Dr. Ufuk MEMİŞ
TANIM
Cerrahi bir girişimi takiben veya bu işlemle ilişkili olarak
ameliyatı izleyen 30 gün içinde, implant varsa 1 yıl içinde
gelişen enfeksiyonlar
* Nozokomiyal enfeksiyonların %25’İni oluşturur
*Postoperatif ölümlerin %78’inden CAİ’ler sorumlu
* Ciddi morbidite-mortalite nedeni
[Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinde yapılan bir çalışmada hastane enfeksiyonu nedeniyle hastaların hastanede yaklaşık 20 gün daha fazla
kaldığı ve maliyetin hasta başına 1582 $ arttığı gösterilmiştir ]
* Ciddi ekonomik kayıplara neden olur
[ABD’de 1992’de yapılan bir çalışmada, hastane ile ilişkili enfeksiyonların yıllık sağlık harcamalarına 4.5 milyar dolarlık ek maliyet getirdiği
bildirilmiştir]
%40 kadarı önlenebilir özellikte
(CAE) Enfeksiyon kaynağı
 Hastanın kendi florası%65
 Sağlık personeli florası %31
 Ameliyat ortamı (çevre)% 4
Etyopatogenez
 Ameliyat sahasının kontaminasyonu
ANA
FAKTÖR
 Mikroorganizman sayısı virulansı
 Doku nekrozu
 Yabancı cisim varlığı
KOLAYLAŞTIRICI
FAKTÖRLER
 Yaralar, kendilerine bulaşan, bakterilerin teorik sayısına göre 4 kategori içinde
sınıflandırılmışlardır:
 Büyük serilerdeki, yara enfeksiyon oranları
temiz yaralar için: % 1.5-3.9 (% 0.8-9.6),
temiz-kontamine yaralar için: % 3-4 (% 3-24.5)
kontamine yaralar için: % 8.5 (% 8.5-15.2)
kirli yaralar için % 28-40 (% 21.3-41)
 Yapılan bir çalışmada yara komplikasyonları ile yara sınıflaması arasında
anlamlı ilişki bulunamadığı bildirilmiştir Cerrahi yara enfeksiyonunda yara
sınıfından farklı faktörlerin de etkili olduğu bildirilmiştir: Cerrahi yara
enfeksiyon riskinin cerrahinin her saati için 1.51 kat artmakta olduğu; 30
dakikadan kısa ameliyatlarda enfeksiyon oranının % 3-4 iken, 2 saati
geçenlerde % 14 ve 6 saati geçen operasyonlarda ise % 18’e yükseldiği
bildirilmiştir
Yara sınıflandırması
 Temiz : Enfeksiyon bulgusu yok, GIS, GÜS, Solunum
sistemine girilmemiş
 Temiz-kontamine: GIS veya SS’ne kontrollü girişim
Önemli bir bulaş yok (orofarenks, vajina ya da enfekte
olmayan GÜS veya safra sistemine girilmiş, mekanik drenaj
uygulanmış)
 Kontamine: GİS’ten önemli derecede kaçak enfekte GÜS
veya safra sistemine girilmiş, kontrolsüz olarak solunum
sistemine girilmiş
 Kirli ve enfekte: Nekrotik doku ve yabancı cisim varlığı,
fekal kontaminasyon, dışarıdan kirlenme, akut bakteriyel
enflamasyon ve püy varlığı
CDC CAE sınıflandırması
Yüzeyel insizyonel CAE.....cilt, cilt altı
Pürülan akıntı
Doku/sıvı kültüründe üreme
Enfeksiyon semptom ve bulguları nedeniyle reinsizyon
Cerrah ya da klinisyen tarafından tanı
Derin insizyonel CAE.........fasya, kas
Pürülan akıntı
Cerrahi yaranın spontan açılması (yara kültürü +)
38 oC  ateş, lokal bulgular nedeniyle yaranın açılması
Apse ya da enfeksiyon bulgusu
Cerrah ya da klinisyen tarafından tanı
Organ/boşluk CAE..............insizyonun dışındaki bir
anatomik bölgedeki organ veya boşluk
Pürülan akıntı
Doku/sıvı kültüründe üreme
Apse ya da enfeksiyon bulgusu
Cerrah ya da klinisyen tarafından tanı
CAE’lerin Önlenmesi
Preoperatif Dönem
 İnsizyon bölgesindeki kıllar ameliyat açısından bir




olumsuzluk yaratmadığı sürece temizlenmemelidir
Kılların temizlenmesi gerekiyorsa bu işlem ameliyat
öncesinde (ameliyat gününde) yapılmalı ve kıllar elektrikli
aletler kullanılarak kesilmelidir
Tüm diabetik hastalarda kan glukoz düzeyinin yeterli
kontrolü sağlanmalı, özellikle preoperatif dönemde
hiperglisemi önlenmeli
Hastalar ameliyattan bir önceki gece antiseptikli bir
solüsyonla banyo yapmalı veya duş alması tercih edilmeli
Antiseptik cilt hazırlığına başlamadan önce insizyon
bölgesindeki deri iyice yıkanarak temizlenmeli ve
kirlerden arındırılmalı.
 Cilt hazırlığı için uygun bir antiseptik ajan (%10’uk povidon




iyot, %4’lük klorheksidin glukonat, %60-95 etil alkol, veya
%50-91izopropil alkol) kullanılmalı
Preoperatif cilt hazırlığında kullanılan antiseptik ajan
insizyon yapılacak alanın ortasından perifere doğru
konsantrik daireler halinde uygulanmalıdır.
Ameliyat öncesinde hastanede yatış süresi mümkün
olduğunca kısa tutulmalı
Cerrahi ekip elemanları her vaka öncesinde cerrahi el
yıkama yapmalı
Cerrahi personel, bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığına ait
belirti ve bulguları olduğunda (akıntılı cilt lezyonu, vb.) bu
durumu amirlerine ve personel sağlığı bölümüne haber
vermeleri konusunda eğitilmeli ve bu şekilde davranmaya
özendirilmelidir.
 Antimikrobiyal profilaksi sadece gerçekten endike olduğu




durumlarda kullanılmalı
Profilaktik antimikrobiyal ajanın ilk dozu, ilacın insizyon
yapıldığı sırada serumda ve dokularda bakterisidal
konsantrasyona ulaşmış olmasını sağlayacak şekilde
uygulanmalıdır.
Ameliyat süresince ve en fazla ameliyathanede insizyonun
kapatılmasından sonraki birkaç saat boyunca serumda ve
dokularda terapötik antimikrobiyal ajan düzeyi
korunmalıdır
Elektif kolorektal ameliyatlar öncesinde kolonun lavman
ve katartik ajanlar kullanılarak mekanik hazırlığı
yapılmalıdır.
Vankomisin rutin antimikrobiyal profilakside
kullanılmamalıdır.
İntraoperatif Dönem
 Ameliyat odalarında koridorlara ve diğer komşu alanlara
göre pozitif basınç sağlanmalıdır
 Hava girişi tavandan, çıkışı ise yere yakın bir yerden
olmalıdır
 Ortopedik implant yerleştirilen cerrahi girişimler ultratemiz havaya sahip ameliyat odalarında yapılmalıdır.
 Cerrahi Yara Sınıflaması’na göre “Kontamine” veya “KirliEnfekte” sınıfına giren ameliyatlardan (gazlı gangren dahil)
ve Hepatit B, Hepatit C veya HIV ile enfekte hastaların
ameliyatlarından sonra ameliyathanede diğer
ameliyatlardakinden farklı özel bir temizlik yapılmamalı,
ameliyat odası veya ameliyathane kapatılmamalıdır.
 Enfeksiyon kontrolü için ameliyathanenin veya ameliyat
odalarının girişine yapışkan paspaslar veya kumaş örtüler
konulmamalıdır
 CAE’lerin önlenmesi için galoş giyilmesine gerek yoktur. Galoş,
sadece kan ve diğer vücut sıvılarının sıçraması ihtimaline karşı
kullanılabilecek bir bariyerdir
 Ameliyathanede rutin ortam kültürleri alınmasına gerek yoktur
 İntravasküler aletlerin (örneğin, santral venöz
kateter), spinal ve epidural anestezi kateterlerinin
yerleştirilmesi veya intravenöz ilaçların hazırlanması
ve uygulanması sırasında asepsi prensiplerine
uyulmalıdır.
 Steril malzemelerin paketleri/bohçaları kullanımdan
hemen önce açılmalı ve kullanım öncesinde
paket/bohça üzerindeki maruziyet indikatörü ve
paket/bohça içindeki integratör veya çok parametreli
indikatör kontrol edilmelidir.
 Sterilitesi, konusunda şüpheye düşülen malzemeler
kullanılmamalıdır.
Postoperatif Yara Bakımı
 Primer olarak kapatılmış bir insizyon ameliyat
sonrasında 24-48 saat süreyle steril bir örtü ile kapalı
tutulmalıdır.
 Pansumandan ve yara ile her türlü temastan önce ve
sonra el hijyeni sağlanmalıdır.
CERRAHİ PROFİLAKSİ
GENEL İLKELER
 Profilaktik antibiyotik kullanımı klinik çalışmalarla
postoperatif infeksiyon riskini azalttığı gösterilen cerrahi
girişimler için önerilir. Birçok girişimde, antibiyotik
profilaksisinin yararlı olduğunu gösterir yeterli kanıt henüz
bulunmadığı için kullanılıp kullanılmaması tartışmalı
 Profilaktik antibiyotik , enfeksiyon geliştirme olasılığı en fazla
olan mikroorganizmalara karşı etkin ilaçlardan olmalı, tüm
patojenleri otadan kaldırmak hedef olmamalı
 Bir çok ameliyat için tek ilaçla proflaksi yeterli
 Florokinolon ve karbapenemler gibi hastaların
tedavilerinde ilşk seçenek olabilecek ilaçlar proflakside
tercih edilmemeli
 Ameliyatların çoğu için, stafilokok ve streptokoklara etkili
ancak görece dar spektrumlu, yarılanma ömrü yeterince
uzun uygulaması kolay ve ucuz olan sefazolin uygun
 Daha pahalı, stafilokoklara etkinliği sefazolinden düşük,
gereğinden geniş spektrumlu ve mikroorganizmalarda
direnç gelişmesini indükleyen 3. ve 4.kuşak sefalosporinler
de proflakside kullanılmamalı
 Proflaksinin postoperatif dönemde sürdürülmemesi
gerekli
 Her merkez kendi patojenlerini ve patojenlerinin
direnç yapısını bilmeli, proflakside kullanılacak
antibiyotikler bu veriler doğrultusunda belirlenmeli
 Profilaktik antibiyotiğin optimum uygulama zamanı,
ameliyattan 30-60 dakika önce (pratik olarak anestezi
indüksiyonu ile) verilmesinin en iyi zamanlama
olduğu belirtilmekte
BAŞ-BOYUN CERRAHİSİ
 Oral, faringeal mukozaları kapsayan
ameliyatlarda profilaksi önerilir. Kontamine
olmayan baş ve boyun cerahisinde gerekmez.
 Sefazolin 2.0 g İV (tek doz) veya
 Klindamisin 600-900 mg, İV, tek doz +/-
Gentamisin 1.5 mg/kg, İV, tek doz
OBSTETRİK/JİNEKOLOJİ
KDC
ORTOPEDİ
ÜROLOJİ
NÖROŞİRÜRJİ
MİDE VE BİLİYER SİSTEM CERRAHİSİ
KOLOREKTAL CERRAHİ
(APENDEKTOMİ DAHİL)
Download

cerrahi alan enfeksiyonları