Meclisi Ayan
İ : 28 28 Kânunusâni 1332 (1916)
ve kabayihten terhip ile beraber, ıslah etmektir. Bi­
naenaleyh, yeni hapishanelerde bu maksatla tornacı­
lık, kunduracılık gibi birer daire bulunacak mıdır?
Bunlar, medenî memleketler hapishanelerinin başlıca
Ihtiyacatındandır.
EFDALETTİN BEY (Hapishaneler Müdürü) —
Emir buyurursanız izahat vereyim efendim.
MEHMET FUAT PAŞA — Lütfen izah buyuru­
nuz.
EFDALETTIN BEY (Hapishaneler Müdürü) —
Ahmet Rıza Beyefendi Hazretlerinin irade buyurduk­
ları hususata cevap vereyim. O meyanda efendimizin
de emirlerini infaz ederim. Bu inşaat işi, teşkilattan
başka bir meseledir. Teşkilat ise, buyurdukları mesaile ait hususattır. Bu bapta ayrıca bir Hapishaneler
Nizamnamesi tanzim olunur.
Akvamı medeniyede
şimdiye kadar tatbik edilmiş olan usullerin kendi ihtiyacatı milliyemizin ilcaatına göre bir şekil vererek
Meclisi Aliye takdim edeceğiz. Hapishanelerde neler
olacak ve neler yapılacak, bunlar ayrı bir meseledir.
İnşaat meselesinde Efendimizin de buyurduğu gi­
bi ecnebileri de koyabilmek hususu esbabı mucibeden
olarak gösterilmesi sebebi müstakil değildir. Malumu
ihsanınızdır ki, hapishanelerimizin
ıslahatına başla­
nan üç sene oluyor. Bu üç seneden evvel hapishane­
ler, idarenin gayet fena bir cüz'ü olmak üzere telakki
edilmiş ve hiçbir şey yapılmamıştır. Biz kapitülasyon­
ların ilgasından çök zaman evvel hapishanelerin ıs­
lahı esasını hazırladık ve birçok yerlerde bu esas üze­
rine inşaat vesaireye başladık.
Fakat kapitülasyonların ilgası, bu gibi işlerin teş­
rii icrasıyla ıslahatın bir an evvel tatbikini istilzam
etti. Yani uhudu atikanın ilgası bu hususta zaman
öldürerek iş yapmaktansa, birdenbire iş yapmak mec­
buriyetini tevlit ettiğimden bu, ikinci bir saik oldu.
Halbuki esas itibariyle vazifeten memleketimizin bu
içtimaî noksanını vücuda getirmek için kapitülasyon­
ların ilgasından daha çok zaman evvel ıslahata teşeb­
büs edilmiş ve icraatına da başlanmıştır. Bu esasattan
olmak üzere hapishanelerin inşaatında tetkikatı lazi,ne yapılarak gerek Fransa ve gerek Almanya hapis­
haneleri tetkik olundu. Bunların her ikisinde de ayrı
ayrı şeyler görüldü.
Mesela sırf «selül» usulünü kabul etmiş hapisha­
neler olduğu gibi, münhasıran koğuşlar usulünü ka­
imi etmiş hapishaneler de var. Yalnız bu usullerden
biriyle" maksat temin edilemeyeceği Avrupalılarca da
anlaşıldığından bu babda İki gayeyi, yani hem hapis
gayesini çektirmek ve hem de bir iş ile iştigal etti­
C: 1
rerek ıslahı hal gayesini temin etmek cihetleri düşü­
nülmüştür.
Meclisi Alinize gelecek olan Nizamname bu esa­
sa göre tanzim edilmiştir. «Biz «selül» kısmını iki
maksada göre ifa edeceğiz. Biz selül usulünü iki mak­
sat için tatbik ediyoruz. Birincisi, mahpusu selül ile
mükâfat etmek, diğeri de selül ile mücazat etmek­
tir. Hapishaneye giren bir şahıs katil de olsa, hapis­
hane nizamatına tevfikan evvela masumdur. Biz o
adamı dahilî hapishanede hiçbir suizan içinde bulun­
durmayacağız. Yalnız seyyiatı müşahade edildiği za­
man selüle koymak suretiyle tecrit edeceğiz.
Bunun için, bir mücazattır. Sonra bir mahpus fev­
kalade hüsnühal gösterirse, kendi kendine bir odada
yatabilmek suretiyle ona da mükâfat edeceğiz. Bu
meyanda da hapishanenin bulunduğu memlekete göre
birtakım sanatlar talim ettireceğim. Bilfarz Bolu'daki
hapishanede dokuma ameliyatı ve tiftikten velenseler
imali kaabil olur.
Tuttuğumuz istatistiklere nazaran, şimdiye 'kadar
2C0'den fazla velense imal edilmiştir. Bundan başka,
cesim bir hapishane inşasını tasavvur ediyoruz. Pro­
jelerini hazırladık. Mesela İstanbul Vilâyetiyle ona
hemhudut birkaç vilayetin mahsubininİ istiab edebi­
lecek cesim bir çiftlik ortasınaa büyük bir hapishane
vücuda getireceğiz. Bu hapishanede, ziraat, ormancı­
lık gibi sanayi tatbik olunacaktır. Bundan hâsıl ola­
cak temettü ile hapishane idaresini temin edeceğimizi
zannediyoruz. Bu gibi şeyler malumu ihsanınız, pa­
raya tevakkuf eyler.
Kanunun 2 nci maddesinde, manzum devletiniz
olduğu veçhile bu paranın sarfını yalnız bu sene için
değil, gelecek seneye teşmil etmek istiyoruz. Bundan
maksat da Meclis, hükümete bir para veriyor ve bu
para ile hapishaneler inşa olunacaktır diyor. Bu pa­
ranın bu sene zarfında sarf olunamayan miktarı ge­
lecek seneye devroiunacaktır. Bu ciheti sırf, hesabatta birtakım yamlşhğa sebebiyet vermemek için Mec­
lisi Mebusandan istirham ettik, kabul etti. Meclisi
Alinizden de istirham edeceğiz. Bu suretle her ne za­
man hesap sorulursa, bilfarz bu sene hapishaneler için
100 bin, gelecek sene bu kadar, öbür sene şu kadar
ki, cem'an, mesela 500 bin lira alınmış, bu 500 bin
liraya mukabil ne yapıldığını, ne olduğunu öğrenmek
kaabil olacaktır.
F U A T PAŞA — Tabiî mahsubinin ahvali sıhhi­
yelerine itina olunur.
EFDALETTİN BEY — Şüphesiz kemaliyle iti­
na edilecektir. («Müzakere kâfi» sesleri)
— 406 —
T B M M KÜTÜPHANESİ
Download

Meclisi Ayan İ : 28 28 Kânunusâni 1332 (1916) C : 1 ve kabayihten