ÖNSÖZ
“Bazı Ostrakod Populasyonlarında Kromozom Sayı ve Şekilleri’’ adlı bu çalışmamın, her aşamasında kıymetli
yardımlarıyla öncülük eden sayın hocam ve danışmanım Yar. Doç. Dr Gülruh ULAKOĞLU’ na , çalışmalarım
sırasında desteğini esirgemeyen Prof. Dr. Dinçer GÜLEN’e ve araştırmamın çeşitli kademelerinde benden
yardımlarını esirgemeyen değerli meslektaşlarım, Yar. Doç. Dr. Selçuk ALTINSAÇLI, Biyolog Hülya SARI,
çizim ve fotograflarda emeği geçen Aladdin ŞENTÜRK ve Ahmet VATANSEVER ile benden her türlü desteğini
esirgemeyen, babam Engin PORYALI’ya, teknik konularda yardımcı olan Hakan BAHÇECİ’ye, eşim ve
meslektaşım Arş. Gör. Cüneyt KUBANÇ’a teşekkürü bir borç bilirim.
S. Nerdin KUBANÇ.
2
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
İÇİNDEKİLER
ÖZ VE ABSTRACT
I. GİRİŞ
II. MATERYAL VE METOD
III. BULGULAR
3.1. Familia
: CYPRIDIDAE
3.2. Familia
: CYPRIDOPSIDAE
IV. TARTIŞMA VE SONUÇ
V. ÖZET VE SUMMARY
VI. KAYNAKLAR
VII. ÖZGEÇMİŞ.
ÖZ
Bazı Ostrakod populasyonlarında Kromozom sayısı ve şekilleri.
Çalışmamızda Ömerli Barajı gölünden ve Mahmutlu çayının denize döküldüğü kısımdan toplanan, Ostrakod
türlerinden üçünün karyotipleri incelenmiştir.
Bu araştırmada amacımız, Ostrakodların farklı türlerinin kromozom sayılarını saptamak ve aynı türün farklı
lokal populasyonları arasındaki karyotipik farklılıkları ortaya çıkarmaktı. Bu amaçla Cypridopsis vidua,
Heterocypris incongruens ve Eucypris inflata türlerinin kromozomları, sayı ve şekil bakımından incelenmiş ve
karyogramları çıkarılmıştır.
ABSTRACT
Chromosoma numbers and shapes of certain Ostracod populations.
In this study, the karyotypes of three Ostracod species obtained from Ömerli dammed lake and the area,
where Mahmutlu stream flows into the sea were examined.
The purpose of the study is to determine chromosome number of distinct Ostracod species, and to reveal
Karyotypical differences among distinct local populations of the given species. Consequently, chromosomes of
Cypridopsis vidua, Heterocypris incongruens and Eucypris inflata were investigated in terms of their numbers
and shapes, and their karyograms were provided.
I.GİRİŞ
Ostrakodlar farklı ortamlarda ( Tatlı su, tuzlu su, acı su) yaşama kabiliyetine sahip bir çok türü içeren büyük
bir ailedir, ayrıca fosil bırakma özelliğine de sahiptirler. Bu iki unsurdan dolayı Jeoloji bilimi içinde çok önemli
canlılardır. Genellikle akıntının fazla olduğu bölgeleri değil de sığ , sazlık yada suyun daha durgun olduğu
bölgeleri kendilerine yaşam ortamı olarak seçerler. Büyüklükleri ise 0,5 - 2 mm arasında değişebilir.
Ostrakodların üremesi de türlere göre farklılık gösterir. Üç üreme tipi gözlenir. Birinci tip partenogenetik
üremedir. Yapılan araştırmalar çoğu Ostrakod türünün partenogenetik olarak ürediğini gösterir. Hatta
TETART(1978)’ e göre WAGLER (1937)’ de
bir çok türün ( Candona caudata, Cypridopsis aculeata,
Cyprinotus salinus, Eucypris elliptia ve Ilyocypris brady) erkek bireylerine hiç rastlanmamıştır. Yine yapılan
araştırmalarda bu tip üremede coğrafik durumların da etkili olduğu, mesala Eucypris virens türünün bütün
Avrupada partenogenetik çoğaldığı TETART(1978)’ e göre ( WOHL, 1914- MONIER, 1887), ama yine aynı türün
Kuzey Afrika’ da erkek bireylerine rastlandığı ( GAUTHIER, 1928- 1937) tespit edilmiştir. Bunun dışında
Ostrakodlarda bir üreme şekli daha gözlenir, o da seksüel üremedir.
Bu çalışmada araştırılan 3 tür de partenogenetik üreme gösterdiğinden, araştırılan bütün hayvanlar dişi idi. O
yüzden kısaca dişi genital sisteminden bahsetmek istiyorum: R.V. KESLİNG (1965)’ e göre dişi üreme sistemi iki
parçadan oluşur, Birinci parça ovaryum, uterus ve açıklığını içerir. İkinci parça ise vajinal açıklığı , spiral kanalı ve
reseptekulum seminisi içerir. Hayvanın vücudunda bu iki parça birbiri ile bağlantılı değildir. Ayrıca her iki
parçanın sol ve sağ yarıları da birbirinden tümüyle ayrıdır.
Ovaryumlar ise, hayvanın her iki tarafında eğrilmiş bir kese görünümündedir. Başlangıç kısmında hücreler
sinsisyum şeklindedir, orta kısmına doğru belirgin yumurta hücreleri şeklini alır ve uterusun ön kısmına doğru ikili
veya tek sıra halinde dizilirler.
Uterus normal olarak yumurtalarla doldurulmuştur, her iki uterus yumurtaları onların genital lop açıklıklarına
doğru gönderir. Böylece yumurtalar meydana geldiği sağ ovaryum içinden geçip, doğruca sağ uterusa girer ve sağ
genital lopun uterus açıklığından yumutlanır.
Genital loplar erkek penisinin benzer pozisyonunda olduğu gibi vucudun arka kısmından uzamış bir çift
yarım elipsoidtir ve arka uçları koniktir. Her genital lop parçasının önünde bir vajinal açıklık vardır. Vaginal
açıklık , bu lopdaki uterus açıklığına yakın, fakat içeride onunla bağlantılı değildir.
Her bir vajina ise, dar bir kanal vasıtası ile bir seminal reseptekuluma açılır. Her iki reseptekulum seminis
yanyana, fakat ikisinin de duvarları birbirinden ayrıdır. Reseptekulum seminislerin görevi biseksüel türlerde
spermleri biriktirmektir.
Ayrıca dişi bireylerde üremeye yardımcı olan, fakat buna karşılık üreme sisteminin parçası sayılmayan , O
bezi bulunur. Bu erkekte bulunmayan bir salgı bezi ( kopulasyon bezi) dir ve genital loblar içerisine yerleşmiştir.
Görevi ise vajinaya sekresyon sağlamaktır. Sekresyonun içeriği ise kesin olarak bilinmemektedir. (Şekil- 1)
Ostrakodlar ile yapılan çalışmalar, ilk olarak MÜLLER tarafından 1776 da başlatılmıştır. Daha sonra bunu
BRADY ve arkadaşlarının 19. Asırda İngiltere’de, Deniz Ostrakodları nın dünya üzerindeki dağılımları ile ilgili
araştırmaları izlemiştir. Yine bu yüzyıl içinde de TETART(1975)’ e göre CANNON (1925) ve ELOFSON (1941)’
in yaptığı çalışmalar vardır. Ülkemizde ise GÜLEN (1977), (1987 a, 1987 b) ile başlayan, Anadolu Tatlı Su
Ostrakodları Faunasına ilişkin araştırmalar, ALTINSAÇLI (1988) ve KUBANÇ (1989)’ un sırası ile Tatlısu ve
Deniz Ostrakod Faunasın ait araştırmaları ile ilerlemiş, KILIÇ ( 1993) ile gelişmiştir. Böylece Anadolu’ nun bir
kısmının, Tatlısu ve Deniz Ostrakodları Faunası çıkarılmış, hatta bazı tatlısu türlerinin mevsimsel dağılımları da
tespit edilebilmiştir.
Buna karşılık Ostrakodlarla yapılan dünyadaki ve Türkiye’ deki sitogenetik araştırmalar oldukca azdır.
WOLTRECECK (1898), SCHLEIP (1909), SCMALZ (1912), MÜLLER (1912), BAUER (1934- 1940) gibi
araştırmacılar, Tatlısu Ostrakodları ile sitogenetik araştırmalar yapmışlar, ama ilk kapsamlı araştırmayı DIETZ
(1954-1955- 1958)’ de ortaya koymuştur. Elimizdeki son araştırma ise, J.E.HAVEL ve P.D.N HEBERT’ in
(1988), Kanada’ da bir Ostrakod türü olan Cypridopsis vidua’ nın partenogenetik üremesi ve genotipik çeşitliliği
üzerine yaptıkları araştırmadır.
Ülkemizde ise bu konudaki çalışmalar çok çok azdır. İlk olarak BELENTEPE (1989), Trakya bölgesinden
topladığı Ostrakod türlerinin karyogramlarını çıkarmış, daha sonra ise SARI, H., ULAKOĞLU, G. (1992),
K.Çekmece ve B.Çekmece yakınlarındaki su birikintilerinden topladığı Ostrakod türlerinin karyogramlarını
çıkarmıştır. Biz ise bu çalışma için Şekil- 2 de görülen, tatlı su bölgelerinden topladığımız 3 tür üzerinde çalıştık.
Þekil. 1: Ostrakod dişi üreme sistemine ait şema.
R.V. KESLiNG (1965)’ den alınmıştır.
7
II. MATERYAL METOD
Materyal 1993 yılında Ömerli barajı çevresi ve Şile’ den Karadenize doğru 20 km uzaklıkta bulunan,
Mahmutlu çayının denize döküldüğü kısımdan toplanmış, toplanan Ostrakod türleri laboratuvar şartlarında
o
üretilmiş ve deneyler oda sıcaklığında yapılmıştır (18-22 c ). Materyalin toplandığı bölgeler harita ( şekil- 2) da
görüldüğü gibi genellikle, Tatlısu Ostrakodlarının yaşam ortamı olarak seçtiği sığ , sazlık ve durgun su
bölgeleridir.
Materyal bu bölgelerden Müller bezinden yapılmış Ostrakod kepçesi ile toplanmış, laboratuvara canlı olarak
taşınmış ve
hazırlanan üreme ortamlarına yerleştirilmiştir. Toplanan örneklerin bir kısmı ise, %70 alkol
konsantrasyonunda tespit edilerek , tür tayinleri yapılmak üzere ayrılmıştır. Tür tayinleri kabuk ve ekstiremitelerin
morfolojik karakterlerini gösteren laktofenol ile hazırlanmış geçici preparatlar kullanılarak yapılmış ve şu türler
bulunmuştur, bunlar Cypridopsis vidua, Heterocypris incongruens ve Eucypris inflata dır. (Tablo- 1)
Tablo- 1: Türlerin istasyonlara göre dağılımları.
TOPLANDIĞI İST.
TÜRÜN ADI
Mahmutlu çayı
Cypridopsis vidua
Mahmutlu çayı
Eucypris inflata
Ömerli barajı
Heterocypris incongruens
Bu çalışmanın amacı, Tatlı su Ostrakodlarının ovaryumlarındaki yumurta hücrelerinin, kromozom sayısının
ve şeklinin tespiti olduğundan canlı hayvan kullanma zorunluluğu vardır. Ayrıca bizim kullandığımız Ostrakod
türleri partenogenetik türlerdir, bu nedenle mayoz bölünme geçirmemektedirler.
Bu çalışmada, yukarıdaki Ostrakod türlerinin ovaryum hücrelerindeki kromozomlarını metafaz esnasında
durdurmak için , ortam sularına 1 ml sinde 0,01 mgr colchicine olacak şekilde colchicine ilavesi yapılmıştır.
Ostrakodların colchicine içersinde bekleme süreleri, türlere göre, ışığa ve ısıya göre değişkenlik
gösterdiğinden her tür için deneme - yanılma yolu ile uzun bir inceleme sonucunda ortaya çıkarılmış ve aşağıdaki
tabloda ortalama süre olarak verilmiştir (Tablo- 2).
Tablo- 2: Türlerim mevsimlere göre colchicine içerisinde bekleme
süreleri.
TÜRÜN ADI
(YAZ) SAAT
(KIŞ) SAAT
Eucypris inflata
18
53
Heterocypris incongruens
16
60
Cypridopsis vidua
20
45
Tesbit edilen süre boyunca colchicine içersinde bekletilen Ostrakodlar, daha sonra lam üzerinde % 0.6 lık
fizyolojik su içine alınarak ovaryumları (Şekil- 6) çıkarılmış, Ovaryumların içinde bulunduğu fizyolojik suyun
fazlası filitre kağıdı ile çekilip, materyalin üzerine ( 1 kısım Asetik asit+ 2 kısım Alkol karışımı) fiksatif 10
dakika boyunca devamlı olarak numuneyi kurutmaksızın damlatılmıştır. Daha sonra aynı materyal 20 dakika
boyunca 5 N HCL çözeltisi içersinde bırakılmış ve sonrada preparat havada kurumaya terkedilmiştir.
Kuruyan preparatlar 0.1 lik Giemsa içersinde 7 dakika tutularak boyandıktan sonra, boya dökülmüş ve
preparatlar saf su ile yıkanıp , havada kurumaya bırakılmıştır. Daha sonra bu preparatlar Kanada Balzamı ile
kapatılarak devamlı preparatlar haline getirilmiştir. Bunların OLUMPUS ışık mikroskobunda 100 lük objektif ve
3.3 lük oküler kullanılarak fotografları çekilmiş, fotograflarki büyütmeler mikroskop büyütmesi
olarak hesap
edilmiştir.
Karyogramlar ise metafaz kromozomlarının fotografları üzerinden çizilmiş, fakat kromozomların çok küçük
olması nedeniyle sentromer yerlerinin çok iyi görülememesinden dolayı kromozom tipleri verilememiş,
kromozomların sadece görünüşleri karyograma alınmıştır.
Sayma işlemi, kromozomların çok küçük olması ve muhtemel hataları önlemek amacı ile her tür için ayrı
ayrı 50 ila 80 yumurta hücresinde yapılmış, çıkan sayıların aritmetik ortalaması alınarak kromozom sayısı
belirlenmiştir .
Dünya çapında Ostrakod kromozomlerı ile çalışanların az sayıda olmasından dolayı, çalışmamız esnasında
kaynak sıkıntısı çektik. Ayrıca çalışma sonucunda elde edilen verileri , çok geniş ölçüde mukayese olanağı
bulamadık.
9
10
III. BULGULAR
Araştırmamızda üç farklı Ostrakod türü ile çalışılmış. Çalışılan türler morfolojik olarak (Şekil- 3-4-5) ‘ de
gösterilmiştir. İncelenen türlerin nereden elde edildiği ve kromozom sayıları ise (Tablo- 3) ‘ de yer almaktadır.
Çalışmamızda türlerin sistematik yerlerinin tespitinde 1974 yılında kabul edilen Ostrakod sınıflandırılması
kullanılmıştır (Hartmann ve Puri, 1974).
Clasis
: CRUSTACEA
Subclasis
: OSTRACODA
Latreille, 1806
Ordo
: PODOCOPIDA
G.W.Müller, 1894
Subordo
: PODOCOPA
Sars, 1866
Süperfamilia : CYPRIDACEA
Baird, 1845
Familia
: CYPRIDIDAE
Baird, 1845
Subfamilia
: CYPRIDINAE
Baird, 1845
Genus
: Heterocypris
Claus, 1892
Heterocypris incongruens
( Ramdohr, 1808) Claus, 1892
1993 Heterocypris incongruens ( Ramdohr, 1808): Altınsaçlı: p. 25.
1994 Heterocypris incongruens ( Ramdohr, 1808): Gülen, Altınsaçlı, Kubanç, Kılıç: p. 19.
(Şekil- 7a,7b)
Materyal:
Ömerli Barajı Gölü piknik alanı önünden toplanmıştır. ( 21.8.1993)
Kromozom sayısı:
Ömerli Barajı Gölü piknik alanı önünden toplanan, Heterocypris incongruens’ in kromozom sayısı 24
olarak bulunmuştur. Bu türün kromozomları çok küçük olduğu için, kromozom tipi hakkında bir bilgi
edinilememiştir. Bu yüzden sadece kromozom sayısı açısından incelenmiştir.
11
Subfamilia
: EUCYPRIDINAE
Genus
: Eucypris
Bronstein, 1947
( Vavra, 1891) Daday, 1900
Eucypris inflata (Sars, 1903) Brostein, 1925
1994 Eucypris inflata (Sars, 1903) Brostein, 1925: Gülen, Altınsaçlı, Kubanç, Kılıç: p. 15.
1988 Eucypris inflata (Sars, 1903) Brostein, 1925 : Altınsaçlı: p. 8.
(Şekil- 9a-9b)
Materyal:
Şileden 20 km uzaklıkta bulunan, Akcakese köyü sahil bölgesinde yer alan,
Mahmutlu çayı nın denize
döküldğü yerden toplanmıştır (18. 9.1993).
Kromozom sayısı:
Yukarıda sözü geçen bölgeden toplanan materyal içersinde, Eucypris inflata’ ya ait partenogenetik dişiler
bulunmuştur. Bu türün kromozom sayısı 21 olarak belirlenmiştir.
Familia
: CYPRIDOPSIDAE
Kaufmann, 1900
Subfamilia
: CYPRIDOPSINAE
Bronstein, 1947
Genus
: Cypridopsis
Cypridopsis vidua
Brady, 1867
(O.F. Müller, 1776) Brady, 1867
(Cypris sella Baırd, 1850.)
1938 Cypridopsis vidua
(O.F. Müller, 1776) : W. Klie: p. 132: fig. 438, 439, 440, 441.
1994 Cypridopsis vidua (O.F. Müller, 1776) : Gülen, Altınsaçlı, Kubanç, Kılıç: p. 25.
( Şekil-8a-8b )
Materyal:
12
Şileden 20 km uzaklıkta bulunan, Akcakese köyü sahil bölgesinde yer alan,
Mahmutlu çayı nın denize
döküldğü yerden toplanmıştır (18. 9.1993).
Kromozom sayısı:
Yukarıda sözü geçen bölgeden toplanan materyal içersinde Cypridopsis vidua’ ya ait partenogenetik dişiler
bulunmuştur. Bu örnekler üzerinde yapılan incelemelerde, Kromozom sayıları 24 olarak tespit edilmiştir. Bu türün
bir kaç kromozomunun akrosentirik ve metasentirik tipte oldğu gözlenmesine rağmen , diğer kromozomların çok
ufak olmasından dolayı sentromerlerin yeri tam olarak belirlenememiştir, bu yüzden karyogramları çizilirken
kromozom tipleri verilmemiştir.
Tablo-3: Türlerin toplandığı istasyonlar ve kromozom sayıları.
Ostrakod türleri.
Toplandığı yer ve
tarih.
sayýsý.
Şileden 20 Km
Cypridopsis vidua
(Partenogenetik tür)
Kromozom
uzaklıktaki Mahmutlu
çayından Toplanmıştır.
24 (12 Tane Çift)
18.9.1993.
Heterocypris incongruens
(Partenogenetik tür)
Ömerli
piknik
Barajı
alanı
gölü
önünden
toplanmıştır.
24 (12 Tane Çift)
21.8.1993.
Eucypris inflata
(Partenogenetik tür)
Şileden 20 Km
uzaklıktaki Mahmutlu
çayından Toplanmıştır..
18.9.1993.
13
21(10 Tane Çift 1
Tane Tek)
IV. TARTIŞMA VE SONUÇ
Ostarakodlar yeryüzünde ilk olarak paleozoyik çağın Ordovisyen’ inde ortaya çıkmış ve günümüze kadar
çok farklı ekolojik şartlarda varlıklarını sürdürmüş olan canlılardır. 500 milyon yıllık bu süreç içersinde hiç
değişmeden günümüze kadar gelen tatlı su Ostrakod türleri, üzerinde yapılan incelemeler bu hayvanların çok farklı
sitogenetik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir.
Ostrakod’ larda
3 şekil üreme gözükmektedir. Bunlar Partenogenetik üreme, Biseksüel üreme ve yarı
partenogenetik üremedir. Özellikle tatlı su Ostrakod ‘larında partenogenetik üreme şekli çok yagındır. Bu da tatlı
su ortamlarında ekolojik şartların stabil olmayışına bağlıdır.
Partenogenetik üreme gösteren türlerde populasyon sadece dişi bireylerden oluşur ve meydana gelen birey
ana bireye tıpatıp benzer. Böyle olduğu halde, Dünya üzerinde biseksüel populasyonlarına hiç rastlanmamış
türlerde bile farklı lokalitelerde, fenotip aynı kalmak şartı ile, farklı kromozom sayı ve şekillerine rastlanması
muhtemeldir. Buda bu hayvanların karyotipleri ve dolayısıyla genotipleri üzerindeki, ekolojik etkilerin ne kadar
güçlü olduğunu veya bu hayvanların mitoz esnasında meydana gelebilecek Translokasyon veya Delesyon benzeri
olaylara uğrayabilme oranlarının yüksek olduğunu bize düşündürmektedir.
Bu sanıyı güçlendirmek ve bu alanda gelecekte yapılacak çalışmalara veri oluşturmak amacıyla söz konusu
araştırmamıza başlanmıştır.
Araştırmamız emsali bir çalışma, daha önce den 1975’ te TETART tarafından yapılmış, Cyprididae
familyasına ait, 21 tane tatlı su Ostarakod türünün karyogramlarını çıkarmıştır. Bunlardan sadece Heterocypris
incongruens bizim incelediğimiz bir türdür. J. TETART, bunların Karyogramlarını yaparak, kromozom sayılarını
ve şekillerini vermiştir.
Yine buna benzer bir çalışma 1989’da BELENTEPE tarafından gerçekleştirilmiştir. BELENTEPE’nin
çalıştığı 7 türün , 2 tanesi bizim çalıştığımız türlerin 2 tanesi ile aynı olmakla birlikte, bu türlerin lokalizasyonları
farklıdır. Bu çalışmayı takiben SARI, 1993 de aynı amaca yönelik çalışmasını 4 farklı türde ve bu türlerden
Heterocypris incongruens’ in 2 farklı populasyonu üzerinde gerçekleştirmiştir. Bu konu ile Dünya da yapılan çok
az çalışma olduğundan , çalıştığımız türlerde bulduğumuz kromozom sayılarının mukayesesini yapacak veya
tartışmasını yapacak literatür oldukca kısıtlı sayıdadır. Çalıştığımız Heterocypris incongruens türü Ömerli
Barajın’dan alınmış olup Kromozom sayısı 24 olarak saptanmıştır. BELENTEPE çalışmasında kullandığı
Heterocypris incongruens
türünü Edirne ve Pendik bölgelerinden almış; Edirne bölgesinden topladığı
Heterocypris incongruens’ lerin kromozom sayılarını 22, Pendik bölgesinden toplananlarında kromozom
sayılarını 26 olarak bulmuştur. 1975’te TETART
kromozom sayılarını 22 olarak bulmuştur.
yaptığı çalışmada ise
Heterocypris incongruens’ lerin
Bizim Ömerli Barajın’dan toplamış olduğumuz Heterocypris
incongruens’ lerin kromozom sayıları bu sonuca oldukca yakındır, ancak aynı değildir. Yine aynı türün SARI
tarafından iki farklı bölgeden ( Büyükçekmece ve Küçükçekmece gölleri) toplanan,
iki farklı populasyonu
çalışılmış, Küçükçekmece gölü kıyısından toplanan populasyondaki kromozom sayısı 24, Büyük çekmece gölü
kıyısından toplanan ikinci populasyondaki kromozom sayısı 23 olarak bulunmuştur.
Yakın coğrafik bölge içersinde bulunmalarına karşılık Heterocypris incongruens populasyonlarının bu tarz
bir karyotip farklılığı göstermeleri, ile karyotip de gözlenen bu farklılıkların fenotipte görülmemesi (Alt türleşme
olmaması.) yüzünden, söz konusu farklılıkların hayvanın genotipi üzerinde etkili olmadığı izlenimi edinilmektedir.
Bu nedenle muhtemelen karyotipdeki bu farklılıkların, partenogenetik üreme sırasında oluşabilecek
poliploididen kaynaklanabileceği
düşünülebilir ve söz konusu fazla kromozomların belirgin bir fonksiyonu da
yoktur, ciddi etkiler olmaksızın kazanılabilir veya kaybedilebilirler. Çoğu normal kromozom ebatlarından küçük ,
yoğunlaşmış heterokromatinlerdir ve homolog değildirler.
Bu kromozomların orjinleri ile ilgili varsayım , normal karyotipin heterokromatik segmentlerinden delesyon
veya translokasyon ile oluştukları hakkındadır. Bu görüşümüzün gerçekliği, Krustase Embriyolojisi, Morfolojisi ve
Genetiği alanındaki Editörlüğünü E. BİLİS’ in yaptığı The Biolgy of Crustacea ismli yayında da destek
bulmaktadır. Ekolojik şartlardaki değişikliklerin olay üzerine etkisi ise ayrı bir tartışma konusudur.
Heterocypris incongruens’in biseksüel populasyonları ile yapılacak benzeri bir inceleme, konu üzerinde
daha aydınlatıcı olacaktır. Buna kesin bir cevap verebilmek için bu örnekleri çoğaltarak, değişik genus ve türler de
de denememiz gerekmektedir.
Çalışma da kullanılan diğer türlerden biride Cypridopsis vidua,dır. Bu tür Mahmutlu çayın dan (Şile) alınmış
ve kromozom sayısı 24 olarak saptanmıştır.
BELENTEPE’de bu türle çalışmış olup kromozom sayısını 19 olarak bulmuştur. BELENTEPE’ materyalini
Baltalimanında bir havuzdan almıştır. Aynı tür SARI’nın çalışmasında da yer alır. Bu çalışmada ise Küçük
çekmece gölün den elde edilmiş olup, kromozom sayısı 21 dir.
Eucypris inflata’da Mahmutlu çayın dan (Şile) alınmıştır, bunların kromozom sayılarıda 21 olarak
belirlenmiştir. Bu tür üzerindeki benzeri bir çalışmaya ne BELENTEPE nede SARI’nın çalışmasında
rastlanılmamıştır. Dolayısıyla elimizde karşılaştırılacak yeterli bilgi yoktur.
Araştırmamızdaki en büyük zorluk, üzerinde çalışılan objelerin, kromozomları nın çok küçük olması ve bu
kromozomlar üzerindeki sentromer
yerlerinin ise,
kesin olarak tespit edilememesidir. Bu nedenle kromozom
tipleri hakkında kesin bir yargıya varılamamışdır. Fakat aynı türün farklı lokalizasyonlardaki karyotip farklılıkları,
bizlere yeni araştırma yolları açmaktadır.
15
V. ÖZET
Bu araştırmada amacımız ostrakodların farklı türleri veya aynı türün farklı lokal populasyonları arasındaki
karyotipik farklılıkları ortaya çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda ,1993
yılında iki farklı bölgeden alınan üç
Ostracod türü ile çalışılmıştır. Bu türler Cyprıdopsis vidua, Heterocyprıs incongruens ve Eucypris inflata dır.
Cyprıdopsis vidua ve Eucypris inflata Şileden 20 km
uzaklıktaki Mahmutlu çayından, Heterocyprıs
incongruens ise Ömerli Barajından toplanmıştır. Toplanan materyal laboratuvar şartlarında yaşatılmış, deneyler
ise hayvanların yaşam ortamlarına belli oranlarda colchicine katılarak yapılmıştır. Hayvanların colchicin içersinde
kalış süreleri mevsimlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bu süre her tür için ayrı, ayrı denenerek
saptanmıştur. Daha sonra kalıcı preparatlar hazırlanarak 50 ila 80 hücrede kromozom sayımı yapılmış, elde edilen
sonuçlar
aritmatik ortalama alınarak saptanmıştır. Sonuçda Cyprıdopsis vidua’nın kromozom sayısı 24,
Heterocyprıs incongruens’in kromozom sayısı 24 ve Eucypris inflata’nın ise 21 olarak bulunmuştur.
Ancak kromozomların sentromer yerleri açıkca görülemediğinden, kromozomların şekilleri hakkında yeterli
bilgi edinilememiştir.
SUMMARY
The purpose of this study is to determine chromosome numbers of distinct Ostracod species, and to reveal
karyotpical differences among distinct local populations of the given species. For this, three Ostracod species,
Cyprıdopsis vidua, Heterocyprıs incongruens and Eucypris inflata, from two separate regions were examined.
Cyprıdopsis vidua and Eucypris inflata were collected in Mahmutlu stream, 20 km away from Şile , While
Heterocyprıs incongruens in Ömerli dammed lake. The collected material was maintained in laboratory
conditions, and the experiments were carried out by adding colhicine to their media. It was found that the duration
of colchicine treatment is changeable for each species, depending on season. From the permenant preperations,
chromosome counting was performed in 50- 80 cells, and the results were given by means of arithmetic mean. In
conclusion, the chromosome numbers were found to be 24 for Cyprıdopsis vidua and Heterocyprıs incongruens
and 21 for Eucypris inflata.
Since the centromere regions of the chromosomes are not obvous, enough information about chromosome.
Was not provided.
VI. KAYNAKLAR
ALTINSAÇLI, S. (1988): Bergama ( İzmir) Yöresi Ostrakod ( Crustacea ) Faunası ve mevsimsel dağılımları
( Yüksek Lisans tezi).
BAUER, H. (1934): Geschlechtschromosomen bei Ostracoden Naturwiss. 22, 543.
BAUER, H. (1940): Über die chromosomen der bisexuellen und der parthenogenetischen Rasse des
Ostracoden Heterocypris incongruens Ramd. Chromosoma. 1: 620- 636.
BELENTEPE, S. (1989): Trakya ostrakod (Crustacea ) Populasyonlarının kromozom sayı ve şekilleri (
Doktora tezi. ).
DIETZ, V. R. (1954): Multıple geshlechts chromosomen Beiden Ostracoden Notodromas monocha .
Chromosoma. 6: 397- 418.
DIETZ, V. R. (1955): Zahlund Varhalten der Chromosomen einiger Ostracoden Z. Naturjorschg. 10: 9295.
DIETZ, V. R. (1958): Geshlechts chromosomen Beiden Cypriden
Ostracoden, ihre Evolotion und ihr
Teilwgsuverhalten. Chromosoma. 9: 359- 440.
GAUTHIER, H. (1928): Ostracodes et Cloderes de L’ Afrique du Nord
(1 ere note) Bull. Soc. Hist. Nat.
Afrique Nord 19: 10-19.
GAUTHIER, H. (1928): Ostracodes et Cloderes de L’ Afrique du Nord
( Ze note) Bull. Soc. Hist. Nat.
Afrique Nord 19: 69-79.
GAUTHIER, H. (1937): Ostracodes et Cloderes de L’ Afrique du Nord
(4 e note) Bull. Soc. Hist. Nat.
Afrique Nord 28: 147-156.
GÜLEN, D. (1977): Contribution to the knowledge of the fresh water Ostracoda fauna of Turkey. İst. Ünv.
Fen. Fak. Mec. Seri B. 42: 101- 106.
GÜLEN, D. (1987a): The species and distribution of the group Podocopa
( Ostracoda- Crustacea) in the
fresh waters of Westwrn Anatolia. İst. Ünv. Fen. Fak. Mec. Seri B. 50: 65- 80.
GÜLEN, D. (1987b): Bisexual Ostracoda (Crustacea) populations in Anatolia. İst. Ünv. Fen. Fak. Mec. Seri
B. 50: 81- 86.
GÜLEN. D., ALTINSAÇLI, S., KUBANÇ, C., KILIÇ, M. (1994): Türkiye Ostrakod ( Crustacea) Faunası.
TÜBİTAK. Proje no. TBAG- 989.
1- 45.
HARTMANN, G., PURİ, H. (1974): Summary of Neontological and Paleontological Classification of
Ostracoda. Mitt. Hamburg. Zool. Mus. İns. 70: 7-73.
HAVEL, J., HEBERT, P. (1988): Apomictic parthenogenesis and genotypic diversity in Cypridopsis vidua
(Ostracoda: Cyprididae). The Genetical society of Great Britain. Heredity 62. 383- 392.
HEDGECOCK, D., TRACEP, M. & NELSON., K. (1982): Genetics:( In the Biology of Crustacea. (Ed. D.
Bliss.)) . Academic press. 293- 297.
KESLİNG, R. V. (1965): Anatomy and Dimophizim of adult Candona suburbana Hoff. ( Four reports of
Ostracod investigations.) National science Foundation project GB- 26.
KILIÇ, M. (1993): Istanbul boğazı ve Karadeniz girişi Ostrakod (Crustacea) faunası ve zoocoğrafyası. 1-28.
(Yüksek Lisans tezi).
KLIE, W. (1938): Ostracoda Die Tierwelt Deutschlands. 34: 1- 230.
KUBANÇ, C. (1989): Marmara denizi Ostrakod faunası. 1-55. (Yüksek Lisans tezi).
MÜLLER. G. W. (1912): Crustacea: Ostracoda- Das Tierreich, 31: 1-434
SARI, H., ULAKOĞLU, G. (1992): Ostrakod populasyonlarında kromozom sayıları. Ist. Ünv. Su Ürünleri
Dergisi. 2: 43- 60.
SCHLEIP, W. (1909): Verglrichende Untersuchungen der Eireifung bei parthenogentisch und bei
geschlechtlich sich fortpflanzenden Ostracoden. Arch. Zelfrorshc, 8: 390-431.
SCHMALZ, J. (1912): Zur kenntnis der spermatogenese der Ostracoden. Arch. Zelfrorshc, 8: 407-411.
TETART, Par. J. (1975): Recherches sur la reprduction et L’ ecologie quelques Ostracodes Cyprididae. A.
L’ Universite Scientifique et Medicale de Grenhoble (Doktora tezi).
TETART, Par. J. (1978): Les garnitures chromosomiques des Ostracodes l’eau douce. Trav. Lab. Hydrobiol.
Grenhoble 69-70: 113-140.
WOLTERECK, R. (1898): Zur Bildung und Entwicklung des Ostracoden Eies. Kerngeschichhiche und
biolgische studien an parthenogenetischen Cypriden, Z. Wiss Zool. 64: 596- 623.
19
VII. ÖZGEÇMİŞ.
1971 yılında İzmir’ de doğdum. İlk öğrenimimi Cumhuriyet ilkokulunda, orta öğrenimim Alaybey orta
okulunda tamamladım. Daha sonra lise öğrenimim için Istanbul’a geldim ve Suadiye lisesinde lise eğitimimi
tamamladım. 1988 yılında girdiğim, Istanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümün’den 1992 yılında mezun
oldum. Aynı yıl Istanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Sistematik Zooloji
programı’na yüksek lisans yapmak üzere kayıt oldum.
1992 yılından beri Istanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Zooloji Anabilim Dalı’ nda Araştırma
Görevlisi olarak çalışmaktayım.
21
22
23
24
25
Download

Bazı Ostrakod populasyonlarında Kromozom sayısı