Endokrin Algoritmler (2014)
Editörler : Prof Candeğer Yılmaz, Prof Füsun Saygılı, Prof Gökhan Özgen, Doç Şevki Çetinkalp, Doç Mehmet Erdoğan. Prof Taylan Kabalak
Konu editörü : Prof Hulusi Atmaca
Kadın Hipogonadizm Tedavisi
Hipotalamik amenore
Fonksiyonel hipotalamik amenore
Yaşam biçimi değişikliği (özellikle VKI < 18.5 Kg/m2 ise)
Kalori artırılır (harcanan kaloriyi dengeleyecek şekilde)
Egzersiz azaltılır
Sistemik hastalıklar varsa mümkünse hastalığın tedavisi
Nütrisyonel durum ayrıntılı değerlendirilir, çünkü bazı hastalar
nütrisyonel durumunun normal olduğunu düşünür
Yeme bozukluğu varsa (özellikle anoreksia nervoza gibi)
uzman multidisipliner ekibe sevketmek
Sonuç alınamıyorsa davranış tedavisi
Amenore devam ederse HRT verilir (hasta menslerin
düzeldiğine dair yanlış bir güven hissine kapılmaması
İçin uyarılılr)
Fertilitenin sağlanması
Kalori alımına rağmen fertilite sağlanamıyorsa gonadotropin
veya pulsatil GnRH tedavisi (anne düşük kiloluysa spontan
abortus riski ↑)
Lüeal faz eksikliği varsa lüteal faz boyunca 10 gün oral
veya 25-50 mg im progesteron tedavisi
Düşük kemik dansitesinin tedavisi:
Kalori artışına rağmen 3-6 ay sonra amenore devam
ediyorsa östrojen tedavisi başlanır.
Amenoreli tüm sporcu kadınlara kalsıyum ve D vit. verilir:
Bifosfonat verilmemeli
Hipotalamik hastalıklar
Hiperprolaktinemi: İlgili konuya bak
Konstitusyonel gecikme: İlgili konuya bak
Kong. GnRH eksikliği *
İnfiltratif lezyonlar (lenfoma, histiyositoz, sarkoidoz) ve tümör
Nedene yönelik tedavi sonuçsuzsa *
Çölyak hastalığı: Uygun diyet tedavisi
Ovaryan hastalıklar
PKOS: İlgili konuya bak
Primer ovaryan yetmezlik
Hastalara hastalıkları konusunda bilgi vermeli ve gerekirse
psikiyatrik destek sağlanmalıdır.
İntermittant over fonksiyonları var ve gebelik istenmiyorsa
OK başlanır.
OP’un önlenmesi için östrojen tedavisi gereklidir.
HRT 50-51 yaşına kadar sürdürülür.
Turner sendromu ve diğer gonadal disgenezisler
Tedavide bir taraftan tahmini erişkin boyunu artırmaya ve
diğer taraftan östrojen tedavisiyle sekonder seks
karakterlerinin gelişimi sağlanmalıdır.
Sekonder seks karakterlerinin gelişimini sağlamak için
östrojen tedavisini 12-13 yaşlarında başlanır: Büyüme
hormonu tedavisi alıyorsa östrojen tedavisine kabul edilebilir
bir boy uzaması sağlandıktan sonra başlanır.
Düşük doz östrojen (0.3 mg konjüge östrojen gün aşırı,
veya etinil estradiol 3-5 µg takvim ayının ilk 21 günü verilir) 6
ay başlanır. Sonra doz 0.3 mg/gün konjüge östrojen olarak
artırılır.
1 yıl sonra doz artırılır (konjuge östrojen 0.625 mg/gün, etinil
estradiol 10 µg/gün). 1 yıl sonrası konjüge östrojen 1.25
mg/gün olarak artırılabilir.
Progestinler östrojen tedavisinden 1-2 yıl sonra başlanır.
medroksiprogeteron asetat 2.5-5 mg/gün PO 10-21. gün
eklenerek çekilme kanaması indüklenir.
Sekonder seks karakterleri gelişimi sağlandıktan sonra
aynı şekilde tedaviye devam edilir veya OK verilir.
Genellikle reprodüktif çağdaki kadınlarda HRT’nin yararları,
olası zararlarından (miyokard enfarktüsü, strok, meme ca
gibi) daha fazladır.
Hipofizer amenore
Prolaktinoma ve hiperprolaktinemi: İlgili konuya bak
Hipofiz tümörü: Cerrahi sonrası düzelme yoksa *
İnfiltratif hastalıklar (hemokromatoz, lenfositik hipofizit gibi)
Nedene yönelik tedavi sonuçsuzsa *
RT, Sheehan sendromu, travmatik beyin hasarı, hipofiz
cerrahisi*
Tedavi ilkeleri *
Östrojen tedavisi
Sekonder hipogonadizmde östrojen tedavi ilkeleri primer
hipogonadizmdeki gibidir (bak Ovaryan hastalıklar).
Fertilite
Pitüiter fonksiyonlar intakt ise pulsatil GnRH veya HMG ile
ovulasyon indüksiyonu yapılır.
Pitüiter fonksiyonlar bozuksa HMG ile ovulasyon indüksiyonu
sağlanır.
Fertilite
46XX prematüre ovaryan yetmezlikli kadınların %75’inde
fonksiyone graf follikülü vardır. Nadiren spontan gebelik
gelişebilir
IVF: Sebebi ne olursa olsun tüm primer ovaryan yetmezlikli
kadınlar yumurta bağışı ile IVF’na adyadır. Başarı oranı
vericinin yaşı ile alakalıdır. Turner sendromu olanlar
kardiyovasküler risk açısından dikkatlice değerlendirilmelidir
(aort diseksiyonu riski).
Östrojen tedavisine devam etme alıcı uterusun sağlığı için
gerklidir.
Alıcı uterusu, normal menstruel siklusun proliferatif fazını
taklit edecek şekilde değişik dozlarda östrojen ile uyarılırken
vericinin overleri insan menopozal gonadotropinleri ile
hiperstimüle edilir.
Donör oositi+Partnerin spermi ⇒IVF ile embriyolar
indüklenmiş luteal fazda bulunan alıcının uterusuna implante
edilir (taşıyıcı anne).
Download

Kadın Hipogonadizm Tedavisi - Endokrinolojide Algoritmler