCH ARTICLE
THE IMPORTANCE OF INDIVIDUAL LEARNING STYLES IN PHYSIOTHERAPY
STUDENTS
ABSTRACT
Purpose: Individual multidimensional characteristics of each student should be investigated
in order to understand the information acquisition and processing styles while determining
and evaluating their subjective learning styles. Since being practice-based and multidisciplinary in nature, physiotherapy education involves different competencies and skills than
other health professions. Therefore, it is far important to identify the learning styles of students. The aim of this study was to investigate learning styles of the physiotherapy students
and so, developing recommendations for effective and efficient physiotherapy education.
Geliş Tarihi: 19.07.2013 (Received)
Kabul Tarihi: 5.03.2014 (Accepted)
İletişim (Correspondence):
Uzm. Fzt. Yasemin Parlak Demir
Turgut Özal Üniversitesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon Yüksekokulu
Anadolu Bulvarı no 16/ A
Gimat - Yenimahale / Ankara
0 312 3977400-7200
E- mail: [email protected]
Turgut Özal Üniversitesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon Yüksekokulu
Method: Individual learning styles of 63 undergraduate level physiotherapy students were
determined by using 44 variables of The Turkish Version of Learning Styles Questionnaire
which was developed by Barbara A. Soloman and Richard M. Felder. In the survey, there are
11 variables in each of the four sub-parameters: processing knowledge (active-reflective),
knowledge detection (sensing-intuitive), data input (visual-verbal), and knowledge comprehension (sequential-global).
Results: In active/reflective category, 33.3% of the students were found to be extrovert-balanced and 31.7% introvert-balanced. In sensitive/intensive category, 44.4% of the students
were found to be sensitive moderate. 39.7% of the students were found to be visual moderate. In sequential/global category 41.3% of the students were found to be sequential moderate.
Discussion: Results of moderate and balanced preferences show that physiotherapy students can learn more easily if educational settings were made according to the preferences
into four categories “reflective, sensitive, visual and sequential”. In other words, physiotherapy education which is designed by taking these four dimensions (reflective, sensitive, visual
and sequential) into consideration will be more significant for physiotherapy students.
Key Words: Learning, physiotherapy, education
1
Fizyoterapi öğrencilerinde bireysel öğrenme stillerinin önemi
GİRİŞ
Öğrenme stili 1984 yılında Kolb tarafından “bilgiyi kavrama ve işlemede kişisel olarak tercih edilen
yol/yöntem” olarak tanımlanırken (1,2), 1988 yılında Felder ve Silverman “bireylerin bilgiyi alma,
tutma ve işleme sürecindeki bireysel güçlükleri ve
tercihleri” olarak tanımlamaktadır (3).
Öğrenme stilinin biyolojik ve gelişimsel özellikte,
bireye özgü olduğunu belirten Katz, öğrenme stilini
“her bir öğrencinin yeni ve zor bilgi üzerinde yoğunlaşması, onu işlemesi ve öğrenmesinde kullandığı
yol” olarak tanımlamaktadır. Ayrıca bilgi edinme,
işleme ve bilginin uzun süreli belleğe yerleşmesini
içeren öğrenme stilini belirlemek ve değerlendirmek için her bir öğrencinin bireysel çok boyutlu
özelliklerinin araştırılmasının gerekli olduğuna dikkat çekmektedirler (4).
Bireylerin öğrenme stillerinin bilinmesi, öğrenme
sırasındaki güçlü ve zayıf yönlerinin tespit edilmesine, zayıf yönlerinin, geliştirilmesi için önlemler
alınmasına ve birlikte çalışmaya en uygun bireylerin
bir araya getirilmesine ve sınıftaki çeşitliliğin gözetilmesine imkan verir. Ayrıca öğrencilerin başarı,
ilgi ve motivasyonlarını olumlu yönde etkileyecek
öğrenme ortamlarının ve eğitim programlarının
hazırlanmasına da katkı sağlar (5). Yapılan araştırmalar, kendilerine tercih ettikleri öğrenme stiliyle
öğretildiğinde öğrencilerin, öğretime karşı olumlu
tutumlarında istatiksel olarak önemli oranda artış,
sınıf içi davranışlarında ve disiplinde olumlu yönde gelişme olduğunu göstermektedir (6). Öğrenme üzerinde etkili olduğu genel olarak kabul edilen
öğrenci özellikleri; grupsal özellikler (yaş, öğrenim
düzeyi, kültürel ve ekonomik özellikler), giriş yeterlikleri (öğretimi yapılacak içerikle ilişkin bilgi düzeyi) ve öğrenme stilleri olmak üzere üç grupta ele
alınmaktadır (5).
Öğrencilerin öğrenme stillerini değerlendirmek için
pek çok yöntem geliştirilmiştir. Bunlar arasından en
yaygın kullanılanlar Kolb öğrenme stili anketi, VARK
(visual, aural, read/write, kinesthetic) öğrenme stili
anketi, Grasha Reichman ve Vermunt öğrenme stili
anketleridir (7). Felder ve Silverman tarafından ge-
Tablo 1. Duyusal / Sezgisel Bireylerin Baskın ve Zorluk Çektikleri Özellikler
ÖĞRENME
STİLİ
DUYUSAL
SEZGİSEL
2
BASKIN ÖZELLİKLERİ
ZORLUK ÇEKTİKLERİ ÖZELLİKLER
*Duyu organları ve gözlem aracılığıyla dış dünyadan gelen verileri tercih ederler.
*Somut bilgileri, olguları tercih ederler.
*Bilgilerin gerçek yaşamla bağının kurulmasını isterler.
*Belli bir sıra ve yöntem gerektiren işleri rahat yaparlar.
*Somut ve deney gibi belirli bir işlem basamağına dayanan
etkinlikler ilgilerini daha çok çeker.
*iyi organize edilmiş yöntemlerle problem çözmeyi tercih ederler. Belirsizlikten ve sürprizlerden hoşlanmazlar.
*Olguları ezberlemekte iyidirler.
*Detayları çalışmakta ve bulmakta sabırlıdırlar.
*Dikkatli ve pratiktirler.
Önbilgileri, sezgileri, tahminleri, hayal gücünü kullanarak, olasılıkları düşünerek içsel veri üretmeyi tercih ederler.
*Soyut bilgileri (kavram, kural, ilke, kuram, matematiksel ifade
vb) tercih ederler.
*Öğrenme sürecinde, olasılıkları ve ilişkileri keşfetmeyi, hayal
gücünü kullanmayı severler.
* Yeni kavramları kavramada daha iyi, soyut materyalleri ve
matematiksel formülleri anlamada daha rahat olabilirler.
*Kavramlar, ilkeler, teoriler, yorumlar, denklemler daha çok ilgilerini çeker.
*İşlerinde çeşitliliği severler, karışıklık ve sürprizler hoşlarına
gider.
* Ezberi ve tekrarları sevmezler.
*Detayları çalışmak ve bulmak konularında sabırsızdırlar. Bunlar hoşlarına gitmez.
*Daha hızlı çalışma eğilimindedirler, daha ilerlemecilerdirler
ama dikkatsiz olabilirler.
*Gerçek yaşamla bağı kurulmayan, bilgilerin somut örneklere dönüştürülmediği durumlarda anlamaları güçlenir.
*Sembolleri (yazı, rakam, denklem vb) algılamak
ve anlamakta zorlanabilirler. Çünkü bunları öncelikli olarak somut zihinsel imajlara dönüştürmek
zorundadırlar.
*Algısal öğrenenlerin bu konudaki güçlükleri ve
yavaşlıkları zamana dayalı testlerde kendileri için
bir dezavantajdır. Çünkü, yanıtlamaya başlamadan önce soruyu birkaç kez okumak zorunda kalırlar ve bu nedenle de süreyi yetiştiremezler.
*Sürekli ezberlemeyi ve rutin hesaplamaları içeren dersleri sevmezler. İlişki kurmak, yorumlamak,
yeni bilgilerin olası uygulamalarını keşfetmek gibi
etkinliklerin sağlanmadığı durumlarda sıkılırlar.
*Sembolleri algılamak ve anlamakta daha rahattırlar ancak zamana dayalı testlerde başarısız olabilirler, ama başka bir nedenle: sabırsızlıklarından
dolayı soruyu tam olarak okumazlar, hemen yanıt
verirler. Böylece dikkatsizce hatalar yaparlar.
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Demir YP, Çırak Y, Yılmaz GD, Dalkılınç M, Kömürcü M.
Tablo 2. Görsel /Sözel Bireylerin Baskın ve Zorluk Çektikleri Özellikler
ÖĞRENME
STİLİ
GÖRSEL
SÖZEL
BASKIN ÖZELLİKLERİ
ZORLUK ÇEKTİKLERİ ÖZELLİKLER
*En çok ne gördüklerini hatırlarlar. Görsel verilerden (resim,
diyagram, gösteri, şema, harita vb.) sözel verilere göre (yazılı
ve sözlü açıklamalar) daha çok bilgi edinirler.
*Bilgileri görsel olarak kodlama eğilimindedirler.
*Sözlü uyarıcıları görselleştirmeye yönelik öğrenme stratejilerini kullanmaya yatkındırlar.
En çok yazılı ve sözlü uyarıcıları ve söylediklerini hatırlarlar.
Tartışmaları, sözel açıklamaları görsel gösterimlere tercih
ederler ve bir şeyi başkalarına açıklayarak en etkili biçimde
öğrenirler.
* Bilgileri sözel olarak kodlama eğilimindedirler.
*Görsel öğrenenlere bir şey sadece söylenir ve
onunla ilgili bir şey gösterilmezse, muhtemelen
bunu unutacaktır.
*Görsel yolla bilgiyi işleme stratejilerinin bilmemenin sıkıntısını yoğun olarak yaşamaktadırlar.
liştirilen Öğrenme Stili indeksi( Index of Learning
Styles) öğrenme stilini iki alt gruptan oluşan 4 kategoride incelemektedir (3).
Felder ve Silverman öğrenme eyleminin bilgiyi alma
ve işleme şeklinden oluşan iki basamaklı bir süreç
olduğunu belirtmektedirler (7). İlk aşamada, duyular
aracılığıyla gözlemlenebilen dışsal bilgi ile duygu ve
düşünceden oluşan içsel bilginin etkileşimi; ikincisinde ise ezberleme ya da tümevarım/tümdengelim
yordamının, düşünme ve eylem arasındaki etkileşimi olarak ifade etmişlerdir (7). Öğrenme stili indeksinin öğrenme stilleri alt grup ve kategorileri Felder
ve Spurlin tarafından oluşturulmuştur. Bu gruplar
aşağıdaki şekilde özetlenebilir: öğrenmede bilgiyi
algılama sürecinde duyusal (sensory) ya da sezgisel
(intuitive); bilgiyi almada görsel (visual) ya da sözel
(verbal); bilginin düzenlenmesinde sırasal (inductive) ya da bütüncül (deductive); bilginin işlenmesinde dışadönük (active-fiziksel eylem / başkalarıyla
tartışma) ya da içe dönük (reflective-kendi içinde
düşünme) ve bilgiyi anlamada sırasal (sequential)
ya da bütüncül (global) öğrenme stilleri kullanılmaktadır (7). Bireylerin öğrenme stiline göre baskın
ve zorluk çektikleri özellikleri Tablo 1,2,3,4 de gösterilmiştir (6).
Fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitmenleri öğrencilerinin problem çözme / klinik karar verme yeteneklerini geliştirmek ve öğrencinin derse katılımını
artırmak için çalışmaktadırlar (8). Bu alandaki yeteneklerin gelişmesi, fizyoterapi öğrencilerinin teorik
ve pratik bilgiyi aktif olarak inşa etmesi ve birleştirmesini gerektirmektedir (9). Literatüre göre etkili bir problem çözücü dört öğrenme yöntemini de
kullanmalıdır. Kişi yeni bir durumla karşılaştığında
düşünür, bir teori ve görüş ortaya atar ve bunu de-
*Görsel uyarıcıları anlama ve işlemede sıkıntı yaşayabilirler.
*Okuma ve tekrardan başka bilgiyi işleme stratejilerini pek bilmediklerinden dolayı çok öğrenme
stratejilerinde çeşitlilik gösteremezler.
ner (9). Bu olay yeni bir deneyim yaratmasını sağlar
ve döngü devam eder. Bununla birlikte yapılan çalışmalar fizyoterapi öğrencilerinin baskın öğrenme
yöntemlerinin bütünleştirici ve yansıtıcı yöntemler
olduğunu belirtmektedirler (8,9).
Teknolojinin gelişmesi, bilgiye ulaşmadaki kolaylık
ve sağlık alanı ile ilgili gelişmeler dünyada fizyoterapi eğitim programlarının yeniden gözden geçirilmesine neden olmuştur (2). Fizyoterapi eğitmenleri
öğrencilerin yaşam boyu öğrenme, profesyonel gelişim seçenekleri, öğrenme stilleri ve problem çözme yeteneklerini göz önüne alarak farklı öğretme
stili geliştirmelidirler. Ülkemizde fizyoterapi eğitimi
veren elliye yakın okul bulunmaktadır fakat bizim
bilgimize göre fizyoterapi öğrencilerinin nasıl öğrendikleri ile ilgili bir çalışma bulunmamaktadır.
Bu araştırmanın amacı, fizyoterapi eğitim-öğretim
hizmeti alan öğrencilerin bireysel öğrenme stillerinin analizi, değerlendirilmesi ve fizyoterapi eğitiminin etkili ve verimli yapılabilmesi için öneriler
geliştirmektir.
YÖNTEM
Araştırma, tanımlayıcı bir çalışma olarak tanımlanabilir. Çalışma, fizyoterapi ve rehabilitasyon
bölümünde 1 ve 2. sınıflarında öğrenim gören öğrenciler kapsamında gerçekleştirildi. Fizyoterapi ve
rehabilitasyon bölümünde toplam 73 kişi öğrenim
görmekteydi. Araştırmaya, fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümünde okuyan, 18 yaşından büyük olan,
anadili Türkçe olan 63 olgu dahil edildi. Değerlendirmeyi kabul etmeyen (4 öğrenci), değerlendirme
günü okula gelmeyen (5 öğrenci) ve başka bir bölüm bitirip ikinci üniversitesini okuyan (1 öğrenci )
10 olgu çalışma dışı bırakıldı. Araştırmamız Turgut
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
3
Fizyoterapi öğrencilerinde bireysel öğrenme stillerinin önemi
Tablo 3. Dışa dönük / İçe dönük Bireylerin Baskın Özellikleri ve Zorluk Çektikleri Özellikler
ÖĞRENME
STİLİ
DIŞA
DÖNÜK
İÇE
DÖNÜK
BASKIN ÖZELLİKLERİ
ZORLUK ÇEKTİKLERİ ÖZELLİKLER
*Öğrenme sürecinde aktif deneyimlere (bilgi deneme, onunla
bir şeyler yapma vb) karşı doğal eğilimleri daha fazladır.
*Bilgiyi en iyi tartışarak, uygulayarak, deneyerek ya da başkalarına açıklayarak alır ve anlarlar. Etkileşimi tercih ederler.
*Bilgiyle fiziksel bir şeyler yaptıkları ortamlarda daha iyi öğrenirler.
*“Deneyelim ve nasıl çalıştığını görelim” cümlesi bu tip öğrenenleri tanımlar. Grup çalışmalarını tercih ederler.
*Fikirleri değerlendirirler, işleyen çözümleri bulurlar: Organizasyoncu ve karar vericidirler.
*Kendi başına kalıp düşünme gibi etkinliklere karşı doğal eğilimleri daha fazladır.
* Bilgiyi, öncelikli olarak hakkında düşünerek alır ve anlarlar.
Bilginin ne anlama geldiği, kendisine ne çağrıştırdı, olası uygulamalarının ne olduğu hakkında düşünmek isterler.
*Sunulan bilgi hakkında düşünme fırsatları sağlandığında
daha iyi öğrenirler.“ilk önce onun hakkında düşünelim” cümlesi
bu tip öğrenenleri tanımlar.
*Yalnız başına ya da en fazla bir kişiyle yapılan çalışmaları
tercih ederler. Teorisyen olma eğilimindedirler. Problemleri tanımlayıp çeşitli çözüm önerileri getirebilirler.
*Derslerde sadece not alarak oturmak bu tip öğrenenler için zordur.
*Bilginin uygulanmadığı, tartışılmadığı, onunla bir
şeyler yapılmadığı ortamlarda sıkılırlar ve iyi öğrenemezler
Özal Üniversitesi etik kurulu tarafından onaylandı
(99950669 / 414 sayılı karar). Bireysel öğrenme
stillerinin belirlenmesi amacıyla Barbara A. Solo-
*Öğrenilen bilginin hakkında düşünülmesi için fırsat verilmediği durumlarda sıkılırlar ve iyi öğrenemezler.
*Çeşitli problem durumları sunulup bilginin olası
uygulamaları, problemlerin çözüm yolları hakkında düşünmeleri için olanakların sağlanmadığı durumlarda kendilerini rahat hissetmezler.
man ve Richard M. Felder tarafından hazırlanan
Öğrenme Stilleri Anketi’ndeki (Index of Learning
Styles Questionnaire, http://www.engr.ncsu.edu/le-
Tablo 4. Sırasal / Bütüncül Bireylerin Baskın Özellikleri ve Zorluk Çektikleri Özellikler
ÖĞRENME
STİLİ
AŞAMALI
BÜTÜNSEL
4
BASKIN ÖZELLİKLERİ
ZORLUK ÇEKTİKLERİ ÖZELLİKLER
*Büyük sıçramalar şeklinde öğrenme eğilimindedirler. Bu süreç içerisinde bilgiyi, ilişkileri görmeden küme, yığın biçiminde bütünsel olarak alırlar
ve ansızın ilişkileri keşfederler.
*Problem çözerken aniden çözümü bulabilirler
ama bu çözüme nasıl ulaştıkları konusunda açıklama yapamayabilirler.
*Değiştirici düşüncede ve sentezde güçlü olabilirler. Daha karmaşık ve zor bilgilere atlama yaptıklarında ve önceki bilgilerle ilişki kurduklarında
daha iyi öğrenirler. Disiplinler arası bir öğrenme
sürecine yatkındırlar. Sistem düşünürleri ve sentezcidirler. Kimsenin göremediği ilişkileri görebilirler.
*Konunun detaylarını anlamadan önce, ele alınana konunun daha önce öğrenilen konularla nasıl
bir ilişki içinde olduğunu öğrenmek ya da bulmak
isterler
*Konunun ayrıntıları hakkında pek çok bilgiye sahip olabilirler *İyi şekilde aşamalanmış düşünme yeteneklerinin
ama bu bilgileri konuyla ilgili diğer bilgilerle ya da başka konu- eksikliğini çeken bütünsel öğrenenler büyük resmi
larla ilişkilendirmekte güçlük çekerler.
(ana fikre, konun genelinde ne anlatılmak istendiğini) sahip anlayana kadar bir takım ciddi sıkıntılar yaşayabilirler.
*Materyali kısmen anladıkları zaman onunla çalışmakta büyük güçlük çekerler.
*Okul, bu tip öğrenenler için genellikle zor bir deneyimdir.
*Her adımın mantıksal olarak bir başka adımı takip ettiği doğrusal adımlar şeklinde anlama eğilimindedirler.
*Problem çözerken doğrusal bir sorgulama sürecini takip ederler. (İstenen ne? Verilen ne? Hangi işlem basamaklarıyla bu
problemi çözebilirim)
*Ayrıştırıcı düşüncede ve analizde güçlü olabilirler.
*Bilginin sabit bir ilerleme hızında ve karmaşıklıkta sunulduğu
durumlarda en iyi öğrenirler.
*Bilgiyi kısmen anlasalar bile onunla bir şeyler yapabilirler.
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Demir YP, Çırak Y, Yılmaz GD, Dalkılınç M, Kömürcü M.
Tablo 5. Ankette yer alan soruların öğrenme stillerine göre dağılımı
ÖĞRENME STİLİ
Dışadönük–İçe dönük
(Active- Reflective)
Görsel- Sözel
(Visual-Verbal)
Duyusal-Sezgisel
(Sensing-Intuite)
Sırasal- Bütüncül
(Sequental-Global)
SORU NUMARASI
1,5,9,13,17,21,
25,29,33,37,41.
2,6,10,14,18,22,
26,30,34,38,42.
3,7,11,15,19,23
,27,31,35,39,43
4,8,12,16,20,24,
28,32,36,40,44
arningstyles/ilsweb.html) 44 değişken Aktürk ve arkadaşları tarafından Türkçeye uyarlanmış, geçerlik
ve güvenirlik çalışması yapılmıştır (10). Söz konusu
ankette, bilgiyi işleme dışadönük - içedönük (active - reflective), bilgiyi algılama duyusal-sezgisel
(sensing - intuitive), bilgi girişi görsel - sözel (visual
- verbal) ve bilgiyi anlama sırasal - bütüncül (sequential - global) olarak belirlenen 4 alt parametrenin
her biri ile ilgili 11 değişkene yer verilmiştir. Ankette yer alan soruların öğrenme stillerine göre dağılımı Tablo 5 de gösterilmiştir. Değişkenlerin her bir
maddesinde “a” ve “b” olmak üzere iki cevap bulunmaktadır. Verilen cevaba göre puanlama formunda
ilgili a ve b alt grubuna 1 puan verilir, onbir değişkenli alt gruplarda verilen ‘a’ ve ‘b’ cevapları toplanır ve büyük olandan küçük olan çıkarılarak büyük
olan cevap seçeneğine göre karar verilir.
Öğretim ortamı tercih değerlendirmesinde; alt parametrelerdeki değişkenlerden alınan puanlar arası
fark (örneğin dışadönük ve içedönük değişkenlerinden alınan puan farkı gibi) 1-3 arasında ise “dengeli
tercih”, 5-7 arasında ise “ılımlı tercih”, 9-11 arası ise
“güçlü tercih” olarak belirlenir. Söz konusu kategoride “dengeli tercih” ilgili kategorideki iki boyuttan
birinin ağırlıklı olduğu öğretim ortamında öğrencinin öğrenme güçlüğü yaşamayacağı, “ılımlı tercih”
öğrencinin eğilimine uygun boyutun kullanılması
halinde öğrenmenin kolay olacağı ve “güçlü tercih”
öğrencinin eğilimine ters boyutun yoğun kullanıldığı öğretme ortamında önemli oranda öğrenme
güçlüğü yaşanacağı anlamında değerlendirme yapılmaktadır (10). Anketin uygulanacağı sınıflardaki
öğrenci sayıları belirlenip yeterli sayıda anketten
oluşturulan zarflar hazırlandı. Her bir sınıfın ankete
yeterli zaman ayrılabilecekleri uygun zaman aralıkları saptandı; yüksekokul müdürlüğü yönetiminden
anket uygulama izni alındı; anket zarfları her bir
sınıf için belirlenen zaman aralıklarında uygulandı.
İSTATİKSEL ANALİZ
İstatistiksel analiz için Windows tabanlı SPSS 15
analiz programı kullanılmıştır. Ölçümle belirlenen
değişkenler için ortalama ± standart sapma, sayımla belirlenen değişkenler için (%) ve frekans değerleri hesaplandı.
SONUÇLAR
Olguların %31’i erkek, % 69’u kız, % 48’i birinci sınıf, % 62’si ikinci sınıfa devam ediyorlardı. Yaş ortalaması 20,8 ± 3,2 idi. Bireysel öğrenme stillerine
ilişkin tercih oranları ve bireysel öğrenme stilleri
Tablo 6 ve Tablo 7 de gösterildi
TARTIŞMA
Bu araştırmanın sonucunda bu araştırmanın yapıldığı eğitim kurumundaki fizyoterapi öğrencilerinin
bilgiyi algılamada % 75’i duyusalı tercih ederken,
bilgi girişinde ise % 87’si görsel öğrenmeyi tercih
etmekte, bilgiyi işlerken % 56’sı aktif olarak bilgiyi
işlemekte ve bilgiyi anlamada ise % 58’i adım adım
öğrenmektedir. Öğrenme ortamı değerlendirmesinde ise bilgiyi algılama (duyusal / sezgisel) ve bilgi
girişinde (görsel / sözel) ılımlı tercih göstermekte
iken bilgiyi işleme (dışa dönük / içe dönük) ve anlamada ( sırasal / bütüncül) ise dengeli tercih göstermektedirler.
Eğitimde davranışçı yaklaşımın yerini bilişsel yaklaşımın almasıyla, “öğrenciyi aktif bilgi işlemcisi
olarak gören kuramların yaygınlık kazanması” ve
bilişsel psikolojinin araştırmalarını giderek “kişilik
ve güdülenmenin öğrenme üzerindeki etkilerine”
ve “öğrenmeye yaklaşımlarda bireysel becerilere,
stratejilere ve stillere” yoğunlaştırdığı gözlenmektedir. Bu yaklaşımın “öğrenmenin kişiselleştirilmiş
bireysel doğasını vurguladığı ve amacın öğrencinin
kendi öğrenme stilinin farkında olmasını sağlamak”
olduğu belirtilmektedir. Öğrencinin kendi bilişsel
sürecinin farkında olması, yedinci duyu olarak yorumlanmakta ve bu duyarlılık için ‘biliş üstü’ (meta-cognition) kavramı kullanılmaktadır (11).
Katz çalışmasında, bireysel öğrenme özelliklerine
uygun bir öğrenme yöntemi uygulandığında, hemen
her öğrencinin öğrenme eyleminde başarılı olabileceğine de vurgu yapmaktadır (4). Ancak çalışmaTURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
5
Fizyoterapi öğrencilerinde bireysel öğrenme stillerinin önemi
mızda öğrencilerin öğrenme stili değerlendirmeleri
dönem ortasında yapılmıştır. Başarı değerlendirmesi için dönem sonu değerlendirmelere ihtiyaç
duyulmaktadır.
Literatürde öğrencilerin öğrenme stilleriyle öğrenme etkinlikleri arasındaki uyumun, onların akademik
başarısını yükselttiği belirtilmektedir. Ayrıca öğretimin, öğrenme stiline uygunluğunun yalnızca başarı
değil aynı zamanda motivasyon, tutum ve katılımı
da arttırdığını belirtilmektedir (12). Öğrenme stili
ve stratejisini belirleyen öğelerden birinin de, öğrenme durumlarında benimsenen başarı amacının
türü olduğunu düşünmekteyiz. Ayrıca, öğrenme
stillerini bilmek ve öğrenme-öğretme etkinliklerini
buna uygun tasarlamak, öğrenme güçlüğü var diye
nitelediğimiz pek çok öğrencinin gerçekte bir öğrenme güçlüğü olmadığını, uygun ortamlar ve uyarıcılar sunulduğunda böyle nitelenen öğrencilerin de
kolaylıkla öğrenebildiklerini gösterebilir.
Literatürdeki çalışmalar (13-15) öğrencilerin aktif
öğrenme stratejileri ile daha iyi öğrendiklerini göstermektedir. Literatürle paralel olarak bizim çalışmamızda öğrencilerin yaklaşık % 57’si aktif öğrenme stratejisi kullanmaktadır. Bu sonuç bize sağlık
alanında müfredat içerikleri belirlenirken pratik
ağırlıklı, proje tabanlı derslerin bulunması ve akran
eğitim modelinin benimsenmesini göstermektedir.
Ülkemizdeki üniversitelerde uygulanan eğitimlerde
genellikle eğitimcinin anlattığı öğrencinin dinlediği model uygulanmaktadır. Buna göre öğrenmenin
gerçekleşebilmesi için tüm öğrencilerin sözel yoldan öğreniyor olması gerekmektedir. Fakat bizim
çalışmamızda öğrencilerin sadece % 12,9’u bilgi
girişinde sözel yolu kullanmakta idi. Bu sonuç bize
derslerde görsel içeriklerin, drama, video ile anlatım, web-temelli eğitim modellerinin daha yoğunlukla kullanılmasının gerekliliğini göstermektedir.
Bozan. Ö ve arkadaşları tarafından fizyoterapi birinci sınıf öğrencileri arasında yapılan çalışmada,
öğrencilerin yaklaşık % 25’i derslerin zor olduğunu
belirtmektedir ancak zorluğun kime göre ve neye
göre olduğu belirtilmemektedir (16). Buradan yola
çıkarak pratik ve uygulama ağırlıklı, sınıf içi tartışma, simulasyon, oyunla öğrenme, rol oyunu, ve grup
çalışmalarının ağırlıklı olması ders motivasyonunu etkilemektedir. Fizyoterapi eğitiminin yaklaşık
%58’i pratik ve uygulamalı dersleri içermektedir. Bu
6
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
uygulama saatlerinin yeterliliği ve içeriği konusunda ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Brown ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada VARK
Öğrenme Stili Anketi’ne göre fizyoterapi öğrencilerinin bilgiyi işleme ve kullanma tercihleri değerlendirildiğinde %21,7’si kinestetik, %16,7 si ise
yoğunluklu olarak çoklu model öğrenme stilinde bulunmuştur. Çoklu model öğrenme stilinde ise görsel, işitsel, okuyarak/ yazarak, kinestetik öğrenme
stillerinin hepsinin bir arada olduğu modeldir (17).
Bizim çalışmamızda da benzer şekilde % 30’lara
varan oranda öğrenme stilleri çeşitlilik göstermektedir. Literatür incelendiğinde öğrenme stillerinin
çeşitlilik gösterdiği eğitim kurumlarında derslerde
sözel sunum/görsel sunum, bireysel çalışma/grup
çalışması, düşünsel katılım/fiziksel katılım (uygulama) gibi farklı öğretim yöntem ve teknikleri ile farklı
öğretim materyalleri ve araçlarının bir arada kullanılmasının önemi fark edilmektedir(2,18). Öğrenme
ortamı değerlendirmesi ve ders ortamının öğrenme
stiline olan uyumu ile ilgili ileri çalışmalara ihtiyaç
duyulmaktadır.
Fizyoterapi öğrencileri arasında yapılan öğrenme
stilleri araştırmasında en çok tercih edilen öğrenme stilinin Kolb öğrenme stili anketine göre “bilgiyi
ayrıştıran (converger) öğrenme stili” olduğu bulunmuştur. ‘Bilgiyi ayrıştıran’ların belli başlı özellikleri;
problem çözme, karar verme, fikirlerin mantıksal
analizi ve sistematik planlamadır. Yaparak öğrenme bunlar için önemlidir. Öğrenilen materyali uygulamak için fırsatlara ihtiyaç duyarlar. Öğrenme
sürecinde bütünü görmek, bütünden parçaya gitmek ihtiyacında oldukları belirtilmektedir (2). Bizim
çalışmamızda bilgiyi anlamada öğrencilerin % 42’si
bütünden parçaya gitme eğiliminde (bütüncül) iken,
% 56’sı sırasal (parçadan bütüne/adım adım) öğrenme eğiliminde idi. Bu sonuç bize eğitim ortamında sırasal öğretme metodolojisinin uygulanmasının
gerekliliğini göstermiştir. Sırasal öğrenme stiline
göre konunun detaylarından önce, anlatılan konunun daha önce öğrenilen konularla nasıl bir ilişki
içinde olduğunun anlatılması gerekmektedir.
Wessel ve ark. Kolb öğrenme stili anketi sonuçlarına göre fizyoterapi öğrencilerinin en az kullandıkları öğrenme stili ‘değiştiren (Diverger) öğrenme stili’
olarak bulunmuştur. Değiştiren öğrenme stilinde
öğrenme durumunda sabırlı, nesnel, dikkatli yargıda
Demir YP, Çırak Y, Yılmaz GD, Dalkılınç M, Kömürcü M.
bulunurlar, ancak eylemde bulunmazlar. Düşünceleri biçimlendirirken kendi duygu ve düşüncelerini ön
planda tutarlar (2,10) en az tercih edilenin “değiştiren” olduğu belirtilmektir (19). Bizim çalışmamızda
farklı olarak Kolb’ün tanımladığı değiştiren öğrenme stili ile benzerlik gösteren içe dönük öğrenme
stili olguların % 47’sini oluşturmaktaydı. Bu öğrenme stilindeki öğrencilere sunulan bilgi hakkındaki
belirsizliği belirgin hale getirmek için, düşünmeye
yeterli zaman sağlandığında daha iyi öğrenecekleri
dikkate alınmalıdır.
Çalışmanın Limitasyonları: Araştırmanın genel örneklemi fizyoterapi lisans eğitimi veren tüm fizyoterapi eğitim kurumları olarak düşünülmüş; ancak
yalnızca Turgut Özal Üniversitesi Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon Yüksekokulu öğrencilerini kapsamakla sınırlı kalmıştır. Bu araştırmanın yukarıda
özetlenen sonuçları, yalnızca araştırmanın yapıldığı
eğitim kurumundaki öğrencilerin bireysel öğrenme
stillerini yansıtmaktadır. Fizyoterapi eğitimi veren
diğer kurumlarda da bu konuda daha büyük örneklem gruplarında araştırmaların yapılması gereğine
inanılmaktadır. Her bir kurumun kendi bünyesinde
benzer araştırma yoluyla somut veriler doğrultusunda etkin ve verimli eğitim ortamları oluşturabileceği düşünülmektedir.
Bu çalışmanın temel amacı, genelde eğitimde özelde fizyoterapi eğitiminde etkin ve verimli eğitim
ortamı oluşturmada bireysel öğrenme stilleri ve
stratejilerinin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaktır. Bireysel öğrenme tercihlerinin belirlenmesi
ve ortaya çıkan dağılıma göre eğitim etkinlikleri oluşturulması ile öğrenme etkinliğinin artacağı
düşünülmektedir. Diğer bir deyişle dışa dönük, duyusal, görsel ve sırasal boyutlara önem verilerek
hazırlanan eğitim, fizyoterapi öğrencileri için daha
önemli olacaktır.
Akran eğitimi, grup çalışmaları, vaka tartışmaları,
bilgilerin gerçek yaşamla bağının kurulduğu, sözlü
anlatımların görselleştirildiği uygulamalar, bilginin
tartışıldığı ve denendiği, probleme dayalı çözüm
yollarının arandığı, sorgulama ve işbirlikçi öğrenme
yaklaşımlarını içeren, özellikleri belirtilen 4 farklı
öğrenme stili kategorisine de hitap edecek çeşitlilikte eğitim ortamı ve etkinliklerinin planlanmasının
yararlı olabileceği düşünülmektedir.
rapi lisans eğitimi vermekte olan diğer kurumlarda
da uygulanmasıyla, fizyoterapi eğitiminde bireysel
öğrenme stratejilerinin belirlenmesi ile eğitim ve
öğretimin daha etkin yapılacağını düşünüyoruz.
KAYNAKLAR
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Kolb DA. Experiential Learning: Experience as the source of learning and development. 1st ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice
Hall;1984.
Wessel J, Loomis J, Rennie S, Brook P, Hoddinott J, Aherne M. Learning styles and perceived problem-solving ability of students
in a baccalaureate physiotherapy programme. Physiother Theor
Pract. 1999;15(1):17-24.
Felder RM, Silverman LK. Learning styles and teaching styles in
engineering education. J Eng Educ. 1988;78(7):674-81.
Katz N, Heiman N. Learning style of students and practitioners
in five health profession. Occup Ther J Res. 1991;11(4):239-45.
Cassidy S. Learning styles: An overview of theories, models, and
measures. Edu Psych. 2004;24(4):419-44.
Veznedaroğlu LÖ, Özgür OA. Öğrenme stilleri: tanımlamalar, modeller ve işlevleri. İlköğretim. 2005;4(2):1-16.
Felder RS, Spurlin J. Applications, reliability, and validity of the
index of learning styles. Int J Engineering Educ. 2005;21(1):10312.
Wessel J, Williams R. Critical thinking and learning styles of students in a problem-based, master’s entery-level physical therapy
program. Physiother Theor Pract. 2004;20:79-89.
Milanese S, Gordon S, Pellatt A. Profiling physiotherapy student
preferred learning styles with in a clinical education context.
Physiotherapy. 2013;99(2):146-52. Akturk Z, Acemoğlu H, Set T, Cansever Z, Avsar UZ. Turkish reliability and validity of the Index Learning Styles instrument. HealthMED. 2013;7(2):445-50.
Swanson HL. Influence of metacognitive knowledge and aptitude on problem solving. J Educ Psychol. 1990;82(2):306–14.
Şimşek N. Öğrenme biçimleri envanteri. Eğitim Bilimleri ve Uygulama. 2002;1(1):33-47.
Felder RM, Brent R. Learning by doing. Chem Engr Education.
2003;37(4):282­-83.
Lujan HL, DiCarlo SE. First-year medical students prefer multiple
learning styles. Adv Physiol Educ. 2006;30(1):13-6.
Lujan HL, DiCarlo SE. Too much teaching, not enough learning:
what is the solution? Adv Physiol Educ. 2006;30(1):17-22.
Bozan ÖT, Elibol N, Bakırhan S. Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
bölümü 1. sınıf öğrencilerinin demografik özellikleri ve fizyoterapistlik mesleğine bakış açıları. Fizyoter Rehabil. 2012;23(1)
S:116.
Brown TC, French G. Learning style preferences of occupational
therapy, physiotherapy and speech pathology students: a comparative study. Internet J Allied Health Sci Pract. 2008;6(3):1-12.
Aşkar P, Akkoyunlu B. Kolb Öğrenme Stili Envanteri. Eğitim ve
Bilim. 1993;87:37-47.
Sandmire DA,Vroman KG, Sanders R. The influence of learning
styles on collaborative performances of allied health students in
a clinical exercise. J Allied Health. 2000;29(3):143-9.
Benzer araştırmanın öncelikle Türkiye’de fizyoteTURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
7
Eraslan L, Yuce D, Kermalli AM, Baltacı G. Karpal tünel sendromu olan hastalarda sert bantlama ve gece splintinin ağrı ve fonksiyon üzerine kısa dönem etkilerinin
karşılaştırılması: Randomize klinik çalışma, Turk J Physiother Rehabil. 2014; 25(1): 8-15.
ARAŞTIRMA MAKALESİ
KARPAL TÜNEL SENDROMU OLAN HASTALARDA SERT BANTLAMA VE GECE
SPLİNTİNİN AĞRI VE FONKSİYON ÜZERİNE KISA DÖNEM ETKİLERİNİN
KARŞILAŞTIRILMASI: RANDOMİZE KLİNİK ÇALIŞMA
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)8-15
Leyla ERASLAN, Uzm. Fzt.1
Deniz YÜCE, Dr.2
Abbas Murad KERMALLİ, Dr.3
Gül BALTACI, Prof. Dr.1
Amaç: Bu çalışmanın amacı konservatif tedavide klasik fizyoterapi ve rehabilitasyon yöntemlerine ek olarak kullanılan gece splinti veya sert bant uygulamalarının karpal tünel sendromu
olan hastaların semptomları üzerine kısa dönem etkilerini karşılaştırmaktı.
Gereç ve Yöntem: Elektonöromiyografi sonucuna göre orta şiddetli Karpal Tünel Sendromu
tanısı konulan 30 hasta (yaş ortalaması: 46.2 yıl) çalışmaya dahil edildi. Hastalara 21 seans
klasik fizyoterapi ve rehabilitasyon modalitelerine ek olarak bir gruba gece splinti diğer gruba
ise sert bantlama uygulandı. Hastalar Boston Anketinin Semptom ve Fonksiyon Skalası ve
100 mm’lik Görsel Analog Skala kullanılarak ağrı, parestezi ve fonksiyon açısından tedavi
öncesi ve sonrasında aynı fizyoterapist tarafından değerlendirildi.
Sonuçlar: Gruplar demografik özellikleri bakımından benzerdi. Başlangıç değerleri ile karşılaştırıldığında tedavi sonrasında, Boston Anketi ve Görsel Analog Skalası puanlarına göre her
iki grupta da anlamlı gelişmeler elde edildi (p<0.05). Gruplar arası karşılaştırmalarda, Boston
Anketi ve Görsel Analog Skalasına göre sert bantlama grubunda gece splinti grubuna göre
daha anlamlı sonuçlar elde edildi (p<0.05).
Tartışma: Bu çalışmada Karpal Tünel Sendromlu hastalara uygulanan her iki fizyoterapi ve
rehabilitasyon yaklaşımının ağrıyı azaltmada ve fonksiyonu artırmada etkili olduğu bulundu.
Ancak sert bantlamanın karpal tünel sendromunun neden olduğu semptomların azaltılmasında gece splintine göre daha etkili olduğu görüldü.
Anahtar Kelimeler: Karpal tünel sendromu, atletik bant, splintler, ağrı
RESEARCH ARTICLE
COMPARISON OF SHORT-TERM EFFECTS OF RIGID TAPE AND NIGHT SPLINT
ON PAIN AND FUNCTION IN PATIENT WITH CARPAL TUNNEL SYNDROME: A
RANDOMIZED CLINICAL TRIAL
ABSTRACT
Geliş Tarihi: 23.09.2013 (Received)
Kabul Tarihi: 20.03.2014 (Accepted)
İletişim (Correspondence):
Fzt. Leyla Eraslan
Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri
Fakültesi FTR Bölümü
06100 Ankara-Turkey
Bu çalışma 12th IFSSH and 9th IFSHT
Triennial Congresses New Delhi, India,
March 2013’de sunuldu.
¹ Hacettepe Universitesi Sağlık Bilimleri
Fakültesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Bölümü
2
Hacettepe Universitesi Tıp Fakültesi,
Prevantif Onkoloji Bölümü
3
Özel Veni Vidi Mamak Hastanesi
8
Purpose: The aim of this study was to compare the short-term effects of rigid taping and
night splinting in addition to classical physiotherapy and rehabilitation modalities of conservative treatment, on symptoms of patients with Carpal Tunnel Syndrome.
Material and Method: The study included 30 patients (mean age: 46.2years) diagnosed
as moderately severe Carpal Tunnel Syndrome, according to the electroneuromyographic
findings. In addition to classical physiotherapy and rehabilitation modalities night splint was
applied to a group of patients and rigid taping to other one for 21 sessions. Patients were
evaluated by the same physiotherapist both before and after treatments, in regards to pain,
paresthesia and function, using Symptom and Functional Scales of Boston Questionnaire,
and 100 mm visual analogue scale.
Results: Demographic data were similar in each group. At the end of treatments, both groups
showed significant improvements in Boston Questionnaire and visual analog scale scores,
compared with baseline (p<0.05). In inter-group comparisons, rigid taping group showed
more improvement in Boston Questionnaire and visual analog scale scores compared with
night splinting group (p<0.05).
Discussion: In this study, both physical therapy and rehabilitation modalities, were found
to be effective in decreasing pain and improving function in patients with carpal tunnel syndrome. However, it was concluded that, rigid taping around the wrist is more effective than
night splinting in decreasing symptoms of carpal tunnel syndrome.
Key words: Carpal tunnel syndrome, athletic tape, splints, pain
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Eraslan L, Yuce D, Kermalli AM, Baltacı G.
GİRİŞ
Median sinirin bilek hizasındaki kompresyonu en
sık görülen tuzak nöropatidir ve genel popülasyonun %0.1’ni etkiler (1). Karpal Tünel Sendromu’nun
(KTS) klasik belirtisi olan parestezi ve ağrı; lezyonun proksimaline önkol, omuz ve boyna da yayılma
gösterebilir (2). KTS tanısında son zamanlarda en
yaygın görüş; klinik semptomlar, fizik muayene bulguları ve elektrodiagnostik çalışmaların birlikte değerlendirilmesi gerektiğidir (3-4).
KTS’de tedavide; hafif ve orta dereceli vakalarda
konservatif tedavi uygulanırken ilerlemiş olgularda
cerrahi olarak median sinir gevşetilmektedir. Konservatif tedavi yaklaşımları olarak ise; non-steroid
antienflamatuar ilaç kullanımı, steroid enjeksiyonu
(5) karpal tünel basıncının en düşük olduğu el bileğinin nötral pozisyonunda splint uygulanması ile
sinir ve tendonlara hareketlilik kazandıran egzersiz
programları kullanılmaktadır(6).
KTS’de en çok tercih edilen volar destekli nötral
splintlerdir (6-8). Bileğin nötral pozisyonda splintlenmesindeki amaç, nötral pozisyonda karpal tünel hacminin artırılması ve median sinir üzerindeki
basıncın azaltılmasıdır (7). El bileğinin ekstansiyon
hareketindeki artış karpal tünel basıncının daha
fazla artmasına neden olur (8).
KTS’de sert bant uygulanması ile carpometacarpal
(CMC) ve metacarpophalangeal (MCP) eklemlere uygulanan gerim; karpal tünel basıncını azaltır,
özellikle transvers karpal ligamenti uzatarak sinir
üzerindeki basıncı azaltır ve sinire olan kan akımını
artırır. Ödemi azaltarak sinirin normal fonksiyonuna dönmesine yardım eder. Ayrıca adezyonları ve
kas spazmını azaltır (9).
Literatürde karpal tünel sendromunun konservatif tedavisinde farklı splint türlerinin etkinliklerini
kıyaslayan çalışmalar bulunmasına rağmen gece
splinti ile sert bantlamanın etkinliği bu zamana kadar karşılaştırılmamıştır. Ayrıca KTS’nin tedavisinde bant uygulaması hiç denenmemiş bir yöntemdir.
Bu çalışmanın amacı, karpal tünel sendromunun
konservatif tedavisinde klasik fizyoterapi ve rehabilitasyon ajanlarına ek olarak kullanılan gece splinti veya sert bant uygulamasının karpal tünel sendromunun neden olduğu semptomların azaltılması
üzerindeki etkinliğini karşılaştırmaktı.
GEREÇ VE YÖNTEM
Yaşları 21-71 yıl arasında olan (yaş ortalaması:
46.2 yıl) elektonöromiyografi (ENMG) ile doğrulanmış orta şiddetli (duyusal iletim hızı bozuk, motor
distal latans uzun) KTS tanılı 30 hasta (4 erkek,
26 kadın) çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalara
Amerikan Elektrodiagnostik Tıp Birliği önerilerine
göre ENMG incelemesi yapıldı. Buna göre median ve ulnar sinir motor yanıtları bilek ve önkoldan
uyarı verilerek sırasıyla abductor pollicis brevis ve
abductor digiti minimi kaslarından kayıtlandı.
Median sinir motor (motor NCS) ve duyu sinir iletim
Tablo 1: Tedavi öncesi duysal ve motor EMG sonuçlarının gruplara göre ortalamaları:
PARAMETRELER:
Sağ (N=14)
Latency:(bilek)
SERT BANTLAMA:
Sol (N=10)
4.025 ms
19.845 uV
14.571 cm
37.307 m/s
Sağ (N=14)
4.667 ms
Latency:(dirsek)*
Ampl:(bilek)
Ampl:(dirsek)
Distance:(dirsek)
Velocity:(dirsek)
8.342 ms
7.246 mV
6.75 mV
20.142 cm
55.392 m/s
DUYSAL
Latency:
NCS:(median sinir Peak ampl:
parmak II bilek)*
Distance:
Velocity:
MOTOR
NCS:(median
sinir)
Sağ (N=12)
4.2 ms
16.551 uV
14.5 cm
35.41 m/s
Sol (N=11)
4.54 ms
GECE SPLİNTİ:
Sol (N=10)
4.141 ms
15.741 uV
15.916 cm
39.091 m/s
Sağ (N=13)
4.523 ms
4.11 ms
14.64 uV
13.2 cm
31.98m/s
Sol (N=8)
4.056 ms
8.238 ms
7.309 mV
6.233 mV
20.888 cm
55.855 m/s
8.226 ms
6.376 mV
6.169 mV
20.538 cm
55.769 m/s
7.256 ms
6.575 mV
6.062 mV
20.5 cm
55.325 m/s
*Sert bantlama grubunda bir hastadan bilateral median sinir uyarımında parmaklardan duysal sinir aksiyon potansiyeli (DSAP) elde edilemedi.
Distal motor latans (DML) değerleri çok uzundur.
*Sert bantlama grubunda bir hastanın sağ dirsek seviyesinde motor sinir ileti hızı (MOTOR NCS) elde edilemedi.
*Sert bantlama grubunda iki hastanın sol dirsek seviyesinde MOTOR NCS elde edilemedi.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
9
Karpal tünel sendromu olan hastalarda sert bantlama ve gece splintinin ağrı ve fonksiyon üzerine kısa dönem etkilerinin karşılaştırılması: Randomize klinik çalışma
hızları (duysal NCS), birleşik kas aksiyon potansiyeli
(BKAP) distal latansı, duysal sinir aksiyon potansiyeli (DSAP) başlangıç latansı, BKAP ve DSAP (negatif pik) amplitüdleri kaydedildi. Median sinir motor
distal latansı (DML) 7 cm’den 3,9 msn’yi aşıyorsa ya
da yukarıda tanımlanan 2. parmak bilek ya da avuç
içi-bilek segmentinde duyu iletim hızı 50 m/sn’nin
altında ise orta şiddetli KTS olarak kabul edildi (10).
leri, temizlik işleri, bilgisayar veya daktilo kullanımı,
müzik aleti çalma, vibratuar alet kullanımı gibi tekrarlayıcı hareket öyküsü olup olmadığı, semptomların ne kadar süredir var olduğu sorgulandı. Hastaların tümüne çalışmayla ilgili bilgilendirme yapıldı
ve olur onam formu alındı. Çalışma için Üniversite
Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul
tarafından onay alındı.
17 hasta bilateral, 11 hasta sağ, 2 hasta sol el (47
el) orta şiddetli KTS tanısı konulan 30 hasta dahil
edildi. Hastalar gece splinti ve sert bantlama olmak üzere iki tedavi grubuna ayrıldı (Tablo 1). Buna
göre ilk hasta yazı-tura yöntemi ile bir gruba yerleştirildikten sonra diğer hastalar geliş sıralarına
göre gruplara homojen olarak dahil edildi. 29 hasta
sağ el dominant, 1 hasta ise sol el dominant olarak
kullanmaktaydı (Tablo 2). Hastaların semptomları
(uyuşma, ağrı) ve semptomların süresi (ay olarak)
kaydedildi. Gece ve gündüz semptomların şiddeti
Görsel Analog Skalası (GAS) ile değerlendirildi (010 cm). Tinnel testi, Phalen testi ve tenar atrofi
varlığı kaydedildi. Tinnel testi, karpal tünel üzerine
refleks çekici ile perküsyon uygulanması sonucu
median sinirin duyu alanında parestezi ve elektriklenme hissinin olması halinde pozitif kabul edildi.
Phalen testi, her iki el bileği 90º fleksiyonda, dorsal yüzleri birbirine temas edecek şekilde, bir dakika süre ile tutularak yapıldı ve median sinirin duyu
alanında parestezi ve elektriklenme hissinin olması
durumunda test pozitif kabul edildi.
Hastalar 21 seans fizik tedavi programı öncesinde
ve 21. gün sonunda Boston Karpal Tünel Sendromlu
Hastaları Değerlendirme Anketi ve GAS ile fonksiyonellik, ağrı ve parestezi açısından aynı fizyoterapist tarafından değerlendirildi.
İdiyopatik olguların elde edilmesi için; etiyolojide
distal radius fraktürü gibi travma hikayesi bulunanlar, konnektif doku hastalıkları olanlar, malign
tümör, servikal dejeneratif disk hastalıkları ve
fibromiyalji gibi tedavi sonucunu etkileyebilecek
hastalıkları olanlar ve ENMG sonucuna göre KTS
tanısı konulan ancak Tinnel ve Phalen Testlerine pozitif cevap vermeyen hastalar çalışmaya alınmadı.
Araba kullanımı, dikiş dikme, örgü örme, bahçe iş-
Görsel Analog Skalası: 0 ve 10 noktasının belirtildiği bir cetvel şeklinin üzerinde hastanın hissettiği
ağrı ve parestezi (istirahat-aktivite-gece) şiddetini
işaretlenmesi istenir. Literatürde geçerliliği ve güvenilirliği yüksek olan bir testtir (15).
Değerlendirme:
Boston Karpal Tünel Sendromlu Hastaları
Değerlendirme Anketi: Boston Anketi (BA), hastalığa özgü bir ankettir. Semptom Şiddeti (SŞ) ve
fonksiyonel kapasiteyi (FK) değerlendiren iki skaladan oluşmaktadır (11). Anketin Türkçe geçerlik ve
güvenirliği mevcuttur ve çeşitli çalışmalarda tedavi
etkinliğinin değerlendirilmesinde kullanılması önerilmektedir (12-14). Her maddede 1 ile 5 arasında
puan alan beş ayrı cevap bulunmaktadır. Ortalama
skor, toplam puan soru sayısına bölünerek elde edilir ve 1 ile 5 arasında değişir. Yüksek puan fonksiyonel kapasitenin azaldığını gösterir. Ortalama skor,
semptom şiddeti ve fonksiyonel kapasite için ayrı
ayrı hesaplanır. Semptom skoru 11, fonksiyon skoru
ise 8 sorudan oluşmaktadır.
Hastalar
21
seans
sıcak
uygulamaUltrason - TENS’ten oluşan fizik tedavi programına
alındı. 20 dk sıcak uygulama, 4 dk Ultrason (her ele
2 dk olmak üzere 1.5 W/cm2), 20 dk TENS (con-
Tablo 2: Tedavi gruplarına göre demografik bilgiler.
Tedavi Tipi:
Sert Bantlama (N=15)
Gece Splinti (N=15)
p
Yaş (yıl):
43.47±13.065
48.93 ±11.535
.345
Cinsiyet (Kadın/Erkek):
13/2
13/2
-
VKİ (kg/m2 ):
28.153±5.572
30.347±7.312
.436
Dominant El (Sağ/Sol):
15/-
14/1
-
VKİ: Vücut Kitle İndeksi
10
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Eraslan L, Yuce D, Kermalli AM, Baltacı G.
günü her iki gruba tendon kaydırma, median sinir
kaydırma, el bileği için kuvvetlendirme egzersizleri,
intrinsik kaslara yönelik kuvvetlendirme egzersizleri
özellikle başparmağa yönelik (abduktor pollicis kasına) kuvvetlendirme ve germe egzersizleri ile median sinir germe verildi.
Tendon kaydırma egzersizleri sırasında parmaklar
düz tutma, çengel kavrama, masa üstü, yumruk ve
tam yumruk olmak üzere 5 farklı pozisyona getirildi.
Şekil 1: Gece splinti
tinuous mod) uygulaması günde bir seans haftada
6 seans olarak uygulandı. Bütün hastalar aynı fizyoterapist tarafından tedavi edildi. Tedavinin ilk 6
günü hastalar için aşırı el ve el bileği aktivitelerinin
kısıtlanması önerildi. Tedavinin 6. günü rastgele seçilen 15 hastaya başparmak desteği olmayan gece
splinti önerildi. El bileğinin pronasyon ve supinasyonuna izin verirken fleksiyon, ekstansiyon ve deviasyonuna izin vermeyecek, nötral pozisyonlu ve volar
destekli splint kullanıldı (Şekil 1). Hastalara splintlerini her gece ortalama 8 saat kullanması önerildi.
Diğer 15 hastaya ise yine tedavinin 6. gününden
itibaren 8 şekli sert bantlama uygulaması yapıldı
ve 8 saat sonra çıkarılması söylendi. Sert bantlama
uygulaması başparmak çevresi çapa bağı ile başlayıp CMC eklemin gerilerek fleksör retinakulumun
rahatlatılması ve en son olarak da MCP eklemin
gerilmesi ile başparmak üzerinde son çapa bağı ile
kapatılarak uygulandı (Şekil 2a,2b,2c,2d). Tedavinin
ilk 6 günü hastalara aşırı el ve el bileği aktivitesinin
engellenmesi ve KTS’nin sebep olduğu semptomların azaltılması için istirahat önerildi. Tedavinin 6.
a.
b.
Median sinir kaydırma egzersizleri sırasında median sinirin mobilizasyonu için parmaklar el, el bileği 6 farklı pozisyona getirildi. Birinci pozisyonda el
bileği nötral, başparmak fleksiyonda, 2. pozisyonda
bilek nötral, başparmak ve parmaklar ekstansiyonda, 3. pozisyonda bilek ve parmaklar ekstansiyonda,
başparmak nötral, 4. pozisyonda bilek, başparmak
ve parmaklar ekstansiyonda 5. pozisyonda ön kol
supinasyonda tutuldu, 6. pozisyonda diğer elle başparmağa nazikçe germe uygulandı.
Bütün egzersizlerin sabah öğle akşam olmak üzere günde 3 set uygulaması önerildi. Ayrıca hastalar
egzersizleri yaparken ağrı ve semptomların artması
halinde egzersizlere ara vermeleri konusunda uyarıldı.
Çalışma sırasında yapılan istatistiksel güç analizinde aynı parametreler kullanıldığında elde edilen
klinik farklılık BA ile çalışma gücünün %92 olduğu
ortaya çıkmıştır.
İstatistiksel analiz
Hastaların demografik ve klinik özellikleri tanımlayıcı istatistikler ile analiz edildi. Grup içi tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırmalar için non-parametrik
test olan Wilcoxon testi, tedavi sonrasında gruplar
arası farklılıkların ortaya konulması için non-para-
c.
d.
a: Başparmak çevresi çapa bağı ile başlanır
b: CMC eklemin gerilerek fleksör retinakulumun rahatlatılması
c: MCP eklem gerilerek son çapa ile kapatılması
d: 2. ve/veya 3. bandın ihtiyaç durumunda eklenişi
Şekil 2: Sert bantlama uygulaması
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
11
Karpal tünel sendromu olan hastalarda sert bantlama ve gece splintinin ağrı ve fonksiyon üzerine kısa dönem etkilerinin karşılaştırılması: Randomize klinik çalışma
Tablo 3: Grupların başlangıç değerleri açısından karşılaştırılması.
Boston Skalası tedavi öncesi semptom skoru
Gece Splinti (N=15)
Sert Bantlama(N=15)
Standart
Standart
p
Mean Sapma
Medyan Mean
Sapma
Medyan
35.9
6.9
39.0
34.2
5.7
33.0
.252
Boston Skalası tedavi öncesi fonksiyon skor
24.1
3.6
25.0
23.7
4.5
24.0
.917
Boston Skalası tedavi öncesi toplam
60.13
9.19
62.00
57.87
8.96
57.00
.350
GAS tedavi öncesi ağrı istirahat
3.6
2.3
5.0
2.9
2.6
3.0
.343
GAS tedavi öncesi ağrı aktivite
5.8
3.2
7.0
4.4
2.9
6.0
.087
GAS tedavi öncesi ağrı gece
5.9
4.0
8.0
6.3
3.5
8.0
.899
GAS tedavi öncesi parestezi istirahat
5.3
1.8
5.0
4.9
1.5
5.0
.385
GAS tedavi öncesi parestezi aktivite
7.2
1.9
8.0
6.7
2.3
7.0
.497
GAS tedavi öncesi parestezi gece
9.1
1.7
10.0
9.3
1.7
10.0
.663
GAS: Görsel Analog Skala
metrik test olan Mann Whitney U testi kullanıldı. İstatistiksel hesaplamalar için SPSS 15.0 paket programı kullanıldı. p<0.05 değeri anlamlı kabul edildi.
SONUÇLAR
Çalışmaya dahil edilen tüm bireylerin yaş, boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi (VKI), ağrı süresi, başlangıç GAS, başlangıç BSSS ve başlangıç
BFSS açısından bir fark olmadığı görüldü (p>0.005).
Bu sonuç grupların başlangıç değerleri açısından
homojen dağıldıklarını göstermektedir (Tablo 3).
Grupların tedavi öncesi ve sonrasında elde edilen
verileri karşılaştırıldığında her iki grupta semptomların, ağrı ve parestezinin azalması ile fonksiyonel
durumlarında iyileşme yönünde anlamlı farklılıklar
bulundu (Tablo 4) (Şekil 3).
Sert Bantlama Grubu
Gece Splinti Grubu
Şekil 3: Sert bantlama ve gece splinti gruplarının Boston
Skalası tedavi öncesi ve tedavi sonrası semptom skoru,
fonksiyon skoru ve toplam skor sonuçlarının ortalaması:
SS: Semptom Skoru
FS: Fonksiyon Skoru
TÖ: Tedavi Öncesi
TS: Tedavi Sonrası
Gruplar arası tedavi sonrası elde edilen veriler karşılaştırıldığında ise; sert bantlama uygulanan bireyler lehine splint uygulanan bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılık gösterdiği
saptandı (Tablo 5) (Şekil 4).
TARTIŞMA
Bu çalışmada Karpal Tünel Sendromu tanısı ile gelen hastalara uygulanan her iki fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımının ağrıyı azaltmada ve fonksiyonu artırmada etkili olduğu görüldü. Literatürde
karpal tünel sendromunun konservatif tedavisinde
sert bant uygulaması ile ilgili yapılmış bir çalışmaya
rastlanmadı.
12
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Şekil 4: Boston Anketine göre Sert Bantlama ve Gece Splinti
Gruplarının tedavi sonrası değerlerinin karşılaştırılması
SS: Semptom Skoru
FS: Fonksiyon Skoru
SB: Sert Bantlama
GS: Gece Splinti
Eraslan L, Yuce D, Kermalli AM, Baltacı G.
Tablo 4: Grupların tedavi öncesi ve sonrası verilerinin karşılaştırılması
Tedavi Öncesi
Mean
GECE SPLİNTİ
SERT
BANT LAMA
Boston Skalası semptom skoru
Boston Skalası fonksiyon skoru
Boston Skalası toplam
GAS ağrı istirahat
GAS ağrı aktivite
GAS ağrı gece
GAS parestezi istirahat
GAS parestezi aktivite
GAS parestezi gece
Boston Skalası semptom skoru
Boston Skalası fonksiyon skoru
Boston Skalası toplam
GAS ağrı istirahat
GAS ağrı aktivite
GAS ağrı gece
GAS parestezi istirahat
GAS parestezi aktivite
GAS parestezi gece
35.9
24.1
60.13
3.6
5.8
5.9
5.3
7.2
9.1
34.2
23.7
57.87
2.9
4.4
6.3
4.9
6.7
9.3
Standart
Sapma
6.9
3.6
9.19
2.3
3.2
4.0
1.8
1.9
1.7
5.7
4.5
8.96
2.6
2.9
3.5
1.5
2.3
1.7
Tedavi Sonrası
Medyan
Mean
39.0
25.0
62.00
5.0
7.0
8.0
5.0
8.0
10.0
33.0
24.0
57.00
3.0
6.0
8.0
5.0
7.0
10.0
27.9
20.7
48.4
2.0
4.2
3.4
3.6
4.5
5.2
16.3
13.7
30.1
.1
.9
.8
.8
1.9
2.3
Standart
Sapma
8.8
4.9
13.2
2.0
2.3
3.1
2.2
2.6
2.4
5.3
3.7
8.0
.3
1.5
1.5
1.1
1.8
1.7
Medyan
p
29.0
22.0
52.0
2.0
5.0
3.0
3.0
5.0
6.0
15.0
14.0
29.0
<0.001
<0.001
<0.001
<0.001
2.0
2.0
.001
.003
.001
.007
.034
.022
.020
.002
.004
.001
.001
.001
.005
.003
.002
.001
.001
.001
GAS: Görsel Analog Skala
KTS’nin konservatif tedavisinde kullanılan gece
splinti uygulamasının etkinliğini irdeleyen pek çok
çalışma mevcuttur ancak etkinliği hakkında çelişkili sonuçlar bildirilmektedir (7,8,15-17). Çalışmalar
arasında kullanılan splintin şekli, splintte el bileğinin açısı, kullanılan splintin uzun veya kısa oluşu
açısından farklılıklar mevcuttur. Kruger ve ark. el
bileğinin nötral açıda splintlenmesinin 105 hastanın %67’sinde semptomları azalttığını, ENMG’ de
motor distal latansta istatistik olarak anlamlı azalmanın olduğunu ve eğer splint semptomların başlangıcından itibaren 3 ay içinde kullanılırsa etkinin
en fazla olduğunu bildirmişlerdir (16). Manente ve
ark. kontrollü çalışmalarında 83 hastaya 4 hafta
boyunca splint uygulamışlar, 4 hafta sonra kontrol
grubuna göre BA skorlarında istatistik olarak anlamlı düzelme saptamışlardır (17). Bu çalışmada
tercih edilen volar destekli nötral splint kullanımı
sonunda ise; istirahat ağrısında % 44.7, aktivite
ağrısında %35.9, gece ağrısında %46.3 oranında
azalma gözlendi. Parestezi ise; istirahatta %25.7,
aktivitede %33.2, gece %36.2 oranında azalma
gözlendi. BA skorlarında ise tedavi öncesine göre
%20 düzelme saptandı.
Tablo 5: Gruplar arası tedavi sonrası elde edilen veriler karşılaştırılması
Gece Splinti (N=15)
Ortalama
Boston Skalası tedavi sonrası semptom skoru
Boston Skalası tedavi sonrası fonksiyon skoru
Boston Skalası tedavi sonrası toplam
GAS tedavi sonrası ağrı istirahat
GAS tedavi sonrası ağrı aktivite
GAS tedavi sonrası ağrı gece
GAS tedavi sonrası parestezi istirahat
GAS tedavi sonrası parestezi aktivite
GAS tedavi sonrası parestezi gece
27.9
20.7
48.4
2.0
4.2
3.4
3.6
4.5
5.2
Sert Bant (N=15)
Standart
Sapma
8.8
4.9
13.2
2.0
2.3
3.1
2.2
2.6
2.4
Medyan
Ortalama
29.0
22.0
52.0
2.0
5.0
3.0
3.0
5.0
6.0
16.3
13.7
30.1
.1
.9
.8
.8
1.9
2.3
Standart
Sapma
5.3
3.7
8.0
.3
1.5
1.5
1.1
1.8
1.7
Medyan
p
15.0
14.0
29.0
<0.001
<0.001
<0.001
<0.001
2.0
2.0
<0.001
<0.001
<0.001
.002
.001
.015
<0.001
.006
.002
GAS: Görsel Analog Skalası
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
13
Karpal tünel sendromu olan hastalarda sert bantlama ve gece splintinin ağrı ve fonksiyon üzerine kısa dönem etkilerinin karşılaştırılması: Randomize klinik çalışma
Yapılan bu çalışmada sert bant uygulaması hastanın aktif olarak elini kullandığı gündüz saatlerinde
uygulandı. Hastanın günlük yaşam aktivitelerini
bağımsız olarak yerine getirmesine engel olmamakla birlikte eksternal destek sağlaması ve aynı
zamanda tedavi edici olarak kullanılması açısından
avantajlıdır. Sert bant uygulamasının semptomları azaltması üzerindeki etkisine bakıldığında ise;
istirahat ağrısının %90.9, aktivite ağrısının %75.3
gece ağrısının ise %83.4 oranında azaldığı görüldü.
Parestezi açısından incelendiğinde ise; istirahatta
%82.6, aktivitede %68, gece %75.9 oranında azalma gözlendi. BA skorlarına göre ise; %47 düzelme
saptandı.
Sert bant uygulaması ile karşılaştırıldığında gece
splintlerinin; eli sabit pozisyonda tutan ve harekete
izin vermeyen yapısı sebebiyle hastaların el fonksiyonlarını kısıtladığı görüldü.
Kouyoumdjian ve ark. ise VKİ’nin artışı ile KTS vakalarının artışı arasında anlamlı bir korelasyon saptamışlardır (18). Bu çalışma bu durumu destekler
nitelikteydi. Hastaların büyük çoğunluğunun VKİ
normalin üzerindeydi (ortalama VKİ: 29.3kg/m2).
Yıldız ve ark. KTS tanısı ile başvuran hastaların 4060 yaş arasında bayan hastalar olduklarını belirtmişlerdir (19). Bu durum KTS’nin 40-60 yaş arası
kadınlarda sık oluşu ile uyumlu bir sonuçtur (20). Bu
çalışmada 26 kadın 4 erkek hasta bulunmaktaydı
ve kadın hastaların %60’ı (n=18) 40-70 yaş aralığındaydı.
Khosrawi ve ark. 100 hamile kadın üzerinde yaptıkları çalışmada hamile kadınlarda KTS görülme yaygınlığının özellikle üçüncü trimesterde olmak üzere
fazla olduğunu göstermişlerdir (21). Çalışmaya katılan 5 kadın hasta hamilelik dönemi ve hamilelik
sonrası dönemde ortaya çıkan KTS şikâyetlerine
sahipti.
Literatürde KTS’nin semptom ve klinik bulguları ile
ENMG bulguları arasındaki ilişkinin incelendiği çalışmalar bulunmaktadır (22-24). De Campos ve ark.
yaptıkları çalışmada ağrı ve güçsüzlük semptomlarının median sinir kompresyonu ile negatif ilişki
gösterdiğini, parestezi, gece semptomları ve dizabilitenin elektrofizyolojik olarak KTS saptanan ve
saptanmayan hastalarda farklılık göstermediğini
bildirmişlerdir (22). Klinik semptom ve bulgular ile
14
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
elektrodiagnostik veriler arasında anlamlı bir ilişki
gözlenmemekle birlikte GAS ile Boston Skalası arasında saptanan korelasyon, hastaların günlük yaşam aktivitelerinin belirgin olarak etkilendiğinin bir
göstergesidir. Klinik olarak tespit edilen semptom
ve bulgular karpal tünel sendromunun tanısında
kullanılamasa da, tedavinin etkinliğinin değerlendirilmesinde ve hastaların takibinde yararlı olacağı
kanısındayız.
Yıldız ve ark. KTS’li hastalarda kavrama ve bilek kas
gücünün sağlıklılara göre belirgin derecede azaldığını bu nedenle hafif ve orta dereceli KTS tedavisinde palmar kaslara ek olarak el bileği kaslarına
yönelik kuvvetlendirme egzersizlerinin tedavide yer
alması gerektiğini belirtmişlerdir (19). KTS’nin tedavisinde elin intrinsik kaslarına ek olarak el bileği
kaslarına yönelik kuvvetlendirme eğitiminin tedavinin başarısını artıracağını ayrıca kuvvet kayıplarında ağrının da etkili olması nedeniyle ağrıyı izleme
ve giderme yöntemlerinin de mutlaka değerlendirme ve tedavide yer alması gerektiğini düşünmekteyiz.
Yapılan bu çalışma ile sert bant uygulamasının
karpal tünele ait semptomları azaltmada etkili bir
yöntem olduğu görüldü. Sert bant uygulamasının
herhangi bir yan etkisi olmamasına rağmen lateks
içeriği nedeniyle bazı hassas hastalarda (3/15) tekrarlı uygulama sonucu yüzeyel deri irritasyonları
gözlendi.
Limitasyonlar: Her iki tedavi yöntemi de karpal tünel sendromuna ait semptomları azaltmada etkili
olmasına rağmen sert bant uygulanan hastalardan
ağrı-parestezi ve fonksiyonellik açısından splint
uygulanan hastalara göre daha anlamlı cevaplar
elde edildi. Ancak sert bant fizyoterapist tarafından
uygulanmasını gerektirdiğinden buna karşın splint
kullanımının kolay olması açısından hastalar için
tercih edilebilir.
Fizyoterapi ve rehabilitasyonda KTSli hastaların
gece splinti ve sert bantlamanın ağrı ve fonksiyon üzerine etkin olarak tedaviye katkısı olduğunu
gösteren bu çalışma sonuçları fizyoterapistlere yol
gösterici olabilir.
Eraslan L, Yuce D, Kermalli AM, Baltacı G.
KAYNAKLAR
1.
Stewart JD. Compression and entrapment neuropathies. In: Dyck
PJ, Thomas PK, editors. Peripheral Neuropathy. 3rd ed Philadelphia: W.B. Saunders Company, 1993. p. 961-79.
2. Storm S, Beaver SK, Giardino N, Kliot M, Franklin GM, Jarvik
JG, et al. Compliance with electrodiagnostic guidelines for patients undergoing carpal tunnel release. Arch Phys Med Rehabil
2005;86(1):8-11.
3. Jablecki CK, Andary MT, So YT, Wilkins DE, Williams FH. Literature review of the usefulness of nerve conduction studies and electromyography for the evaluation of patients with carpal tunnel
syndrome. AAEM Quality Assurance Committee. Muscle Nerve.
1993;16(12):1392-414.
4. Chan L, Turner JA, Comstock BA, Levenson LM, Hollingworth W,
Heagerty PJ, et al. The relationship between electrodiagnostic
findings and patient symptoms and function in carpal tunnel syndrome. Arch Phys Med Rehabil 2007;88(1):19-24.
5. Ekim A, Armagan O, Tascioglu F, Oner C, Colak M. Effect of low
level laser therapy in rheumatoid arthritis patients with carpal
tunnel syndrome. Swiss Med. Wkly. 2007;137(23-24):347-52.
6. McLellan DL, Swash M. Longitudinal sliding of the median nerve
during movements of the upper limb. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1976;39(6):566-70.
7. Gelberman RH, Hergenroeder PT, Hargens AR, Lundborg GN,
Akeson WH. The carpal tunnel syndrome. A study of carpal canal
pressures. J Bone Joint Surg Am. 1981;63(3):380-3.
8. Luchetti R, Schoenhuber R, Nathan P. Correlation of segmental
carpal tunnel pressures with changes in hand and wrist positions
in patients with carpal tunnel syndrome and controls. J Hand
Surg Br.1998;23(5):598-602.
9. Atchison JW, Stoll S, Gilliar WG. Manipulation, traction and massage. In: Braddom RL, eds. A text book of Physical Medicine and
Rehabilitation. Philadelphia: W.B. Saunders Company; 1996. p.
421-48.
10. Stevens JC. AAEM Minimonograph #26: the electrodiagnosis of
carpal tunnel syndrome. American Association of Electrodiagnostic Medicine. Muscle Nerve. 1997;20:1477-86.
11. Levine DW, Simmons BP, Koris MJ, Daltroy LH, Hohl GG, Fossel
AH, et al. A self-administered questionnaire for the assessment
of severity of symptoms and functional status in carpal tunnel
syndrome. J Bone and Joint Surg. 1993;75(11):1585-92.
12. Heybeli N, Ozerdemoglu RA, Aksoy OG, Mumcu EF. Karpal tünel
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
sendromu: Cerrahi tedavi izleminde fonksiyonel ve semptomatik
skorlama. Acta Orthop Traumatol Turc. 2001;35:147-51.
Heybeli N, Kutluhan S, Demirci S, Kerman M, Mumcu EF. Assessment of outcome of carpal tunnel syndrome: A comparison of
electrophysiological findings and self-administered Boston questionnaire. J Hand Surg Br. 2002;27(3):259-64.
Mondelli M, Reale F, Sicurelli F, Padua L. Relationship between
the self-administered Boston questionnaire and electrophysiological findings in follow-up of surgically-treated carpal tunnel
syndrome. J Hand Surg Br. 2000;25(2):128-34.
Revill SI, Robinson JO, Rosen M, Hogg MI. The reliabilty of a linear analogue for evaluating pain. Anaesthesia. 1976;31(9):11918.
Kruger VL, Kraft GH, Deitz JC, Ameis A, Polissar L. Carpal tunnel
syndrome: objective measures and splint use. Arch Phys Med Rehabil. 1991;72(7):517-20.
Manente G, Torrieri F, Di Blasio F, Staniscia T, Romano F, Uncini A. An innovative hand brace for carpal tunnel syndrome: A
randomized controlled trial. Muscle Nerve. 2001;24(8):1020-5.
Kouyoumdjian JA, Morita MD, Rocha PR, Miranda RC, Gouveia
GM. Body mass index and carpal tunnel syndrome. Arq Neuropsiquiatr. 2000;58(2A):252-6.
Yıldız A, Gurses NH, Issever H, Aksoy C. Karpal tünel sendromlu kadınlarda el bileği kas kuvveti, kavrama kuvveti ve ağrının
değerlendirilmesi: pilot çalışma. Fizyoterapi Rehabilitasyon.
2008;19(2):79-84.
Yıldızhan A, Abken A. Karpal tünel sendromunun teşhisi ve operasyon endikasyonunun konmasında EMG’nin yeri. Düşünen
Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi.1991;4:41-4.
Khosrawi S, Maghrouri R. The prevalence and severity of carpal
tunnel syndrome during pregnancy. Adv Biomed Res. 2012;1:43.
De Campos CC, Manzano GM, Leopoldino JF, Nobrega JA, Sanudo
A, de Araujo Peres C, et al. The relationship between symptoms
and electrophysiological detected compression of the median
nerve at the wrist. Acta Neurol Scand. 2004;110(6):398-402.
Ferry S, Silman AJ, Pritchard T, Keenan J, Croft P. The association
between different patterns of hand symptoms and objective evidence of median nerve compression: a community-based survey.
Arthritis Rheum. 1998;41(4):720-4.
Gündüz OH, Borman P, Bodur H. Karpal tünel sendromlu hastalarda el bilek boyutları, klinik ve elektrodiagnostik özellikler. Fiziksel Tıp Rehabil Derg. 2003;49(1):22-6.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
15
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M. Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi,
Turk J Physiother Rehabil. 2014; 25(1): 16-27.
ARAŞTIRMA MAKALESİ
TÜRKİYE’DE FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON FAKÜLTE
YÜKSEKOKULLARININ İNCELENMESİ VE MÜFREDAT ANALİZİ
BÖLÜMÜ/
Amaç: Türkiye’deki fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizlerinin yapılmasıdır.
Yöntemler: Fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fakülte bölümü/yüksekokulları Yüksek Öğretim Kurulu ve T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi web sayfalarından belirlenmiştir. Bu bölüm ve okulların kuruluş tarihleri, kontenjanları, mezun verip
vermedikleri, müfredatları ve öğretim üye sayıları incelenmiştir.
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)16-27
H. Nilgün GÜRSES, Prof. Dr.
İpek ALEMDAROĞLU, Yrd.Doç.Dr.
Müberra TANRIVERDİ, Ar. Gör.
Sonuçlar: 2012 kayıtlarına göre fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü/yüksekokulu kuran
56 üniversite [32 devlet (%57.14), 24 vakıf (%42.85)] belirlenmiştir. Üniversitelerin 37’sinde
(%66.07) eğitimin başladığı, öğrenci kontenjanının ortalama 64.86±19.62 kişi olduğu; 2556
öğrencinin öğrenime başladığı belirlenmiştir. Web sayfası taramasından 37 fakülte bölümü/
yüksekokulunun 25’inin (%67.5) müfredatına ulaşılmıştır. Toplam ders kredileri ortalama
184.74±26.38; ders sayıları 81.96±20.86; ders saatleri 245.08±43.64’tür. Toplam mesleki
ders sayısı ortalama 35.48±6.66; kredisi 88.18±15.68; saati 161.60±30.01’dir. Fakülte bölümü/yüksekokullarında toplam 191 öğretim üyesi bulunduğu, bunların 148’inin (%77.48) fizyoterapist olduğu belirlenmiş ve fizyoterapist öğretim üyesi sayısının fakülte bölümü/yüksekokulu başına ortalama 4.54±6.18 olduğu hesaplanmıştır.
Tartışma: Fizyoterapist öğretim üye sayılarının yeterli sayıya ulaşamaması bazı fakülte bölümü/yüksekokullarının kontenjan alamamasına, bazılarında ise mezuniyet sonrası eğitiminin
yapılamamasına neden olmuştur. Meslek derslerinin sayısı ve saatleri göz önüne alındığında
fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü/yüksekokullarının fizyoterapist öğretim üyeleri ile açılması, müfredatların standardize edilmesi ve web sitelerinin güncellenmesi gerekliliği ortaya
çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: Müfredat, fizyoterapi rehabilitasyon, eğitim
RESEARCH ARTICLE
Geliş Tarihi: 25.09.2013 (Received)
Kabul Tarihi: 05.03.2014 (Accepted)
İletişim (Correspondence):
H. Nilgün Gürses, Prof. Dr.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Sağlık
Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve
Rehabilitasyon Bölümü, Adnan
Menderes Bulvarı (Vatan Caddesi),
34093, Fatih, İstanbul, Türkiye
E-posta: [email protected]
Tel: 05325139057
Bu makale, 9-11 Mayıs 2013’te
Denizli’de düzenlenen 4. Ulusal
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Kongresi’nde ‘Türkiye’de Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon Fakülte/Yüksekokul
Bölümlerinin Müfredat Analizi’ başlığı
altında sözel bildiri olarak (S23)
sunulmuştur.
Bu makalenin hiçbir aşamasında
herhangi bir kuruluştan destek
alınmamıştır.
Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Sağlık
Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve
Rehabilitasyon Bölümü, İstanbul.
16
INVESTIGATION AND CURRICULUM ANALYSIS OF THE PHYSIOTHERAPY AND
REHABILITATION FACULTY DEPARTMENT/SCHOOLS IN TURKEY
ABSTRACT
Purpose: To investigate the physiotherapy and rehabilitation faculty department/schools in
Turkey and analyze their curriculums.
Methods: The faculty department/schools that are giving the education in the physiotherapy and rehabilitation field of science were determined from the websites of ‘The Council
of Higher Education’ and ‘Turkish Republic Student Selection and Placement Center’. The
establishment dates, quotas, graduations, curriculums and instructors of these department/
schools were analyzed.
Results: Fifty-six university [32 government (%57.14), 24 foundation (%42.85)] in physiotherapy and rehabilitation field of science were determined according to the 2012 records.
Thirty-seven (%66.07) universities and 2556 students have started the education and student quota was aproximately 64.86±19.62 people. Twenty-five (%67.5) of 37 faculty department/school’s curriculum were available on website. Means of total course credits was
184.74±26.38, number of courses was 81.96±20.86 and hours was 245.08±43.64. Means
of total number of professional courses, credits and hours were, respectively, 35.48±6.66,
88.18±15.68 and 161.60±30.01. A total of 191 lecturers were found to exist in faculty department/schools and 148 (%77.48) of them were physiotherapists. It was determined that
the number of physiotherapist lecturers per faculty department/schools was 4.54±6.18.
Discussion: Insufficient number of physiotherapist lecturers caused the problem to open
quotas and give education after graduation in some faculty department/schools. When the
numbers and hours of the professional courses are considered, the necessity of physiotherapist lecturers in the opening of physiotherapy and rehabilitation faculty department/schools
is determined. It must be indicated that curriculums should be standardized and websites
should be updated.
Key words: Curriculum, physiotherapy rehabilitation, education
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
GİRİŞ
‘World Confederation of Physical Therapy (WCPT)’’nin tanımına göre fizyoterapistler, bireylerin
hareket ve fonksiyonel becerilerini restore etmek,
devam ettirmek ve geliştirmek için hizmet verirler.
Fizyoterapistler; yaşlanma, yaralanma, hastalık,
bozukluk veya çevresel faktörler nedeniyle kişilerin
hareket ve fonksiyonlarının tehlike altına girdiği
hayatlarının herhangi bir evresinde onlara yardımcı
olabilirler. Fizyoterapistler bireylerin fiziksel, psikolojik, emosyonel ve sosyal iyi olma halini geliştirerek yaşam kalitelerinin artırılmasına yardımcı olurlar. Sağlığın koruma, tedavi/müdahale, habilitasyon
ve rehabilitasyon gibi alanlarında çalışırlar (1).
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) tanımına göre ise
fizyoterapistler, insanlardaki motor fonksiyonları
restore etmek veya geliştirmek, hareket kabiliyetini
artırmak, ağrılı durumların tedavisini gerçekleştirmek ve yaralanma, hastalık veya diğer bozukluk durumlarının getirebileceği fiziksel problemleri tedavi
etmek veya önlemek için değerlendirme yapan, rehabilitasyon programlarını planlayan ve uygulayan
kişilerdir. DSÖ ayrıca fizyoterapistlerin sık görülen
fiziksel rahatsızlıklar ve bozuklukların önlenmesi ve
görüntülenmesi için programlar geliştirip uygulayabileceğini de belirtmiştir (2).
Modern zamanlardaki fizik tedavi alanı Britanya’da
19. yüzyılın ikinci yarısında kurulmuştur. Dünyada
ilk fizik tedavi okulu 1. Dünya Savaşı sonrası ‘Walter
Reed Army Hospital’, Washington, DC, Amerika’da
açılmıştır (3). İlk fizyoterapi araştırması ise Amerika’da Mart 1921’de ‘The P.T. Review’ adı altında
yayınlanmıştır (4). Ülkemizde fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitimi veren ilk okul 1961 yılında Hacettepe Üniversitesi’nde kurulmuştur. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de fizyoterapi ve rehabilitasyon
mesleği giderek gelişmekte ve yaygınlaşmaktadır.
Bu bağlamda fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte
bölümü/yüksekokullarının (fb/yo) sayısı da her geçen yıl artmaktadır.
Mesleğin artan bir hızla yaygınlaşması, eğitim
programlarının gözden geçirilmesi ve başarısının
sorgulanmasını gündeme getirmiştir. Fizyoterapi
ve rehabilitasyon eğitiminin başarısının; standart
uygulanan, ölçülebilir ve geliştirilebilir gerçekçi bir
eğitim müfredatının hazırlanması ile mümkün olduğu belirtilmiştir (5).
Broberg ve ark. fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanı müfredatlarını küreselleştirmek, böylece
fizyoterapi eğitiminde uluslararası görüşmeleri sağlamak için kavramsal bir çerçeve geliştirilip
tanımlamıştır (6). Oluşturulan çerçeve, fizyoterapi
ve rehabilitasyon müfredatlarının planlanmasında
dikkate alınması gereken 3 unsuru içermektedir.
Bunlardan birincisi, fizyoterapinin içeriği ve bilgi
temeli; ikincisi öğrenme veya öğrencinin öğrenme
süreci; üçüncüsü ise fizyoterapinin uygulanma veya
kullanılma yolları ile ilişkili sosyo-kültürel yönüdür.
İçerikte fizyoterapinin temel yapı taşları tanımlanmakta; vücut, hareket-etkileşim ve fizyoterapinin
bilimsel temelli olması gerekliliği belirtilmektedir.
Öğrenme ve sosyo-kültürel unsurlar çerçevenin
farklı parçalarını oluşturmaktadır. Bununla beraber,
yukarıda bahsedilen tüm unsurlar birbiri içerisine
geçmiştir ve teorik ile pratik entegrasyonu yansıtmıştır (6). Literatürde fizyoterapi ve rehabilitasyon
bilim alanının eğitimi ile ilgili Avustralya, Amerika
ve Kanada’da akreditasyon raporları ve rehberler
yayınlanmıştır (7-10). Ülkemizdeki literatüre bakıldığında, Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanı için geliştirilmiş ortak bir müfredata yada
eğitim programını kapsayan bir çalışmaya rastlanmamıştır.
Türkiye Fizyoterapistler Derneği (TFD), Bilim Eğitim Araştırma Komisyonu’nu (BEAK) oluşturmuştur.
BEAK, fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanının
eğitimi ile ilgili toplantılar yapmaktadır ancak henüz bir rehber yayınlanmamıştır (11).
Çalışmamızın amacı, Türkiye’deki fizyoterapi ve rehabilitasyon fb/yo’larını inceyerek müfredat analizlerini yapmak ve öğretim üyelerinin dağılımlarını
belirlemektir.
Yöntemler
Ülkemizde fizyoterapi eğitimi vermek için kurulan
fb/yo’larının müfredat analizini yapmak için Yüksek
Öğretim Kurulu (YÖK), T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ve fb/yo’ların resmi web
sayfaları incelenmiştir (12,13).
YÖK web sayfası taranarak ülkemizde kurulmuş
olan devlet ve vakıf üniversitelerindeki fizyoterapi
ve rehabilitasyon fb/yo’ları belirlenmiştir (12) (EK1).
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
17
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi
Şekil 1. Türkiye’de fb/yo sayılarının kuruluş yıllarına göre
dağılımları
Şekil 2. Fb/yo’larda okutulan zorunlu/seçmeli ders sayısı
dağılımı
2012 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı (ÖSYS)
Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu’ndan faydalanılarak fb/yo güncel kontenjanları
kaydedilmiştir (13). ÖSYM her yıl hangi fb/yo’nun
ne kadar öğrenci kontenjanı alacağını belirlemektedir. Öğrencilerin öğrenci seçme sınavında aldıkları
puan, okuyacakları üniversite bölümü tercihleri ve
ÖSYM’nin kontenjanlarına göre öğrenci yerleştirme
yapılmaktadır. ÖSYM tarafından kontenjan verilmesi, yeni kurulan fb/yo’nun eğitime başlayabileceğini göstermektedir. Eğitime devam edenlerde ise
kontenjan, o fb/yo’nun kaç öğrenciye eğitim verme
kapasitesinin olduğunu göstermektedir.
e. Mesleki dersler, derslerin kredileri, sayıları ve fb/
yo sayısına göre dağılımları,
2007 ve 2012 ÖSYS Yükseköğretim Programları ve
Kontenjanları Kılavuzlarından ise son 5 yılda kurulan fb/yo sayıları ve kontenjanları hesaplanmıştır
(13,14).
f. İkinci, üçüncü ve son sınıf staj süreleri (haftalık
saatleri),
İkinci ve üçüncü sınıf yaz stajları haftalık saat ortalamaları haftalık çalışma saati olan 40 ile çarpılarak
yaz stajı/klinik çalışması için geçirilen süre hesaplanmıştır. Son sınıf stajı/klinik çalışmasının haftalık
saat ortalaması her iki sömestrdeki akademik süre
ile çarpılarak son sınıfta klinik çalışma için geçirilen
toplam süre hesaplanmıştır.
• Akademik kadrolardaki toplam öğretim üyesi
sayıları ve fizyoterapist kökenli öğretim üyeleri
sayıları incelenmiştir.
Okulların resmi web sayfalarına bakılarak;
ÖSYM tarafından 2012 yılında kontenjan verilmeyen, resmi web sayfalarından 4 yıllık müfredatlarına
ulaşılamayan fb/yo’lar analize dahil edilmemiştir.
• Kuruluş tarihleri,
İstatistiksel Analiz
• Mezun verip vermedikleri,
a. Toplam ders kredileri, ders sayıları ve saatleri
(teorik/pratik ders saatleri),
Çalışmamızda toplanan verilerin analizinde SPSS
18.0 istatistiksel analiz programı kullanılmıştır. Ölçümle belirtilen değişkenler için tanımlayıcı istatistikler yüzdelikler, ortalama, standart sapma ve minimum-maksimum değerleri ile belirtilmiştir.
b. Zorunlu - seçmeli ders sayıları,
Sonuçlar
c. Tümünün aldığı zorunlu ortak dersler, derslerin
kredileri ve sayıları,
YÖK web sayfası taranarak elde edilen bilgilere
göre, fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında
kurulan 32 devlet (% 57.14), 24 vakıf (% 42.85) toplam 56 üniversite belirlenmiştir (EK-1).
• Müfredatları,
d. Mesleki – tıp bilimleri dersleri, derslerin kredileri
ve sayıları,
18
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
EK 1. Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fakülte/yüksekokul bölümleri (www.yok.gov.tr)
OKUL LİSTESİ
1.
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Kemal Demir Fizik Tedavi Ve
Rehabilitasyon Yüksekokulu
Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
Ahi Evran Üniversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon Yüksekokulu
Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Avrasya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Bahçeşehir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Balıkesir Üniversitesi Balıkesir Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
Bingöl Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Bitlis Eren Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Bülent Ecevit Üniversitesi Zonguldak Sağlık Yüksekokulu
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Çankırı Karatekin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Doğu Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
Dokuz Eylül Üniversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon
Yüksekokulu
Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Fizik
Tedavi Ve Rehabilitasyon Bölümü
İnönü Üniversitesi Malatya Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
İstanbul Arel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
İstanbul Bilgi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
İstanbul Bilim Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
30. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
31. İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
32. İzmir Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
33. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
34. Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
35. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
36. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
37. Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
38. Lefke Avrupa Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
39. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
40. Mevlana Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Yüksekokulu Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
41. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Muğla Sağlık Yüksekokulu
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
42. Mustafa Kemal Üniversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon
Yüksekokulu
43. Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi
Ve Rehabilitasyon Bölümü
44. Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
45. Pamukkale Üniversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon
Yüksekokulu
46. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Güneysu Fizik Tedavi Ve
Rehabilitasyon Yüksekokulu
47. Siirt Üniversitesi Siirt Sağlık Yüksekokulu Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
48. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi
Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Bölümü
49. Şifa Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
50. Toros Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizik Tedavi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
51. Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
52. Turgut Özal Üniversitesi Fizik Tedavi Ve Rehabilitasyon
Yüksekokulu
53. Uşak Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Fizik Tedavi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
54. Yeditepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
55. Yeni Yüzyıl Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
56. Zirve Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi Ve
Rehabilitasyon Bölümü
ÖSYM’nin 2012 ÖSYS tercih kılavuzundan elde edilen bilgilere göre fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim
alanında eğitim vermek için kurulan fb/yo’dan 37
(% 66.07)’sinde eğitim süreci başlamıştır (13). 2012
kayıtlarına göre, fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim
alanında eğitime devam etmekte olan fb/yo’da öğrenci kontenjanı 30-108 (n=37, X=64.86±19.62)
arasında değişmektedir. Kontenjanlarına göre fb/
yo sayısı hesaplanmıştır. Buna göre; fizyoterapi
ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fb/
yo’lardan 37’sindeki kontenjan dağılımlarına bakıldığında; 6 fb/yo’da 60’ar, 4 fb/yo’da 67’şer, 3 fb/
yo’da 40’ar, 2 fb/yo’da 50’şer, 2 fb/yo’da 70’er, 2
fb/yo’da 72’şer, 2 fb/yo’da 80’er, 2 fb/yo’da 88’er, 2
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
19
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi
Tablo 1. Sağlık bilimleri temel alanına giren temel tıp bilimleri, dahili tıp bilimleri ve cerrahi tıp bilimleri derslerinin aynı isim altında okutulduğu fb/yo sayı ve yüzdeleri.
Tıp bilimleri dersleri
Derslerin aynı isim altında okutulduğu fb/yo sayı ve yüzdeleri (n=25)
Sayı (n)
Yüzde (%)
Temel Tıp Bilimleri Dersleri
Anatomi
24
96
Fizyoloji
24
96
Fonksiyonel nöroanatomi
22
88
Patoloji
19
76
Biyoistatistik
15
60
Mikrobiyoloji
9
36
Parazitoloji
9
36
Histoloji
8
32
Nörofizyoloji
8
32
Biyokimya
8
32
Biyofizik
6
24
Tıbbi Biyoloji ve Genetik
6
24
Epidemiyoloji
4
16
Araştırma Yöntemleri
3
12
Sağlık Bilimlerinde Araştırma Yöntemleri
3
12
Temel tıp bilimleri*
1
4
Nöroloji
17
68
Dahiliye
13
52
Farmakoloji
12
48
Romatoloji
11
44
Radyoloji
10
40
Acil bakım ve ilk yardım
9
36
Pediatrik nöroloji
8
32
Pediatri
6
24
Klinik Bilimler****
6
24
Kardiyoloji
3
12
Göğüs hastalıkları
3
12
Dahili Bilimler**
3
12
Fiziksel tıp ve rehabilitasyon
2
8
Ortopedi
17
68
Nöroşirurji
13
52
Kadın hastalıkları ve doğum
7
28
Cerrahi Bilimler***
4
16
Dahili Tıp Bilimleri Dersleri
Cerrahi Tıp Bilimleri Dersleri
*: Temel tıp bilimleri ders adı altında anatomi, fizyoloji, histoloji, patoloji, biyokimya, biyofizik, mikrobiyoloji, biyoistatistik dersleri
verilmektedir.
**: Dahili tıp bilimleri ders adı altında romatoloji, dahiliye, pediatrik nöroloji, radyoloji, acil bakım ve ilk yardım, kardiyoloji, göğüs
hastalıkları dersleri verilmektedir.
***: Cerrahi tıp bilimleri ders adı altında ortopedi, kadın hastalıkları ve doğum dersleri verilmektedir.
****: Klinik tıp bilimleri ders adı altında dahili ve cerrahi tıp bilimleri dersleri verilmektedir.
20
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
fb/yo’da 98’er, 2 fb/yo’da 108’er kişilik kontenjanlar
olduğu belirlenmiştir. 7 fb/yo’da ise 30, 44, 47, 56,
57, 62 ve 77 kişilik olmak üzere her okulda kontenjanlar farklıdır. 2012 yılında toplam 2556 öğrenci
(devlet: 1439 öğrenci, vakıf: 1117 öğrenci) fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren
bir fb/yo’da öğrenim görmeye başlamıştır.
Fb/yo’ların 19 (%33.92)’unda henüz öğrenci alımı gerçekleşmemiştir. 2012 kayıtlarına göre eğitim vermeye devam eden 37 fb/yo’dan 15 (%
40.54)’inin 2012 kayıtlarına göre mezun verdiği, 22
(% 59.45)’sinin henüz mezun vermediği belirlenmiştir. 37 fb/yo’dan ikisinde (% 5.40) ikinci öğretim de
bulunmaktadır.
Fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim
veren fb/yo sayılarının yıllara göre dağılımı, üniversite web sitelerinde kuruluş tarihleri verilen fb/yo’lar
kaydedilerek belirlenmiştir (Şekil 1). 2007 ve 2012
tercih kılavuzları karşılaştırmasına göre 2007’de 9
üniversiteye fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim vermek üzere 448 kontenjan, 2012’de
ise 37 üniversiteye 2556 kontenjan verilmiştir (13).
Fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitime başlayan 37 fb/yo’nun web sayfaları incelendiğinde 25’inin (% 67.5) müfredatına ulaşılmıştır.
Buna göre 25 fb/yo’da 4 yıllık eğitim süreci içerisinde fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında okutulan derslerin kredileri toplamının 144-249 (n=25;
X=184.74±26.38) arasında; ders sayısı toplamının
ise 53-140 (n=25, X= 81.96±20.86) arasında değiştiği bulunmuştur. Fb/yo’da verilen ders saatleri toplamı ise 176-353 (n=25; X= 245.08±43.64)
arasında değişmektedir. Teorik ders saatleri toplamı 103-198 (n=25; X= 137.48±23.95); pratik ders
saatleri toplamı 48-202 (n=25; X= 107.56±34.07)
arasında değişmektedir. Fb/yo başına düşen zorunlu ders sayısı 31-89 (n=25; X= 62.52±11.32); seçmeli ders sayısı 0-57 (n=24; X= 15.91±14.36) arasında değişmektedir. Zorunlu ve seçmeli ders sayısı
dağılımları Şekil 2’de gösterilmiştir.
Fb/yo’nun tümünde okutulan zorunlu ortak derslerin
‘Türk Dili’ ve ‘Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi’ dersleri olduğu belirlenmiştir. Fb/yo başına ortak derslerin sayısı 1-6 (n=25; X= 3.92±0.75) arasında, kredi
toplamları ise 2-16 (n=25; X= 8.00±2.08) arasında
değiştiği bulunmuştur.
Aynı isim altında okutulan, sağlık bilimleri temel
alanına giren temel tıp bilimleri, dahili tıp bilimleri
ve cerrahi tıp bilimleri dersleri ise Tablo 1’de gösterilmiştir. Fb/yo’daki tıp bilimleri ders sayısı toplamı
4-19 (n=25; X= 12.92±3.71), tıp bilimleri ders kredisi toplamı 19-42 (n=25; X= 32.14±5.76) arasında
değişmektedir. Bazı fb/yo’da tıp bilimleri dersleri
ile fizyoterapi ve rehabilitasyonu birleşik ders olarak verilmektedir. Bu dersler; ortopedik hastalıklar
ve rehabilitasyonu, nörolojik hastalıklar ve rehabilitasyonu, pediatrik hastalıklar ve rehabilitasyonu,
romatolojik hastalıklar ve rehabilitasyonu, kardiyopulmoner hastalıklar ve rehabilitasyonu, kadın doğum hastalıkları ve rehabilitasyonu dersleridir. Bu
birleşik dersler, mesleki dersler içerisinde hesaplamaya alınmıştır.
Fb/yo’daki mesleki ders sayısı toplamı 25-51 (n=25;
X= 35.48±6.66), mesleki ders kredisi toplamı 61132 (n=25; X= 88.18±15.68) ve mesleki ders saati
toplamı [Teorik 46-134 (n=25; X= 72.92±19.76);
pratik 48-142 (n=25; X= 88.68±23.46)] 108-225
(n=25; X= 161.60±30.01) arasında değişmektedir.
Aynı mesleki dersler farklı fb/yo’da farklı adlandırılmış olup, bazı dersler ve içerikleri birleştirilmiştir.
Fb/yo’da okutulan mesleki dersler EK-2’de verilmiştir.
Fb/yo’daki mesleki, tıp bilimleri ve ortak derslerin
dışında kalan diğer derslerin sayısı 2-10 (n=25;
X=4.56±1.82) arasında ve kredi toplamı 3.5-17
(n=25; X=9.22±3.24) arasında değişmektedir. Diğer
dersler kapsamında Fizik (I-II), Bilgisayar (I-II), Davranış Bilimleri (Psikoloji), Tıbbi Terminoloji (I-II), Temel Bilgi Teknoloji Kullanımı (I-II), Sosyolojiye Giriş,
Beslenme İlkeleri, Sağlık Sosyolojisi, İletişim Becerileri, Afet Kültürü isimli dersler yer almaktadır.
Fb/yo’da hazırlık eğitimi dışında, 4 yıl içerisinde
okutulan İngilizce dersi toplam kredisi 0-34 (n=25;
X=10.24±7.35) arasında değişmektedir. 14 fb/yo’da
hazırlık eğitimi verilmektedir (13).
Fb/yo’ların ikinci ve üçüncü sınıf öğrencilerinin yaz
dönemlerinde yaptıkları stajlar, ‘Klinik Çalışma’,
‘Klinik yaz stajı’, ‘Zorunlu yaz stajı’, ‘Klinik uygulama’, ‘Yaz stajı’ isimleri altında geçmiştir. İkinci ve
üçüncü sınıf yaz staj/klinik çalışma süreleri 3-4 hafta (n=16; X=3.62±0.50) arasında değişmektedir.
İkinci sınıf yaz staj/klinik çalışma toplam kredisi,
fb/yo arasında 0-6 (n=18; X=2.83±2.17) arasında
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
21
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi
EK-2. Bölümlerde okutulan mesleki dersler
Zorunlu Mesleki Dersler
Dersin Adı
Sayı (n)
Yüzde
(%)
Dersin Adı
Sayı
(n)
Yüzde
(%)
Kinezyoloji I-II
10
40
Pulmoner Rehabilitasyon
14
56
Biomekanik
8
32
Kardiyak Rehabilitasyon
14
56
Biyomekanik ve Kinezyoloji I-II
8
32
Kardiyo-Pulmoner Rehabilitasyon
5
20
Kinezyoloji
3
12
Kardiyak Fizyoterapi
3
12
Kinezyoloji ve Biyomekanik
2
8
Pulmoner Fizyoterapi
2
8
Patolojik Kinezyoloji
1
4
Kardiyopulmoner Hastalıklar Ve Rehabilitasyonu
2
8
Fonksiyonel Anatomi ve Kinezyoloji I-II
1
4
Pulmoner Solunum Fizyoterapi
1
4
Egzersiz Fizyolojisi
21
84
Rehabilitasyon Yöntemleri I-II
3
12
Uygulamalı Egzersiz Fizyolojisi
4
16
Rehabilitasyon Yöntemleri
1
4
Rehabilitasyon Uygulamaları
1
4
Elektroterapi I-II
15
60
Elektro Fiziksel Ajanlar I-II
4
16
Fiziksel Modaliteler ve Elektroterapi I-II
3
12
Klinik Uygulama I-II
10
40
Elektroterapi
1
4
Klinik Çalışma I-II
8
32
Elektro Fiziksel Tanı ve Tedavi Yöntemleri I-II
1
4
Klinik Stajı I-II
2
8
Elektro Fiziksel Ajanlar ve Hidroterapi
1
4
Klinik Uygulama (2 Sömestır)
1
4
İş Yerinde Uygulama I-II
1
4
Isı-Işık
8
32
Intern I-II
1
4
Isı-Işık ve Hidroterapi
7
28
Nöromusküler Rehabilitasyonda Klinik Uygulama
1
4
Hidroterapi
7
28
Ortopedik Rehabilitasyonda Klinik Uygulama
1
4
Isı-Işık-Su
2
8
Genel Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonda Klinik Uygulama
1
4
Isı-Işık Tedavisi
1
4
Ortez-Protez Klinik Uygulama
1
4
Isı-Işık-Hidroterapi I-II
1
4
Çocuk Hastalıkları Rehabilitasyonunda Klinik Uygulama
1
4
Hidroterapi-Klimatoloji
1
4
4
Hidroterapi ve Kaplıca Rehabilitasyonu
1
4
Kardiyopulmoner Rehabilitasyonda Klinik Uygulama
1
Balneoterapi
1
4
Yoğun Bakım ve Cerrahi Rehabilitasyonda Klinik Uygulama
1
4
Balneoloji ve Tıbbi Klimatoloji
1
4
Toplum Sağlığı Uygulama
1
4
Çocuk Nörolojisi Stajı
1
4
Protez ve Rehabilitasyonu
16
64
El Cerrahisi-Romatoloji Stajı
1
4
Ortez ve Rehabilitasyonu
15
60
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Stajı
1
4
Ortez ve Protez Rehabilitasyonu
6
24
Göğüs Hastalıkları Stajı
1
4
Ortez Rehabilitasyonu
3
12
Kalp Damar Cerrahisi-Kardiyoloji Stajı
1
4
Protez Rehabilitasyonu
2
8
Nöroloji-Nöroşirurji Stajı
1
4
Ortez Biomekani
1
4
Ortopedi Stajı
1
4
Protez Biomekani
1
4
Reanimasyon Stajı
1
4
44
Fizyoterapi ve Rehabilitasyona Giriş
3
12
Psikososyal Rehabilitasyon
11
Fizyoterapiye Giriş
3
12
Psiko-Sosyal Sağlık
1
4
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyona Giriş
1
4
Rehabilitasyonda Psikoloji
1
4
Fizik Tedaviye Giriş
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyona Giriş Rehabilitasyonda Etik
Prensipler
1
4
Nörolojik Rehabilitasyon
15
60
Fizyoterapi ve Rehabilitasyona Giriş- Etik Prensipler
1
4
Nörolojik Rehabilitasyon I-II
3
12
Nörolojik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu
2
8
Nörolojik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu I-II
1
4
Ftr’de Yönetim ve Organizasyon
5
20
Fizyoterapide Yönetim ve Organizasyon
5
20
Sağlıkta Organizasyon ve Yönetim
1
4
Ortopedik Rehabilitasyon
15
60
Yönetim Organizasyon
1
4
Ortopedik Fizyoterapi
3
12
Ortopedik Rehabilitasyon I-II
1
4
Rehabilitasyon ve Etik Prensipler
3
12
Ortopedik Hastalıklarda Rehabilitasyon
1
4
Psikososyal Rehabilitasyon ve Etik
2
8
Ortopedik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu I-II
1
4
Rehabilitasyon ve Etik
2
8
Ortopedik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu
1
4
Fizyoterapide Etik
2
8
Ortopedik ve Romatizmal Hastalıklar Rehabilitasyonu I-II
1
4
Ortopedik ve Romatizmal Hastalıklar
1
4
Etik
1
4
Rehabilitasyonda Etik
1
4
22
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
Tıbbi Etik
1
4
Romatolojik Rehabilitasyon
5
20
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonda Etik Prensipleri
1
4
Romatizmal Hastalıklarda Rehabilitasyon
4
16
Mesleki Sorumluluk ve Etik
1
4
Romatolojik Fizyoterapi
1
4
Rehabilitasyon ve Etik Değerler
1
4
Romatizmal Hastalıklar ve Rehabilitasyonu I
1
4
Fizyoterapide Yönetim –Organizasyon ve Etik
1
4
Romatolojik Hastalıklarda Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
1
4
Hasta İle İletişim
1
4
El Rehabilitasyonu
2
8
İletişim Becerileri
1
4
Hasta Fizyoterapist İlişkileri ve İletişim
1
4
Pediatrik Rehabilitasyon
16
64
Pediatrik Rehabilitasyon I-II
2
8
Sağlıklı Yaşam ve Egzersiz
2
8
Pediatrik Fizyoterapi
2
8
Fiziksel Aktivite ve Sağlık
1
4
Pediatrik Fizyoterapi I-II
1
4
Pediatrik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu
1
4
Pediatrik Hastalıklar ve Rehabilitasyonu I-II
1
4
Sporda Fizyoterapi
12
48
Sporcu Sağlığı
9
36
Fizyoterapide Özel Konular
17
68
Fizyoterapide Özel Konular I-II
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonda Özel Konular
1
4
Manuplatif Tedavi I-II
11
44
Sporcu Sağlığı ve Fizyoterapisi
3
12
Manipülatif Tedavi Teknikleri I-II
3
12
Sporcu Sağlığı ve Rehabilitasyon
1
4
Manipülasyon Mobilizasyon I-II
2
8
Sporcu Sağlığında Fizyoterapi
1
4
Manuel Teknikler I-II
1
4
Sporda Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
1
4
Manuel Tedavi Teknikleri I-II
1
4
Spor Fizyoterapisi
1
4
Manuel Terapi I-II
1
4
Sporda Fizyoterapi ve Değerlendirme
1
4
Fizyoterapide Manual Yaklaşımlar I-II
1
4
Sportif Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
1
4
Masaj, Mobilizasyon, Manipülasyon Teknikleri I-II
1
4
Sportif Rehabilitasyon
1
4
Masaj I-II
1
4
Manuplatif Fizyoterapi
1
4
Nörofizyolojik Yaklaşımlar I-II
18
72
Manipülasyon ve Mobilizasyon
1
4
Nörofizyolojik Yaklaşımlar I-II Motor Öğrenme I-II
1
4
Manipülasyon Teknikleri
1
4
Nörofizyolojik Yaklaşımlar
1
4
Mobilizasyon Teknikleri
1
4
İş ve Uğraşı Tedavisi
15
60
Fizyoterapide Temel Ölçme ve Değerlendirme
11
44
Ergoterapi
3
12
Fizyoterapide Ölçme ve Değerlendirme
4
16
İş Uğraşı Terapisi I-II
1
4
Fizyoterapide Değerlendirme ve Analiz
2
8
İş ve Uğraşı Terapisi
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonda Ölçme ve Değerlendirme
Yöntemleri
1
4
İş ve Uğraşı Tedavisi I
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonda Ölçme ve Değerlendirme
Yöntemleri I-II
1
4
Günlük Yaşam Aktiviteleri
1
4
Fizyoterapide Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri I-II
1
4
Günlük Yaşam Aktiviteleri ve Yaşam Kalitesi
1
4
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyonda Ölçme ve Değerlendirme
1
4
Fizyoterapide Temel Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri
1
4
Normal Motor Gelişim
15
60
Fizyoterapi Rehabilitasyonda Değerlendirme Analiz
1
4
Normal Gelişim Sağlıklı Yaşam
1
4
Değerlendirme ve Analiz
1
4
Çocuk Gelişimi ve Sağlığı
1
4
Hareket ve Fonksiyon Gelişimi
1
4
Tedavi Hareketleri Prensipleri
15
60
Temel Egzersiz Uygulamaları
2
8
Fizyoterapide Araştırma Yöntemleri
4
16
Tedavi Hareketleri ve Prensipleri I-II
1
4
Fizyoterapide Araştırma Yöntemleri I-II
2
8
Tedavi Edici Egzersizler
1
4
Fizyoterapide Araştırma Metodolojisi
2
8
Terapatik Egzersiz
1
4
Fizyoterapide Araştırma Metadolojisi I-II
2
8
Egzersiz Tedavisinde Temel Prensipler
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Metadolojisi
1
4
Temel Egzersiz Prensipleri
1
4
Araştırma Metadolojisi
1
4
Tedavi Prensipleri
1
4
Bilimsel Araştırma Teknikleri
1
4
Egzersiz Tedavisi ve Uygulama Prensipleri
1
4
Endüstride Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
10
40
Fizyoterapide Araştırma ve Kanıta Dayalı Uygulamalar I-II
1
4
Endüstride Fizyoterapi
2
8
Fizyoterapi ve Rehabilitasyonda Kanıta Dayalı Uygulamalar
1
4
Mesleki Rehabilitasyon ve Endüstride Fizyoterapi
2
8
Fizyoterapide Kanıta Dayalı Yaklaşımlar I-II
1
4
Mesleki ve Endüstriyel Rehabilitasyon
1
4
Kanıta Dayalı Fizyoterapi ve Rehabilitasyon I-II
1
4
Seminer I-II
7
28
Fizyoterapi I-II
2
8
Fizyoterapi Semineri I-II
2
8
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
23
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi
Rehabilitasyon Seminerleri I-II
2
8
Vaka I-II
1
4
Rehabilitasyon Semineri
1
4
Vaka Sunumu
1
4
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Semineri I-II
1
4
Dergi Saati I-II
2
8
Bitirme Projesi I-II
5
20
Proje Uygulaması I-II
2
8
1
4
Evde Rehabilitasyon
2
8
Bitirme Projesi
Bitirme Çalışması
1
4
Cerrahi Rehabilitasyon
1
4
Mezuniyet Projesi
1
4
Koruyucu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
1
4
Kadın Doğum Hastalıkları ve Rehabilitasyonu
3
12
Obstetrik ve Jinekolojik Fizyoterapi
1
4
1
4
Rehabilitasyonda Son Teknolojilerin Kullanımı
1
4
Kadın Sağlığında Fizyoterapi
Kadın Sağlığı ve Fizyoterapi
1
4
Fizyoterapide Klinik Kavramlar
1
4
Kadın Doğum ve Fizyoterapi
1
4
Kadın Sağlığı ve Rehabilitasyonu
1
4
Engelliler ve Turizm
1
4
Ürojinekoloji ve Obstetrik Rehabilitasyon
1
4
Geriatrik Rehabilitasyon
5
20
Halk Sağlığında Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
3
12
Yaşlılarda Fizyoterapi
2
8
Halk Sağlığında Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
2
8
Halk Sağlığında Rehabilitasyon
2
8
Fizyoterapide Klinik Problem Çözme I-II
13
52
Halk Sağlığında Fizyoterapi
2
8
Klinik Problem Çözme I-II
2
8
Halk Sağlığı ve Koruyucu Fizyoterapi Uygulamaları
1
4
Fizyoterapide Klinik Problem Çözme
1
4
Halk Sağlığı ve Toplum Temelli Rehabilitasyon
1
4
Toplum Sağlığında Fizyoterapi
1
4
İşitme ve Konuşma Tedavisi
5
20
Epidemiyoloji ve Halk Sağlığında Fizyoterapi
1
4
İşitme Konuşma Terapisi
3
12
Konuşma Terapisi
1
4
değişirken, üçüncü sınıf yaz staj/klinik çalışma toplam kredisi 0-6 (n=17; X=2.94±2.07) arasında değişmektedir.
Fb/yo’ların son sınıf staj/klinik çalışmaları incelendiğinde staj/klinik çalışma hafta, saat ve kredilerinin müfredatlarda belirtilme şeklinin farklı olduğu
bulunmuştur. Son sınıf staj/klinik çalışmalarının güz
ve bahar sömestrleri için teorik ders saati 0-16 arasında (n=24; X=1.46±2.50) değişmektedir. Son sınıf
staj/klinik çalışması pratik ders saati güz dönemi
için 0-32 arasında (n=24; X=21.13±8.02), bahar
dönemi için 0-32 arasında (n=24; X=21.29±7.95)
değişmektedir. Son sınıf staj/klinik çalışmasının
kredisinin güz dönemi için 2-16 arasında (n=24;
X=11.0±3.69), bahar dönemi için 2-18 arasında
(n=24; X=11.08±3.83) değiştiği bulunmuştur. Son
sınıf staj/klinik çalışması dönem boyu modüller şeklinde uygulanmaktadır.
Ortalama sürelerden yararlanılarak ikinci ve üçüncü
sınıf yaz staj/klinik çalışmaları için geçirilen sürenin
144.8’er saat, son sınıf staj/klinik çalışması için geçirilen sürenin ise her iki sömestr için 593.88 saat
olduğu hesaplanmıştır. Buna göre klinik çalışma için
geçirilen süre toplam 738.68 olarak bulunmuştur.
24
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
56 fizyoterapi ve rehabilitasyon fb/yo’nun web sayfaları tarandığında 33 fb/yo’nun akademik kadrolarına ulaşılmıştır. Buna göre fb/yo akademik kadrolarında fb/yo başına en az 1, en fazla 32, toplam
191 (X=5.66±5.73) öğretim üyesi bulunduğu belirlenmiştir. Fb/yo’daki fizyoterapist kökenli öğretim
üyesi sayısının fb/yo başına 0-32 (X=4.54±6.18)
arasında değiştiği ve toplam 148’inin (% 77.48) fizyoterapist olduğu belirlenmiştir. Geri kalan 43’ünün
(% 22.51) diğer meslek gruplarına mensup olup bu
bölümlerde öğretim üyeliği yapmak üzere fb/yo başına 0-5 (X=1.22±1.58) arasında olacak şekilde dağıldığı belirlenmiştir.
Tartışma
Türkiye’deki fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fb/yo’ların müfredat ve yapılarını incelendiğimiz çalışmamız, bu konuda Türkiye’de
yayınlanan ilk çalışma olması açısından önem taşımaktadır.
Elde edilen sonuçlara göre, fb/yo’ların kuruluş tarihlerinden 1961-2012 arasında toplam 56 fb/yo’dan
45’inin (%80.35) son 4 yıl içinde açıldığı, 22’sinin henüz mezun vermediği belirlenmiştir. Fb/yo kontenjanlarının 30-108 arasında, ortalama 64.86±19.62
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
olduğu görülmüştür. Amerika’da 2012 yılında bölüm
başına düşen kontenjan ortalaması 125 olup dağılım 18-888 arasında değişmektedir (8,9). Son 5
yılda ülkemizde artan fb/yo sayısıyla doğru orantılı
olarak toplam 448 kontenjan sayısının da 2012 yılı
itibariyle 2556’ya çıktığı belirlenmiştir. Türkiye’de
yaklaşık 7000 fizyoterapistin 148’i (%2.11) gibi sayıca düşük bir kısmının fizyoterapi ve rehabilitasyon
eğitimi veren fb/yo’larda akademik kadroda görev
yaptığı belirlenmiştir.
Artan öğrenci sayısına karşın fizyoterapist kökenli
tam zamanlı öğretim üye sayıları fb/yo başına ortalama 4.54 kalarak yeterli sayıya ulaşamamıştır.
Bunun yanı sıra fb/yo’daki öğretim üye sayılarının
dengesiz dağılımı göze çarpmakta, 19 fb/yo’da öğretim üye sayısı ortalama değerin altında kalmaktadır. Meslek derslerinin çokluğu göz önüne alınırsa
ortalama değerin bile çok yetersiz olduğu açıktır.
Fb/yo’lardaki toplam meslek ders saatleri ortalaması 161.60±30.01 olduğundan, her öğretim üyesinin haftada 10 saat mesleki ders verdiği düşünülürse, fb/yo başına 16 fizyoterapi kökenli öğretim
üyesinin istihdam edilmesi gerekmektedir. Ayrıca
bu sayının 5’in altında kalması o fb/yo’larda mezuniyet sonrası eğitiminin yapılamaması gibi çok
önemli bir konuyu da gündeme getirmektedir. Öyle
ki mezuniyet sonrası eğitim için sadece öğretim
üye sayının 5 olması yetmemektedir (12). Yüksek
lisans programı açabilmek için fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında (alan kodu:1024) olan 1’i
profesör en az 2’si doçent olmak üzere 3 öğretim
üyesine ihtiyaç vardır. Doktora programı açabilmek
için ise en az 2’si profesör veya 1’i profesör 2’si doçent olmak üzere toplam 5 öğretim üyesine ihtiyaç
vardır (15,16).
Amerika’da Commission on Accreditation in Physical Therapy Education (CAPTE)’nin 2011-2012 raporunda fizyoterapi ve rehabilitasyon fakültelerinde
çalışan tam zamanlı öğretim üye sayısı ortalaması
10.61 (en az 5, en fazla 30); yarı zamanlı öğretim
üye sayısı ortalaması ise 2.3 (en az 0.1, en fazla
17); toplam ortalama öğretim üye sayısı 12.91 olarak belirtilmiştir. Amerika’da 226 fakültede toplam
tam zamanlı 2082, yarı zamanlı 236 öğretim üyesi
vardır. Yani fakülte başına ortalama 10.25 öğretim
üyesi düşmektedir (8,9). Son 5 yılda fizyoterapi ve
rehabilitasyon fakültelerindeki toplam öğrenci sayısının 17.733’den 24.848’e çıktığı görülmüştür (8,9).
Buna rağmen öğrenci sayısının öğretim üyesi sayısına oranı 11.4 iken; 2012 kayıtlarına göre Türkiye’de bu sayı 37 fb/yo’da 1. sınıflar için öğretim
üyesi başına 17.27 öğrencidir. Bu sayı yalnızca 1.
sınıfların kontenjanları üzerinden hesaplanmış olup,
mezun veren 15 fb/yo ve diğer 2., 3. ve 4. sınıfı okutan fb/yo’lar göz önüne alındığında oranın çok daha
fazla artacağı açıktır. Öğretim üyelerinin yetersiz
sayıda olması ve ihtiyacın giderek artması nedeniyle fb/yo’larda mezuniyet sonrası eğitim (yüksek lisans ve doktora) üzerinde önemle durulmalıdır. Var
olan programların kontenjanları artırılmalı ve öğretim üye sayısı yeterli olanlarda yeni programlar
açılmalıdır.
Ülkemizde fb/yo’ların müfredatlarına yönelik bir
standardizasyon henüz yapılmamıştır. Yurt dışındaki örneklere bakıldığında; Avustralya Melbourne
Üniversitesi’nde ‘Australian Universities Teaching
Committee (AUTC)’ tarafından desteklenen bir proje kapsamında Avustralya’daki fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitiminde müfredatın tanımlaması, açıklaması ve değerlendirmesi yapılmış ve ‘Avustralya
fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitiminde müfredat
gelişimi ve öğrenme çıktıları’ başlığı altında 2005
yılında bir rapor yayınlanmıştır (7). Amerika’da fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanının eğitimi ile
ilgili akreditasyon raporları 1998 yılından itibaren
2 yılda 1 yayınlanmaya başlamış, 2005 yılından itibaren de yıllık olarak yayınlanmaya devam etmiştir.
2011 yılında 206 akredite program üzerinden fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitim programları ile ilgili
rehber yayınlanmıştır. ‘American Physical Therapy
Association (APTA)’ altında kurulan ‘Commission
on Accreditation in Physical Therapy Education
(CAPTE)’ komisyonu, ‘2011-2012 Fact Sheet Physical Therapist Education Programs’ başlıklı rehberi
2013’de güncellemiştir (8,9). Benzer şekilde, 2011
yılında ‘Canadian Council of Physiotherapy University Programs (CCPUP)’, ‘National Association for
Clinical Education in Physiotherapy (NACEP)’, ‘Canadian Physiotherapy Association (CPA)’, ‘Canadian Alliance of Physiotherapy Regulators (The Alliance)’ ve ‘Physiotherapy Education Accreditation
Canada (PEAC)’ kuruluşları, Kanada’daki üniversite
programları için bir müfredat ve klinik eğitim rehberi yayınlamıştır (10). Yukarıda verilen örneklerde
görüldüğü gibi, farklı ülkelerde uzun yıllar boyunca
fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanı müfredatTURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
25
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülte bölümü/yüksekokullarının incelenmesi ve müfredat analizi
larını geliştirmek için çalışmalar yapılmıştır; ancak
ülkelerin eğitim sistemlerindeki alt yapı farklılıkları
nedeniyle bu çalışmalar dünya genelinde de henüz
standardize edilmemiştir.
Ülkemizde fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fb/yo’ların 1. sınıflarında ortak
dersler ve temel bilim dersleri, 2. sınıflarında temel
tıp bilimleri dersleri ve mesleki dersler, 3. sınıflarında teorik ve uygulamalı mesleki dersler okutulmakta olup 4. sınıflarında mesleki derslerin yanı
sıra klinik çalışma ağırlıktadır. Ülkemizde lisans
eğitimleri geleneksel ağırlıklı olmak üzere hibrid
(iki veya daha fazla eğitim/öğretim modelinin bir
arada olması) müfredat modeliyle yapılmaktadır.
Amerika’daki fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülteleri 2011 yılında geleneksel müfredat modelini %
12.4; sistem-temelli modeli % 9.3; modifiye probleme dayalı eğitim modelini % 4.7 oranında kullanırken, bunlara ilave olarak problem temelli ve rehber
temelli müfredat modellerinin iki veya daha fazlasının bir karışımı olan hibrid modelini % 71 oranında
kullanmıştır (8,9). Kanada’daki fizyoterapi ve rehabilitasyon fakültelerinin eğitim sistemleri incelendiğinde, temel bilimler verildikten sonra fizyolojik sistemler (kas-iskelet sistemi, nöromusküler sistem,
kardiyopulmoner sistem) etrafında müfredatlarını
oluşturmuşlardır. Bu nedenle Kanada’nın eğitim
sistemlerinden ‘geleneksel’ ve ‘sistem temelli’ yöntemleri hibrid olarak kullandığı görülmüştür (10).
Fizyoterapi ve rehabilitasyon fb/yo müfredatlarının
kapsamlı olması gerekliliği çeşitli nedenlere dayalıdır. Bu nedenler; bilgi temelini artırmak, sağlıkla
ilgili değişen tedavi yaklaşımları, ‘solo-practice’
(tek başına çalışma koşullarında olma) potansiyelini içermektedir (7). Mesleki derslerimizin çeşitli
olmasının zorunluluğu hem artan bilgi ve devamlı
değişmekte olan sağlıkla ilgili yaklaşımlar, hem de
mezun olduğunda fizyoterapistin kendi başına hasta ile baş etmek zorunda kalması nedeniyledir. Ayrıca ülkemizde mesleki ders isimlerinin aynı içeriğe
sahip olmasına rağmen farklı fb/yo’da farklı isimler
altında verilmesi kargaşaya yol açmaktadır (Bakınız Tablo 1). Bu nedenle ortak içeriğe sahip mesleki
derslerin isimlerinin birleştirilerek ülke içinde standardize edilmesi önem taşımaktadır.
Ülkemizdeki klinik çalışma süresi incelendiğinde
toplam 738.68 saatin Avusturalya ve Kanada’da
26
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
belirlenen klinik çalışma süresi referanslarına uyduğu ve yeterli olduğu görülmüştür (7,10). Ancak fb/
yo’ların bir kısmının müfredatlarında, 2. ve 3. sınıf
yaz stajı/klinik çalışması hakkında hiçbir bilgiye yer
verilmemiş olduğu dikkatimizi çekmiştir. Fb/yo’ların
müfredatlarının, eğitim ile ilgili bilgileri detaylara
yer verecek şekilde içermesi ve web sayfalarında
yayınlaması yeni kurulan veya kurulmuş diğer bölümlere örnek teşkil etmesi açısından önemlidir.
2011 Kanada müfredat rehberinde klinik çalışma
süresinin en az 820 saat ve üzerinde olması gerektiği belirtilmiştir. Bu gereklilik Kanada için fizyoterapide yeterlilik sınavından önce bir uygunluk kriteri
olarak belirlenmiştir (10). WCPT, 1991’de üye ülkelerindeki müfredatlarda fizyoterapi ve rehabilitasyonda klinik çalışma deneyiminin 1000 saat olması
gerekliliğini kaldırmıştır (7).
Ülkemizde staj/klinik çalışmalar rotasyon halinde
yapılarak için kullanılan model, staj/klinik çalışma
ünitelerinde çalışan sayısına göre çoklu süpervizör-tek öğrenci veya çoklu süpervizör-çoğul öğrenci
şeklinde olabilmektedir. Yurt dışında da klinik çalışma modeli olarak yöntem açısından altın bir standart olmadığı, eğitim yöntemlerinin analizinin sistematik derlemesi yapılarak belirtilmiştir (17).
Ülkemizde fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim veren fb/yo’lar lisans derecesiyle mezun vermektedir. Amerika’da 1979-2012 yılları arasında lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleriyle
mezun veren fizyoterapi ve rehabilitasyon fakülteleri 1979 yılında 100’ün altında iken 2012 yılında
doktora derecesi ile mezun veren fakülte sayısı toplam 200’e ulaşmıştır. 1979-2000 yılları arasında lisans mezunu veren fakülte sayısı azalarak 2001’de
yok olurken, aynı yıllarda yüksek lisans mezunu
veren fakülte sayısı artmıştır. 2012’ye gelinirken
yüksek lisans mezunu veren fakülte sayısı giderek
yok olmuş ve yerine ‘Doctor of Physical Therapist’
(DPT) (başlangıç 1995) olarak mezun veren fakülte
sayısı 2012 yılında 226’ya ulaşmıştır (8,9).
Türkiye’de fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında lisans eğitimi veren fb/yo’larda 4 yıllık eğitim
sürecinde okutulan derslerin kredi ortalamasının
184.74 olduğu belirlenmiştir. ‘CAPTE’ verilerine
göre Amerika’da doktora derecesi ile mezun eden
fizyoterapi ve rehabilitasyon fakültelerinde okutulan derslerin kredi ortalamalarının 2011-2012
Gürses HN, Alemdaroğlu İ, Tanrıverdi M.
eğitim/öğretim yılında 227.9 olduğu görülmektedir
(9). Ülkemizde fb/yo’ların lisans derecesi ile mezun
vermesine rağmen kredi ortalamalarının, Amerika’da doktora derecesi ile mezun veren fizyoterapi
ve rehabilitasyon fakültelerindekine yakın olması,
ülkemizde okutulan ders kredilerinin dünya çapında
yeterli olduğunu göstermektedir.
Fizyoterapi ve rehabilitasyon fb/yo’larının ilgili alan
öğretim üyeleri ile açılması önemlidir; çünkü yurt
dışı örneklerinde de olduğu gibi mesleki derslerin
çokluğu nedeniyle eğitimin devam edebilmesi için
fizyoterapist kökenli öğretim üyelerinin olması gerekmektedir. Mesleki derslerde öğretilen yöntemlerin çoğu (manipülasyon-mobilizasyon yöntemlerinin çoğu, nörolojik rehabilitasyonda Brunnstrom ve
Bobath yöntemleri vb.) fizyoterapistler tarafından
geliştirildiği için, mesleki derslerin ve uygulamalarının da fizyoterapist öğretim üyeleri tarafından
verilmesi önem taşımaktadır. Fb/yo’lardaki temel
tıp derslerini vermesi için öğretim üyesi istihdamı
gerekiyorsa bu konuda da ders ağırlığı fazla olan
öğretim üyelerine öncelik verilmelidir. Örneğin tüm
fb/yo’larda temel tıp derslerinden anatomi, fizyoloji, dahili derslerden nöroloji, cerrahi tıp derslerinden
ortopedi, nöroşirurji dersleri daha ağırlıklıdır.
Fb/yo’ların müfredatları incelendiğinde seçmeli
ders sayıları ortalama 15.91 bulunmuştur. Ancak
müfredatlarında seçmeli derslere hiç yer vermemiş
fb/yo’ların olduğu göze çarpmıştır. Bu durum ülkemizdeki bazı müfredatların zayıf noktasını oluşturmaktadır. Fb/yo’ların seçmeli derslere yer vermesi
müfredat değişikliklerinde önemle ele alınmalıdır.
Fizyoterapi ve rehabilitasyon bilim alanında eğitim
veren fb/yo müfredatları belirli aralıklarla ihtiyaçlar
göz önünde bulundurularak güncellenmelidir. Çalışmamızın sonucundan elde edilen verilerin ülkemizde hazırlanacak eğitim programı rehberlerine yol
gösterebileceğini ve ülke çapında fizyoterapi ve rehabilitasyon müfredatlarının standardizasyonu için
önemli bir kaynak olacağı düşüncesindeyiz.
KAYNAKLAR
1.
2.
World Confederation For Physical Therapy [http://www.wcpt.
org] London: What is physical therapy [Internet]. 2014 [cited 26
March 2014]. Available from: http://www.wcpt.org/what-is-physical-therapy.
World Health Organisation [http://www.who.org]. Geneva: Classifying health workers: mapping occupations to the internatio-
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
nal standard classification, Adapted from International Labour
Organization, International Standard Classification of Occupations: ISCO-08 [Internet]. 2013 [cited 23 September 2013]. Available from: www.ilo.org/public/english/bureau/stat/isco/isco08/
index.htm.
Bernard Becker Medical Library Digital Collection, Women in Health Sciences: Health Professions: Development of the field of
physical therapy, Washington University in St. Louis, School of
Medicine, Missouri [Internet]. 2013 [cited 23 September 2013].
Available from: http://beckerexhibits.wustl.edu/mowihsp/health/
PTdevel.htm.
Noble IH. The “P.T. Review”. The P.T. Review. 1921;1:1.
Higgs J, Hunt A, Higgs C, Neubauer D. Physiotherapy education
in the changing international healthcare and educational contexts. Adv Physiother. 1999;1(1):17-26.
Broberg C, Aars M, Beckmann K, Emaus N, Lehto P, Lahteenmaki
MJ, et al. A conceptual framework for curriculum design in physiotherapy education-An international perspective. Adv Physiother. 2003;5(4):161-8.
McMeeken J, Webb G, Krause KL, Grant R, Garnett R. Learning
outcomes and curriculum development in Australian physiotherapy education. Melbourne: The University of Melbourne. 2005.
Commission on accreditation in physical therapy education
(CAPTE). Position papers: accreditation handbook, April 2013.
[updated 20 May 2013; cited 26 March 2014]. Available from:
http://www.capteonline.org/uploadedFiles/CAPTEorg/About_
CAPTE/Resources/Accreditation_Handbook/PositionPapers.pdf.
Commission on accrediation in physical therapy education (CAPTE). Evaluative criteria pt programs, November 2013.[updated
27 February 2014; cited 26 March 2014]. Available from: http://
www.capteonline.org/uploadedFiles/CAPTEorg/About_CAPTE/
Resources/Accreditation_Handbook/EvaluativeCriteria_PT.pdf.
CCPUP, Entry-to-Practice Physiotherapy Curriculum: A Companion Document: Clinical Education Guidelines for Canadian
University Programs The Canadian Council of Physiotherapy
University Programs. 2014 [updated July 2011; cited 26 March
2014]. Available from: http://www.physiotherapyeducation.ca/
Resources/Clin_Ed_Guidelines_FINAL_%202011.pdf.
Elbasan B, Yılmaz GD. Bilim Eğitim Araştırma Komisyonu: Türkiye Fizyoterapistler Derneği. 2014 [güncelleme 2012; Erişim 26
Mart 2014]. Kaynak: http://www.fizyoterapistler.org/Bilim-Egitim-Arastirma-Komisyonu.aspx.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı - Yükseköğretim Kurulu: Üniversitelerimiz. 2014 [erişim 26 Mart 2014]. Kaynak: http://
www.yok.gov.tr/web/guest/universitelerimiz;jsessionid=E26D77171190093D254AB4B87F54549A.
2012 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu. 2014 [güncelleme
2012; erişim 26 Mart 2014]. Kaynak: http://dokuman.osym.gov.
tr/pdfdokuman/2012/OSYS/2012OSYSKONTKILAVUZ.pdf.
2007 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi (ÖSYS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu. 2014 [güncelleme
2007; erişim 26 Mart 2014]. Kaynak: http://osym.gov.tr/belge/1-8309/2007-osys-yuksekogretim-programlari-ve-kontenjanlari-ki-.html.
Yüksek Lisans Programı Açmak İçin Başvuru Formatı, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK). 2014 [erişim 26 Mart 2014]. Kaynak: http://
www.yok.gov.tr/web/guest/icerik//journal_content/56_INSTANCE_rEHF8BIsfYRx/10279/%2039778.
Doktora Programı Açmak İçin Başvuru Formatı, Yüksek Öğretim
Kurulu (YÖK). 2014 [erişim 26 Mart 2014]. Kaynak: http://www.
yok.gov.tr/web/guest/icerik/-/journal_content/56_INSTANCE_
rEHF8BIsfYRx/10279/%2019003.
Lekkas P, Larsen T, Kumar S, Grimmer K, Nyland L, Chipchase L,
et al. No model of clinical education for physiotherapy students
is superior to another: a systematic review. Aust J Physiother.
2007;53(1):19-28.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
27
Günay S, Yıldırım Y, Karadıbak D. The effect of the muscle endurance training on the chronic low back pain, Turk J Physiother Rehabil. 2014; 25(1): 28-34.
RESEARCH ARTICLE
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)28-34
Sevtap GÜNAY1
Yücel YILDIRIM2
Didem KARADIBAK3
THE EFFECT OF THE MUSCLE ENDURANCE TRAINING ON THE CHRONIC LOW
BACK PAIN
ABSTRACT
Purpose: To compare two different exercises programs in the treatment of chronic low back
pain.
Methods: This study was performed with 63 patients with chronic low back pain. The control
group consisted of 32 patients. Classical Strength Exercises (CSE) consisting of stretching
and strengthening exercises were applied to the control group. The experimental group consisted of 31 patients. Muscle Endurance Training (MET) consisting of warm-up, endurance
exercises and cool down were applied on the experimental group. At the end of the treatment
session, a hot-pack was applied to the patients in both of the groups. Postural education and
back care advice were also given. Patients attended a therapy program 3 days a week for 6
weeks. The disability, pain and muscle endurance were assessed in the 1st, 3rd and 6th weeks.
Results: The 6th week measurement of disability was lower in the MET group than that of
the CSE group (p<0.05). There was no significant difference in the VAS score and abdominal
muscle endurance. In the 3rd and 6th week, back muscle endurance time was significantly
higher in the MET group than that of the control group (p<0.05).
Conclusion: Recent studies show that muscle endurance has a great importance in the prevention of Lower Back Pain (LBP). Therefore in the treatment of Chronic Low Back Pain,
muscle endurance exercises that increase the level of endurance should be added to the
treatment program.
Key words: Endurance training, exercise, fatigue, low back pain
ARAŞTIRMA MAKALESİ
KASSAL DAYANIKLILIK EĞİTİMİNİN BEL AĞRISINA ETKİSİ
Amaç: Kronik bel ağrısının tedavisinde iki farklı egzersiz yöntemini karşılaştırmak.
Geliş Tarihi: 17.07.2013 (Received)
Kabul Tarihi: 12.02.2014(Accepted)
İletişim (Correspondence):
E-mail: [email protected],
[email protected]
¹ Izmir Ataturk Education and
Research Hospital Physical Therapy
Department,Yesilyurt/Izmir, Turkey
2
Cyprus International University
Faculty of Health Sciences Department
of Physical Therapy & Rehabilitation
via Mersin 10 Nicosia / North Cyprus
3
School of Physical Therapy and
Rehabilitation, Dokuz Eylul University,
Inciraltı/ Izmir, Turkey
28
Yöntem: Bu çalışma, kronik bel ağrısı olan 63 hasta üzerinde gerçekleştirildi. Kontrol grubunu
oluşturan (klasik kuvvetlendirme egzersiz programına alınan) 32 hastaya germe ve kuvvetlendirme egzersizlerinden oluşan klasik kuvvetlendirme programı, deney grubunu oluşturan
(kassal dayanıklılık egzersiz programına alınan) 31 hastaya ısınma, soğuma ve dayanıklılık
egzersizlerinden oluşan kassal dayanıklılık eğitimi uygulandı. Her iki gruptaki hastalara, postüral düzgünlük ve günlük yaşam aktivitelerinde dikkat edilecek durumlarla ilgili eğitim verildi
ve tedavi seanslarının sonunda sıcak uygulama yapıldı. Hastalar haftada 3 gün olmak üzere 6
hafta boyunca tedaviye alındı. Tedavi öncesi ile tedavinin 3. ve 6. haftalarında yetmezlik, ağrı
ve dayanıklılık ölçümleri yapıldı.
Sonuç: 3. ve 6. hafta elde edilen dayanıklılık sonuçları, kassal dayanıklılık eğitim grubunda
klasik kuvvetlendirme egzersiz grubuna oranla daha düşük bulundu (p< 0.05). Abdominal kas
dayanıklılığında ve görsel analog skalası değerlerinde her iki grup arasında fark bulunmamıştır (p>0.05). 3. ve 6. haftada sırt kaslarının dayanıklılık süreleri kontrol grubuna oranla deney
grubunda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.05).
Tartışma: Güncel çalışmalar kassal dayanıklılığın, kronik bel ağrısının önlenmesinde önemli
olduğunu göstermiştir. Bu nedenle kronik bel ağrısının tedavisinde kasın dayanıklılık seviyesini arttıran dayanıklılık egzersizleri tedavi programına eklenmelidir.
Anahtar kelimeler: Dayanıklılık eğitimi, egzersiz, yorgunluk, bel ağrısı
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Günay S, Yıldırım Y, Karadıbak D.
INTRODUCTION
Low Back Pain (LBP) is one of the most common
cumulative trauma disorders encountered in industry (1,2). 50% - 90% of adults will have low back
pain at some time in their lives. The patients with
low back pain have restrictions in their ability to
perform routine activities of their daily lives (3-9).
Low Back Pain sustained for more than 12 weeks
is called Chronic Low Back Pain (CLBP) (10-12). Chronic Low Back Pain induces various problems, including physical, psychosocial, and quality of life features. CLBP reduces muscle strength, endurance,
flexibility, and balance ability (13-15). In the treatment of CLBP, there is a large quantity of published
research on the exercises used (16,17). The aim of
these exercise programs is to decrease pain, strengthen weak muscles, and improve posture & trunk
mobility (16,18,19). However, researches showed
that the incidence of LBP is increased in industrial
countries and only having good trunk muscle strength is inadequate in the prevention of LBP (16,20).
Muscle endurance is important in preventing LBP
(21-24). Endurance is mechanically defined as either the point of isometric fatigue, where the contraction can no longer be maintained at a certain
level or as the point of dynamic fatigue, when repetitive work can no longer be sustained at a certain force level. Fatigue may decrease the muscular
support of the spine and may lead to an increase
of strain on the passive structures. Poor endurance
of the trunk muscles may lead to muscle fatigue in
repetitive, long time loading and may cause a decrease in the muscle response to loads. Therefore,
muscle fatigue increases the risk of back injuries
(21-24).
In order to prevent and treat these injuries and reduce the recurrence risk, it is important to increase
muscle endurance through proper physical training
and thus help the muscle resist loadings more efficiently. The main point in endurance training is to
increase muscle strength as well as muscle endurance and reduce the recurrence risk of injury of
intervertebral discs, facet joints and surrounding
structures to minimum, by continuing the musculoligamentous control (22).
In the literature, there are many studies which investigate muscle endurance levels and the effect
of fatigue in patients with CLBP. However, there
are few studies which focus on the effect of endurance training programs on LBP. The aim of this
study was to assess the effects of strengthening
exercises and endurance training programs in the
treatment of chronic low back pain. Hypothesis of
the study was that endurance enhancing exercises
should be more effective than conventional strengthening exercises in the reduction of disability in
the treatment of chronic low back pain.
Methods
Sixty-three patients who were treated in Izmir
Ataturk Education and Research Hospital, Physical
Therapy Department for CLBP were involved in the
present study. The present study was performed
with the approval of the local ethics committee.
Required explanations were made and written informed consent was obtained from each patient.
The inclusion criteria: 1) The ages between 20-55
years, 2) The presence of low back pain as a primary complaint, 3) The onset of pain was three
months. The exclusion criteria if had: 1) Tumors,
infection or inflammatory diseases affecting the
spine, 2) Spinal or lower limb surgery, 3) Spinal
fractures or structural deformities such as spinal
stenos, spondylolisthesis and spondylolysis, 4) Signs of nerve root compression 5) Any contraindications for exercise therapy (25-27) .
Study Design: This was a randomized controlled
study. Patients were randomly divided into two
groups using cards in unmarked envelopes, to receive either Muscle Endurance Training (MET) or
Classical Strength Exercises (CSE). The patients
were randomly allocated into three groups by the
second author who was blinded in measurements
and assessments. Additionally, the patients were
blind to the intervention.
Interventions: Thirty-two patients in the control
group were treated with CSE program including
stretching exercises (lumbar extensor muscles, iliopsoas muscles, hamstring muscles, gastrocnemius muscles and pectoral muscles) and strengthening exercises (rectus abdominus crunch, oblique
crunch, pelvic elevation, single leg pelvic elevation,
lumbal spine extension, on hands and knees position with the raise of one leg, on hands and knees
position with the raise of opposite arm and leg).
Each exercise was repeated 10 times (28).
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
29
The effect of the muscle endurance training on the chronic low back pain
Thirty-one patients in the experimental group were
treated with MET program including warm up, endurance and cool down exercises. The warm up and
cool down period consisted of 5-minute walking,
and 10 repetitions of stretching exercises. Endurance exercises consisted of 4 levels. The first level
consisted of bilateral shoulder lifts in prone position, the second level consisted of contralateral arm
and leg lifts in prone position and the third level
consisted of placement of both hands behind the
head and bilateral shoulder lifts in prone position. The fourth level consisted of bilateral shoulder
lifts with arms fully elevated in prone position. The
exercise position was sustained for 10 seconds. If
pain was aggravated, the exercise position was
continued for only 5 seconds, and it was gradually
increased to 10 seconds. After 10 repetitions, the
subjects were instructed to rest for about 30 seconds. The rest interval was 1 minute for every 50
repetitions until 300 repetitions were completed.
Exercises were performed in 6 cycles consisting of
5 sets with 10 repetitions (22).
At the end of the treatment sessions, hot-pack was
applied to relieve discomfort in the lower back in
both groups. Postural education and low back care
advice were also given. Patients underwent rehabilitation program 3 days per a week during the 6
weeks. Disability, pain and muscle endurance were
assessed before treatment and in the 3rd and 6th
weeks.
Assessments: Demographic characteristics of the
patients (age, BMI, sex, smoking, sport, complaint
duration, employment) were collected.
Disability: Disability in daily activity was assessed
using the Oswestry disability index (ODI) (26,29,30).
The Oswestry disability index, which has been in
use since 1980, is a 10-item self-administered questionnaire based upon a scale numbered from 1
to 6 that aims to understand how a patients’ back
pain has affected everyday life. The sum of the 10
items is transformed into a percentage of maximum score, ranging from 0-100 (26,29,30). Turkish
version of the Oswestry disability index was used in
the present study (29).
Pain: VAS was used for pain perception. VAS is typically represented as a horizontal line in 100 mm
length anchored at each end by a verbal descriptor
such as ‘no pain’ and ‘worst pain’ ever experienced.
“0 point” indicated “no pain” and “100 point” indicated “worst pain”. Patients are asked to place a
vertical mark along the horizontal line indicating
their current degree of pain (26, 31). Pain intensity
at rest and activity were examined.
Endurance: Trunk extensors: Muscle endurance
was measured using the Sorensen test and the Kra-
Table 1. Demographic and clinical characteristics of patients.
Mean age(year)
BMI (kg/m²)
Mean complaint time (month)
Gender
Male
Female
Job
Employee
Unemployed
Bureaucrary
Sport
Sportsman
Unsportsman
Smoking
Smoker
Unsmoker
MET(n=31)
Mean ± SD
CSE(n=32)
Mean ± SD
p
39.16 ± 7.36
25.24 ± 4.46
23.52 ± 24.11
40.22 ± 7.95
25.47 ± 3.88
17.22 ± 19.07
0.58
0.82
0.25
N(%)
N(%)
12.90
87.10
18.75
81.25
3.23
77.42
19.35
12.5
65.63
21.87
25.8
74.19
37.5
62.5
0.31
19.35
80.65
6.25
93.75
0.11
Statistically significant p < 0.05.
MET: Muscle Endurance Training, CSE: Classical Strength Exercises
30
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
0.52
0.35
Günay S, Yıldırım Y, Karadıbak D.
Table 2. Oswestry and VAS score of MET and CSE groups
MET(n=31)
Mean ± SD
CSE(n=32)
Mean ± SD
p
Oswestry
1st week
3rd week
6th week
32.42±6.49
22.77±5.33
18.29±5.21
33.59±6,28
25.66±5,92
21.09±5,79
0.46
0.04
0.04
VAS
1st week
3rd week
6th week
5.5±81.36
3.5±51.09
2.26±1.12
5.4±10,95
3.75±0,98
2.56±1,01
0.55
0.44
0.26
Statistically significant p < 0.05.
MET: Muscle Endurance Training, CSE: Classical Strength Exercises
use-Weber test. The capability of the trunk extensors’ sustaining the antigravity position was evaluated using the Sorensen test. The patient lay prone
with the pelvis at the end of the table. The patient
maintained his/her body in the horizontal position
for as long as patient can tolerate that position.
Before performing the re-test, 10-15 minutes rest
was given. Maximum value was taken for assessment (32-35). Abdominals: The Krause-Weber test
evaluated abdominal muscle endurance and consisted of three sub-tests: (1) The patient was asked
to place both of his/her hands on the contralateral
shoulders and lift his/her trunk 25 degrees up from
the floor. (2) The patient was asked to lift both of
his/her fully extended legs 25 degrees up from the
floor. (3) The patient was asked to lie on his/her
back with knees bent and lift his/her trunk 25 degrees up from the floor. The patient maintained his/
her body in the horizontal position for as long as
patient can tolerate that position. Before performing the re-test, 10-15 minutes rest was given.
Maximum value was taken for assessment (32).
difference between the two groups. 77 patients
were invited to participate in the present study.
Six patients in the experimental group and 8 in the
control group withdrew from the study because
they would not be able to complete the treatment
program. Sixty-three of the 77 patients completed
the original study.
There were no differences between the two groups
in the ODI in the measurements performed before
treatment (p>0.05) while the disability score was
significantly lower in the MET group when compared to the CSE group in the measurements performed in the 3rd and 6th weeks (p<0.05), (Table 2).
In both groups, VAS scores showed a significant
decrease in the measurements performed before
treatment, in the 3rd and 6th weeks (p<0.05). When
the two groups compare there were no significant differences in the VAS score amongst the two
groups (p>0.05), (Table 2).
Statistical analysis: All data analysis was performed with the SPSS®, version 15.0. Descriptive
statistics were run for all continuous data to obtain means, standard deviations and ranges. Frequencies and percentages were run for nominal variables. The differences between the two groups
were analyzed using independent samples t-test
and chi-square test. Statistical significance was p<
0.05.
There was no significant difference between the
two groups in abdominal muscle endurance in the
second and third Krause-Weber tests (p>0.05) while there was significant difference in the first Krause-Weber test between the two groups (p<0.05).
When the two groups were compared of the endurance of the back muscles, no significant difference
was found in the before treatment (p>0.05) while
in the 3rd and 6th weeks, the endurance of the back
muscles were significantly higher in the MET group
than that of the CSE group (p<0.05), (Table 3).
RESULTS
DISCUSSION
The demographic characteristics of the patients
were presented in Table 1. There was no significant
The principal finding of the present study was that
back muscle endurance time was significantly hig-
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
31
The effect of the muscle endurance training on the chronic low back pain
Table 3. Sorenson and Krause-Weber Tests
MET(n=31)
Mean ± SD
CSE(n=32)
Mean ± SD
p
Sorensen
1st week
3rd week
6th week
49.13±21.92
83.61±26.31
98.33±30.11
46.6±23.31
66.09±29.46
77.03±29.81
0.66
0.01*
0.01*
KW1
1st week
3rd week
6th week
40.27±32.45
68.26±40.68
85.25±45.19
34.30±21.61
47.95±30.55
57.40±30.57
0.39
0.03*
0.01*
KW2
1st week
3rd week
6th week
23.49±19.04
38.93±23.29
47.66±30.03
23.85±18.20
30.66±18.41
36.86±19.53
0.94
0.12
0.09
KW3
1st week
3rd week
6th week
37.30±29.91
57.75±39.29
67.32±41.65
32.65±19.88
44.34±25.55
51.40±26.76
0.46
0.11
0.07
Statistically significant p < 0.05.
MET: Muscle Endurance Training, CSE: Classical Strength Exercises, KW: Krause-Weber
her in the muscle endurance group than the control group at the 3rd and 6th week of the treatment.
There was no significant difference in the VAS score and abdominal muscle endurance between the
groups.
CLBP increases disability rate, and reduces individuals’ quality of lives limiting the activities of their
everyday lives. One of the aims of treatment is to
reduce disability rate and increase their quality of
lives reducing their pain and thus increasing their
activities. Studies performed on this subject have
shown that pain and disability rates reduce in patients with CLBP through exercise programs carried out.
Velde et al. evaluated the effects of six-week exercise in patients with CLBP. At the end of six weeks, the scores showed a statistically significant
decrease (23).Barker et al used the ODI and evaluated the effects of regular exercises on the disability
of the patients with CLBP who had received hydrotherapy. No significant differences were found in
the disability scores during the resting end exercising periods (36). Sung PS carried out a study to
determine the effects of the exercises on muscle
endurance and functional status. All patients were
assessed using the ODI. As a result, the Oswestry
score improved significantly from pre to post treatment phases (37). In many studies conducted,
32
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
different forms of exercises used in the treatment
of low back pain were shown to reduce disability.
There still is no definite opinion about which form
of exercise is more effective. In this study, we found
that the Oswestry score significantly decreased in
the MET group in comparison with the CSE group.
Disability score was found to be lower in the MET
group. These results might be interpreted that endurance training program improves muscle endurance, elevates the fatigue threshold of the muscles
and increases durability of the muscles responding
to loading. The reason of the difference in disability
is thought to be because of the endurance levels.
The endurance levels increase with exercise and
this leads to an increase the durability of muscles
against loading.
The important role of the exercise training in reducing pain in treatment of CLBP is well-known
(23,36,38).The results of the present study were
parallel the current literature. The change in pain
severity using VAS before treatment and in the 3rd
and 6th weeks was evaluated and reduction of pain
was found to be significant in both groups.
Back muscle tissue can be affected the direct and
indirect injury which is aggravated by muscle fatigue. Muscle fatigue causes decreased the muscular
support of the spine and also increased mechanical
stress of the functional components of the spinal
Günay S, Yıldırım Y, Karadıbak D.
colon. External loads are transmitted much easier
to the soft tissue of the spine when paraspinal
musculature loses its ability to generate tension as
a result of fatigue. Muscle fatigue can impair motor coordination and control (18). As a result, injury
to the spine may occur due to unexpected load or
position of the joint. Studies showed that endurance exercise programs given to individuals both elevate the endurance level and increase the resisting
time of the muscles.
and after local ethical approval all subjects provided written informed consent.
The studies showed that endurance training of the
trunk muscles should improve endurance level, elevate the fatigue threshold, and reduce disability &
incidence of LBP (21,38-40). Chock et al evaluated
the effects of trunk extensor endurance training on
pain and disability. Their study indicated that endurance training of trunk extensors reduced pain and
disability after 3 weeks of exercise program (22). In
the present study, the endurance time of abdominal
and back muscles was also evaluated. At the end of
the 6th week, back muscle endurance was significantly higher in the experimental group. There was
no significant difference between the two groups in
abdominal muscle endurance.
1.
The prime limitation of the present study was that,
although 85% of the patients were sedentary, 15%
of were sportsmen. Effects of the MET program in
professional athletes should be evaluated. Second
limitation was isokinetic measurement is required
to evaluate muscle endurance of the patients.
In conclusion, the present study showed that trunk
endurance training program should increase endurance time while strength exercise program does
not any effect on the endurance time in patients
with CLBP patients. The muscle endurance levels
can be increased with the use of endurance enhancing exercises. In this way, the ability of the muscle to respond to a sudden, recurrent and longtime
load may increase. Therefore, endurance training
may help to reduce the risk of low back pain and
disability.
Conflict of interest statement: All authors have
no conflicts of interest with respect to the data collected and procedures used within this study.
Ethical statement: The authors confirm this study
meets the guidelines of the Declaration of Helsinki
Funding: Authors declare that they have no sponsor in the study design, in the collection, analysis and interpretation of data; in writing of the
manuscript; and in the decision to submit the
manuscript for publication.
REFERENCES
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
Notarnicola A, Fischetti F, Maccagnano G, Comes R, Tafuri S,
Moretti B. Daily pilates exercises or inactivity for patients with
low back pain: a clinical prospective observational study. Eur J
Phys Rehab Med. 2014;50(1):59-66.
Park SD, Yu SH. The effects of abdominal draw-in maneuver
and core exercise on abdominal muscle thickness and Oswestry
disability index in subjects with chronic low back pain. J Exerc
Rehabil. 2013;9(2):286-91.
Jellema P, van Tulder MW, van Poppel MN, Nachemson AL, Bouter LM. Lumbal supports for prevention and treatment of low
back pain: a systematic review within the framework of the Cochrane Back Review Group. Spine. 2001;26:377-86.
Evans DD, Carter M, Panico R, Kimble L, Morlock JT, Spears MJ.
Characteristics and predictors of short-term outcomes in individuals self-selecting yoga or physical therapy for treatment of
chronic low back pain. PM&R. 2010;2(11):1006-15.
Balthazard P, Goumoens P, Gilles R, Demeulenaere P, Ballabeni P,
Deriaz O. Manual therapy followed by specific active exercises
versus a placebo followed by specific active exercises on the
improvement of functional disability in patients with chronic non
specific low back pain: a randomized controlled trial. BMC Musculoskelet Disord. 2012;13:162-74.
Sung PS. Disability and back muscle fatigability changes following two therapeutic exercise interventions in participants
with recurrent low back pain. Med Sci Monit. 2013;14:40-8.
Champagne A, Descarreaux M, Lafond D. Back and hip extensor
muscles fatigue in healthy subjects: task-dependency effect of
two variants of the Sorensen test. Eur Spine J. 2008;17(12):17216.
Schenkman ML, Jordan S, Akuthota V, Roman M, Kohrt WM,
Hearty T, et al. Functional movement training for recurrent
low back pain: lessons from a pilot randomized controlled trial.
PM&R. 2009:1(2):137-46.
Heydari A, Nargol AVF, Jones APC, Humphrey AR, Greenough CG.
EMG analysis of lumbar paraspinal muscles as a predictor of the
risk of low-back pain. Eur Spine J. 2010;19:1145-52.
Hwang JA, Bae SH, Kim GD, Kim KY. The effects of sensorimotor
training on anticipatory postural adjustment of the trunk in chronic low back pain patients. J Phys Ther Sci. 2013;25(9):118992.
Hofmann J, Peters S, Geidl W, Hentschke C, Pfeifer K. Effects of
behavioral exercise therapy on the effectiveness of a multidisciplinary rehabilitation for chronic non-specific low back pain:
Study protocol for a randomised controlled trial. BMC Musculoskelet Disord. 2013;11(14):89.
Kim HJ, Kim YE, Bae SH, Kim KY. The effect of the neurac sling
exercise on postural balance adjustment and muscular response patterns in chronic low back pain patients. J Phys Ther Sci.
2013;25(8):1015-9.
Park JH, Lee SH, Ko SD. The effects of the Nintendo Wii exercise program on chronic work-related low back pain in industrial
workers. J Phys Ther Sci. 2013;25(8):985-8.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
33
The effect of the muscle endurance training on the chronic low back pain
14. Pincus T, Santos R, Breen A, Burton AK, Underwood M. A review and proposal for a core set of factors for prospective cohorts in low back pain: a consensus statement. Arthritis Rheum.
2008;59(1):14-24.
15. Licciardone JC, Gatchel RJ, Kearns CM, Minotti DE. Depression,
somatization, and somatic dysfunction in patients with nonspecific chronic low back pain: results from the Osteopathic Trial. J
Am Osteopath Assoc. 2012;112(12):783-91.
16. F. Steiger F, Wirth B, de Bruin ED, Mannion AF. Is a positive clinical outcome after exercise therapy for chronic non-specific low
back pain contingent upon a corresponding improvement in the
targeted aspect(s) of performance? A systematic review. Eur
Spine J. 2012;21(4):575-98.
17. Huang Q, Li D, Yokotsuka N, Zhang Y, Ubukata H, Huo M, et al.
The intervention effects of different treatment for chronic low
back pain as assessed by the cross-sectional area of the multifidus muscle. J Phys Ther Sci. 2013;25(7):811-3.
18. D’orazio B. In search of the perfect treatment. In: Darling D, Butterworth-Heinmann. Rehabilitation. USA, Andover medical publishers.1993;32-71.
19. Larivière C, da Silva RA, Arsenault AB, Nadeau S, Plamondon A,
Vadeboncoeur R. Specificity of a back muscle exercise machine
in healthy and low back pain subjects. Med Sci Sports Exerc.
2010;42(3):592-9.
20. Sinaki M, Mokri B. Low back pain and disorders of the lumbar
spine. In: Braddom RL, Buschbacher RM, Dumitru D, Johnson EW,
Matthews D, Sinaki M, editors. Physical medicine and rehabilitation. 2nd ed. Philadelphia: WB Saunders Company Publishing.
1996;813-50.
21. Thomas K, Lee RYW. Fatigue of abdominal and paraspinal muscles during sustained loading of the trunk in the coronal plane.
Arch Phys Med Rehabil. 2000;81(7):916-20.
22. Chok B, Lee R, Latimer J, Tan SB. Endurance training of trunk
extensor muscles in people with subacute low back pain. Phys
Ther. 1999;79(11):1032-42.
23. Velde G, Mierau D. The effect of exercise on percentile rank aerobic capacity, pain and self-rated disability in patients with chronic low back pain. Arch Phys Med Rehabil. 2000;81(11):145763.
24. Arokoski JP, Valta T, Airaksinen O, Kankaanpaa M. Back and abdominal muscle function during stabilization exercise. Arch Phys
Med Rehabil. 2001;82(8):1089-98.
25. Yoon JS, Lee JH, Kim JS .The effect of swiss ball stabilization
exercise on pain and bone mineral density of patients with chronic low back pain. J Phys Ther Sci. 2013;25:953–6.
26. Chung S, Lee J, Yoon J. Effects of stabilization exercise using a
ball on multifidus cross-sectional area in patients with chronic
low back pain. J Sport Sci Med. 2013;12(3):533-41.
34
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
27. Hwang JA, Bae SH, Do Kim G, Kim KY. The effects of sensorimotor
training on anticipatory postural adjustment of the trunk in chronic low back pain patients. J Phys Ther Sci. 2013;25(9):1189–
92.
28. Moon HJ, Choi KH, Kim DH, Kim HJ, Cho YK, Lee KH, et.al. Effect
of lumbar stabilization and dynamic lumbar strengthening exercises in patients with chronic low back pain. Ann Rehabil Med.
2013;37(1):110-7.
29. Yakut E, Düger T, Oksüz C, Yörükan S, Ureten K, Turan D, et al.
Validation of Turkish version of the Oswestry Disability Index for
patient with low back pain. Spine. 2004;29(5):581-5.
30. Brooks C, Siegler JC, Cheema BS, Marshall PW. No relationship
between body mass index and changes in pain and disability
after exercise rehabilitation for patients with mild to moderate
chronic low back pain. Spine. 2013;38(25):2190-5.
31. Taddio A, O’Brien L, Ipp M, Stephens D, Goldbach M, Koren G. Reliability and validity of observer ratings of pain using the visual
analog scale (VAS) in infants undergoing immunization injections. Pain. 2009;147(1-3):141-6.
32. Ito T, Shirado O, Suziki H, Takahashi M, Kaneda K, Strax TE. Lumbar trunk muscle endurance testing: inexpensive alternative to
machine for evaluation. Arch Phys Med Rehabil. 1996;77(1):759.
33. Keller A, Hellesnes J, Brox JI. Reliability of the isokinetic trunk
extensor test, boering-sorensen test and Astrand Bicycle test.
Spine. 2001;26(7):771-7.
34. McKeon MD, Albert WJ, Neary JP. Assessment of neuromuscular
and haemodynamic activity in individuals with and without chronic low back pain. Dyn Med. 2006;5:6.
35. Mayer JM, Nuzzo JL, Chen R, Quillen WS, Verna JL, Miro R,et al.
The impact of obesity on back and core muscular endurance in
firefighters. J Obes. 2012;1-7. DOI:10.1155/2012/729283.
36. Barker KL, Dawes H, Hansford P, Shamley D. Perceived and
measured levels of exertion of patients with chronic back pain
exercising in a hydrotherapy pool. Arch Phys Med Rehabil.
2003;84(9):1319-23.
37. Sung PS. Multifidi muscles median frequency before and after spinal stabilization exercises. Arch Phys Med Rehabil.
2003;84(9):1313-8.
38. Oldervoll LK, Zwart JA, Suebuk S. Comparison of two physical
exercises programs for the early intervention of pain in the neck,
shoulders and lower back in female hospital staff. J Rehabil Med.
2001;33(4):156-61.
39. Moffroid MT, Haugh LD, Haig AJ, Henry SM, Pope MH. Endurance
training of Trunk extensor muscles. Phys Ther.1993;73(1):3-10.
40. Smeets RJ, Wade D, Hidding A, Van Leeuwen PJ, Vlaeyen JW,
Knottnerus JA. The association of physical deconditioning and
chronic low back pain: a hypothesis-oriented systematic review.
Disabil Rehabil. 2006; 28(11):673-93.
Kınıklı Gİ, Güney H, Karaman A, Yılmaz K, Çağlar Ö, Yüksel İ. Functional mobility on discharge day after total knee and hip replacement surgery, Turk J Physiother Rehabil.
2014; 25(1): 35-41.
RESEARCH ARTICLE
FUNCTIONAL MOBILITY ON DISCHARGE DAY AFTER TOTAL KNEE AND HIP
REPLACEMENT SURGERY
ABSTRACT
Purpose: To examine functional mobility status on discharge day after total knee and hip
replacement surgery in post-acute care hospital setting.
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)35-41
Gizem İrem KINIKLI, PhD., PT.1
Hande GÜNEY, MSc., PT.1
Ayşenur KARAMAN, PT.1
Kamil YILMAZ, PT.1
Ömür ÇAĞLAR, Assoc Prof., MD.2
İnci YÜKSEL, Prof., PT.1
Methods: Eighty patients following total knee and hip replacement surgery were assessed
with the de Morton Mobility Index (DEMMI), the Timed-Up-and-Go (TUG) and Five Times Sit
to Stand Test, the Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) measurements of mobility-related activity on discharge day. Demographic information
comprised age, body mass index, gender, type of surgery,length of hospital stay. Since the
normality of distribution of the data was not confirmed, nonparametric Mann-Whitney-U test
was used for analysis.
Results: Forty patients (mean age: 66.83±7.39 years) underwent total knee replacement
(TKR) and 40 patients (mean age: 62.63±11.95 years) underwent total hip replacement
(THR). No statistical difference was found in age, body mass index and length of hospital
stay between patients (p>0.05). TKR patients had better results in mean WOMAC total score,
WOMAC Physical Functioning Score and mean DEMMI total score compared to THR patients
(p<0.05). TUG and Five Times Sit to Stand Test time results showed a trend of deterioration
in THR patients than TKR patients. The WOMAC pain, stiffness and total scores were similar
between TKR and THR patients.
Discussion: Results of this study indicated that functional mobility status at discharge would
be better in patients with TKR than THR. Functional mobility evaluation following lower-extremity replacement surgery before discharge should be included in acute clinical physiotherapy practice to guide to physiotherapists to design effective intervention strategies to
improve mobility.
Key Words: Osteoarthritis, arthroplasty, hip replacement, knee replacement, early
ambulation
ARAŞTIRMA MAKALESİ
TOTAL DİZ VE KALÇA EKLEM REPLASMAN CERRAHİSİ SONRASI TABURCULUK
GÜNÜNDE FONKSİYONEL MOBİLİTE
ÖZET
Amaç: Total diz ve kalça eklem replasman cerrahisi sonrası hastane post-akut bakımında
taburculuk gününde fonksiyonel mobilite durumunu incelemektir.
Geliş Tarihi: 08.02.2014 (Received)
Kabul Tarihi: 31.03.2014 (Accepted)
İletişim (Correspondence):
Gizem İrem KINIKLI, PhD., PT.
Hacettepe University, Faculty of Health
Sciences, Department of Physiotherapy
and Rehabilitation, 06100,
Samanpazari, Ankara / TURKEY.
e-mail: [email protected]
[email protected]
[email protected]
¹ Hacettepe University, Faculty of
Health Sciences, Department of
Physiotherapy and Rehabilitation,
06100, Samanpazari, Ankara / TURKEY
2
Hacettepe University, Faculty of
Medicine, Department of Orthopaedics
and Traumatology, Ankara/TURKEY
Yöntem: Total diz ve kalça replasman cerrahisi olan 80 hasta, taburculuk gününde mobiliteyle ilişkili aktivite ölçeklerinden De Morton Mobilite İndeksi (DEMMI), zamanlı kalk yürü testi
(KYT), 5 tekrarlı sandalyeden ayağa kalkma testi ve Western Ontario McMaster Üniversitesi
Osteoartrit Index (WOMAC) ile değerlendirildi. Demografik bilgiler,yaş, vücut kitle indeksi,
cinsiyet, cerrahi tipi ve hastanede kalış süresidir. Veriler normal dağılım göstermediğinden
nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi ile analiz edildi.
Sonuçlar: Kırk hasta (yaş ort: 66.83±7.39 yıl) total diz replasmanı (TDR); 40 hasta (yaş ort:
62.63±11.95 yıl) total kalça replasmanı (TKR) cerrahisi geçirmişti. Yaş, vücut kitle indeksi
ve hastanede kalış süresi açısından hastalar arasında istatistiksel farklılık yoktu (p>0.05).
TDR hastalarının, ortalama WOMAC toplam ve WOMAC Fiziksel Fonksiyon skoru ile ortalama
DEMMI total skoru TKR hastalarına göre daha iyiydi (p<0.05). KYT ve 5 tekrarlı sandalyeden
ayağa kalkma testi zamanları TKR hastalarında TDR hastalarına oranla daha uzun olma eğilimindeydi. WOMAC ağrı, tutukluk ve toplam skorları TKR ve TDR hastalarında benzerdi.
Tartışma: Bu çalışmanın sonuçları, taburculuk sırasındaki fonksiyonel mobilitenin TDR hastalarında TKR hastalarından daha iyi olduğunu göstermiştir. Alt ekstremite replasman cerrahisini takiben taburculuk öncesi fonksiyonel mobilitenin klinikte akut fizyoterapi uygulamalarında
değerlendirilmesi, fizyoterapistlere mobiliteyi geliştirici etkili uygulama stratejilerini planlaması açısından yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Osteoartrit, artroplasti, kalça replasmanı, diz replasmanı, erken
ambülasyon.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
35
Functional mobility on discharge day after total knee and hip replacement surgery
INTRODUCTION
The aging of the population and increased rates
of obesity combining with the increased prevalence of arthritis are creating an increased demand
for lower-limb joint replacements (1). Independent
mobility is associated with higher levels functional
ability and quality of life (2, 3). In contrast, lower
levels of mobility has been found to be associated with poorer health outcomes such as higher
rates of mortality, health-care costs and requirements for supported care (4). Functional mobility
demands include stepping over objects, ascending
and descending stairs, performing roll onto side,
lying to sit, sitting independently, standing from a
chair without using arms, standing independently,
standing on both feet, standing on toes, tandem
standing, walking distance, walking assistance, picking up a pen from the floor, walking backwards,
and jumping (5). All of these activities are compulsive and require adequate mobility which should be
improved with rehabilitation following lower-extremity joint replacement surgery. Rehabilitation after
surgery starts immediately on the postoperative
first days and aims to provide maximal functional
mobility.
People who have undergone lower-extremity joint
replacement surgery are usually seen at 3, 6, 12
months intervals by their orthopedic surgeon. Monitoring mobility following surgery is a common goal
for improving early functional status for physiotherapists. Self-report and performance-based measurements are generally used to assess mobility
levels and provide complementary information (68). Studies on outcomes of patients with lower-extremity joint replacement generally have focused
on comparing available post-acute care providers
(i.e. skilled nursing facility, inpatient rehabilitation
facility, home health agency…etc.) (9-12). Furthermore, few have examined both self-reported and
performance-based outcomes as early as 1 month
after replacement surgery to characterize outcomes during early recovery (13). Previous investigations have indicated diminished functional capacity
using patient self-report (14,15) and performance
tests (16,17) several months to years after surgery.
However, no previous performance-based studies
have evaluated these functional outcomes as early
as on the day of discharge. There is a need to as36
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
sess overall functional mobility status with timed
tests and self-reported measurements at discharge following total knee and hip joint replacement
surgery in acute hospital setting.
The aim of this study was to examine differences
in functional mobility status between total knee
and hip joint replacement surgery on the discharge
day. We hypothesized that patients undergoing hip
replacement surgery would demonstrate lower functional outcomes compared to patients with knee
replacement surgery.
METHODS
Participants
This study was a non-intervention, and exploratory
study to determine clinical measures of mobility
and self-reports of pain, stiffness and physical function. Ninety-four consecutive patients after unilateral total hip and knee replacement surgery from
the orthopedic department within an acute-care
hospital setting were included in the study. Exclusion criteria included patients with rheumatoid arthritis, previous lower extremity surgery, infection,
revision, severe cardiopulmonary co-morbidities, or
neurological problems. Fourteen individuals were
excluded from the study based on: rheumatoid
arthritis (n=2); higher body mass index (BMI)>40kg/
m2 (n=5), diabetus mellitus (n=1) and hypertension
(n=2); other joint arthroplasty of either lower extremity (n=4). Of the remaining 80 individuals with
end-stage osteoarthritis (OA) of the hip or knee
awaiting THA or TKA who initially agreed to participate in the study (Figure 1).
All patients had long-standing end-stage OA of
the hip or knee refractory to non-operative treatment and were scheduled for unilateral THA or
TKA between December 2012 and December 2013.
Each patient was informed about the study and
they gave their written informed consent to participate. The study protocol was reviewed and approved by Hacettepe University Ethics Committee
(Registration number: HEK12/117).
Surgery
The surgery was performed by the same orthopedic
surgeon. In brief, the knee replacement surgical approach consisted of a straight anterior midline skin
incision extending from the superior aspect of the
Kınıklı Gİ, Güney H, Karaman A, Yılmaz K, Çağlar Ö, Yüksel İ.
Early weight bearing as tolerated was encouraged
in all patients. Demographic information consisted
of age, gender, body mass index and the type of
joint replacement. Length of hospital stay (LOS)
was recorded on the Monday following a weekend
at discharge. LOS was defined as the number of
days between the date of surgery and the date of
discharge from the hospital.
Exercises Following Total Knee Replacement
Figure 1. Flow chart of the patients’s enrollment in the study.
tibia tubercle to the superior border of the patella. All prostheses were implanted using dedicated
smaller instruments including cutting blocks specifically designed for minimally invasive surgery. All
the implants were cemented and the same pre- and
postoperative rehabilitation protocols were used
for each case.
All total hip prostheses were implanted according
to a standardized surgical technique. A posterolateral approach without trochanteric osteotomy
was used in all hips. In all THA patients, a conventional acetabular full polyethylene Exeter Contemporary cup was cemented, predominantly with an
inner diameter of 28 mm and, in some cases, with
an inner diameter of 32 mm in combination with a
cemented femoral Exeter stem (Stryker Howmedica, Newbury, UK). 49% of the patients had surgery
using general anesthesia. 51% of the patients had
surgery with spinal/epidural. For the first 24 hours
postoperatively, prophylactically, low-molecular-weight-heparin was administered for deep vein
thrombosis during the patients’ in-hospital stays.
Straight leg lifts, ankle pumps, thigh squeezes, leg
slides, progressive knee bending, prolonged knee
stretching, heel slides, lying kicks, passive hamstring stretch, knee straightening stretch exercises
were performed during hospitalization.
Exercises Following Total Hip Replacement
Were Performed During Hospitalization
Ankle pumps, ankle rotations, bed-supported knee
bends, buttock contractions, abduction exercise,
quadriceps set, straight leg raises, standing knee
raises, standing hip abduction.
Usual clinical care consisted of 1 hour of physiotherapy in each day during the patients’ stay in
hospital. All patients were encouraged to walk to
the bathroom and turn back to their beds with a
gait aid on the ward (~10 m). Discharge criteria
for going home were (1) independent transfer from
supine to sit and from sit to stand, (2) safe mobilization with the aid of one or two crutches, and (3)
climbing stairs independently and safely. If these
criteria could not be met within a reasonable period (aiming at a hospital LOS of 1wk), the patients
were referred to an external rehabilitation center.
The decision to discharge the patients to the home
environment, or to an external rehabilitation center
was eventually made by the physician in dialogue
with the physical therapist, the nursing staff, the
patient, and the patient’s family.
Table 1. Demographic Characteristics.
Patient demographics
TKR (n=40)
Median (95%CI)
THR (n=40)
Median (95%CI)
z
p
Age (years)
68.50 (64.46-69.19)
61.50 (58.80-66.45)
-1.730
0.084
BMI (kg/m )
30.00 (28.65-29.96)
30.00 (27.35-39.30)
-1.108
0.268
LOS (days)
6.00 (5.90-7.61)
6.00 (6.37-8.97)
-1.109
0.267
2
TKR: Total Knee Replacement; THR: Total Hip Replacement; BMI: Body Mass Index; LOS: Length of hospital stay.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
37
Functional mobility on discharge day after total knee and hip replacement surgery
Instruments
The de Morton Mobility Index (DEMMI) was used to
assess the mobility of the patients. The DEMMI is
a reproducible and valid test for accurately measuring mobility levels of older acute hospitalized patients (18). The DEMMI consists of 15 items, which
include performing bridge, rolling onto side, lying
to sit, sitting independently, standing from a chair
without using arms, standing independently, standing on both feet, standing on toes, tandem standing, walking distance, walking assistance, picking
up a pen from the floor, walking backwards, and
jumping. The tandem standing, picking up a pen
from the floor and jumping items of the DEMMI
were not applied to the patients due to early stage complications of the lower extremity replacement surgery (e.g. dislocation, falling,…etc). Since
the DEMMI is not a self-reported questionnaire, a
Turkish-adapted translation is applied by the physiotherapist. The patient is asked to perform these
items, and performance of each item is scored on
2- or 3-point response options, resulting in a maximum ordinal score of 19 points. By using a simple
conversion scale located on the face of the original
DEMMI, the ordinal score can be converted to an
interval DEMMI score from 0 to 100, for which higher scores indicate greater independent mobility.
To make familiar with the performance tests, one
practice trial was allowed after explaining and
showing the tests to all patients. Since all patients
can not rise from a chair without using arms on the
day of discharge, they were allowed to use their
arms during stand up from a modified higher chair
in both performance tests. All performance tests
were performed by the patients on discharge day.
The Timed-Up-and-Go (TUG) test was used to assess mobility and dynamic balance (19). The test
showed excellent test-retest reliability (ICC=0.75)
who were scheduled to undergo primary, unilateral
total hip or knee arthroplasty, osteoarthritis (20).
The patient was asked to rise from a modified armed chair, walk 3 m, turn 180°, and return to sitting
position without physical assistance and the time
was recorded during the test. Patients were instructed to walk as quickly as they felt safe and comfortable. Patients were allowed to use the arms of
the chair while standing up and sitting down. The
average of 2 trials was used as the score.
38
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Five Times Sit to Stand Test: We asked patients
to complete stand up and sit down as quickly as
possible 5 times. The best score was recorded. The
sit-to-stand test has been used for people with
arthritis and is a valid test (21).
The WOMAC is a self-reported questionnaire measuring physical functioning in older patients with
knee or hip osteoarthritis consisting of 3 dimensions: pain (0-20) (5 items), stiffness (0-8) (2 items),
and physical functioning (0-68) (17 items). Responses are based on a 5-point Likert scale, from worst
to best and the higher scores indicate lower functional status. The Turkish WOMAC index is acceptable, valid, reliable and responsive for use in Turkish
patients with knee osteoarthritis (22,23).
Statistical Analysis
SPSS® version 19 (2010, Chicago IL, USA) was
used to conduct the analysis. Data were visually
analyzed with histograms to test for normality of
distribution. This confirmed the use of nonparametric Mann-Whitney-U test. Descriptive data are
presented as median and range values based on
the normality test. The confidential interval was
set at 95%, and the significance level at p<0.05.
Parameters for a priori power estimates (G*Power
Version 3.0.10) were as follows: α = .05, 1 – β = 0.95.
Ef¬fect size (d) was determined by group means
(Mean±SD Group 1: 54.97±13.49; Mean±SD Group
2: 42.67±11.95) and standard deviations using a
built-in algorithm in the software. The calculated
sample size from the total DEMMI results of statistical power of 0.95 was at least 31 patients in each
group (Cohen d = 0.965). Cohen et al. described an
effect size of 0.2 as small, an effect size of 0.5 as
medium, and an effect size of 0.8 as large (24).
RESULTS
Forty patients (33 female; 7 male; mean age:
66.83±7.39 years) underwent total knee replacement (TKR) and 40 patients (28 female; 12 male;
mean age: 62.63±11.95 years) underwent total hip
replacement (THR). There was no statistical difference in age (p=0.084), body mass index (p=0.268)
and length of hospital stay (p=0.267) between TKR
and THR patients. TKR patients had better mobility results in mean WOMAC total score (p=0.054),
WOMAC Physical Functioning Score (p=0.008) and
mean DEMMI total score (p=0.000) and shorter TUG
(p=0.000) and SST (p=0.002) time results compa-
Kınıklı Gİ, Güney H, Karaman A, Yılmaz K, Çağlar Ö, Yüksel İ.
Table 2. Discharge Functional Mobility Status in Patients with TKR and THR
Outcome Measures
TKR (n=40)
Median (95%CI)
THR (n=40)
Median (95%CI)
z
p
29.42 (26.79-38.46)
50.18 (44.87-68.57)
-3.493
0.000*
4.59 (4.32-6.05)
7.18 (7.13-11.85)
-3.128
0.002*
10.00 (8.97-11.28)
9.50 (9.37-12.63)
-0.449
0.653
4.00 (3.64-5.06)
3.50 (3.41-4.74)
-0.544
0.586
WOMAC-Physical Function (0-68)
40.50 (36.53-45.32)
47.50 (45.12-53.63)
-2.633
0.008*
WOMAC-Total (0-96)
56.50 (49.83-61.07)
61.00 (58.00-68.90)
-1.930
0.054*
DEMMI (0-100)
57.00 (53.66-62.38)
41.00 (37.51-46.13)
-4.793
0.000*
Timed Up and Go Test (s)
Five Times Sit to Stand Test (s)
WOMAC-Pain (0-20)
WOMAC-Stiffness (0-8)
*p<0.05; TKR: Total Knee Replacement; THR: Total Hip Replacement; WOMAC: the Western Ontario and McMaster Universities
Osteoarthritis Index (0-68: lowest scores indicates best functioning); DEMMI: the de Morton Mobility Index; CI: Confidential
Interval
red to THR patients. The WOMAC pain (p=0.653)
and stiffness (p=0.586) were not statistically different between TKR and THR groups (Table 2).
DISCUSSION
The present study characterizes early postoperative functional mobility status in total knee and hip
replacement surgery. The principal finding was that
patients undergoing hip replacement surgery demonstrated lower functional outcomes compared
to patients with knee replacement surgery.
Self-reported questionnaires and performance-based measures were often used in sub-acute (1 to 3
months) and long-term (6 months and 1 year) stages for functional assessment after THR and TKR.
Although it is thought that there is no need to compare the clinical functional mobility on discharge
day between patients with knee and hip replacement surgery, differences in the functional mobility
status need to be determined by physiotherapists
for planning different early rehabilitation strategies. In addition, there is no gold standard in the
acute orthopedic rehabilitation protocols following
lower-extremity replacement surgery. Therefore, in
the present study the rehabilitation programs for
both groups based on mobility training, range of
motion exercises and strengthening exercises in
early postoperative stage during hospitalization.
Current rehabilitation protocols are typically aimed
at a quick discharge from the hospital. Nevertheless, the length of hospital stay in our study was
similar for both knee and hip replacement surgery
groups. The mean LOS was 6 days. This LOS is slightly shorter than the LOS in the studies of Hayes
et al. (9.5 days) and Dall et al. (8.1 days) (25,26).
Although age and higher BMI were similar in both
groups in the present study, the sample was characterized more likely female patients (76%) with
higher body mass index, low self-reports of pain,
stiffness, and physical function and functional mobility status at discharge.
For a detailed assessment of function, specific tasks evaluations should be taken into account such as
standing, rolling onto side, sitting in a chair, standing from a chair, standing, walking forward and
backward (27-29). Patients are particularly vulnerable to declining mobility during hospitalization.
Therefore, in the present study we used the DEMMI
as a primary outcome measure to evaluate functional mobility in the post-acute hospital setting. The
DEMMI provides an advanced method for accurately measuring and monitoring changes in mobility in the subacute hospital setting (30). The total
DEMMI results showed that TKR patients were able
to be more mobile comparing to THR patients on
the discharge day.
Timed performance tests have been found to decrease significantly with mobility impairments (2326,29-31). Residential status and physical mobility
status have been determined to be significant predictors of timed performance (27-29). Considering
that the predictors are similar for both surgery
groups, the THR group had slower results in TUG
and SST with more dependent self-reports of pain,
stiffness and physical function results compared to
TKR group. This result is not surprising, because
the knee joint is more stable comparing to hip joint.
Generally, THR patients were not allowed to perTURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
39
Functional mobility on discharge day after total knee and hip replacement surgery
form hip flexion above 90°, hip internal rotation, or
hip adduction to avoid the dislocation. Lower extremity exercises and modifications of daily living
activities, and mobility training during postoperative hospital stay are essential to protect the hip
joint during early stage after surgery. In our opinion, these restrictions might affect the results of
the performance-based measurements adversely
comparing to TKR patients in THR patients on the
day of discharge. Another possible explanation for
slower results in THR group might arise from using
a modified chair to perform the tests on discharge
day to enable dislocation prevention. Furthermore,
patients might retain some fears about becoming
more physically in early stage after undergoing
TKR and THR.
Timed tests such as TUG and SST, indicate that
patients after TKR and THR take longer to complete these tasks compared with controls of similar
age (23,26,29). There is evidence that, although
patients do experience recovery and improvement
in strength and functional performance after THR
surgery, mobility difficulties and functional deficits
remain (31). In addition, during the first few weeks
after THR, patients experience hip and knee strength loss and decreased functional capacity, which
improve initially, then plateau from 6 months to 1
year. Ouellet and Moffet reported that individuals
two months after TKR were 58% slower in completing the timed mobility test compared with healthy
controls (32). A minimum of 100 degrees of postoperative knee flexion is desired for a chair rising
activity and that a higher chair is more suitable
for THR and TKR patients (33). Therefore, it was
appropriate to examine the performance of these
specific tests with a modified higher chair for both
groups. In addition, patients with osteoarthritis and
THR mostly report problems with walking and rising from a chair (34-37). In accordance with the
literature, in the present study, it was more challenging for THR patients to complete the TUG and
SST tests compared to TKR patients. In addition,
on a functional level, patients with THR (42%); were
slower in completing the TUG, the SST compared
with TKR (47%). In addition, TUG and SST results
are quite different from the literature due to assessment modification in this study. Patients have
suffered from osteoarthritis for many years and
might have adapted their lifestyle to the functional
limitations during walking, rising from a chair, or
40
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
stair climbing caused by the disease. After surgery
most of these limitations might take time during
performance activities to adapt to the new situation. Although patients in the present study report
similar results in self-reports of pain and stiffness
results in WOMAC, functional mobility deficits that
persist indicate that postoperative outcomes could
be improved at discharge.
Limitations
One of the major limitations of our study was that
we did not assess perceived quality of life in either
group, and we did not assess functional mobility
preoperatively. Using a comparison group of healthy older adults with repeated-measures design to
identify locomotors ability, perceived function, and
quality of life would suggest a possible need for
improvements in postoperative care. In addition,
patients’ satisfaction and mini-mental status and
contralateral side related to the functional mobility results of joint arthroplasty should have been
evaluated. Moreover, some modifications had to be
applied during performance tests to provide safety
of the patients in acute hospital setting.
In summary, identifying functional mobility impairment in patients with total knee and hip replacement during inpatient, acute stages of rehabilitation may help to predict which patients might
struggle with physical function recovery. We suggest that simple tools such as the DEMMI, SST
and TUG might be used with some modifications
in post acute hospital setting to document mobility and function. It would be better to use more
appropriate performance tests such as stair climbing test, timed 10-meter walk test, 2-minute walk
test or Iowa Level of Assistance Scale to evaluate
mobility and function objectively during hospitalization. Moreover, following total knee and hip arthroplasty, physical therapists must evaluate patient
readiness to safely begin to perform these functional mobility instruments. Functional mobility status
on discharge should be evaluated with cost-effectiveness and patients’ satisfaction following lower
extremity replacement surgeries for further studies.
KAYNAKLAR
1.
Wilson NA, Schneller ES, Montgomery K, Bozic KJ. Hip and knee
implants: current trends and policy considerations. Health Aff
(Milwood). 2008;27(6):1587-98.
Kınıklı Gİ, Güney H, Karaman A, Yılmaz K, Çağlar Ö, Yüksel İ.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
Levasseur M, Desrosiers J, Noreau L. Is social participation associated with quality of life of older adults with physical disabilities? Disabil Rehabil. 2004;26(20):1206-13.
Jette AM, Haley SM. Contemporary measurement techniques for rehabilitation outcomes assessment. J Rehabil Med.
2005;37(6):339-45.
Covinsky KE, Eng C, Lui LY, Sands LP, Yaffe K. The last 2 years
of life: functional trajectories of frail older people. J Am Geriatr
Soc. 2003;51(4):492-8.
World Health Organization. International Classification of Functioning, Disability, and Health: Children & Youth
Version: ICF-CY [homepage on the Internet]. c2007 [cited 2014]. Available from http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/43737/1/9789241547321_eng.pdf.
Wittink H, Rogers W, Sukiennik A, Carr DB. Physical functioning:
self-report and performance measures are related but distinct.
Spine (Phila Pa 1976). 2003;28(20):2407-13.
Reuben DB, Seeman TE, Keeler E, Hayes RP, Bowman L,
Sewall A, et al. Refining the categorization of physical functional status: the added value of combining self-reported and
performance-based measures. J Gerontol A Biol Sci Med Sci.
2004;59(10):1056-61.
Stratford PW, Dogra M, Woodhouse L, Kennedy DM, Spadoni GF. Validating self-report measures of pain and function in
patients undergoing hip or knee arthroplasty. Physiother Can.
2009;61(4):189-94.
DeJong G, Tian W, Smout RJ, Horn SD, Putman K, Smith P, et al.
Use of rehabilitation and other health care services by patients
with joint replacement after discharge from skilled nursing
and inpatient rehabilitation facilities. Arch Phys Med Rehabil.
2009;90(8):1297-305.
Walsh MB, Herbold J. Outcome after rehabilitation for total joint
replacement at IRF and SNF: a case-controlled comparison. Am
J Phys MedRehabil. 2006;85(1):1-5.
Mahomed NN, Davis AM, Hawker G, Badley E, Davey JR, Syed KA,
et al. Inpatient compared with home-based rehabilitation following primary unilateral total hip or knee replacement: a randomized controlled trial. J Bone Joint Surg Am. 2008;90(8):167380.
Tribe KL, Lapsley HM, Cross MJ, Courtenay BG, Brooks PM, March LM. Selection of patients for inpatient rehabilitation or direct home discharge following total joint replacement surgery: a
comparison of health status and out-of-pocket expenditure of
patients undergoing hip and knee arthroplasty for osteoarthritis.
Chronic Illn. 2005;1(4):289-302.
Kennedy DM, Stratford PW, Hanna SE, Wessel J, Gollish JD. Modeling early recovery of physical function following hip and knee
arthroplasty. BMC Musculoskelet Disord. 2006;7(1):100.
Nilsdotter A-K, Isaksson F. Patient relevant outcome 7 years after total hip replacement for OA-a prospective study. BMC Musculoskelet Disord. 2010;11(1):47.
Trudelle-Jackson E, Emerson R, Smith S. Outcomes of total hip
arthroplasty: a study of patients one year postsurgery. J Orthop
Sports Phys Ther. 2002;32(6):260-7.
Rasch A, Dalén N, Berg HE. Muscle strength, gait, and balance
in 20 patients with hip osteoarthritis followed for 2 years after
THA. Acta Orthop. 2010;81(2):183-8.
Sicard-Rosenbaum L, Light KE, Behrman AL. Gait, lower extremity strength, and self-assessed mobility after hip arthroplasty.
J Gerontol A BiolSci Med Sci. 2002;57(1):47-51.
de Morton NA, Davidson M, Keating JL. The de Morton Mobility
Index (DEMMI): An essential health index for an ageing world.
Health Qual Life Outcomes. 2008;6:63.
Podsiadlo D, Richardson S. The timed” Up & Go”: a test of basic
functional mobility for frail elderly persons. J Am Geriatr Soc.
1991;39(2):142-8.
20. Kennedy DM, Stratford PW, Wessel J, Gollish JD, Penney D. Assessing stability and change of four performance measures: a
longitudinal study evaluating outcome following total hip and
knee arthroplasty. BMC Musculoskelet Disord. 2005;6(1):3.
21. Bohannon RW, Williams Andrews A. Normal walking speed: a
descriptive meta-analysis. Physiotherapy. 2011;97(3):182-9.
22. Bellamy N, Buchanan WW, Goldsmith CH, Campbell J, Stitt LW.
Validation study of WOMAC: a health status instrument for measuring clinically important patient relevant outcomes to antirheumatic drug therapy in patients with osteoarthritis of the hip
or knee. J Rheumatol. 1988;15(12):1833-40.
23. Tüzün EH, Eker L, Aytar A, Daşkapan A, Bayramoğlu M. Acceptability, reliability, validity and responsiveness of the Turkish version of WOMAC osteoarthritis index. Osteoarthritis and cartilage.
2005;13(1):28-33.
24. Cohen J. Statistical power analysis for the behavioral sciences.2nd ed. New Jersey:Lawrence Erlbaum Associates, Publishers. 1988.
25. Hayes JH, Cleary R, Gillespie W, Pinder I, Sher J. Are clinical and
patient assessed outcomes affected by reducing length of hospital stay for total hip arthroplasty. J Arthroplasty. 2000;15(4):44852.
26. Dall GF, Ohly NE, Ballantyne JA, Brenkel IJ. The influence of
pre-operative factors on the length of in-patient stay following
primary total hip replacement for osteoarthritis a multivariate
analysis of 2302 patients. J Bone Joint Surg Br. 2009;91(4):43440.
27. Kreder HJ, Grosso P, Williams JI, Jaglal S, Axcell T, Wai EK, et
al. Provider volume and other predictors of outcome after total knee arthroplasty: a population study in Ontario. Can J Surg.
2003;46(1):15-22.
28. Robbins SM, Rastogi R, McLaughlin TL. Predicting acute recovery of physical function following total knee joint arthroplasty.
J Arthroplasty. 2014;29(2):299-303.
29. Jans MP, Slootweg VC, Boot CR, de Morton NA, van der Sluis
G, van Meeteren NL. Reproducibility and validity of the Dutch
translation of the de Morton Mobility Index (DEMMI) used by
physiotherapists in older patients with knee or hip osteoarthritis. Arch Physl Med Rehabil. 2011;92(11):1892-9.
30. de Morton NA, Lane K. Validity and reliability of the de Morton Mobility Index in the subacute hospital setting in a Geriatric Evaluation and Management population. J Rehabil Med.
2010;42(10):956-61.
31. Judd DL, Dennis DA, Thomas AC, Wolfe P, Dayton MR, Stevens-Lapsley JE. Muscle strength and functional recovery during
the first year after THA. Clin Orthop Relat Res. 2014;472(2):65464.
32. Ouellet D, Moffet H. Locomotor deficits before and two months
after knee arthroplasty. Arthritis Rheum. 2002;47(5):484-93.
33. Itokazu M, Uemura S, Aoki T, Takatsu T. Analysis of rising
from a chair after total knee arthroplasty. Bull Hosp Jt Dis.
1998;57(2):88-92.
34. Bejek Z, Paróczai R, Illyés Á, Kiss RM. The influence of walking
speed on gait parameters in healthy people and in patients
with osteoarthritis. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc.
2006;14(7):612-22.
35. Munton J, Ellis M, Chamberlain MA, Wright V. An investigation
into the problems of easy chairs used by the arthritic and the
elderly. Rheumatology. 1981;20(3):164-73.
36. Miki H, Sugano N, Hagio K, Nishii T, Kawakami H, Kakimoto A, et
al. Recovery of walking speed and symmetrical movement of the
pelvis and lower extremity joints after unilateral THA. J Biomech.
2004;37(4):443-55.
37. Foucher KC, Hurwitz DE, Wimmer MA. Preoperative gait adaptations persist one year after surgery in clinically well-functioning
total hip replacement patients. J Biomech. 2007;40(15):3432-7.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
41
Çırak Y, Yılmaz GD, Demir YP, Karahan Z, Dalkılınç M. A possible relationship between respiratory muscle weakness and familial mediterranean fever: A case report,
Turk J Physiother Rehabil. 2014; 25(1): 42-46.
Türk Fizyoterapi
ve Rehabilitasyon
Dergisi
2014 25(1)42-46
Yasemin ÇIRAK, PT, PhD
Gül Deniz YILMAZ, PT, PhD
Yasemin P. DEMİR, PT, MSc
Zehra KARAHAN, PT, MSc
Murat DALKILINÇ, PT, PhD
CASE REPORT
A POSSIBLE RELATIONSHIP BETWEEN RESPIRATORY MUSCLE WEAKNESS
AND FAMILIAL MEDITERRANEAN FEVER: A CASE REPORT
ABSTRACT
To Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autoinflammatory disorder with genetic origin.
Pleuritis is most common in FMF. Long-term sequelae of respiratory system haven’t been
described in FMF. We documented pulmonary manifestations in patient with FMF. A 61-year-old woman presented with dyspnea, unilateral chest pain, generalized myalgia and FMF.
Physical examination was unremarkable. Radiological data showed left-sided pleuritis, minimal pleural effusion. Pleural effusion resolved spontaneously in one week later but patient
had still dyspnea. Pulmonary function tests (PFT) was normal. Further examination detected
respiratory muscle weakness and decreased functional capacity. Patient then underwent inspiratory muscle training (IMT) for six weeks. After training, inspiratory muscle strength and
functional capacity increased. Perception of dyspnea and fatique decreased. In long-term
follow-up, frequency of attacks decreased. To our knowledge, there is no study on respiratory
muscle weakness and IMT in FMF. Although this report doesn’t provide direct evidence, it may
provide recommendation for investigation of respiratory muscle weakness and treatment
with IMT in FMF with respiratory impairments. Randomized controlled trials are needed.
Key words: Chronic disease, rehabilitation, physiotherapy, familial mediterranean fever
VAKA RAPORU
SOLUNUM KAS ZAYIFLIĞI
İLİŞKİ: VAKA RAPORU
Geliş Tarihi: 26.07.2013 (Received)
Kabul Tarihi: 25.03.2014 (Accepted)
İletişim (Correspondence):
Yasemin Çırak PT, PhD
Cardiopulmonary Rehabilitation,
Turgut Özal University, School of
Physiotherapy and Rehabilitation
Address: Anadolu Bulvari 16/A Gimat
Yenimahalle- Ankara, Physiotherapist,
06200, Turkey
e-mail: [email protected]
Turgut Özal University, School of
Physiotherapy and Rehabilitation
42
VE AİLEVİ AKDENİZ ATEŞİ ARASINDAKİ OLASI
ÖZET
Ailevi Akdeniz Ateşi ( AAA ) genetik kökenli oto-inflamatuar bir hastalıktır. Plörit AAA’da çok
sık görülür. Solunum sistemi üzerinde AAA’nin uzun dönem etkileri tanımlanmamıştır. AAA’li
bir hastada akciğerdeki etkilenimleri gösterdik. 61 yaşında AAA’li kadın hasta, nefes darlığı,
tek taraflı göğüs ağrısı ve yaygın kas ağrısı şikayetiyle başvurdu. Fizik muayenede belirgin bir
bulgu yoktu. Radyolojik bulgular sol taraflı plöriti ve minimal plevral efüzyonu gösteriyordu.
Plevral efüzyon, bir hafta içinde kendiliğinden çözüldü ama hastanın nefes darlığı şikayeti
devam ediyordu. Solunum fonksiyon testi değerleri ( SFT ) normaldi. Ayrıntılı değerlendirmede
solunum kas zayıflığı ve fonksiyonel kapasitede azalma tespit edildi. Daha sonra hastaya altı
hafta boyunca inspiratuar kas eğitimi ( IMT ) uygulandı. Eğitimden sonra, hastanın inspiratuar kas kuvveti ve fonksiyonel kapasitesi arttı. Nefes darlığı ve yorgunluk algısı azaldı. Uzun
süreli takipte, atak sıklığı azaldı. Bizim bilgimize göre literatürde, AAA’de solunum kas zayıflığı
ve IMT ile ilgili çalışma yok. Bu vaka raporu, doğrudan kanıt olmamasına rağmen, solunum
sıkıntısı olan AAA’li hastalarda, solunum kas zayıflığının araştırılması ve tedavide IMT’nin kullanılması yönünde öneriler sağlayabilir. Randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Kronik hastalık, rehabilitasyon, fizyoterapi, ailevi akdeniz ateşi
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
Çırak Y, Yılmaz GD, Demir YP, Karahan Z, Dalkılınç M.
INTRODUCTION
Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autoinflammatory disasese with genetic origin Turks,
Arabs, Armenians, Jews, and rarely Greeks are most
often affected (1). The disease starts at a young
age and manifests itself with recurrent episodes
of abdominal or chest pain, arthralgia, and fever
(2). Clinical symptoms often lead to hospitalization
and unnecessary surgery. Widespread pain result in
decreased quality of life during the attacks. Between episodes, the patients appear completely healthy, but their everyday functioning is affected by the
spontaneous nature of the attacks (3).
Pleuritic chest pain and fever as manifestations of
the first attack are observed in <10% of patients,
but approximately 40% have an episode of febrile
pleurisy during the course of the disease. Pleural
inflammation is one of the three most common manifestations of the disease. The attacks usually last
1–3 days and resolve without specific treatment.
There may be radiological evidence of a small exudate in the costophrenic angle and resolves within
48 hours. In many patients with FMF, chest attacks
are misdiagnosed as recurrent pneumonia. This is
sometimes due to atelectasis that accompanies
the pleural inflammation (4).
The recurrent pleuritis can cause adhesion of pleura and impairment in biomechanics of respiratory
system. This decreases functional pulmonary capacity. Long-term sequelae of respiratory system
haven’t been described in FMF. To our knowledge,
there is no study on respiratory muscle weakness
and IMT in FMF. In this article, we presented pulmonary manifestations and effectiveness of IMT in
patient with FMF.
CASE PRESENTATION
A 61-year-old woman presented to our department
complaining of dyspnea, unilateral chest pain, generalized myalgia and FMF. These symptoms initially developed at twenty years of age. Colchicine in
a dose of 1 mg/day was administered for 35 years
but last 5 years she did not used any medication.
There was no history of FMF in first-degree relatives. Physical examination was unremarkable. White blood cell count was increased to 11,400/mm3
with 70.4 % neutrophils. C-reactive protein was
elevated to 2.1 mg/dL. Radiological data showed
left-sided pleuritis, minimal pleural effusion. Pleural
effusion resolved spontaneously in one week later
but patient had still dyspnea. Assessment and treatment methods;
Pulmonary function tests: Spirometric measurement was performed using a portable spirometry
(Spirobank MIR, Italy) according to the guidelines
of the American Thoracic Society (5). Forced expiratory volume in 1 s (FEV1), forced vital capacity
(FVC), and peak expiratory flow (PEF) were expressed as the percentages of the predicted values (6).
Pulmonary function tests (PFT) was normal.
Respiratory muscle strength: Maximal inspiratory pressure (MIP) and maximal expiratory pressure (MEP) were assessed using an electronic pressure transducer (MicroRPM; Micromedical, Kent, UK).
The MIP was measured at residual volume, and
MEP was measured from total lung capacity, according to Black and Hyatt (7-9). Before treatment
MIP and MEP values were 23 cmH2O and 42 cmH2O respectively. These values were under normal
values relationship to age and sex.
Functional capacity: Functional exercise capacity
was evaluated using a six minute walk test (6MWT).
Subject was instructed to walk as far as possible
in six minutes in an enclosed 30 m long hospital
corridor. Patient was instructed to walk her own
pace but to cover as much meter as possible within
6 min. Each minute standardized encouragement
was given to the patient. Patient was allowed to
stop and rest during test, but was instructed to go
on walking as soon as she was able to do so (10).
The maximum distance covered at the end of the
test was recorded. Breathlessness and fatigue perception were determined using a 10 point modified
Borg Scale during the walking test. Heart rate, respiratory rate, blood pressure and oxygen saturation
were measured before and after the test. Maximum
heart rate value achieved during the test was recorded (11). The 6MWT was repeated two times.
Patient was rested 30 min between the two tests,
and the highest distance was recorded. Distance of
6 MWT was 256 m before treatment. Before the
test at rest, the results of Perception of Dyspnea
( Modified Borg Scale 0-10) and Perception of Fatique (Modified Borg Scale 0-10) value were 2,1
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
43
A possible relationship between respiratory muscle weakness and familial mediterranean fever: A case report
Table 1. Results of measurements
PFT
Functional Tests
Before
Treatment
After
Treatment
FVC (%)
94
95
FEV1 (%)
91
91
6MWT Distance (m)
256
283
Perception of Dyspnea (Modified Borg Scale 0-10) (cm)
7
2
Perception of Fatique (Modified Borg Scale 0-10) (cm)
5
2
Dyspnea
Modified Medical Research Council Dyspnea Score (0-4)
3
1
Respiratory Muscle Strength
MIP (cmH2O)
23
47
MEP (cmH2O)
42
45
Abbreviations: PFT; pulmonary function test, FVC; forced vital capacity, FEV1; forced expiratory volume in one second, 6MWT; six
minute walk test, MIP; maximum inspiratory pressure, MEP; maximum expiratory pressur
respectively. After walking, values were 7 and 5
respectively. Results of Perception of Dyspnea (Modified Borg Scale 0-10) and Perception of Fatique
(Modified Borg Scale 0-10) value were 7,5 respectively before treatment. The results of test were
shown in table 1.
Dyspnea: Modified Medical Research Council (MMRC) dyspnea scale was used to evaluate
dyspnea severity during activity. Levels of dyspnea
are graded 0 (absence of dyspnea during strenuous
exercise), to 4 (dyspnea during daily activities) (12).
Before training score of MMRC was 3.
Inspiratory muscle training protocol: Before IMT, patient was taken in one-week familiarization period and instructed to learn breathing
adequately. After, training workload was adjusted
to lower loads (20-30% of MIP) and patient was
instructed to maintain adequate inspiration and
expiration while using Threshold IMT device (Respironics, USA). As soon as the patient managed to
maintain adequate workload, IMT was started. Patient received IMT at 40% of MIP, and training load
was adjusted to maintain 40% of the MIP, weekly. MIP was measured at supervised session each
week, and 40% of measured MIP value was the
new training workload. Patient trained for 30 minper day, 7 days per week, for 6 weeks. Once a day
at each week, patient’s heart rate, blood pressure
and breathing frequency were monitorized during
the IMT sessions and new workload was adjusted.
Six sessions were performed at home and 1session
was supervised at the rehabilitation department.
44
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
In total, 8 sessions were supervised (2 sessions in
familiarization period, and 1 session at each week
during 6 weeks). Patients were instructed to maintain diaphragmatic breathing, and try to maintain
10-15 breaths and rested 5-10 s between breaths.
As soon as the patient managed; they were encouraged to maintain 25-30 breaths at each workload.
Patient wore nose-clip during all sessions. IMT diary
was checked weekly. Patient was checked by phone
calls two times a week, whether she is doing IMT
in appropriate manner. Total minute spent during
training period was calculated based on her reports
written on diary. Patient was told not to exercise or
do physical activity over her normal routine during
the training period.
After training, inspiratory muscle strength and functional capacity increased. Perception of dyspnea
and fatique decreased. In long-term follow-up,
frequency of attacks decreased. Results of measurements were shown in Table 1.
Discussion
Among the pulmonary manifestations of FMF, pleuritis is the most common, and occurred in about
45% of the patients described in a clinical study
by the Tel-Hashomer group (4,13). Tunca and et al.
were found the pleuritis prevalence 31.2% in their
study on 2838 patients with FMF (14). Also Livneh
and Langevitz described the diagnostic criteria of
FMF. According to these criteria, unilateral pleuritis is one of the major criteria of FMF (15). ‘‘Chest
attacks’’ are characterized by unilateral pleuritic
Çırak Y, Yılmaz GD, Demir YP, Karahan Z, Dalkılınç M.
chest pain that increases on inspiration, shortness
of breath, and rapid, shallow breathing. A typical
attack lasts between 1 and 4 days, similar to attacks in other locations. Physical examination and
chest radiography are usually unrevealing, although occasionally the costophrenic angle may be
blunted on the side of the attack and the recurrent
attacks may sometimes result in pleural thickening
and adhesions (16). In the present case’s history,
she reported pleuritic chest pain during all attacks.
Also the patient presented here has appropriate
ethnic origin because FMF is prevalent among the
Turkish population.
According to our knowledge, there is no study
about the physiotherapy in FMF. The etiology of
recurrent attacks of serositis in familial Mediterranean fever (FMF) is not completely understood.
Several uncontrolled clinical series have reported
that strenous physical activity; stressful events;
feelings of anger, anxiety, excitement, and grief; a
high-fat-content diet; and menstrual periods may
trigger FMF attacks (17-18)8. However Yenokyan
et al. did not find significant differences in the risk
of having FMF attacks between the periods of high
physical exertion compared with low physical activity (19). So for the modification of the effect of
the triggers on the risk of FMF attacks, physiotherapy could be an alternative approach. Treatment
with 1–2 mg of colchicine a day has been shown to
prevent or alleviate the attacks in the majority of
patients (20,21). In the presence of colchicine, low
and moderate- intensity exercise, relaxation exercises, breathing exercises for the pulmonary manifestations of FMF and relaxation could be used.
In literature, it has been suggested that an imbalance between muscle energy production and utilization (22). Also, according to our baseline data,
our case avoided heavy physical activity because
of her disease. The patient presented here has low
functional capacity and respiratory muscle weakness. Impaired calcium metabolism, energy production in muscle and inactivity may underlie these
results. Our case had normal pulmonary function
testing. But in literature, patients with FMF were
found to have mild restrictive lung impairment on
pulmonary function testing. One explanation for
this phenomenon could be the occurrence of occult
parenchymal injury during FMF attacks that could
not be demonstrated by x-ray studies of the chest
(4,23).
The findings of the joint and abdominal pain are
most frequent than pleuritis in FMF. Therefore
respiratory impairment related with pleuritis is ignored by the clinicians. The measurement of respiratory muscle strength to detect inflammatory
changes could add useful information for evaluating thoracic symptoms in FMF patients. Also treatment of respiratory muscle weakness with IMT
may cause improvement in functional capacity of
patients with FMF. Number of hospital admissions
due to FMF attacks was recorded according to hospital records. Before IMT treatment, she had three
attacks in one year. But after IMT treatment, she
had only one attack during the two-year follow-up,
the frequency of attacks decreased. The modification of the effect of the triggers such as stress on
the risk of FMF attacks with IMT may underline this
result.
This case showed that FMF may cause respiratory
muscle weakness and IMT may improve respiratory
capacity and function. Therefore, assessment of
respiratory impairment and IMT should be in treatment options for recurrent attacks of pleuritis in
FMF patients. Although this report doesn’t provide
direct evidence, it may provide recommendation for
investigation of respiratory muscle weakness and
treatment with IMT in FMF with recurrent chest
attacks. Randomized controlled trials are needed.
REFERENCES
1.
2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Brauman A, Gilboa Y. Recurrent pulmonary atelectasis as a manifestation of familial Mediterranean fever. Arch Intern Med.
1987;147(2):378-9.
Onen F. Familial mediterranean fever. Rheumatol Int.
2006;26(6):489-96.
Mor A, Gal R, Livneh A. Abdominal and digestive system associations of familial Mediterranean fever. Am J Gastroenterol.
2003;98(12):2594-604.
Livneh A, Langevitz A, Pras M. Pulmonary associations in familial Mediterranean fever. Curr Opin Pulm Med. 1999;5(5):326-31.
American Thoracic Society. Lung function testing: selection of
reference values and interpretative strategies. Am Rev Respir
Dis. 1991;144(5):1202-18.
ATS Committee on proficiency standards for clinical pulmonary
function laboratories. ATS statement: guidelines for the six-minute walk test. Am J Respir Crit Care Med. 2002;166(1):111-7.
Knudson RJ, Slatin RC, Lebowitz MD, Burrows B. The maximal
expiratory flow volume curve. Normal standarts, variability, and
effects of age. Am Rev Respir Dis. 1976;113(5):587-600.
ATS/ERS Statement on respiratory muscle testing. Am J Respir
Crit Care Med. 2002;166(4):518-624.
TURKISH JOURNAL OF PHYSIOTHERAPY AND REHABILITATION 2014; 25(1)
45
A possible relationship between respiratory muscle weakness and familial mediterranean fever: A case report
9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 46
Black LF, Hyatt RE. Maximal respiratory pressures: normal
values and relationship to age and sex. Am Rev Respir Dis.
1969;99(5):696-702.
Savci S, Sakinc S, Inal Ince D, Arikan H, Can Z, Buran Y ve ark.
Active cycle of breathing techniques and incentive spirometer in coronary artery bypass graft surgery. Fizyoter Rehabil.
2006;17(2):61-9.
Troosters T, Gosselink R, Decramer M. Six minute walking distance in healthy elderly subjects. Eur Respir J. 1999;14(2):270-4.
Mahler DA, Wells CK. Evaluation of clinical methods for rating
dyspnea. Chest. 1988;93(3):580-6.
Livneh A, Langevitz P, Zemer D, Padeh S, Migdal A, Sohar E, et
al. The changing face of familial Mediterranean fever. Semin
Arthritis Rheum. 1996;26(3):612-27.
Tunca M, Akar S, Onen F, Ozdogan H, Kasapcopur O, Yalcinkaya
F, ve ark. Turkish FMF Study Group. Familial Mediterranean fever
(FMF) in Turkey: results of a nationwide multicenter study. Medicine (Baltimore). 2005;84(1):1-11.
Livneh A, Langevitz P, Zemer D, Zaks N, Kees S, Lidar T, et al. Criteria for the diagnosis of familial Mediterranean fever. Arthritis
Rheum. 1997;40(10):1879-85.
Lidar M, Pras M, Langevitz P, Livneh A. Thoracic and lung involvement in familial Mediterranean fever (FMF). Clin Chest Med.
2002;23(2):505-11.
TÜRK FİZYOTERAPİ VE REHABİLİTASYON DERGİSİ 2014; 25(1)
17. Schwabe AD, Peters RS. Familial Mediterranean fever in
Armenians. Analysis of 100 cases. Medicine (Baltimore).
1974;53(6):453-62.
18. Sohar E, Gafni J, Pras M, Heller H. Familial Mediterranean fever.
A survey of 470 cases and review of the literature. Am J Med.
1967;43(2):227-53.
19. Yenokyan G, Armenian HK. Triggers for attacks in familial Mediterranean fever: application of the case-crossover design. Am J
Epidemiol. 2012;175(10):1054-61.
20. Zemer D, Revach M, Pras M, Modan B, Schor S, Sohar E, et al.
A controlled trial of colchicine in preventing attacks of familial
Mediterranean fever. N Engl J Med. 1974;291(18):932-4.
21. Cerquaglia C, Diaco M, Nucera G, La Regina M, Montalto M,
Manna R. Pharmacological and clinical basis of treatment of Familial Mediterranean Fever (FMF) with colchicine or analogues:
an update. Curr Drug Targets Inflamm Allergy. 2005;4(1):117-24.
22. Kushnir T, Eshed I, Heled Y, Livneh A, Langevitz P, Ben Zvi I, et al.
Exertional muscle pain in familial Mediterranean fever patients
evaluated by MRI and 31P magnetic resonance spectroscopy.
Clin Radiol. 2013;68(4):371-5.
23. Lega JC, Khouatra C, Cottin V, Cordier J F. Isolated recurrent pleuritis revealing familial Mediterranean fever in adulthood. Respiration. 2010;79(6):508-10.
YAYIN HAKLARI SÖZLEŞMESİ
Biz aşağıda imzası bulunan kişiler,………………………….……………………………………………………….…………………………………….……
…………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………….……………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………………
isimli makalenin tüm yayın haklarını Türk Fizyoterapi ve Rehabilitasyon dergisine devrediyoruz.
Aşağıda imzası olan yazarlar makaleyi dikkatlice okumuşlardır ve içeriği, dili ve biçimi konusunda fikir
birliği içindedirler. Makalenin özgün olduğunu, başka bir dergide yayımlanmadığını ve başka bir dergiye
yayımlanmak üzere gönderilmediğini beyan ederler.
(LÜTFEN BÜTÜN YAZARLARIN İSİMLERİNİ YAZINIZ. YAZARLARIN TAMAMININ İMZASI GEREKMEKTEDİR.)
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
ÇIKAR ÇATIŞMASI FORMU:
Yazarlar bu çalışmada, herhangi bir kişi, kurum veya kuruluşla, sonuçlarında ve ifade edilen görüşlerde önyargılı davranmaya neden olabilecek bir mali yarar veya çıkar ilişkisinin olmadığını bildirirler. (Not: Böyle bir
yarar veya ilişki var ise, ayrıca mutlaka beyan edilmelidir.)
(LÜTFEN BÜTÜN YAZARLARIN İSİMLERİNİ YAZINIZ. YAZARLARIN TAMAMININ İMZASI GEREKMEKTEDİR.)
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
İsim: _______________________________________ İmza:________________ Tarih:_______________
COPYRIGHT ASSIGNMENT
I/We, the undersigned, transfer all copyright ownership of the manuscript entitled: …………………………………………
……………………………….……………………………………………………….………………………….…………….……….…….………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..…………………………….....
to Turkish Journal of Physiotherapy and Rehabilitation.
The undersigned authors carefully read the article and agree with all its contents, language and style. The
undersigned authors state that the article is original, is not under consideration by another journal, and
has not been previously published.
(PLEASE TYPE OR PRINT THE NAME OF ALL AUTHORS.)
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
CONFLICT OF INTEREST FORM:
Authors of this study report no financial interests or connections that might raise the question of bias in
the work reported or the conclusions, implications, or opinions stated including pertinent commercial or
other sources of funding. (P.S.: If a conflict of interest exists, it should also be reported.)
(PLEASE TYPE OR PRINT THE NAME OF ALL AUTHORS.)
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
Name: ______________________________________ Signature:_______________ Date:____________
YAZARLAR İÇİN SON KONTROL LİSTESİ
Makale, dergiye yayımlanmak üzere gönderilmeden önce, aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
•
•
•
•
•
•
•
•
Yazışma adresi, e-posta adresi ve telefon
Yayın Hakları Sözleşmesi, Çıkar Çatışması Formu
Başlık sayfası (Başlık, yazarların açık adları, unvanları, çalıştıkları kurum)
Türkçe özet ve anahtar kelimeler (MeSH uyumlu)
İngilizce başlık, İngilizce özet ve anahtar kelimeler (MeSH uyumlu)
Tablolar, şekiller
Kaynaklar - dergi adları Index Medicus’a göre kısaltılmış
Makalenin tamamı (4 kopya - 2 kopyası yazarlar hakkında bilgi içermiyor -)
CHECKLIST FOR AUTHORS
Before submission to the journal, the manuscript should contain the following:
•
•
•
•
•
•
•
Corresponding author’s address, e-mail, and mobile phone number
Copyright Assignment and Conflict of Interest Forms
Title page (title of the article, full names, institutions and the highest academic
degrees of all authors)
Abstract and keywords (according to MeSH)
Tables, figures
References with abbreviated journal names according to Index Medicus
Entire manuscript (4 copies - 2 copies not including any author information-)
Download

turkısh journal of physıotherapy and rehabılıtatıon türk fizyoterapi ve