iSTANBUL TicARET ODASı
YAYıN NO: 1989-10
-
SORU VE CEVAPLARı İLE
•
VERGI
MEVZUATIMIZ
.
İSTANBUL TİCARE T O D A S I YAYİ
N N O : 1989-1 0
SORU V E CEVAPLAR İ İ L E
VERGİ
MEVZUATIMIZ
PRi VE
/.iratik - film - baskı
Yerebatan Caddesi Haytan Haıı -I'ı/5
344 ı Cağaloğlu/İsTANBUL
o
Tel: 528 30 31
••
It.
.................................................................
5
GELiR VERGiSi KANUNU .......................................
KURUMLAR VERGiSi KANUNU ...............................
VERGi USUL KANUNU .......... ..•. ... ......... ....... ..........
KATMA DEGER VERGiSi KANUNU .. ........... ...... .......
9
31
39
55
AMME ALACAKLARıNıN TAHSiL USULÜ
HAKKıNDAKi KANUN ... ............ .... ... ......................
99
()~!)()~
!;LJ~LJ~
i.
II.
iii.
IV.
V.
içiNDEKiLER
.................................................................
~
Vi.
VII.
TAŞıT ALIM VERGiSi KANUNU ............................... 103
MOTORLU TAŞıTLAR VERGiSi KANUNU ................. 109
VIII.
iX.
EMLAK VERGiSi KANUNU ..................................... 117
ÖDEME KA VDEDiCi CiHAZLAR (VAZAR KASA) .. ..... 125
X.
Xi.
XII.
FATURA TOPLAVANLARA VERGi iADESi ............... 133
VERASET VE iNTiKAL VERGiSi KANUNU ....... .... ..... 139
MÜTEFERRiK KONULAR .............. ~......................... 143
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
ÖNSÖZ
Vergilendirme hukuk u uygulayıcılarını n e n öneml i sorunlarında n bir i
yürürlükteki kanunları n değişi k yoru m v e anlamalar a meyda n verme yecek şekild e açı k olmas ı v e verginin konus u v e teknik yapıs ı il e vergiyi doğuran olayı bütünü il e ve tam olarak kavrayabilmesidir . Yas a koyuc u
bu ilkey e yaklaştığı orand a amacın ı daha kola y eld e etmi ş olur. Aks i durumda is e vergi uygulaması , karşısında uyuşmazlı k mekanizmasın ı bu lacaktır.
Son yıllarda vergi yasalarımızd a yapıla n esasl ı ve kökl ü değişiklik lerin gün ü günün e takib i v e b u konud a çıka n mevzuatı n eld e edilmes i
ilgililer içi n zo r olmaktadır .
İşte b u kitapt a mükelleflerl e verg i idares i arasınd a çıkabilece k so runların ve kimleri n hang i kanunla r gereğinc e verg i mükellef i oldukları nın açıklanmasın a çalışılmıştır .
Geçerli mevzua t hükümler i doğrultusund a sor u v e ceva p şeklind e
düzenlenen v e uygulamad a tereddü t yarata n sorunlar ı çözmey i amaç layan b u kitab ı hazırlaya n İstanbu l Defterdar ı Sayı n Kema l Civelek 'e
bu başarıl ı çalışmasında n dolay ı teşekkü r eder , yayını n üyelerimiz e v e
ilgililere yararl ı olmasın ı dileriz .
Genel Sekrete r
Prof.Dr. İsmai l Özasla n
SUNUŞ
Vergi tahsil olayı insanlık tarihi kada r eskidir . Günümü z sosya l dev letinde, vatandaşlar a sunulmakt a ola n hizmetle r ade t v e kalit e olara k
artmaktadır. Kam u hizmetlerini n çoğalması , bunları n finansman ı içi n
sağlıklı kaynağ ı gerektirmektedir. Devlett e bi r gideri n yapılması içi n gereken par a vergi tahsil edilerek, bor ç alınara k y a da arzu edilmeyen şe kilde emisyonl a mümkü n olabilir . Bor ç alınara k harcam a yapılmasını n
gelecek nesiller e getireceğ i yü k bilinmektedir . Emisyonu n is e ma l v e
hizmet fiyatlar ı üzerindek i etkiler i sebebiyl e yarattığ ı tahriba t tartışma sızdır. O sebepl e kam u giderler i içi n tartışması z te k sağlıkl ı finansma n
kaynağı vergilerdir .
Vergi, bugü n ülkemi z içind e hayat i bi r olaydır. Kamuy a sunula n sa yısız hizmeti n teme l finansma n kaynağ ı v e ekonomini n e n etki n deng e
aracıdır. 198 5 yıl ı ülkemizd e verg i açısında n bi r dönü m noktas ı olmuş tur. Verg i sistemi basitleştirilmiş , nispetle r düşürülmü ş v e tabana yayılmıştır.
Vergi kanunlarını n hükümler i v e uygulamad a doğa n özelliklerini n
meslekle uğraşmayanla r içi n takibi zordur. B u düşüncede n hareke t edi lerek 198 9 yılınd a kimlerin , hang i kanunla r gereğinc e verg i mükellef i
oldukları, muafiye t v e istisn a hadlerini n nele r olduğu , gelir , kazan ç v e
iratlann eld e edilmesinde n beyanın a kada r geçe n aşamalard a vergi mü kelleflerinin bilmes i gereke n hususları n bi r rehberd e toplanması yararl ı
görülmüştür.
Rehber, e n küçü k cesamett e ticari , zirai , sınai , meslek i faaliyett e
bulunan kişileri n soruların a ceva p verdiğ i gibi , büyü k cesamett e faali yet içind e buluna n verg i mükelleflerini n hatt a muhasebeci , müşavirle rin uygulamad a tereddü t yaratabilece k sorunların ı d a çözmey i
hedeflemiştir.
Kitabın hazırlanmasında , kontro l v e düzeltmelerde yardımlann ı gör düğüm İstanbu l Geli r Müdürler i v e Yardımcılarını n öneml i katkılar ı ol muştur.
Rehberin yayınlanmasın ı temin ede n İstanbu l Ticaret Odas ı Yöne tim Kurul u Başka n v e üyeleriyl e Gene l Sekreterliğin e teşekkürlerim i su narım.
Rehber, 198 9 yılınd a vergi idares i il e ilgis i ola n vey a olmas ı müm kün v e muhteme l gerçe k v e tüzel kişileri n bilmes i gereke n yüzlerc e ko nuya çözüm v e cevap getirmektedir. Kita p b u amacı sağlayabilirse ayr ı
bir kıvan ç duyulacaktır .
Kemal Civele k
İstanbul Defterdar ı
I
GELİR VERGİS İ KANUN U
1. SORU : Veraset suretiyle intikal eden bir dairenin iktisap ta­
rihinden itibaren 1 yıl içinde satılması halinde değer artış kazancı
sözkonusu mudur?
CEVAP: İvazsı z intikallerd e taşınmazları n elde n çıkanimas ı ha linde ticar i kazan ç sözkonus u değildir .
2. SORU : Konut yapı kooperatiSne 150 m^ den küçük inşaat
taahhüt işi yapan müteahhitlerin alt yapı işleri de taahhüt kapsa­
mında değerlendirilerek midir?
CEVAP: Müteahhitleri n kooperatifler e yapnnı ş olduklar ı al t yap ı
işlerinin (yol , su , kanalizasyon ) gib i işler i d e taahhü t kapsamınd a de ğerlendirilecektir.
3. SORU : Vergi dışı gelir, kazanç v e iratlar var mıdır?
CEVAP: Gerçe k kişileri n ticari , ve tarımsa l kazançları , ücretleri ,
serbest mesle k kazanç , kir a ve faiz gelirleri il e sair surette elde ettikler i
kazanç v e iratlar . Geli r Vergisi'n e tabidir . Ancak , başkac a faaliyet i ol mayıp bi r işyer i açmaksızı n v e motorl u ara ç kullanmaksızın , gezic i ola rak doğruda n perakendeciy e ma l ve hizme t sata n v e küçü k sana t işler i
ile uğraşanların ; yıllı k ma l alı ş v e satışlar ı bell i bi r mikta n aşmayanla r
Gelir Vergisi'n e tab i değildir . Yıllı k alışlar ı 2.100.00 0 v e satışla n
2.520.000 liray ı aşmayanlarl a küçü k sana t işlerind e yıllı k 420.00 0 lira dan fazl a ücre t kazanmayanla r verg i mükelleflerin e süreklili k v e bağlı lık ar z edece k şekild e i ş yapmama k kayı t v e şartiyl e Geli r Vergisi'n e
tabi tutulmazlar . Alı ş ve satışların b u limitler i aşmas ı halind e verg i mü kellefiyet kayd ı gerekir .
4. SORU : Okul-kreş-Spor v e Sağlık Tesislerinin yapım v e işlet­
mesi ile ilgili vergi kolaylıkları nelerdir?
CEVAP: Okul , Kreş, Spor, Yurt , Sağlı k v e Huzurev i işletilmesin den eld e edilen kazançla r kuruluşu n faaliyet e geçtiğ i tarihten başlama k
üzere 5 yıl Gelir Vergisi'nde n müstesnadır . Kalkınmad a öncelikl i yöre lerde b u müdde t 1 0 yıldır .
5. SORU : El yazması eserin satışından elde edilen kazanca,
Gelir Vergisi Kanununun 18'nci maddesinde sözü edilen istisnanın
uygulanması mümkün müdür?
CEVAP: Yapılan faaliye t meslek i bilgide n ziyad e sermayey e da yalı bulunduğundan eld e edilen kazan ç ticari kazan ç olduğundan 18'nc i
maddede söz ü edile n telif istisnasında n yararlanılmas ı mümkü n değil dir.
6. SORU : 1988 yılı Aralık ayına ait olup, 1989 yılı Ocak ayın­
da ödenecek olan işçi v e işveren sigorta primlerinin hangi yıl he­
saplarında gider olarak gösterilmesi gerekir.
CEVAP: 198 8 yılı Aralık ayına ait olan sigort a priminin 506 sayıl ı
Kanunun 80'nc i maddes i hükm ü gereğjnce, 198 9 yılı Ocak ay ı sonuna
kadar ödenmes i halinde , b u pri m tutarlannın 198 8 yıl ı safi kazancını n
tespitinde gide r olara k yazılmas ı mümkündür .
7. SORU : Yönetim Kurulu Üyelerine aitBağ-Kurprimlerinin şir­
ket tarafından gider yazılması mümkün müdür?
CEVAP: Şirketi n yöneti m kurul u üyelerin e ai t Bağ-Ku r primler i
kendilerini ilgilendirmekt e olup , şirketl e bi r ilgis i bulunmamaktadır .
Bu nedenle, yönetim kurulu üyelerine ait Bağ-Kur primlerini n şirket tarafında n gide r yazılmas ı mümkü n değildir .
8. SORU : Götürü usûlde mükellef olanların matrahtan ne ola­
caktır?
CEVAP: Götür ü usûld e vergi ödeyenler 198 9 yılında yine 5 sınıf
halinde 40 0 bi n lir a ile 1.800.000. - lir a arasında tespit edilmi ş buluna n
matrahlar üzerinde n sınıfların a ve meden i durumların a gör e Geli r Ver gisi ödeyeceklerdir . Sınıfla r şöyledir :
Birinci sını f (1.800.000) , ikinc i sını f (1.200.000) , 3'nc ü sını f
(800.000), 4'nc ü sın f (600.000 ) v e 5'nc i sını f götür ü ticare t erbab ı 40 0
bin liralı k matra h üzerinde n verg i ödeyecektir .
9. SORU : 31.12.1988 tarihi itibariyle işini terk eden mükellef­
ler 1989 yılında geçici vergi ödeyecek mi?
CEVAP: Hayır . Geçic i verg i içind e bulunula n yı l içi n doğmas ı
mümkün v e muhteme l Geli r v e Kurumla r Vergisi'n e mahsube n alına n
bir tür avanstır. 198 8 yılı sonunda iş i terk eden kişini n 198 9 yıl ı için beyan edebileceğ i kazan ç olmayacağ ı gib i vergi avans ı addedile n geçic i
vergisi d e olmayacaktır .
10. SORU : 1989 yılında götürü ticaret erbabı olabilme şartlan
nelerdir?
'CEVAP: Mevcu t götürülü k şartların a ilavete n 31.12.198 8 tarih i
itibariyle ticaret erbabını n alı ş ve satış tutarları il e elde edeceğ i hasıla t
aşağıdaki rakamlar ı aşmamı ş olmalıdır .
1) Ahm-Satı m 4.200.000.
2) Bi r takvi m yıl ı içind e satıla n vey a ihra ç edi len emtianı n iptida i madd e v e malzemeni n
satış bedel i 5.04
0 00 0 3) Malzem e v e işçili k müşteriy e ai t olmak üze re bir takvim yıl ı içinde alına n gayrisaf i ücre t 840.000.
4) Malzem e müşteriy e işçili k kendisin e ai t kü çük sana t işlerind e 3.150.000.
5) Bi r ve ü ç numaral ı bentlerd e yazıl ı işlerin bir likte yazılmas ı halind e bi r takvi m yıl ı içind e
alınan ücre t vey a hasılatı n alt ı katı ile muba yaa bedellerini n yıllı k toplam ı 4.760.000.
6) Bi r v e dör t numaral ı bentlerdek i işleri n bir likte yapılması halind e bi r takvim yılında sağlanan gayrisaf i hasılatı n üçt e bi r fazlasiyl e
emtia, iptida i madd e v e malzemeni n muba yaa bedellerini n tutar ı toplam ı 4.200.000.
7) Ü ç v e dör t numaral ı bentlerd e yazıl ı işleri n
birlikte yapılması halind e alınan gayrisafi üc retlerin tutarlarının dör t kat ı ile sağlanan yıl lık gayrisaf i hasılatı n toplam ı 3.150.000.
8) Eğlenc e v e istiraha t yerler i işletenlerd e b u
hizmetler karşılığınd a bi r takvi m yıl ı içind e
sağlanan hasıla t tutar ı 840.000.
9) Taşımacılı k işlerind e 2.800.000.
-
11. SORU : Tarımsal kazanç nedir? 1989 yılında nasıl vergilen­
dirilecektir?
CEVAP: Tarımsal kazanç , tarımsa l faaliyetlerde n doğa n kazanç lardır. Arazi , deniz , gö l v e nehirlerdek i ekim , dikim , bakım , üretim , yetiştirme gib i faaliyetlerdeki . 198 9 yılınd a vergilendirm e şöyl e olacaktır .
Başkaca ticari v e meslek i kazan ç yo k ise , 1 0 milyon liray ı aşmayan ha sılat v e bell i büyüklüğ ü geçmeye n eki m sahalar ı sebebiyl e küçü k çiftç i
muaflığından yararlanılacaktır . 1 0 milyon liranı n üzerind e hasıla t sağla yanlar yıllı k Geli r Vergis i beyannames i vereceklerdir . 1 6 milyo n liray a
kadar olanla r beyannam e verere k götür ü gide r usulünde n yararlanır lar. B u miktan n üzerind e hasıla t sağlayanla r giderlerin i belgeleme k mec buriyetindedirler. Hasılatlarını n tamam ı üzerinde n tevki f suretiyl e Geli r
Vergisi alınmı ş ola n çiftçile r hasılat ı 1 6 milyon liray ı aşsa bile götür ü gider usulünde n yararlanabilirler .
12. SORU : Tarım kazançları tespit şekilleri
nasıldır?
CEVAP: Yıllı k tarı m ürünler i satı ş gelirler i 1 0 milyon liray ı aşma yanlar başkac a beyan ı gerektirecek faaliyetler i yoks a vergiden muaftır lar. 31.12.198 8 tarih i itibariyl e 1 6 milyo n liray ı aşmıyors a götür ü gide r
usulü, aşanla r giderlerin i gerçe k usûld e belgeleme k durumundadırlar .
(Satış hasılatlannı n tamam ı üzerinde n tevkif suretiyl e Geli r Vergis i alın mış ola n çiftçile r yin e hasılatların a bakılmaksızı n dilerlers e götür ü gi der usûlünde n yararlanabilirler. )
13. SORU : Gelir Vergisi açısından araç sahiplerinin durumu ne
olacaktır?
CEVAP: Geli r Vergisi'n e tab i ola n he r ticare t v e sanat erbab ı gibi Naki l Vasıtas ı işletenle r d e götür ü vey a gerçek usuld e Geli r Vergisi' ne tab i olurlar . Ticar i bi r arac a sahi p olu p bun u mülkiyet i muhafaz a
kaydiyle satmı ş olanlar , arac ı trafikten devi r ettirmedikçe , gelecekt e ticari kazan ç yönünde n verg i idaresin e muhata p olabilirler . O sebepl e
ticari ara ç işletmekt e olanlar , aracın ı mülkiyet i muhafaz a kaydiyl e sat mışlarsa vergi dairesinde n kayıtlarını n sildirmeler i v e aracı trafikten de vir etmeler i menfaatler i gereğidir .
14. SORU : Mesleki götürü gider miktarı ne kadardır?
CEVAP: 198 8 v e taki p ede n yıllarda , serbes t mesle k erbab ı di lerlerse 4 0 bi n lirada n fazl a olmamak şartiyl e gayrisaf i hasılatlarını n %
10'unu götür ü olara k müteferri k giderler i içi n yazabilirler .
15. SORU : Kazai veya idari kararlara dayanılarak tanıkların, bi­
lirkişilerin ve resmi arabulucuların bu sıfatlan dolayısıyle elde et­
tikleri ücretleri ne şekilde vergilendirilecektir?
CEVAP: B u kabi l kimseleri n eld e ettikler i ücretleri n yıllı k tutar ı
360.000.-TL.yı geçiyo r is e yıllı k beyannam e verme k suretiyl e b u gelir lerini beya n etmeler i gerekmektedir .
16. SORU : Kanuni ve iş merkezi Türkiye'de bulunmayan dar mü­
kellefiyete tabi işverenlerin yanında çalışan hizmet erbabına, işve­
renin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden döviz olarak
ödenen ücretler Gelir Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: Türkiye'de hiçbi r şekild e ticari faaliyette bulunmaya n v e
sözkonusu hizme t erbabını n ücretlerini n yur t dışında n gönderile n dö vizlerden sağlanmas ı şartiyl e Geli r Vergisi'ne tab i değildir . B u takdird e
hizmet erbabını n ücretlerini n yur t dışında n gönderile n dövizleri n Mer -
kez Bankas ı vey a diğe r bankalard a bozdurularak , b u ödemey e ilişki n
dövizlerin Türk parasın a çevrildiğini göstere n belgeni n bordroy a eklenmesi halind e d e b u ücretler e istisn a uygulanacaktır .
Bu tü r kuruluşları n herhang i bi r şekild e ticar i faaliyett e bulunul duğunun tespit i halind e alınmaya n vergile r cezal ı olara k tahsi l edilir .
i 7 . SORU : Şirket personeline ödenen yakacak yardımı vergiye
tabi midir?
CEVAP: Yakacak yardımlannı n sadec e 65 7 sayılı Devle t Memur ları Kanunun a gör e ödenenler i (memur , işç i v e Bağ-Ku r emeklilerin e
avans olarak ödenenler dahil ) Gelir Vergisi'nden istisn a edildiğinden şir ket personelin e ödene n yakaca k yardımını n vergide n istisn a edilmes i
mümkün olmayıp , sosya l yardı m niteliğindek i b u tü r ödemeleri n ücre t
olarak vergiy e tab i tutulmas ı gerekmektedir .
18. SORU : Ölen eş için defaten ödenen askerlik hizmeti borç­
lanma priminin ücretin safi tatarının tespitinde gider olarak indiril­
mesi mümkün müdür?
CEVAP: Mümkü n değildir .
19. SORU : Kira geliri elde edilmesi halinde beyanname verile­
cek midir?
CEVAP: Arazi , bina , made n suları , menb a suları , madenle r vs .
mal v e hakları n ma l sahipleri , tasarru f edenleri , zilyetleri , intif a v e irti fak hakk ı sahipler i tarafında n kiray a verilmesinde n eld e edile n gelirle r
Gelir Vergisi'n e tabidir .
Ticari, zira i v e meslek i kazancın ı yıllı k beyannam e il e bildirme k
mecburiyetinde olanla r dışındak i kişileri n meske n kir a gelirlerini n 48 0
bin liras ı vergiye tab i değildir . İşyerlerind e istisn a yoktur . Meske n kir a
gelirlerinin beyan ı gerekir. İşyerlerini n kiray a verilmesinde kiracılar , ödeyecekleri kirada n % 2 0 Gelir Vergisi ve hesaplana n vergini n % 5 kada rını Savanm a Sanay i Desteklem e Fon u içi n kese r v e bakiyesin i ma l
sahibine öderler .
20. SORU : Beyan edilecek miktar nasıl hesaplanır?
CEVAP: Beyan ı gereke n kir a gelirleri 2 şekild e hesaplanır . Kir a
geliri eld e edenler , dilers e 1 yılda tahsil ettikler i kiranı n % 25'in i tenzi l
ederek kala n kısm ı üzerinde n beya n v e verg i öderler . İstenirs e gerçe k
surette harcamaların ı belgeleyebilirler . (Aydınlatma , ısıtma , su , asan sör, sigorta , bakı m v e ödeme , onarı m giderler i v.s , giderler. )
Kirada oturuyor olma k v e hatt a ödene n kiraları n tahsi l edile n ki radan yükse k olmas ı kir a sebebiyl e beyannam e verilmes i olayın ı orta dan kaldırmaz .
Bir vergilendirme dönemind e 480 bin lirayı aşan mesken kir a geliri
elde edilmes i yıllık beyanname vermey i gerektirir . İşyerlerinde n kir a kesintisi yapıldığında n 48 0 bi n liranı n hesabınd a dikkat e alınmaz .
21. SORU : Kira geliri istisnası ne kadardır?
CEVAP: 198 8 ve takip ede n yıllar kir a geliri istisnas ı 480 bi n lira dır. Ticar i v e zira i v e meslek i faaliyetler i sebebiyl e mükelle f olanla r b u
haktan yararlanamazlar .
22. SORU : Ödenecek vergiden fazla dahili tevkifat yapılmışsa
hu geri alınacak mıdır?
CEVAP: Geçe n yıld a ödenen dahil i tevkifa t tutarları , b u yıl a iliş kin olara k ertes i yılı n Mar t ayınd a verile n yıllı k Geli r Vergis i beyanna mesi üzerinde n hesaplana n Geli r Vergisi'nde n mahsu p edilecektir .
Mahsup edilmesin e rağme n art a kala n bi r miktan n mevcu t olmas ı ha linde, b u tutar yıllık Gelir Vergisi beyannamesini n verildiğ i tarihten son raki tarihlerd e tahakku k ede n v e ödenece k hal e gele n geçic i verg i
tutarından mahsu p edilecektir . Yin e artan mikta r olurs a diğer vergi borç larına mahsu p edilir . Yin e artars a yı l sonun a kada r tale p edilme k şar tiyle kendisin e re d v e iad e edilir .
23. SORU : Bir işverene bağlı olmaksızın çalışan herhangi bir
kişiye ödeme yapılması halinde vergi kesinti oranları 1989 yılında
ne kadardır?
CEVAP: İşveren e bağl ı olmaksızın çalışan herhang i bi r kişiy e
me halind e yapılaca k verg i kesintiler i şöyl e olacaktır .
Sporculara yapılaca k transfe r ödemelerinde n %
Serbest mesle k kazançlannda n müellif , ressa m vs.
sahiplerine yapıla n ödemelerde n %
Doktor, dişçi, avukat vs. gib i serbest mesle k sahip lerine yapıla n ödemelerde n %
İşyeri kir a ödemelerinde n %
Vakıflar v e derneklere ai t gayrimenkul kiralarında n %
Birden ço k yıl a sarka n inşaa t istihkaklannda n %
öde1 0
1 0
1 5
20
1 0
5
24. SORU : Ekmek bayileri v e hnn işletmeleri toplu fatura kul­
lanabilir mi?
CEVAP: Yalnızca tütün, sigara, kibrit , pul , milli piyango , gazete ,
çay, kahv e satışın ı yapan mükellefle r 14 3 sıra sayılı tebliğde açıklandı ğı şekilde perakend e satışların ı toplu fatur a il e yapabilirler. Ekme k ba yileri v e fırı n işletmeler i is e b u imkânda n yararlanamazlar , dolayisiyl e
her emte a satışı karşılığında belge düzenleyeceklerdir . Küçü k ebatl ı ve
dip koçanl ı perakend e satı ş fiş i il e belgeleyebilirler .
25. SORU : Tarımsal kazançlarda vergi kesinti nispeti nedir?
. CEVAP: Verg i kesint i nispeti : Hayva n v e s u avcılığ ı ürü n bedel lerinin % 2 v e tarı m ürünlerini n satı ş bedellerind e % 4'tür .
26. SORU : Kendi işyerinde çalışan eşi için ödenen ücretten Ge­
lir Vergisi tevkif edilecek midir? Ödenen ücret gider kaydedilebilir
mi?
CEVAP: Ferd i bi r işletm e sahibini n işletmede n eşin e ödediğ i üc retlerin ticari kazancı n tespitind e gide r olara k nazar a alınması mümkü n
değildir. Ancak , sö z konus u ödemeleri n ücre t olara k Geli r Vergis i tev kifatına tab i tutulmas ı gerekmektedir .
27. SORU : Şirketin müdürlerinin ikametgahı için kiralanan apart­
man dairesi için ödenen kira üzerinden vergi tevkifatı yapılacak mı­
dır?
CEVAP: Şirke t tarafında n öze l bi r şahısta n kiralana n apartma n
dairesi he r n e kada r meske n olara k kullanılaca k is e d e mezkû r dair e
ticari amaçl a kullanıldığında n v e bun a parale l olara k yapıla n kir a öde mesi d e ticar i faaliyet e ilişki n olduğunda n ödene n bedelle r üzerinde n
% 2 0 oranınd a Geli r Vergis i tevkifat ı yapılmas ı gerekmektedir .
28. SORU : Kamu Kurumu niteliğinde olan bur kuruluştan kira­
lanan gayrimenkul için tevkifat yapılacak mıdır?
CEVAP: Tevkifatla r gerçe k kişileri n gelirlerin e mahsube n yapı lacağından Kam u Kurum u niteliğind e olan bi r kuruluşta n kiralana n gayrimenkul içi n ödene n bede l üzerinde n Geli r Vergis i tevkifatı yapılması sö z
konusu değildir .
29. SORU : Mart 1989 ayında hesaplanacak vergiden fazla dahi­
li tevkifat 1988 yılında ödenmişse bakiye nasıl geri alınacaktır?
CEVAP: Hesaplanaca k vergide n fazl a dahil i tevkifatı n ödenmi ş
olması halinde , fazlalık ; mükellefi n diğe r verg i borçlann a mahsu p edi lir. B u mahsuplar a rağme n kala n dahil i tevkifa t tuta n mükellefi n o yı l
sonuna kada r yazıl ı olara k tale p etmes i halind e kendisin e re d v e iad e
edilir.
30. SORU : Mahsuplardan sonra kalan dahili tevkifat ödenme­
miş olursa ne işlem yapılacaktır?
CEVAP: Ödenmemiş ola n dahili tevkifat tutarı, vade tarihleri dik kate alınarak Mar t 198 9 ayına kadar geçe n sürele r içi n gecikme zamm ı
hesaplanarak tahsi l edilecektir .
31. SORU : Mükellef adına tahakkuk ettirilmiş ve ödenmemiş ge­
çici vergiden cari vergilendirme dönemindeki kesintiler nasıl hesap­
lanacaktır?
CEVAP: Car i vergilendirme dönemind e eld e edileh ticari ve mes leki kazançla r üzerinde n tevki f yol u il e ödene n Geli r Vergis i tutar ı ter kin edilecektir . Diğe r geli r unsurlannda n yapıla n tevkifat tutarla n geçic i
vergiden terki n edilemez . Yalnızc a ticar i v e meslek i kazan ç tevki f ver gileri terki n edilir .
32. SORU ; Devlet tahvilleri Gelir Vergisi kesintisine tabi midir?
CEVAP: Devle t tahvilleri, hazine bonos u v e gelir ortaklığ ı senet lerinden sağlana n gelirle r Geli r Vergis i kesintisin e tab i değildir . Anca k
bunların kurumla r dahi l ticar i kazançta n indirile n gelirle r arasınd a ye r
almaları halind e Geli r Vergis i kesintis i yapılacaktır . Şöyleki ; Geli r Ver gisi Kanununu n mükerre r 39'nc u maddesin e gör e indirile n gelirle r ara sında ye r almas ı halind e hazin e bonos u v e devle t tahvil i faizlerinde n
% 10 , Topl u Konu t v e Kam u Ortaklığ ı İdares i Başkanlığınc a çıkarıla n
menkul kıymetlerde n sağlana n iratlarda n % 1 0 kesinti gerekir. 198 8 yılına ai t olup , 198 9 yılınd a beyan ı gereke n matrahları n tespitind e indiri lecek olanla r içi n ora n % 5 uygulanacaktır .
33. SORU : Mevduat faizlerinde vergi oranı nedir?
CEVAP: Dövi z tevdiat hesaplann a yürütülen faizle r il e özel finan s
kurumlarınca döviz e katılm a hesapların a ödene n kâ r paylarında n
1.1.1989 tarihinde n itibare n % 1 0 kesint i yapılacaktır . Vadesi z hesap lara ödenecek faizle r il e 1.1.198 9 tarihinde n itibare n açıla n vey a vade si b u tarihte n sonr a yenilene n hesaplar a ayn ı hükü m uygulanacaktır .
34. SORU : Toptan ve perakende satış yapan I. sınıf tüccar 1988
yılı beyannamesine ortalama kâr haddi föyü doldurup ekleyecek mi­
dir?
CEVAP: I . sınıf tüccarın perakend e satışlar ı ortalama kâ r haddi ne tabi olduğundan beyannamesin e ortalam a kâ r hadd i föyü eklenme si gereklidir .
35. SORU t Serbest çalışan doktor ve eşi kendisine miras yolu
ile intikal eden bir ticari işletmeyi yürütmektedir. Aile reisi beyanı
açısından durum nedir?
CEVAP: Dokto r serbes t mesle k erbabı , karıs ı is e ticar i kazan ç
sahibi olduğundan , he r ikis i d e kazan ç sağlamasala r bil e yıllı k beyan name vermek zorundadırlar . Ayn ı zamanda kadını n yürütmekte olduğ u
ticari işletmeni n mira s yolu il e edinilmiş olmas ı ticari kazancı n ail e reis i
beyanı dışınd a kişise l olara k bildirilmesin i gerektirmez .
36. SORU : İşveren sendika aidatları gider olarak yazılabilir mi?
CEVAP: İşverenler e Sendikala r Kanun u hükümlerin e gör e sen dikalara ödene n aidatlan n gide r olara k hasılatta n indirilmes i öngörül müştür.
Ancak, ödene n aidatı n bi r aylı k tuta n işyerind e işçiler e ödene n
çıplak ücreti n bi r günlü k tutarın ı aşamayacaktır .
37. SORU : Serbest meslek erbabı doktor hastalarını muayene­
ye bazen özel arabasiyle gidiyor. Arabanın masrafını gider olarak
gösterebilir mi?
CEVAP: Serbes t mesle k erbabını n öze l otomobiller i içi n yaptık ları masraflar ı gayrisaf i hasılatlarında n gide r olara k indirmeler i v e öze l
otonun masrafın ı gide r olara k göstermeler i mümkü n değildir .
38. SORU : İşyerine gelen mallann hamallara taşıttıniması ha­
linde bu harcamalar gider olarak nasıl yazılabilir?
CEVAP: Vergide n mua f ola n hamallar a yaptınla n taşım a iş i içi n
anlaşmalı matbaad a bastırıla n vey a noter tasdikli gide r pusulasını n tan zim edili p bi r nüshasın ı iş i yapa n hamal a imzalatara k alınmas ı v e bel genin muhafaz a edilmes i gerekmektedir .
39. SORU : Yıllık Gelir Vergisi beyannamesi hangi vergi dairesi­
ne verilir?
CEVAP: Yıllık Gelir Vergisi beyannames i vergiyi tarh etmeye yet kili vergi dairesidir . Tarh a yetkili verg i daires i İstanbul'd a işyerini n bağ lı olduğ u verg i dairesidir . Anca k zira i kazanç , ücret , menku l v e
gayrimenkul sermay e irad ı mükellefler i İkametgâhlarını n bağl ı olduğ u
vergi dairesin e beyannam e verirler .
40. SORU : İşyeri liirası elde eden mükellef, kendi oturduğu ko­
nuta ait kira bedelini işyeri kira gelirinden indirebilir mi?
CEVAP: Geli r Vergis i Kanununu n yalnı z kiray a verile n konutla rın iradında n ödene n konu t kir a bedeller i içi n indirnn e olana k tanımak tadır. Bun a gör e mükellefi n işyer i kirasında n oturduğ u konut a ödediğ i
kira tutarın ı indirmes i mümkü n değildir .
41. SORU : Matrahtan v e gelir unsurlanndan indirilmeyecek gi­
derler nelerdir?
CEVAP: Gelir Vergisi il e diğer şahs i vergile r he r n e şekilde olur sa olsu n verg i cezalar ı v e par a cezalar ı v e gecikm e zamlar ı v e faizle r
Gelir Vergisi'ni n matrahında n v e geli r unsurlannda n indirilemez .
42. SORU : Aile reisinin geliri gayrimenkul sermaye iradı, eşin
geliri serbeset meslek kazancı ise aile reisinin gelirine 480.000 li­
ralık istisna uygulanacak mıdır?
CEVAP: Aile reisini n geliri sadece gayrimenku l sermay e irad ı olduğundan 480.00 0 liralı k istisnada n faydalanmas ı gerekir . Çünk ü ken disi ticari , zira i vey a meslek i kazanc ı nedeniyl e beyannam e verme k
zorunda değildir .
43. SORU : Gerçek usulde yıllık Gelir Vergisi'ne tabi olan bir mü­
kellefin özel arabasına ait masrafları gider olarak defterine kaydet­
mesi mümkün müdür?
CEVAP: Öze l vasıtaları n giderlerini n kabu l edilebilmes i içi n iş letmeye dahi l edilmi ş olmas ı ve bizza t işt e kullanılmas ı gerekir . Zat i iş lerde d e kullanılırs a giderleri n yarıs ı gide r yazılabilir .
44. SORU : Ticaretle iştigal eden sakat bir kişi Mart ayında veri­
lecek yıllık Gelir Vergisi beyannamesinde özel sakatlık indirimin­
den yararlanabilecek midir?
CEVAP: Sakatlı k indirim i sadec e ücre t gelir i eld e ede n hizme t
erbabına tanınmı ş bi r indirimdir . Dolayısıyl a ticar i kazan ç sahiplerini n
bu indirimde n yararlanmas ı mümkü n değildir .
45. SORU : Gayrimenkul sermaye iradı elde eden serbest mes­
lek erbabı yıllık Gelir Vergisi beyannamesinde 480.000.- liralık ki­
ra istisnasından yararlanabilir mi?
CEVAP: Ticari, zirai veya meslek i kazancın ı yıllık beyannam e il e
bildirmek mecburiyetind e ola n mükellefle r 480.000. - liralı k istisnada n
yararlanamazlar.
46. SORU : Bağışlarla ilgili vergi teşvikleri nelerdir?
CEVAP: Gene l bütçey e dahi l dairelere , Katm a Bütçel i İdarelere ,
İl Özel İdarelerine , belediyeler v e köylere bağışlanan : Okul, Cami, Kreş,
Spor tesisler i il e 5 0 yata k kapasitesinde n a z olmama k üzer e Yurt , Hu zurevi, Sağlı k tesislerinin inşas ı dolayisiyle yapılan harcamala r ve/vey a
bu tesislerin b u kuruluşlar a yapılan he r türlü bağı ş ve yardımları mükel leflere yıllı k beyannameleriyl e bildirecekler i gelirlerde n indirebilirler .
47. SORU : 1989 yılında vergilerin beyan ve ödeme dönemleri
nedir?
CEVAP: Gelir Vergis i beyanlannı n Mart , Kurumla r Vergis i beyan larının Nisa n ayınd a yapılmas ı gerekmektedir . Yasa l olarak , beyanna me verm e müddetini n uzatılmas ı mümkü n değildir .
1989 yılınd a vergileri n ödem e müddetler i şöyl e olacaktır .
Gelir Vergis i
Mart-Haziran-Eylül aylarınd a ü ç eşit taksit.
Götürü ticar i kazan ç
Nisan-Ağustos-Kasım aylarınd a ü ç eşi t
taksit.
Götürü serbes t meslek ; Nisan-Ağustos-Kasım aylarınd a ü ç eşi t
taksit.
Götürü ücretle r
a- İşt e ötede n ber i deva m edenle r Şu bat v e Ağusto s aylarınd a ik i eşi t taksit te.
b- Bütç e yılını n il k yarısınd a iş e başla yanlar, yıllı k verginin yansı, verginin kar neye yazıldığı ayd a yıllık vergini n yarıs ı
da Ağusto s ayında ,
c- Bütç e yılını n ikinc i yansında iş e baş layanlar vergini n karney e yazıldığ ı ay da.
Kurumlar vergis i
Nisan-Temmuz-Ekim aylarınd a ü ç eşi t
taksit.
Muhtasar Beyannam e
Ödemeyi taki p ede n ayı n 20'sinde öde (Aylık)
nir.
Muhtasar Beyannam e
Şubat-Mayıs-Ağustos-Kasım aylarınd a
(3 aylık )
( 20'sind e ödenir .
Katma Değe r Vergis i :
Geçici verg i :
He r ayı n 25'inci (Götürüler , karnelerin e
vergilerini işlettikler i ayda )
He r ayı n 20'nc i günü . (Beya n dönem lerinde birinc i taksitle) .
48. SORU : Birden fazla işverenden ücret alanların beyanname
verme sının ne kadardır?
CEVAP: Gelirin birde n fazla işverende n ödene n ücretlerde n iba ret olmas ı v e yıllı k gayrisaf i tutarlar ı toplamını n 1.1.198 8 tarihinden iti baren eld e edile n gelirler e uygulanma k üzer e 1 5 milyo n liradır . 198 8
yılında birde
n fazl a işverende n ücre t alanları n el de ettikler i topla m ücre t tutarı 1 5 milyon liray ı aşması halind e yıllı k geli r
vergisi beyannames i verilmes i gerekir .
49. SORU : Arsa satış vaadinde Gelir Vergisi doğar mı?
CEVAP: Arsa satışından eld e edilen gelir , bell i müdde t içind e olmuşsa değe r artı ş kazanc ı olduğunda n Geli r Vergis i beyannames i ve rilmesi gerekmektedir .
50. SORU : Hayat standardı kimler için uygulanacaktır?
CEVAP: Gerçe k usuld e Geli r Vergisi'n e tab i ticari kazan ç sahip leri il e serbest mesle k erbabını n zara r beyan ı d a dahi l olma k üzer e b u
faaliyetlerinin herbir i il e ilgili olarak beya n ettikler i kazançlar ı belirlene n
rakamlardan a z olduğ u takdird e zara r mahsu p hakk ı sakl ı kalma k şar tiyle e n a z haya t standard ı temel v e göstergelerine gör e belirlene n mik tarın vergis i alınır .
Temel göstergele r he r kazan ç içi n ayr ı ayrı, haya t standard ı gös tergeleri ail e reis i beyanlar ı dahi l bi r def a uygulanır .
51. SORU : Hayat standardı hadleri ne kadardır?
CEVAP: 198 8 ve takip eden yıllar kazançlanna uygulanma k üzer e
şöyledir.
a) Haya
t standard ı teme l gösterges i
Birinci sını f tacirle r v e
Serbest mesle k erbab ı 5.000.000.
îkinci sını f tacirle r içi n 2.800.000.
-
b) Haya
t standard ı göstergeler i
1- Öze l ot o başın a
a) 160 0 cc'y e kada r 750.000.
b) 1601-190 0 0 0 aras ı 1.100.000.
c) 190 0 c c üst ü 2.200.000.
2- Mükelle f v e ailesinc e
Kullanılan birde n fazl a binalarda n
a) He r bin a başın a Yıllı
-
k emsa l
kira bedelle rin yarıs ı
b) Kiralanmı ş olanlarda n herbir i içi n
(tatil amac ı il e gidile n otel ,
motel dahil ) 750.000.
3- Mükelle f v e baktığ ı kişiler e ai t
a) Hav a taşıtı , yat , kotra , süra t
teknesi içi n 7.500.000.
b) 1 0 B C üst ü motorl u teknele r içi n 1.500.000.
4- Öze l hizmetçile r
a) Şoför, mürebbiye , aşçı , hizmetçi , bahçevan v e benzerlerini n herbir i içi n 1.500.000.
b) Pilot , kapta n v e benzerlerini n herbir i
için 7.500.000.
5- Yarı ş at ı (tayla r dahil ) 1.500.000.
6- Turistik amaçl ı yurt dış ı gezilerle kendisi ,
eşi, çocuklar ı ve bakmakl a yükümlü diğe r
kişilerden herbirini n seyahat i içi n 2.200.000.
Bu hadle r kalkınmad a öncelikl i yörelerd e mükelle f lehin e düzen lenmiştir.
52. SORU : Şirket kurucu ortaklarından Bağ-Kur üyesi olan biri­
nin şirkette görev almak üzere İngiltere ye tahsile gönderilmesi ha­
linde ortağa yapılacak ödemeler tahsil ve tatbikat ödemesi sayılır
mı? Bu ödemeler gider kaydedilebilir mi?
CEVAP: Şirke t kuruc u ortaklarında n ola n v e İngiltere'y e tahsil e
giden şahı s şirketi n hizme t erbab ı niteliğindek i personel i olmadığında n
bu kişiy e gide r karşılığ ı olara k ödene n miktarı n tahsi l v e tatbika t gider leri karşılığ ı olara k Geli r Vergisi'nde n istisn a edilmes i mümkü n değil dir. Diğe r tarafta n sö z konus u ödemeler ; saf i kazancı n tespi t edilmes i
için sayıla n giderle r arasınd a ye r almadığında n gide r olara k kaydedil mesi d e mümkü n değildir .
53. SORU : İhtiyari toplama haddi smın ne kadardır?
CEVAP: 198 8 takvi m yıl ı gelirler i beyanınd a 1 5 milyo n v e taki p
eden yı l gelirler i içi n 1 8 milyo n liradır .
64. SORU : Özel indirim miktan ne kadardır?
CEVAP: İstanbu l içi n 1.1.198 9 tarihinde n itibare n ayd a 18.000. liradır. Kalkınmad a öncelikli yörelerde b u mikta r dah a yüksektir v e 30-6 0
bin liray a ulaşır .
55. SORU : 1989 yılında vergi nispetleri nedir?
ledir.
CEVAP: 1.1.198 9 tarihinde n itibare n Geli r Vergis i nispetler i şöy Gelir Vergisin e tab i gelirler :
6.000.000 liray a kada r %
12.000.000 liranı n 6.000.00 0 liras ı için ,
1.500.000 lira , fazlas ı %
24.000.000 liranı n 12.000.00 0 liras ı için ,
3.300.000 lira , fazlas ı %
48.000.000 liranı n 24.000.00 0 liras ı için ,
7.500.000 lira , fazlas ı %
96.000.000 liranı n 48.000.00 0 liras ı için ,
17.100.000 lira , fazlas ı %
96.000.000 lirada n fazlasını n 96.000.00 0 liras ı için ,
38.700.000 lira , fazlas ı %
nispetinde vergilendirilir .
25
30
35
40
45
50
56. SORU : Çalıştırdıkları hizmet erbabı hangi sayıyı aşmadığı
takdirde 3 ayda bir beyanname verilebilir?
CEVAP: Geli r Vergisi Kanunun a göre zira i ürü n bedeller i üzerin den tevkifat yapanla r hari ç olma k üzere , çalıştırdıkları hizme t erbab ı sayısı 10 ve daha a z olanlar muhtasa r beyannamelerin i bağl ı bulundukla n
vergi dairesin e öncede n bildirme k şartıyl a he r a y yerine Şubat , Mayıs ,
Ağustos v e Kası m aylarını n 20'nc i gün ü akşamın a kada r verebilirler .
57. SORU : Geçici vergi nedir?
CEVAP: Geçic i verg i deyinc e akl a heme n verg i geliyor . Anca k
geçici verg i bi r vergi değildir . Gelecekt e ödenmes i mümkü n v e muhte mel olan vergilere mahsu p v e tenzil edilme k üzer e vergi idaresin e öde nen verg i avansıdır . Anca k tarh , tahakkuk , taki p v e tahsil i verg i
hükümlerine tabidir .
58. SORU : Vergi sistemimize illi kez mi giriyor Geçici Vergi?
CEVAP: Verg i avansın a sistemimi z v e mükellefimi z yabanc ı de ğildir. Bilindiğ i gib i peşi n verg i uygulanmı ş v e mahzurla n görülmü ş v e
kaldınimıştır. Zir a peşi n vergide verg i mükellefler i sınıflar ı itibariyl e ço k
ve a z kazananı n durumun a bakılmaksızı n avan s alınıyordu . Katma De ğer Vergisi'ni n yürürlüğ e girmesiyl e Dahil i Tevkifa t sistem i uygulama ya girmiştir . Dahil i Tevkifat , ödenece k Katm a Değe r Vergis i miktarın a
bağlıydı v e onu n bell i nispet i olara k ödenmes i gerekiyordu . Anca k
KDV'ye ilav e olara k dahil i tevkifa t ödenmes i belg e düzenlenmes i ko nusunda verg i kayı p v e kaçağın a yo l açmay a müsai t olmas ı sebebiyl e
bu sistemde n 31.12.198 8 tarih i itibariyl e vazgeçilmi ş v e Geçic i Verg i
sistemine girilmiştir . Geçic i Verg i uygulamalariyl e mukayes e edileme yecek modernlikt e v e adildir. Şöyleki ; bu sistem batıd a kazandıkça öd e
(pay a s you earn) prensibini n ülkemizd e uygulanmas ı olacaktır , siste m
adildir. Zira , bilindiğ i gib i bağıml ı çalışa n kesi m Geli r Vergisi'n i kazan dığı gün , haft a v e ayd a ödemektedir . Oys a ticar i v e meslek i faaliyett e
bulunan gerçe k v e tüzel kişile r beya n ve ödemelerini gelirlerin i eld e et tikleri yıl ı takip ede n yıld a v e muhteli f taksitle r halind e öderler . İşt e ge çici verg i kesimle r arasındak i b u adaletsizliğ i d e ortadan kaldıracaktır .
59. SORU : Kimler geçici vergi mükellefidirler?
CEVAP: Gerçe k usuld e Geli r Vergisin e tab i ticar i kazan ç sahip leri il e serbes t mesle k erbab ı v e Kurumla r Vergis i mükellefler i Geçic i
Vergi ödeyeceklerdir . Görüldüğ ü gib i götür ü usûld e (karneli ) vergisin i
ödeyeceklerle, zira i kazan ç vergis i mükellefler i Geçic i Verg i ödemez ler.
60. SORU : Geçici Vergi oram nedir?
CEVAP: Geçic i Vergi tutan, içinde bulunula n yıld a verilen beyan name üzerind e hesaplana n Geli r Vergisi'ni n ticar i v e meslek i kazanc a
isabet eden kısmını n % 50'sidir . Kurumla r Vergis i mükellefler i b u esaslara göre Geçici Vergi öderler. (Bakanla r Kurul u Geçic i Vergi oranını azaltmaya v e artırmay a yetkilidir. )
61. SORU : Geçici Vergi ne zaman beyan edilir ve tarh ve tahak­
kuk eder?
CEVAP: Geçic i Vergi , Geli r v e Kurumla r Vergis i mükelleflerini n
İDeyanlan üzerin e tar h v e tahakku k ettirili r v e 1 2 eşi t taksitt e ödeniri .
İlk taksid i Geli r v e Kurumla r Vergisi'ni n 1'nc i taksid i il e ödenir . Diğe r
11 taksi t he r ayı n 20'nc i gün ü akşamın a kada r ödenir .
62. SORU : Geçici Vergi ne zaman ve nasıl mahsup
edilecektir?
CEVAP: Bi r öncek i yıld a tahakku k ede n Geçic i Vergi , yıllı k be yanname üzerinde n hesaplana n Geli r v e Kurumla r Vergisi'nde n mah sup edilir . Mahsu p edilemeye n tutar , içind e bulunula n yıl a ilişkin olara k
ödenecek Geçic i Vergi'ye , arta n kısm ı diğe r verg i borçların a mahsu p
edilir. Yin e kala n kısı m olursa yıl sonuna kada r yazıl ı talepte bulunma k
şartiyle mükellefe * re d v e iad e edilir .
63. SORU : Nisan 1988 ayında, yatırım indirimi, ihracat istisna­
sı, dış navlun hasılatı gibi istisna uygulaması sebebiyle vergi tahak­
kuk etmeyenler Geçici Vergi ödeyecek midir?
CEVAP: Haya t standard ı teme l gösterges i (2.800.000 ) il e orta k
sayısı dikkat e alınara k bulunaca k vergisini n 1/12's i geçi ş dönemlerin de ödenecektir .
64. SORU : 1989 yılında beyanlar yapılıncaya kadar Gelir ve Ku­
rumlar Vergisi mükellefleri ne zaman Geçici Vergi ödeyeceklerdir?
CEVAP: Durumu , Gelir v e Kurumla r Vergis i mükellefler i içi n ayr ı
ayrı tahlil etmekte yara r vardır. Zira , Gelir Vergis i mükellefler i beya n dönemine kada r Oca k v e Şuba t olma k üzer e 2 ay , kuru m mükellefler i is e
Ocak, Şuba t v e Mar t 198 9 aylannd a olma k üzer e 3 ay geçi ş süresinc e
Geçici Vergi ödeyeceklerdir. Bilinmes i gereke n husus , 198 9 yılında dahili tevkifat ödenmeyeceğ i v e Geçici Vergi ödenmesi gerekeceğidir. Ara lık 198 8 ayın a ai t KD V beyan ı 2 5 Oca k 198 9 ayın a kada r verilmes i
gerekmektedir. Anca k KDV'y e bağl ı dahil i verg i hesaplanmayaca k v e
aynı süre içinde Geçic i Vergi ödenecektir. Geçi ş devresinde Geçic i Verg i
her ayı n 25'nc i gün ü akşamın a kada r ödenecektir . (Geli r Vergis i mü kellefleri Ocak , Şubat , Kurumla r Vergis i mükellefler i Ocak , Şubat , Mart) .
65. SORU : Geçiş döneminde Gelir Vergisi mükellefleri ne ka­
dar Geçici Vergi ödeyeceklerdir?
CEVAP: Mar t 198 8 ayındak i verg i tahakkuk u esa s alınara k bu nun 2/12's i Oca k v e Şuba t 198 9 aylannda ödenecektir . Mar t 198 8 ayın daki haya t standardı esas alınara k mükelle f sınıfın a göre 1.575.00 0 vey a
2.800.000 liralı k matrahını n vergisini n 1/12's i Oca k v e 1/12'd e Şuba t
1989 aylarınd a KD V il e birlikt e ödenecektir .
Görüldüğü gibi , geçi ş devresinde , 198 9 yılı Ocak v e Şuba t ayla rına ait Geçici Vergi , 1988 yıl ı Mart ayınd a verile n yıllık beyanname üze rinden hesaplana n Geli r Vergisi'ni n yans ı üzerinde n deği l tamam ı
üzerinden hesaplanacaktır .
66. SORU : 1988 Mart ayında verilen Gelir Vergisi beyanname­
sinde ticari ve mesleki kazanç yanında diğer gelir unsurları varsa
Geçici Vergi ne olacaktır?
CEVAP: Ticar i v e meslek i kazanc a isabe t ede n verg i hesapla nacak v e Geçic i Verg i onu n üzerinde n ödenecektir .
67. SORU : Demek ve Vakıttara ait iktisadi işletmelerde ortak
sayısı kaç olarak dikkate alınacaktır?
CEVAP: Kurumla r Vergis i mükellef i buluna n derne k v e vakıflar a
ait iktisad i işletmeleri n bi r derne k vey a vakf a ai t olmas ı halind e haya t
standardı teme l gösterg e tutar ı esa s alınara k asgar i Geçic i Vergi'ni n
hesaplanmasında orta k sayıs ı " 1 " (bir) olarak dikkat e alınacaktır . Der neğin üy e sayıs ı öne m arzetmemektedir .
68. SORU : 1988 yılında işe başlayan Gelir Vergisi mükellefleri
Ocak ve Şubat 1989 aylarında ne kadar Geçici Vergi ödeyecekler­
dir?
CEVAP: B u tür vergi mükellefler i sınıfların a göre 1.575.00 0 vey a
2.800.000 liralı k matrahı n yarıs ı üzerinde n (727.50 0 veya 1.400.000 ) he saplanan Geli r Vergisi'ni n 1/12's i Oca k v e 1/12'sinid e Şuba t 198 9 ay larında ödeyeceklerdir . B u vergid e ortalam a 16.40 6 il a 30.000.-TL .
arasıdır. B u miktar , kalkınmad a öncelikl i yörelerd e dah a azdır .
69. SORU : Ocak ve Şubat 1989 aylarında ödenecek Geçici Ver­
giler hangi yılın vergisinden mahsup edilecektir?
CEVAP: 198 9 yılı içinde ödenece k Geçic i Vergiler b u yıl kazanç larının beya n edileceğ i Mar t v e Nisa n 199 0 yıl ı vergilerinde n mahsu p
edilecektir. Mar t ve Nisa n 198 9 aylannda 198 8 yılında ödenen dahil i tevkifat miktarlar ı tenzi l edilecektir .
70. SORU : Adi ortaklıklarda Geçici Vergi nasıl olacaktır?
CEVAP: Adi ortaklıklar, kolekti f şirketler il e adi ve eshamlı şirket lerin komandit e ortaklar ı Ocak v e Şuba t 198 9 aylarınd a KD V beyan ı sırasında I V no.lu tablonu n 69'nc u satınn ı doldurmak suretiyl e bah s edile n
esaslara göre beya n edeceklerdir . Bunları n şahsi , ticari ve meslek i ge lirleri d e var^ a ortaklı k gelirlerin i bun a ilav e edeceklerdir .
71. SORU : Tevkif suretiyle ödenen vergiler Geçici Vergiden na­
sıl mahsup edilecektir?
CEVAP: Gerçe k usûld e tespi t edile n ticar i v e meslek i kazançla r
üzerinden car i yı l içind e yapıla n verg i tevkifatı , belgelendirilme k kay diyle ödenece k Geçic i Verg i tutarında n terki n edilere k indirilecektir .
72. SORU : Kurumlar Vergisi Kanununun 24'ncü maddesi gere­
ğince tevkifat yapanlar Geçici Vergi ödeyecek midir?
CEVAP: Türkiye'd e sadec e Kurumla r Vergis i Kanununu n 24 .
maddesi gereğinc e tevki f yoluyl a vergilendirilen kazan ç v e iratla n eld e
eden da r mükellefiyet e tab i kurumla r ihtiyarili k haklann ı kullanara k b u
kazançları içi n yıllı k beyannam e vermi ş olsala r dah i Geçic i Verg i öde yeceklerdir.
73. SORU : 1 Ocak 1989 tarihinden itibaren işe başlayan Gelir
Vergisi mükellefleri Geçici Vergisi nasıl olacaktır?
CEVAP: Mükellefiye t sınıfın a göre 2.800.000.-TL. vey a 5.000.00 0
liralık haya t standard ı tutarını n yarıs ı esa s alınara k iş e başlanıldığ ı ay ı
takip eden aydan başlayara k beya n ayına kadar he r ay 1/1 2 olara k ödenir.
Örnek: Oca k 198 9 ayınd a iş e başlaya n 2'nc i sını f bi r taciri n Ge çici Vergis i şöyl e olacaktır .
— Yıllı k beyan ı Mar t 1990'd a olacaktır .
— Sür e 1 3 a y (Şuba t 1989-Şuba t 1990 )
— Haya t standard ı 2.800.000.-TL . yarıs ı 1.400.000.-TL .
— Vergis i ( % 25 ) 350.000.-TL .
— Geçic i Verg i tutar ı 379.166.-TL .
— Aylı k Geçic i Verg i 14.583.-TL .
Bu durumdakiler , b u Geçic i Vergi'y i he r ayı n 20'nc i gün ü akşa mına ödeyeceklerdir .
74. SORU : İşi terk eden mükelleflerde Geçici Vergi nasıl ola­
caktır?
CEVAP: 31.12.198 8 tarih i itibariyl e işin i ter k ede n Geli r Vergis i
mükellefleri 198 9 yılı için Geçici Vergi ödemezler., Car i yılda terk edenler, terk ettikler i ay ı takip ede n ayda n itibare n Geçic i Vergi ödemezler .
75. SORU : Hangi kurumlar Geçici Vergi kapsamına girmekte­
dir?
CEVAP: Anonim , limite d v e eshaml ı komandi t şirketler , koope ratifler, iktisad i kam u müesseseleri , derne k v e vakıflar a ai t iktisad i iş letmeler il e i ş ortaklıklar ı Geçic i Verg i ödeyeceklerdir .
Konsorsiyumda he r şirket ayr ı ayrı ödeyecektir. Kurumla r Vergi si'nden mua f kurumla r Geçic i Verg i ödemeyeceklerdir .
76. SORU : Yıllara sari inşaat ve onanm işleri ile iştigal eden
kurumlar Geçici Vergi öder mi?
CEVAP: Geli r Vergisi Kanununu n 42'nc i nnaddes i kapsamına giren yıllara sari inşaa t ve onan m işler i yapan kurumla r Geçic i Vergi öde mezler. Bunlar a ilavete n diğe r faaliyett e bulunanla r o faaliyetler i
sebebiyle Geçic i Verg i ödeyeceklerdir .
77. SORU : Dar mûkelleüer geçici vergi ödeyeek midir?
CEVAP: Türkiye'de k i faaliyetleri ve kazançlar ı sebebiyle ödeye ceklerdir.
78. SORU : Yeni işe haşlayan kurumlar Geçici Vergi ödeyecek
midir?
CEVAP: B u durumd a olanla r kurumla r il k kurumla r vergis i be yannamesi verincey e kada r Geçic i Verg i ödemeyeceklerdir .
79. SORU : Tasfiye halinde bulunan kurumlar Geçici Vergi öde­
yecek midir?
CEVAP: a ) Kuru m yetkil i organınc a tasfiy e karar ı verilmes i ha linde, tasfiyenin ticaret siciline tescili il e sicil memurluğunda n alacakla rı belgey i giri ş bilanços u il e verg i dairelerin e ibra z ederek ,
b) Mahkem e karar ı il e tasfiy e gire n kurumla r ise , mahkemede n
alacakları tasfiy e belgesin i tasfiy e giri ş bilanços u il e vergi dairesin e ib raz ederek , ibra z edildiğ i ayda n itibare n (b u a y dahil) Geçic i Verg i öde meye eklerdir . Belgeleri n ibra z edilememes i halind e Geçic i Verg i
ödenecektir. Kuru m yetkil i organ ı vey a mahkem e tasfiy e karar ı yeterl i
değildir. B u belgeleri n verg i dairesin e ibraz ı gerekir .
Tasfiye döneminde , tasfiye il e ilgil i faaliyetler dışınd a ticari faali yet yapılmas ı Geçic i Verg i ödemey i gerektirir .
Faaliyetleri kısme n vey a tamame n durdurm a Geçic i Verg i öde meyi durdurmaz . Ancak , Ticare t Sici l Memurluklarınc a tesci l işlemleri nin heme n yerine getirilememesi haller i de gözönünde tutularak aşağıd a
belirtilen esaslar a gör e işle m yapılmas ı uygu n görülmüştür .
—Kurum yetkil i organları tarafından tasfiyesin e kara r verile n ku rumlarca, tasfiy e içi n Ticaret Sici l Memurluğun a yazıl ı olarak başvurul ması,
—Bu başvurunu n yapıldığın a dai r Ticare t Sici l Memurluğunda n
alınacak belgenin , bi r diiokç e ekind e ilgil i verg i dairesin e ibra z edilme si,
Şartıyla b u kurumlarda n 31.3.198 9 tarihin e kada r ola n dönem ler içi n Geçic i Verg i alınmayacaktır .
Ancak, sözü edilen kurumla r 31.3.198 9 tarihine kada r geçe n süre içind e tasfiyeye girildiğini n tesci l edildiğin i belirte n bi r belgey i d e ay -
rica Ticaret Sici l Memurluklarında n alara k bağl ı olduklan vergi dairesin e
ibraz edeceklerdir . B u kurumlar, tasfiy e içi n Ticaret Sici l Memurluğun a
başvurdukları tarihte n itibare n tasfiy e il e ilgil i faaliyetle r dışında , ticar i
faaliyetlerde bulunmalar ı halind e Geçic i Verg i ödeme k zorund a kala caklardır.
Ticaret sicilin e tasfiy e içi n başvuran ; ancak , 31.3.198 9 tarihin e
kadar geçe n sür e içind e tasfiyeni n tesci l edildiğin i göstere n ilgil i Tica ret Sici l Memurluğunda n alacaklar ı bi r belgey i ibra z etmeye n kurum lar, y u k a r ı d a a ç ı k l a n a n geçi ş d ö n e m i u y g u l a m a s ı n d a
n
yararlanamayacaklardır. B u kurumla r adına , zamanında tahakku k etti rilmeyen geçic i vergiler , gecikm e faiz i il e birlikt e v e cezal ı olara k tar h
ve tahakku k ettirilere k tahsi l edilecektir .
80. SORU : Beyanname dönemine kadar kurumlarda Geçici Ver­
gi nasıl hesaplanacaktır?
CEVAP: Nisa n 198 8 ayındaki verginin he r ay 1/12'sinJ Ocak, Şubat v e Mar t 198 9 aylarınd a ödeyecektir . Hesaplanaca k Geçic i Vergi ,
ortak sayıs ı dikkat e alınara k 198 8 Mart't a uygulana n haya t standard ı
temel göstergelerin e gör e bulunaca k miktarda n a z olamaz. Orta k sayı sı ile 2.800.000 lir a çarpımının vergisinin 1 /12'si geçiş devresinde ödenmelidir. Orta k sayıs ı 5'te n fazl a is e sayıs ı 5 olara k dikkat e alınacaktır .
Geçiş dönemd e Geçic i Verg i ayı n 25'nc i gün ü akşamın a kada r öden melidir.
81. SORU : Ocak ve Şubat 1989 aylarında ödenen Geçici Vergi
hangi yıl vergisine mahsup edilecektir?
CEVAP: 198 9 yılını n Mar t v e Nisa n aylarınd a sadec e 198 8 yıl ı
için ödene n dahil i tevkifa t tutar ı tenzil edilecektir . Ocak , Şuba t v e Mar t
1989 aylarınd a ödene n geçic i vergile r Mar t 199 0 v e Nisa n 199 0 ayla rında tahakkuk edece k Geli r v e Kurumla r Vergi'lerin e mahsu p edilebi Jecektir^
82. SORU : 1988 yılında işe başlayan Gelbr Vergisi mükellefleri
ne kadar Geçici Vergi ödeyecektir?
CEVAP: 198 8 yılınd a iş e başlaya n mükellefleri n Geçic i Vergis i
1987 yılına ilişki n gelirler e 198 8 yılında uygulana n v e mükellefleri n du rumuna uya n haya t standard ı teme l gösterm e tutarını n yarıs ı esa s alı narak beya n edilecektir .
83. SORU : Yıl içinde işe başlayan Gelir Vergisi mükelleflerinin
Geçici Vergisi nasıl hesaplanacaktır?
CEVAP: İş e başlanıla n yı l içind e beya n oluna n gelirler e uygula nan haya t standardı temel gösterg e tutarlarının yarıs ı esas alınara k he saplanacaktır. Başlanıla n ay ı takip eden aydan müteaki p yılın Mart ayın a
kadar ola n a y sayıs ı esa s alınacaktır .
II
KURUMLAR VERGİS İ KANUN U
84. SORU : Şirket aktiBnde kayıtlı üretim tesisleri v e binaların
makina ve tesisleriyle birlikte satılması karşılığı kazancın serma­
yeye ilave edimesi halinde vergi söz konusu mudur?
CEVAP: Tam mükellefiyet e tabi kurumları n iştira k hisselerini n veya gaynmenkullerini n 1987 , 198 8 v e 198 9 yıllannd a satışında n doğa n
kazançlann tamamını n satışı n yapıldığ ı yıld a kuru m sermayesin e ilav e
edilmesi, anoni m şirketle r yönünde n sermay e artınm ı nedeniyl e çıkarı lacak hiss e senetlerinin nam a yazıl ı olması ve e n geç alt ı ay içind e bor saya kot e ettirilmesi şartıyl a sermayeye eklene n b u kazançlar, kurumla r
vergisinden müstesnadır . Ş u kada r ki , vadeli satı ş nedeniyl e kazancı n
tamamının ayn ı yıl içind e ödenmi ş sermayey e dönüştürülememes i ha linde ödene n nakd i sermay e kada r istisnada n yararlanılı r v e b u satış tan doğa n kazanc a ulaşıncay a kada r he r yı l ödene n nakd i sermay e
kurum kazancında n indirilir .
Şirket aktifind e buluna n üreti m tesisleri binalannı n v e mütemmi m
cüzü niteliğind e buluna n makin a v e tesisleri n satılmas ı v e b u satışta n
doğan kazancı n kurumla r Vergis i Kanununu n geçic i 10'nc u maddesin deki şartla r çerçevesind e sermayey e eklenmes i halind e eklene n b u kazançlann Kurumla r Vergisi'nde n istisn a edilmes i gerekir .
Satışın 31.3.1987 tarihinden sonr a bahs edilen madde kapsamın da yapılması 3332 sayıl ı kanunun 8'nc i maddesind e belirtile n vergi , resim v e har ç istisnasında n yararlanılacaktır . Yapıla n b u gayrimenku l
teslimi KDV'y e tab i olmayacaktır .
85. SORU : Gayrimenkul satışından elde edilen kazancın serma­
yeye eklenmesi dolayisiyle alman bedelsiz hisse senedi verilmesi
ve pasifte fon hesabında gösterilmesi halinde Kurumlar Vergisi ge­
çici 10'ncu madde uygulanacak mıdır?
CEVAP: Sermay e artış ı yapan iştiraklerde n bedelsi z olara k eld e
edilen hiss e senetlerini n aktif e kayd ı sebebiyle meydan a gele n artışla rın pasift e öze l bi r fo n hesabınd a gösterilmes i gerekir . Fon'u n serma yeye ilav e edilmesi sermayey e naki t ilaves i sayılmaz. O sebepl e istisn a
uygulanmaz. Fo n sermayey e ilav e edildiği yılın kazanc ı olarak vergilen dirilecektir.
86. SORU : Pamuklu örme kumaştan mamul iç v e dış giyim eş­
yası ihracatı yapan bir firma sanayi sicilinde kaydı yoksa ihraç etti­
ği sanayi ürünleri için kurumlar Vergisi istisnasından ne şekilde
yararlanabilir?
CEVAP: Sanay i sicilind e imalatç ı olara k kaydı n olmamas ı nede niyle; sanay i ürün ü niteliğind e buluna n konfeksiyo n ürünlerini n bizza t
şirket tarafından İhra ç edilmesi halinde , Kurumlar Vergis i İstisnasından ,
ihracatçı kurulu ş olara k 1/ 4 oranınd a yararlanılabilir .
87. SORU : Preslenmiş, demir çelikli, nikelli hurda ihracı yapan
bir şirket bu işi dolayısıyla Kurumlar Vergisi ihracat istisnasından
faydalanabilir mi?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanun u gereğinc e istisnada n yararla nabilmek içi n ihra ç edile n ürünü n sanay i ürün ü olmas ı gerekir. Piyasa dan toplanara k preslenme k suretiyl e pake t halin e getirili p ihra ç edile n
hurda paslanmaz çeliği n meta l sanayini n hammaddesin i teşki l eden artı k
bir sanayi ürünüdür . B u itibarl a sanayi ürün ü olmaya n b u maddeni n ih racı nedeniyl e Kurumla r Vergis i Kanun u gereğinc e ihraca t istisnasın dan faydalanılmas ı mümkü n değildir .
88. SORU : Tasniflenmiş, ayıklanmış v e ambalajlanmış nohut,
fasulye ihracatı yapan firma Kurumlar Vergisi ihracat istisnasından
faydalanabilir mi?
CEVAP: Ambalajlanmış , paketlenmi ş nohu t v e fasulye , sanay i
ürünü sayılmadığında n b u ihracatta n sağlanan hasıla t nedeniyle Kurum lar Vergisi Kanun u ihraca t istisnasında n faydalanılmas ı mümkü n değil dir.
89. SORU : İç fındık ihracatı işi ile uğraşan bir şirket sanayi sici­
linde imalatçı olarak kaydı olmamakla birlikte, kabuklu fındığı kı­
rarak iç hndık haline getirip öyle ihraç ediyor. İmalatçı olarak sanayi
ürünü ihracat istisnasından yararlanılabilir mi?
CEVAP: Kabukl u fındığı n kırılara k i ç fındı k halin e getirilmes i iş leminin sanay i işlemi , elde edile n ürünü n d e sanay i ürünü.olduğ u Sa nayi v e Ticare t Bakanlığı'nc a kabu l edilmiştir . Anca k sanay i sicilind e
imalatçı olara k kayd ı bulunmayan firmanı n i ç fındık ihracatında n sağla dığı döviz hasılat ı dolayısıyla Kurumla r Vergis i Kanununu n 8 . maddesi nin 6 numaral ı bendindek i istisnada n ihracatç ı kuru m olara k % 5
oranında yararlanmas ı mümkündür .
90. SORU : Seyahat Acentası işletme belgesi 25.9.1987 tarihin­
de ahnmıştır. bu tarihten önceki döviz hasılatına ilişkin turizm is­
tisnasından faydalanmak mümkün müdür?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanun u gereğinc e turiz m istisnas ı uy gulanabilmesi içi n 161 8 sayıl ı kanu n gereğinc e "Seyaha t Acentas ı
İşletme" belgesini n alınmı ş olmas ı gerekir .
Anılan belg e 25.9.198 7 tarihind e alındığın a göre bu tarihten sonr a
döviz olara k eld e edile n v e yetkil i bankalard a bozdurula n dövi z hasıla tının % 20's i Kurumla r Vergis i Kanununu n 8 . maddesini n 1 0 numaral ı
bendi gereğinc e Kurumla r Vergisi'nde n istisn a edilebilir . Dolayısıyl a b u
tarihten önc e sağlana n dövi z hasılat ı içi n sö z konus u istisnada n yarar lanmak mümkü n değildir .
91. SORU : Yurt dışına ihraç edilen ve yurt dışındaki firma ile
10D.M. birim fiatı üzerinde anlaşma yapılan triko kazakların, yurt
dışında 8 D.M. üzerinden satılması halinde şirket adına ortaya çı­
kan bu zarar vergi matrahının tespitinde dikkate alınabilir mi?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanunu , vergiy e tab i saf i kuru m ka zancının tespitind e Geli r Vergis i Kanununu n ticar i kazan ç hakkındak i
hükümlerinin uygulanacağın ı hükm e bağlamıştır . Öt e yandan b u hükü m
uyannca tespi t edilece k kuru m kazancında n ilgil i maddelerd e ye r ala n
giderler indirilecektir .
Buna göre , trik o kazakları n ihracın a ilişki n paranı n tahsi l edile memesi durumund a tahsi l edilemeye n b u kısmı n Verg i Usu l Kanun u
hükümleri çerçevesinde , şüphel i alaca k halin e dönüşmes i halinde , b u
miktar içi n karşılı k ayrılmas ı mümkündür .
92. SORU : Mülkiyeti bir eğitim vakfına ait arsa üzerine yapıla­
cak okulun bu kültür vakfına bağışlanması halinde kayıtlarda gider
olarak gösterilebilir mi?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanunun a göre ; gene l bütçey e dahi l
dairelere, katm a bütçel i idarelere , i l özel idareler i v e belediyele r il e köy lere kam u menfaatin e yararl ı dernekler e v e Tür k Kanun u Medenisin e
göre kurula n vakıflar a makbu z karşılığ ı yapıla n bağı ş v e yardımları n o
yıla ait kuru m kazancını n % 2's i he r hald e 20.00 0 liray a kada r ola n kıs mının gide r olara k indirileceğ i hükm e bağlanmıştır . Bakanla r Kurulun ca verg i muafiyet i tanına n vakıflar a 20.00 0 liralı k hadd e bakılmaksızı n
o yıl a ait kuru m kazancını n yüzd e beşin e kada r bağı ş ve yardı m yapıla cağı belirtilmiştir .
Bu itibarla , vakfın Bakanla r Kurul u Kara n il e vergi muafiyet i var sa vakfı n arsas ı üzerind e inş a ettirile n oku l içi n yapıla n harcamalan n
o yıl a ait-kuru m kazancını n % 5'in e kada r ola n kısmını n gide r olara k
hasılattan indirilmes i mümkündür .
93. SORU : Şirket tarafından belediyenin çöp ve temizlik işlerin­
de kullanmak üzere yapılacak 15.000.000.-TL. nakdi bağış kurum
kazancından indirilebilir mi?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanun u gereğince ; genel bütçey e dahil dairelere , katm a bütçel i idarelere , i l özel idareler i v e belediyele r il e
köylere makbu z karşılığınd a yapıla n bağı ş v e yardımları n o yıl a ai t ku rum kazancını n % 2'sin e kada r ola n kısmını n saf i kuru m kazancını n tespitinde gide r olara k hasılatta n indirilebileceğ i hükm e bağlanmıştır .
Ancak indirilece k mikta r 20.00 0 liray ı aşmayacaktır. Bun a gör e beledi yeye çö p ve temizlik işlerind e kullanma k üzer e yaptığınız bağışı n 20.00 0
lirayı aşmama k üzer e o yılki kuru m kazancınızı n % 2's i kada r ola n kıs mı gide r yazılabilir .
94. SORU : Şirket aktifinde kayıtlı gemilerin satılmasından sağ­
ladığı kazancı sermayeye eklediğinde Kurumlar Vergisi Kanununun
geçici 10. maddesine göre istisnadan faydalanılabilir mi?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kânununu n geçic i 10 . maddesinde ye r
alan "gayrimenkul " deyiminde n maksa t Türk Meden i Kanununu n 632 .
maddesinde belirtile n gayrimenkullerdir . Anıla n madded e ''gayrimen kullerin mülkiyetini n mevzu u yerine sabi t olan şeylerdir " denilmiş , gayrimenkullerin arazi , tapu sicilind e müstaki l v e daim i olma k üzer e ayrıc a
kaydedilen hakla r il e madenlerde n ibare t olduğ u açıklanmıştır .
Buna gör e gayrimenku l niteliğind e bulunmaya n gemileri n satı şından sağlana n kazancı n sermayey e eklenmes i halind e K.V.K.nu n ge çici 10 . maddesindek i istisnada n yararlanılmas ı mümkü n değildir .
95. SORU : Kooperatifin, amaçlarını gerçekleştirmek için ortak­
lardan toplanan paraların bankalara mevduat olarak yatırılmasın­
dan elde edilecek faizler nedeniyle Kurumlar Vergisi ödenmesi
gerekir mi?
CEVAP: Kooperatifleri n an a sözleşmelerinde sermay e üzerinde n
kazanç dağıtılmaması , idar e meclisibaşka n v e üyelerin e kazan ç üze rinden hiss e verilmemesi, ihtiya t akçelerini n ortaklar a dağıtılmaması v e
münhasıran ortakla r il e iş görülmesine ilişki n hükümle r bulunmas ı şart ı
ile Kurumla r Vergisi'nde n mua f olacağ ı v e fiiliyatt a b u kayı t v e şartlar a
uymayan kooperatifleri n is e muafiyetten faydalanamayacağı hükm e bağ lanmıştır. Kooperati f sözleşmesind e b u bahsedile n muafiye t şartlarını n
bulunması v e fiiliyatta da b u şartlar a uyulmas ı halind e kooperatifi n Ku rumlar Vergisi'nde n mua f olmas ı gerekir .
Öte yandan üyelerde n toplanan aidatları n bankalar a mevdua t olarak yatırılmas ı sonuc u eld e edile n fai z gelirlerini n kooperati f amaçları na harcanması v e ortaklara dağıtılmaması halind e muafiye t şartlar ı ihla l
edilmemiş olacaktır . B u şartlarl a eld e edile n mevdua t faizler i vergilen dirilmeyecektir.
96. SORU : Kurumlarda işe haşlama bildirimi ne zamandır?
CEVAP: Ticare t sicilin e tescil i müteakip , tüze l kişili k kazanaca k
şahıs vey a sermaye şirketlerini n iş e başlam a dilekçeler i ticare t sicilin e
kaydolunmadan önc e vey a e n ge ç ticare t sicilin e kaydolunma k üzer e
müracaat edildiğ i gü n vermeler i gerekir .
97. SORU : Sanayi ürünü ihracat istisnasının hadleri ne kadar­
dır?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanununu n 8/6'nc ı maddesind e ye r
alan sanay i ürün ü ihraca t hükümlerin e göre , sanay i ürün ü ihra ç ede n
ve yıllı k ihraca t tutar ı 1.000.000. - Amerika n Dolar ı vey a muadil i yaban cı para karşılığı Türk Lirasın ı aşan imalatç ı kurumları n b u ihracattan sağ ladıkları hasılatı n % 20's i kuru m kazancında n indirilir . İhra ç ettiğ i mal ı
imal etmeye n ihracatç ı kurumlard a b u istisnala r 1/ 4 oranınd a uygula nır.
1988 yılı içi n bu ha d 250.000.- Amerikan Dolar ı olarak uygulana caktır. Bakanla r Kurul u b u miktar ı o n katın a kada r artırmay a vey a ka nunda ye r ala n tutan n 1/4'ün e kada r indirmeye , % 20'li k oran ı sıfır a
kadar indirmey e vey a kanund a ye r ala n oran a kada r arttırmay a yetkili dir.
98. SORU : Yaş meyve, sebze ve su ürünlerinde ihracat istisnası
nedir?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanununu n 8/7'nc i maddesind e ye r
alan yaş meyve , sebze v e su ürünler i ihraca t istisnas ı hükümlerin e gö re, ya ş meyve , sebz e v e s u ürünler i ihracatçılarını n b u ihracatta n sağ ladıklan hasılatı n % 20's i kuru m kazancında n indirilir . İhra ç edildiğini n
tevsiki şartıyla ihracatçılara yapılan satışlar d a b u ürünleri n üreticis i yönünden ihraca t sayılır .
1.1.1988 tarihinde n geçerl i olma k üzer e kesm e çiçek , sü s bitki leri İl e bunları n tohu m v e fidelerini n d e ihracat ı b u madd e kapsamın a
sokuldu. İhraca t tutar ı dah a önc e yo k ike n 250.000. - Amerika n Dolar ı
veya muadil i yabanc ı par a il e sınırlandırıldı. Ayrıca, Bakanla r Kurulun a
yukarıda ye r ala n 250.000.-A.Dolarlı k tutar ı on katın a kada r artırm a veya sıfıra kadar indirme , % 20'li k oran ı sıfıra kadar indirm e veya % 20'y e
kadar artırm a yetkis i verildi .
Bakanlar Kurul u b u maddedek i yetkisin i 250.000.-Amerika n Do ları veya muadili yabancı para karşılığı ihracat miktarın ı 198 8 yılı kazançları içi n sıfı r " O " olara k tespi t etmiştir .
99. SORU : Dış navlun ihracat istisnası ne kadardır?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanununu n 8/8'nc i maddesind e ye r
alan dı ş navlu n istisnas ı hükmün e göre . Kambiy o mevzuat ı gereğinc e
Türkiye'ye dövi z olara k getirildiğini n tevsi k edilmes i kaydıyl a dı ş nav lun hasılatını n % 20's i kuru m kazancında n indirilir .
Bakanlar Kurul u b u oran ı % 1' e kada r indirmey e vey a kanund a
yer ala n oran a kadarartırmay a yetkilidir .
VERGİ USU L KANUN U
100. SORU : Müteahhite verilen arsa üzerine inşa edilip alman
dairelerin satılması halinde vergi mükellefiyeti söz konusu olacak
mıdır?
CEVAP: Arsa sahib i olara k müteahhitte n alına n daireleri n ticar i
bir organizasyon içind e devamlılık arzedece k şekild e alını p satılması ha linde b u faaliyet sonuc u elde edilecek geliri n ticar i kazan ç olara k vergi lendirilmesi gerekmektedir .
101. SORU : hanen tebliğ hangi hallerde yapılmaktadır?
CEVAP: Vergilendirm e il e ilgil i olup hükü m ifad e eden vesik a v e
yazılar; adresler i biline n gerçe k v e tüze l kişiler e post a vasıtasiyle , ad resleri bilinmeyenler e is e ila n yol u il e tebli ğ edilir .
a) Verg i mükellefini n adres i hi ç bilinmez .
b) Muhatabın biline n adres i yanlış vey a değişmiş olu r ve b u yüzden gönderilmi ş ola n mektu p ger i gelir .
c) Başkac a sebeplerl e post a il e tebliğ yapılmasın a imkâ n bulun mazsa.
d) Yabancı memleketlerd e bulunanlar a tebliğ yapılmasına imka n
bulunmazsa vergilendirm e il e ilgil i belgele r ila n suretiyl e yapılır .
102. SORU : Fatura düzenlenmesi sırasında müşterinin adı soya­
dı ve bağlı bulunduğu vergi dairesini gösterir belgeyi ibraz etmek
mecburiyeti var mıdır?
CEVAP: Fatur a düzenlemek zorund a olanlar , müşterini n adı , soyadı v e bağl ı olduğ u verg i dairesi , hesa p numarasını n doğruluğunda n
sorumludur. Fatur a düzenleyenin istemes i halind e müşter i kimliğin i v e
vergi daires i hesa p numarasın ı gösteri r belgey i ibra z etme k zorunda dır. Ancak niha i tüketiciye yapıla n satı ş ve işle r içi n düzenlenecek fatu ralarda müşterini n belg e ibraz ı ve fatura düzenleyenin sorumluluğ u sö z
konusu değildir .
103. SOfiU : Gerçek usulde Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellef­
leri perakende satış fişine dayanarak gider yazabilirler mi?
CEVAP: Birinc i ve ikinci sınıf tüccarlar il e defter tutmak mecburi yetinde ola n çiftçilerin ;
—Birinci v e ikinc i sını f tüccarlara ,
—5efbest mesle k erbabına ,
—Kazançları götür ü usuld e tespi t oluna n tüccarlara ,
—Defter tutma k mecburiyetind e ola n çiftçilere ,
—Vergiden mua f esnafa .
Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için , satılan emtianın veya yapılan işi n bedel i n e olursa olsu n fatur a vermeleri, emtiayı satın ala n veya hizmet i yaptıra n b u kimseleri n d e fatur a istemeler i v e almala n
mecburidir. Bunla r içi n perakend e satı ş fiş i geçerl i değildir .
104. SORU : Ticaretle uğraşan İL suut mükellef satış olmadığı gün­
lerde günlük perakende satış v e hasılat defterine herhangi bir ka­
yıt yapmak zorunda mıdır?
CEVAP: Günlü k kas a v e günlü k perakend e satı ş ve hasıla t def terleri kas a ile ilgili veya perakende satışlarl a sair işletm e hasılatını n ayn ı
gün içind e kaydını n kontrolün ü sağlama k amacıyl a ihda s edilmi ş oldu ğundan b u defterler e muameleleri n gün ü günün e kaydedilmes i mec buridir. Ancak , sö z konus u defterler e kaydedilece k muamel e vey a
satışların bulunmamas ı hallerind e defterler e herhang i bi r kayı t işlem i
yapma zorunluluğ u yoktur .
105. SORU : Pazar v e bayram günlerinde satıcıların yazar kasa
Bş veya kuponu verme mecburiyetleri var mıdır?
CEVAP: Gelir , kazan ç v e ira t olduğ u he r yerd e verg i v e belg e
düzeni vardır . Verg i olayını n paza r vey a tati l gün ü il e ilgis i yoktur . Her hangi bi r ma l ve hizme t teslimi , satışı veya hizmeti n if a edilmesi halin de belg e düzenlenmes i esastı r v e şarttır . Bi r başk a ifad e il e gece , tati l
günü vs . sebeple r belg e düzenlenm e olayın ı ortada n kaldırmaz . Eğe r
o bölged e cereya n kesintis i vuk u bulu r vey a yaza r kas a arız a yapars a
o takdird e satıc ı yaza r kas a fiş i yerin e noterd e tasti k edilmi ş vey a an laşmalı matbaalard a basılmı ş perakend e satı ş fiş i düzenleyi p müşteri sine verme k mecburiyetindedir .
106. SORU : Nakliyat ambarlarında malın ambara girişi ile şevki
sırasında ne tür belge düzenlenecektir?
CEVAP: Nakliya t ambarlar ı dah a sonr a nakledilme k üzer e am bara tesli m edile n malla r içi n mal ı tevdi i ede n tarafında n düzenlene n
sevk irsaliyesini n müteselsi l ser i ve sıra numarası dahilinde teselsül et tirilen 3 nüsh a amba r tesellü m fiş i düzenleyeceklerdir . B u şekild e fi ş
düzenlenmesi halind e fişi n bi r nüshas ı mal ı taşıttırana, birnüshas ı ma l
taşıyan aracı n sürücüsün e verili r ve bi r nüshas ı da nakliyat ambarların da saklanır. Fişi n taşıttıran nezdind e kala n nüshas ı taşıma irsaliyes i ör neği yerin e geçer .
107. SORU : Götürü usulde mükellef kamyonetiyle taşımacılık işi
yapıyorsa taşıma işlerinde herhangi bir belge düzenlenecek midir?
CEVAP: Götür ü usuld e mükellefle r d e ücre t karşılığınd a taşım a
işi yapıyorlars a naklettikler i eşy a içi n sürücünü n ad ı soyad ı v e aracı n
plaka numarasın ı ihtiv a ede n ser i v e sır a numaras ı dahilind e teselsü l
eden taşım a irsaliyes i kullanmas ı gerekmektedir .
108. SORU : Özel usulsüzlük cezalan uzlaşma kapsamına girer
mi?
CEVAP: Özel usulsüzlü k cezalannd a uzlaşm a mümkü n değildir .
Ancak 1.1.1986'da n sonr a adın a cez a kesile n mükellefler , ihbarname lerin kendilerin e tebli ğ tarihinde n itibare n 3 0 gü n içerisind e ilgil i verg i
dairesine müracaa t etme k suretiyl e Verg i Usu l Kanun u 376'nc ı mad desindeki indirimde n yararlanabilirler .
109. SORU : Yeni bir işe başlama, iş değişiklikleri ve işi terk et­
mede süre nedir?
CEVAP: İş e başlam a bildirimleri , iş e fiilen başlamada n önc e ya pılmalıdır. İş i bırakm a v e değişikli k bildirimleri , olayın meydan a geldiğ i
tarihten başlayara k 1 ay içind e olmalıdır . Bildirimle r yazıl ı yapılmal ı v e
dilekçenin bi r örneğ i vey a PT T makbuz u muhafaz a edilmelidir .
110. SORU : Defter tutmada tüccar sınıflan limitleri nedir?
CEVAP: Satı n aldıkla n mallar ı olduğ u gib i vey a işledikte n sonr a
satan ve yıllık alımlannın tutan 15 0 milyon liray ı ve satışlarının tutarı 18 0
milyon liray ı aşmayanlar 2'nc i sını f tüccar sayılır . B u limitler i aşanla r bi rinci sını f tüccar sayılırlar . Birinc i sını f tüccarlar: Yevmiy e defteri , defte ri kebir , envante r defter i v e günlü k kas a defter i vars a imala t defter i
tutarlar. (İ ş hasılat ı sağlayanlard a ha d 7 5 milyo n liradır. )
2'nci sını f tüccarlar: İşletm e hesab ı defteri, günlük perakend e sa tış ve hasıla t defter i v e he r ik i sınıfta olanların perakend e satı ş ve i ş hasılatı temi n etmi ş olmalar ı halind e yazarkas a kullanmalar ı gerekir .
Serbest mesle k erbabı , serbes t mesle k kazan ç defter i tutarlar .
111. SORU : Yazarkasa kullanan 2'nci sınıf tüccarlar günlük sa­
tış ve hasılat defteri tutmak mecburiyetinde midir?
CEVAP: Sabit işyer i bulunmaya n nakliyecile r günlü k perakend e
satış ve hasılat defteriyle kas a defteri tutmazlar. İkinc i sınıf tüccar olup ,
satışlannın tamam ı toptan ve faturalı olan mükellefleri n günlü k peraken -
de satı ş v e hasıla t defter i tutmalar ı gerekmez . İkinc i sını f tüccarlard a
yazarkasa makines i kullana n mükellefleri n günlü k perakend e satı ş v e
hasılat defter i tasti k ettirm e v e kullanm a mecburiyetler i yoktur .
112. SORU : Vergi defterlerinin tastik zamanı nedir?
CEVAP: Ötede n ber i iş e devam etmekt e olanla r defteri n kullanı lacağı yıldan önce gelen ayda (Aralık),yeniden iş e başlayanlar, sını f değiştirenler, yen i mükellefiyet e girenle r iş e başlamada n önc e defterlerin i
tastik ettirmelidirler . Defterlerin i ertes i yıld a kullanma k isteyenle r oca k
ayı, öze l hesa p dönem i olanla r dönemi n il k ayında defterlerini tasti k et tirmelidirler.
113. SORU : Hangi belgeler anlaşmalı matbaalarda basılacak ve­
ya noterde tastik edilecek?
CEVAP: Fatura , müstahsi l makbuzu , serbes t mesle k makbuzu ,
gider pusulası , perakend e satı ş fişleri , ödeme kaydedic i cihazlan n ka yıt ruloları , giriş v e yolc u taşım a biletleri , sevk irsaliyeleri , yolcu listele ri, günlü k müşter i listeler i v e taşım a irsaliyeler i v e adisyonlar .
(Adisyonların sadec e anlaşmal ı matbaalard a basılmas ı mümkündür) .
114. SORU : Vergi mükellefleri anlaşmalı matbaaları nasıl öğre­
neceklerdir?
CEVAP: Defterdarlıklar , verg i daireler i v e matbaaları n görünü r
yerinde asıl ı yetk i belgeler i v e tabelalarından .
115. SORU : İllerinde anlaşmalı matbaa bulunmayan vergi mükel­
lefleri belgelerini nerede bastıracaklardır?
CEVAP: B u durumdak i mükellefle r Maliy e v e Gümrü k Bakanlı ğı'na başvurara k belirlenece k ildek i anlaşmal ı matbaalard a bastıracak lardır.
116. SORU : Kimler adisyon kullanmak
mecburiyetindedir?
CEVAP: Kurumla r Vergisi'n e tab i kurumla r tarafında n çalıştırı lan veya işletme hesab ı esasına göre defter tutulan ve alkollü içk i servisi yapıla n gec e klüpleri , diskotekler , barlar , pavyonlar , gazinolar ,
meyhaneler v e lokant a gibi işletmelerdir . Görüldüğ ü gib i alkoll ü içk i satılmamakla birlikt e Kurumla r Vergis i hizme t işletmeler i adisyo n kulla nacaktır.
117. SORU : Adisyon nedir? Nasıl uygulanmaktadır?
CEVAP: Adisyon hizme t işletmelerind e kullanıla n hesa p pusula sıdır. Kafeterya , pastane , gazino , bar , lokant a v e pavyo n gib i hizme t
işletmelerinde sipari ş alınırke n düzenlene n v e ilav e siparişleri n kaydı na mahsu s müşterini n masasın a bırakıla n bi r tü r hesa p pusulasıdır .
118. SORU : Adisyonların özellikleri neler olmalıdır?
CEVAP: Adisyonlar mutla k surett e anlaşmal ı matbaalard a basılmış olmalıdır . B u matbaalard a basılmamı ş adisyonla r geçerl i değildir .
Bu şart ı taşımayan belgele r düzenlenmemi ş sayılır . Anlaşmalı matbaa larda b u belgeleri n basılması , bunlan n sır a ser i v e ki m tarafında n ka ç
adet bastırıldığını n verg i idaresinc e bilinmesin i sağlamaktadır .
119. SORU : Adisyon kullanılması ile ilgili özellikler nelerdir?
CEVAP: a ) Masad a servi s yapıla n kafeterya , pastane , gazino ,
bar, pavyo n gib i işletmele r adisyo n kullanma k mecburiyetindedirler .
b) Adisyon, müşteriye sunula n hizmeti n cin s ve miktarın ı göster mek amacıyl a kullanılmaktadır .
c) Adisyonlar , anlaşmal ı matbaalard a bastırılacaktır . İşletmele r
ihtiyaçlanna gör e büyüklüklerin i tespi t edeceklerdir .
d) Adisyonlar, müşteride n sipari ş alınırke n düzenlenecektir . Müş teri masasın a bırakılaca k v e daha sonraki siparişle r adisyon a işlenecek tir.
e) Hizmeti n tamamlanmas ı halind e fatur a vey a perakend e satı ş
fişine bağlanacaktır . Adisyonları n birinc i örneğ i fatura veya fiş ile birlik te müşteriy e verilece k v e ikinc i örneğ i saklanacaktır .
f) Adisyonlara hizme t işletmesini n isim , adres , verg i daires i he sap numarası , hizmeti n v e emteanı n cinsi , miktan , düzenlem e tarihi ,
sıra v e ser i numaras ı yazılmı ş olacaktır .
g) Anlaşmalı matbaalard a basılmamış , masalara bırakılmamış v e
tarih taşımaya n adisyonla r düzenlenmemi ş sayılaca k v e verg i il e ilgil i
yasal işlemle r yapılacaktır .
120. SORU : Self servis sistemiyle çalışan yerlerde adisyon kul­
lanılacak mıdır?
CEVAP: Sel f servisten maksat , müşterini n yiyecek ve içece k mad delerini alara k kendisin e servi s yapmas ı v e masay a oturmada n önc e
fatura vey a perakend e satı ş belgesin i almasıdır .
Masada servis yapılmak suretiyl e işletile n işletmelerde , ayrıca self
servisin v e pake t halind e satışları n bulunmas ı halinde , adisyo n yalnız ca masay a yapıla n servisle r içi n kullanılacaktır .
121. SORU : Adisyonlar vergi iadesinde kullanılabilir mi?
CEVAP: Hayır . Adisyonla r te k başın a bi r şe y ifad e etmez , sade ce sunula n hizmeti n cin s v e miktarın ı gösterirler . Adisyonları n fatura ,
fiş vey a yaza r kas a kuponlarıyl e müşteriy e verilmes i gerekir . Adisyon larda ma l bedel i yazılmaz . Verg i iadesind e te k başın a kullanılmalar ı
mümkün değildir . Verg i idaresini n bilgisaya r sistem i iad e d e kullanıla n
belgeleri b u yönde n d e değerlendirmektedir . Yanlı ş kullanı m halind e
adisyonları iad e içi n belgele r arasınd a veren, bunlar ı kabu l ede n birim ler hakkınd a ceza i işlemle r yapılacaktır .
122. SORU : Tüm işletmelerde adisyonların müşteri masasında
olması şart mıdır?
CEVAP: Hizme t işletmelerind e ayrıc a bi r adisyo n masas ı vars a
ayrıca ayr ı ayr ı masalar a bırakılmas ı gerekmez . Anca k adisyo n masa sında hizmeti n sunulduğ u gü n tarih i taşıya n adisyonları n müşter i ma sasına göre ayınmını n ya da numaralanmasını n yapılara k düzenlenmes i
icap eder . Denetimlerde , hizme t işletmesi , herhang i bi r masadak i müş teri içi n adisyon düzenlenmi ş olduğun u v e sipariş il e adisyon kayıtların ı
ortaya koyabilmelidir .
123. SORU : Çay, kahve satan yerlerde de adisyon
midir?
düzenlenecek
CEVAP: Sadec e çay , kahv e v e meşruba t sata n kahvehane , ça y
bahçesi v e çay ocağ ı gibi işletmele r bilanç o vey a işletm e hesab ı esası na göre deftere tab i olsalar bil e adisyon kullanmala n sö z konus u değil dir.
Bu yerlerde , masalar a servi s yapılara k sandöviç , poğaça , past a v e
dondurma gib i yiyece k maddeler i d e satıldığı takdirde götür ü mükellef ler il e işletm e hesab ı esasın a gör e defte r tutanla r dışındakile r adisyo n
kullanacaklardır.
124. SORU : Götürü Gelir Vergisi mükelletteri hizmet işletmele­
rinde adisyon kullanacak mıdır?
CEVAP: Lokanta , kafeterya , pastane , kahvehane , çayocağı, ça y
bahçesi gib i hizme t işletmelerinde n i ş hacmi v e özellikler i itibariyl e gö türü usuld e vergilendirilenler hi ç bi r şekilde adisyo n kullanmayacaklar dır.
125. SORU : Mükelleflerin yapmaları gerekenler nelerdir?
CEVAP: Özellikl e so n 5 yıl içind e kazanç , ira t ve geli r eld e ede n
mükelleflerle herhang i bi r gayrimenkul alı p satan v e biline n adreslerin i
değiştirenler gazetelerdek i verg i daires i ilanların ı tetki k etmelidirler .
Gazetelerde ilanlar ı taki p edemeyenleri n geli r vey a emla k mü kellefiyetinin bulunduğ u verg i dairelerind e ilanla n tetkik etmeler i ve durumlannı kontro l etmeler i gerekir .
İlanlar arasınd a ismin i göre n mükellefle r konuy u araştırara k ge reğini yapmalıdırlar .
Ayrıca, mükelleflerimizin vergilendirm e il e ilgili belgelerde adres lerini tereddüte ye r vermeyecek şekild e açı k ve okunaklı yazmaları, adres değişikliklerin i e n kıs a süred e verg i dairelerin e bildirmeler i
gerekmektedir.
126. SORU ; Nihai tüketicilere yapılan satışlarda perakende satış
Gşi düzenleme limiti nedir?
CEVAP: Birinc i ve ikinci sınıf tüccarlar il e defter tutmak mecburi yetinde ola n çiftçileri n niha i tüketiciy e yaptıklar ı emti a satış ı veya yap tıkları iş bedelinin yüz bin lirayı aşması halinde mutlak a fatura, aşmamas ı
halinde is e perakend e satı ş fiş i düzenlemeler i gerekmektedir .
Ancak niha i tüketicile r tarafında n fatur a istenmes i halind e yü z
bin liralı k hadd e bakılmaksızı n fatur a verimesi, satılan emtia veya yapı lan i ş bedelini n yüzbi n liranı n altınd a olmas ı v e müşter i (niha i tüketici )
tarafından fatura istenilmemesi halind e is e perakende satış fişi verilmes i
zorunludur. Ödem e kaydedic i cihazları n yan i yaza r kasaları n fi ş vey a
kuponları il e d e tüketiciy e yapıla n 10 0 bi n liray ı aşmaya n satışla r bel gelenebilmektedir.
127. SORU : Fatura kesilmesine rağmen aynca sevk irsaliyesi de
düzenlenecek midir?
CEVAP: Satıla n malı n teslim tarihinde n sonr a veya teslimi anın da düzenlenmi ş ols a dahi faturad a malı n tesli m tarihi v e irsaliy e numa rası ye r alaca k v e ayrıc a sev k irsaliyes i d e düzenlenecektir .
128. SORU : Sevk irsaliyesi kimler tarafından ne şekilde kullanı­
lacaktır?
CEVAP: Sev k irsaliyesi ;
a) Malı n alıcıy a tesli m edilme k üzer e satıc ı tarafında n taşındığ ı
veya taşıttırıldığ ı hallerd e satıcının ,
b) Tesli m edile n malı n alıc ı tarafında n taşınmas ı vey a taşıttırıl ması halind e alıcını n taşına n vey a taşıttınla n malla r içi n sev k irsaliyes i
düzenlemesi v e taşıtt a bulundurulmas ı şarttır .
c) Malı n bi r mükellefi n birde n ço k i ş yerleri v e şubeler i arasınd a
taşındığı veya satılmak üzer e bi r komisyonc u vey a diğer bi r aracıya gön derildiği hallerd e d e malı n göndere n tarafında n sev k irsaliyesin e bağ lanması gereklidir .
129. SORU : Faturanın düzenlenmesi sırasında müşterinin adı, so­
yadı ve bağlı bulunduğu vergi dairesini gösterir belgesi ibraz etmek
mecburiyeti var mıdır?
CEVAP: Fatur a düzenlemek zorund a olanlar , müşterini n adı , soyadı v e bağl ı olduğ u verg i dairesi , hesa p numarasını n doğruluğunda n
sorumludur. Fatur a düzenleyenin istemes i halind e müşteri , kimliğini v e
vergi daires i hesa p numarasın ı gösteri r belgey i ibra z etme k zorunda dır. Satıc ı tanımadığı ve lüzu m gördüğ ü hallerd e kimli k tespiti yapacak tır. Ancak , niha i tüketiciy e yapıla n satı ş v e işle r içi n düzenlenece k
faturalarda müşterini n belg e ibraz ı v e fatur a düzenleyeni n sorumlulu ğu sö z konus u değildir .
1
130. SORU : Sevk irsaliyesinin özellikleri nedir?
CEVAP: Herhang i bi r ma l faturas ı bulunsu n vey a bulunması n
mutlak surett e irsaliy e il e hareke t edecektir . Sev k irsaliyes i adet a ma lın hüviyetidir. Sev k irsaliyes i il e ilgili olarak bilinmes i gereke n hususla r
şunlardır.
a) Ma l hareket i sırasınd a düzenlenmes i v e mâ l il e birlikt e seya hat etmes i asıldır .
b) Sev k irsaliyes i düzenlem e sorumluluğ u bell i hallerd e alıcıy a
da yüklenebilmektedir . Zir a satın alına n malı n alıc ı tarafından taşınma sı veya taşıttırı l ması halind e alıcını n sev k irsaliyes i düzenlemes i v e ta şıtta bulundurması gerekmektedir . E n az 2 nüsha olarak düzenlenece k
sevk irsaliyesini n bi r nüshas ı alıcıd a diğe r nüshasını n satıcıd a kalmas ı
gerekmektedir.
c) Mükellefleri n faaliyetlerin e ilişki n olara k işyerlerind e kullanıl mak v e tüketilme k amacıyl a satı n aldıklar ı (Kartısiye , büro , v e temizli k
malzemeleri, yemek , ekme k gibi ) ufa k haciml i v e değer i 100.000. - lira yı aşmaya n mallar ı taşımalar ı vey a taşıttırmalar ı halind e b u mallar a ai t
faturanın taşımas ı esnasınd a taşıtta bulundurulması v e faturanı n üzeri ne " b u malla r içi n sev k irsaliyes i düzenlenmemiştir. " şerhini n verilme si şartıyl a ayrıc a sev k irsaliyes i aranmıyacaktır .
131. SORU : Perakende satış fişlerine ayrıca yazı ile ıniktar belir­
tilmesi gerekli midir?
CEVAP: Evet , perakend e satı ş fişlerinin düzenlenmes i sırasınd a
"Yazar kas a fişler i hariç " topla m bedeli n ayrıc a yaz ı İl e de belirtilmes i
ve rakaml a yazılan toplamın he r İk i tarafının çif t çizg i il e kapatılması zorunluluğu vardır .
132. SORU : 1989 takvim yıhnda tutulacak defterlerin tayininde
hangi hadler nazara ahnacaktır?
CEVAP: a) Satın aldıkları nnallan olduğu gibi veya işledikten sonr a
satan v e yıllı k alımlannı n tuta n 15 0 milyo n liray ı veya satışlarını n tutar ı
180 milyo n liray ı aşanlar .
b) (a) fıkrasında yazıl ı işlerl e uğraşmayı p bi r yı l içind e eld e ettik leri gayr i saf i işhasılat ı 7 5 milyo n liraya ,
o) (a ) v e (b ) bendind e yazıl ı işleri n birlikt e yapılmas ı halind e (b )
bendindeki hasılatı n 5 ka t il e satı ş hasılat ı toplamının 15 0 milyo n liray ı
aşanlar birinc i sınıf ' tacir olara k defte r tutaca k v e b u limitleri n altınd a ka lanlar 2'nc i sını f tacir olarak yükümlülüklerini yerin e getirecekler v e 198 9
takvim yılınd a tutulaca k defterleri n tayinind e nazar a alacaklardır .
133. SORU : Sattşlanmn tamanu toptan olan ikinci sımf tüccar gün­
lük perakende satış ve hasılat defteri kullanacak mıdır?
CEVAP: İkinc i sını f tücca r olu p satışlarını n tamam ı topta n v e faturalı olan mükelleflerini n günlü k perakend e satı ş ve hasıla t defter i kul lanma mecburiyetler i 1.1.198 6 tarihinde n itibare n kaldırılmıştır .
134. SORU : Kasa defterlerinin, hesaplar kapatılıncaya kadar top­
lamların geçici olarak kurşun kalem ile işlenmesi mümkün müdür?
CEVAP: Mümkündür .
135. SORU : İşyerinin bir vergi dairesi mıntıkasından diğer bir ver­
gi dairesi mıntıkasına taşınması halinde, ellerinde bulunan kulla­
nılmamış belgelerin kullanılmasına devam edilmesi mümkün
müdür?
CEVAP: Büyükşehi r Belediy e sınırlar ı içind e başk a bi r vergi dai resi mıntıkasınd a işin e devam ede n mükellefleri n ellerind e buluna n bel geleri yen i iş e başlanıla n işyerind e kullanmay a deva m edebilmeler i içi n
durumun esk i mükellefiyetini n bulunduğ u verg i daires i müdür ü il e mü kellefin imzasını n yer aldığı tutanakla tesbit edilmes i gerekmektedir. (Tu tanakta kullanılmamı ş belgeleri n türü , ser i v e sır a numarası , yen i iş e
başlanılan verg i dairesini n ad ı ve hesa p numaras ı il e işyerini n açı k ad resinin bulunmas ı gerekir) . B u tutanağın bi r örneğini n yen i iş e başlanı lan vergi dairesin e gönderilmes i v e belgelerdek i verg i daires i adı , hesa p
numarası v e adre s değişikliğini n kaş e basılara k tashi h edilere k kulla nılması mümkündür .
136. SORU : İki ortaklı Ltd. şirketinin ortaklarından birinin, or­
taklık hissesini dışardan birine devir ve temlik mukavelesi ile dev­
rettiğinde yeniden defter tasdik ettirecek midir?
CEVAP: Hesa p dönem i norma l olara k takvi m yıl ı olduğundan v e
defterlerde, kayıtla r hesa p dönem i sonund a kapatılacağında n limite d
şirketin bi r ortağının ortaklık hisselerin i bi r üçünc ü kişiy e devr i il e ortaklıktan ayrılmas ı neden i il e ayrılm a tarih i itibariyl e yenide n defte r tasdi k
ettirilmesi sö z konus u değildir .
137. SORU : Adi ortaklıkta ortaklardan olan eş vefat etmiştir. Ay­
nı işin aynı ortakla vefat eden diğer ortağın eşi olarak devam edil­
mesi halinde kullanılmakta olan ticari defterler kullanılabilecek
midir? Aynca, mevcut fatura ve irsaliyelerinin kullanılması müm­
kün müdür?
CEVAP: Ad i ortaklıkt a defterle r ortakları n şahsın a bağl ı olara k
tutulup, hesa p dönem i d e aynı şekilde tayin olunacağından , tüzel kişili ğe hai z olmaya n ad i ortaklığı n diğe r ortağ ı ola n eşi n vefat ı nedeniyl e
ayrı hesa p dönem i teşki l ede r v e b u tariht e hesapları n kapatılması , diğer döne m içi n hesapları n yenide n açılmas ı v e b u döne m içi n yen i bi r
mükellefiyet olacağından , defte r tasdi k ettirilmes i gerekmektedir . Diğe r
taraftan fatur a veya perakend e satı ş fişlerinin kullanılmas ı mümkü n ol mayıp, varislerin iş e devam etmeler i halind e varislerin mükellefiyetleri nin tesisi gerektiğinde n diğe r ortağın , adı il e birlikt e eşini n varis i olara k
adına anlaşmalı matbaalard a basılmı ş veya noter e tasdi k ettirilmi ş bel gelerin düzenlenmes i gerekir .
138. SORU : İmalathane ve irtibat bürosunda satış yapılmayıp, tüm
satışların merkezden olması halinde imalathane ve irtibat bürosu
için kasa defteri tutma zorunluluğu var mıdır?
CEVAP: İmalathan e v e irtiba t bürosund a satı ş v e tahsila t yapıl maması halind e kas a defter i tutm a zorunluluğ u bulunmamaktadır .
139. SORU : Faaliyet türleri ayn olan iki işyeri bulunan mükellef­
lerin, tek vergi levhasını yoksa ayn ayrı vergi levhası mı tasdik etti­
rip asacaktır?
CEVAP: Birde n fazla gelir unsurunun.bulunmas ı halind e he r bir i
için beya n oluna n toplam matrahı n ve tahakkuk ede n verginin.Gelir Ver gisi yönünden bağl ı olunan vergi dairesin e tasdik ettirilmi ş tek vergi lev hasında gösterilmes i gerekmektedir .
140. SORU : İkinci sınıf tacir olma hadleri ne kadardır?
CEVAP: 31.12.198 8 tarih i itibariyl e alı ş v e satı ş limitler i aşağıd a
belirtilen miktarlar ı aşmayanla r ikinc i sını f taci r addolunurlar .
a) Satı
n aldıkla n mallar ı olduğu gibi vey a işledikten sonra satan ve yıllık alımlan tutan 150.000.000.
satışlan tuta n 180.000.000.
b) Gayrisaf
i i ş hasılat ı (Hizme t işletmeleri ) 75.000.000.
c) a
ve b numaralı bentlerde yazıl ı işlerin bir likte yapılması halind e b numaralı bentt e
yazılı i ş hasılatını n be ş kat ı il e yıllı k satı ş
tutarlan toplam ı 150.000.000.
-
141. SORU : Amortismana tabi olmadan doğrudan gider yazılabi­
lecek miktar ne kadardır?
CEVAP: Değer i 10 0 bi n liray ı aşmaya n v e işletmed e kullanıla n
alet, edevat, mefruşa t ve demirbaşlar amortisman a tabi tutulmadan doğ rudan gide r yazılabilir .
142. SORU : 1988 yılında yeniden değerleme katsayısı nedir?
CEVAP: Bilanç o esasınd a defte r tuta n Geli r ve Kurumla r Vergis i
mükellefleri, kolektif , ad i komandi t v e ad i şirketle r bilançoların a dahi l
amortismana tab i iktisad i kıymetler i ve b u tü r kıymetle r üzerinde n ayrıl mış olu p bilançolannı n pasifind e gösterile n amortismanlar ı he r hesa p
dönemi son u itibariyl e yenide n değerlem e oran ı il e çarpara k değerle yebilirler.
1988 yıl ı içi n yenide n değerlem e oran ı % 63, 2 (yüzd e altmı ş ü ç
virgül iki ) olara k tespi t edilmiştir .
143. SORU : Tarhiyat öncesi uzlaşma nedir?
CEVAP: Maliy e v e Gümrü k Bakanlığ ı verg i incelemesin e daya nılarak alınaca k vergilerl e kesilece k cezalard a tarhiyat önces i uzlaşm a
yapılmasına izi n verebilir .
Tarhiyattan önce uzlaşmaya vaniması halinde tutanakla tespit edi len b u husu s hakkınd a dava açılmaz v e hiçbi r merci e şikayett e bulunu lamaz.
Tarhiyat önces i uzlaşmanı n temin edilememiş vey a uzlaşm a müzakeresinde uzlaşmay a varılamamış olması halinde mükellefle r vey a ceza muhatab ı olanlar verginin tarhında n ve cezanı n kesilmesinde n sonr a
uzlaşma tale p edemezler .
144. SORU : Adisyon liuUanmamamn cezası nedir?
CEVAP: Kullanılmaya n herbi r adisyo n içi n 1 0 bi n lir a öze l usul süzlük cezas ı kesilir . (1.1.198 9 tarihinde n itibaren )
145. SORU : Şartlara uymayan anlaşmalı matbaalar için müeyyi­
de nedir?
CEVAP: İstanbul'd a anlaşm a yapılmış buluna n tüm matbaaları n
denetimi sonunda ; gerekl i v e yeterl i şartlar ı kaybettikler i tespi t edile n
matbaalann anlaşmalar ı ipta l edilmektedir . Anlaşmal ı matba a denetim leri ço k sı k fasılalarl a sürdürülmektedir .
Anlaşmaları ipta l edile n matbaaları n
a) Teminatla n hazin e adın a ira t kayı t edilmektedir .
b) İpta l durum u gazetelerl e ila n edilmi ş anlaşmala n ipta l edile n
matbaaların anlaşm a numaraları , ad ı veya unvanla n il e adresler i Def terdarlık birimlerind e verg i mükelleflerin e duyurulmaktadır .
c) Sözkonus u matbaalarl a bunda n böyl e yen i bir anlaşm a yapıl mamaktadır.
146. SORU : Pişmanlıkla verilen beyannamelere gecikme faizi uy­
gulanacak mıdır?
CEVAP: Gecikm e faiz i ikmalen , re'se n v e idarec e yapıla n tarhi yatlara uygulandığında n pişmanlıkl a verile n beyannamele r içi n gecik me faiz i uygulanmayacaktır .
147. SORU : 1989 yılında para ceza miktarları ne kadardır?
CEVAP:
a) Kaçakçılı
k cezas ı kesilmesin i gerektire n
matraha v e vergiy e ilişki n hadler .
Yıllık beyannamele r içi n 3.000.000.-TL
Diğer beyannamele r içi n 600.000.-TL
Yıllık beyannamele r içi n 500.000.-TL
Diğer beyannamele r içi n 100.000.-TL
b) Kaçakçılıkt
a kesilece k asgar i ceza .
J'nci sını f tacirlerl e serbes t mesle k erba bı içi n
li'nci sını f tacirle r içi n 200.000.-TL
Diğer mükellefle r içi n 100.000.-TL
.
.
.
.
500.000.-TL.
.
.
c) Ağı
r kusu r cezas ı kesilmesin i gerektire n
matraha v e vergiy e ilişki n hadler .
Yıllık beyannamele r içi n 1.000.000.-TL
Diğer beyannamele r içi n 200.000.-TL
Yıllık beyannamele r içi n 300.000.-TL
Diğer beyannamele r içi n 60.000.-TL
d) Usulsüzlü
k cezalan .
Birinci derec e usulsüzlükle r
Sermaye şirketler i içi n 120.000.-TL
Sermaye şirketler i dışınd a kala n birinc i sınıf taci r v e serbes t mesle k erbab ı içi n 80.000.-TL
İkinci sını f tacirler i içi n 40.000.-TL
Yukandakiler dışınd a kalı p beyannam e
usulüyle geli r vergisin e tab i olanla r içi n 20.000.-TL
Götürü usuld e geli r vergisine tab i olanla r
için 10.000.-TL
Gelir vergisinde n mua f esna f içi n 5.000.-TL
e) İkinc
i derec e usulsüzlükler .
Sermaye şirketler i içi n 70.000.-TL
Sermaye şirketler i dışınd a kalan birinc i sınıf taci r v e serbes t mesle k erbab ı içi n 40.000.-TL
İkinci sını f tacirler i içi n 20.000.-TL
Yukarıdakiler dışınd a kalı p beyannam e
usulüyle geli r vergisin e tab i olanla r içi n 10.000.-TL
Götürü usuld e geli r vergisin e tabi olanla r
için 5.000.-TL
Gelir vergisinde n mua f esna f içi n 2.500.-TL
f) Öze
l usulsüzlü k cezalan .
Fatura, serbes t mesle k makbuzu , gide r
pusulası, müstahsi l makbuz u içi n 10.000.-TL
Belge düzenin e uymaya n çiftçiler e kesi lecek asgar i cez a 1.000.-TL
Bir takvim yıl ı içinde he r bi r belg e içi n uy gulanan topla m cez a miktar ı 5.000.000.-TL
Perakende satı ş vesikaları, sevk irsaliye si, taşıma irsaliyesi, yolcu listesi , müşter i
listesi içi n 10.000.-TL
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
Her tespi t içi n uygulana n topla m cez a
miktan 500.000.-TL
Bir takvim yıl ı içinde kesilece k toplam ce za mikta n 5.000.000.-TL
Günlük defterle r v e levhala r içi n 50.000.-TL
.
.
.
g) Bilg
i vermekten çekinenle r il e yardım gö revini yerine getirmeye n mükellefler e uy gulanacak cez a miktarlan .
Birinci sınıf tacirler, serbest mesle k erbab ı
ve bilanç o esasınd a defte r tuta n çifçile r
için 300.000.-T
İkinci sını f tacirle r v e zira i işletm e hesa bına gör e defte r tuta n çiftçile r içi n 150.000.-T
Yukandakiler dışınd a kala n mükellefle r
için 100.000.-T
L
h) Pulları
n iptal i il e ilgil i cezalar .
Her varak a içi n 200.-T
Her şahısta n alınaca k topla m cez a 10.000.-T
Noterlere he r kağı t içi n 1.000.-T
L
L
L
L
L
148. SORU : Vergi yargısında sûre nedir?
CEVAP: Dav a açma süresi, özel kanunlannd a ayr ı süre gösteri l
meyen hallerd e Danıştay'd a v e idar e mahkemelerind e altmı ş v e verg i
mahkemelerinde otu z gündür .
a) Uyuşmazlık konus u vergi, resim, harç ve benzeri mali yükü m
leh tar h v e tahakku k ettiren , za m v e cezala n kesen ,
b) Amme alacaklannı n tahsil i usul ü hakkınd a kanunu n uygula n
masında ödem e emrin i düzenleyen ,
c) Diğer uyuşmazlıklard a dav a konusu işlem i yapan, dairenin b u
lunduğu yerdek i verg i mahkemesidir .
Vergi mahkemes i başkanlıklarına , idar e vey a verg i mahkemes i
bulunmayan yerlerd e asliy e huku k hakimliklerin e vey a yabanc ı me m
leketlerde Tür k Konsolosluklann a verilir .
İdare ve vergi mahkemelerinin verdiği kararlar a karşı itiraz ve tem
yiz bell i şartlard a mümkündür . Ödem e emirlerin e karş ı açılaca k dav a
jar 7 gü n içind e olmalıdır .
IV
KATMA DEĞE R VERGİS İ KANUN U
149. SORU : Fatura ve benzeri belgelerde aynca gösterilmeyip,
yıl sonlarında belli bir dönem sonunda ya da belli bir ciro aşıldı­
ğında ödenen Iskontolar Katma Değer VergisVne tabi midir?
CEVAP: B u durumlarda ödenen Iskontolar, doğrudan satıla n mal la ilgil i olmayıp, satıcı firmanın yaptığ ı ek bi r çalışmanı n yani an a firmaya yapılan bir hizmeti n sonucu olduğundan Katma Değer Vergisi'ne tabi
bulunmaktadır.
150. SORU : Özel plakalı otomobil ile öğrenci taşınması KDV'ye
tabi midir?
CEVAP: Gelir , kazan ç v e iratları n eld e edildiğ i he r yerd e verg i
sözkonusudur. Arac'ı n ticar i olmamas ı bun u değiştirmez . Öze l otomo bil veya minibüsle okullara öğrenci taşınması öncelikle Gelir Vergisi'n e
tabidir. Gerçe k vey a götür ü usûld e Geli r Vergis i mükellefiyet i tescilin den sonr a gerçe k vey a götür ü usuld e Katm a Değe r Vergis i mükellefi yeti sözkonusudur . O sebepl e alına n taşıma , ücreti üzerinde n KD V
hesaplanması, ica p eder . Gerçe k usuld e mükelle f olanların , fatura veya fatur a yerin e geçe n belgelerd e KDV'y i göstermeler i gerekir .
151. SORU : Kurumlar Vergisi mükellefi Dayanışma v e Biriktir­
me DemeğVnin üyelerine ödünç para vermesi ve diğer teslimleri
KDV'ne tabi midir?
CEVAP: Ödün ç par a verme işlemler i Bank a ve Sigort a Muame leleri Vergisi'ne tabidir. Diğe r faaliyetle r is e KD V kapsamın a girmekte dir.
152. SORU : Öğrencileri Koruma Derneği'nin yapmış olduğu hiz­
metlerin ve dernekçe gerçek usulde Gelir Vergisi'ne tabi olan oto­
büs sahiplerine ödenen ücretlerin KDV'ne tabi olup olmayacağı?
CEVAP: Öğrenciler e yapıla n hizmetle r v e dernekç e otobü s sa hiplerine yapıla n ödemele r KDV'n e tabidir .
153. SORU : İşletme hesabına göre defter tutan mükellef vergi ia­
desi ile ilgili yetki belgesi alıp özel fatura keserek yurt dışındaki
müşteriler emtea satabilir mi?
CEVAP: İşletm e hesab ı esasın a göre defte r tuta n mükelleflerd e
iadeye kon u malla n satmay a vey a hizme t ifasınd a bulunmala n halin de, bağl ı olduklan vergi dairelerine başvurara k iade yapmaya yetkili olduklanna dai r izi n belgesi alabileceklerdir . Böylec e iad e yapmay a yetkil i
olduğuna dai r izi n belges i ala n işletm e hesab ı esasın a gör e defte r tu tan Katm a Değe r Vergis i mükellefler i 5 Ser i N o l u Tebliğ'd e belirlene n
esaslara gör e yur t dışınd a ikame t ede n yolcular a d a istisn a kapsamın da satı ş yapabileceklerdir .
154. SORU ; Konut yapı kooperatiüne 150 metrekareden küçük
konut inşa eden müteahhit satın aldığı inşaat malzemeleri sebebiy­
le KDV ödeyecek midir?
CEVAP: İnşaa t müteahhitler i 15 0 metrekare büyüklüğün ü aşma yan meske n inşaatlar ı içi n kullanacakla n inşaa t malzemeler i v e hizme t
karşılıklan sebebiyl e KD V ödeyeceklerdir . Ödene n b u KD V gide r yazı lacaktır. Maliye t unsur u kabu l edilecektir . Anlaşmalar ı vars a karş ı tarafa fatur a edebileceklerdir .
155. SORU : Konsinyasyon suretiyle yapılan satışlardan vergiyi
doğuran olay ne zaman meydana gelir?
CEVAP: B u suretle yapılan satışlarda vergiyi doğuran ola y malı n
alıcıya teslimidir .
156. SORU : İlaç fabrikalarının doktorlara bedelsiz olarak tanı­
tım amacı ile numune ilaç dağıtımı KDVye tabi midir?
CEVAP: Emsa l bede l üzerinde n KDV'y e tabidir .
157. SORU : Bir kitabın telif hakkının satışı halinde KDV mükel­
lefiyeti söz konusu mudur?
CEVAP: Telif hakkın a kon u ola n hususlard a devamlılı k ar z ede cek şekild e faaliyett e bulunulmamas ı v e bu iş i mutad mesle k halin e getirmemek; bi r başk a ifade ile aynı yılda veya birbirin i takip ede n yıllard a
birden fazl a ese r meydan a getirmeme k şartiyl e kitabı n satışı , ariz i ser best mesle k faaliyet i kapsamın a gireceğinde n kitabı n satış ı Katm a De ğer Vergisi'n e tab i değildir .
158. SORU : Kat karşılığı inşaatta KDV var mıdır?
CEVAP: Arsanı n iktisad i işletmey e dahi l olmas ı vey a ars a sahi binin emlâkçili k yapmas ı halinde , konu t vey a işyer i karşılığ ı müteahhi de yapıla n ars a teslim i Katm a Değe r Vergisi'n e tabidir .
Arsa sahibi , ariz i faaliye t olara k arsasın ı veri r v e gerçe k usuld e
mükellefiyeti gerekmiyors a teslimd e verg i uygulanmayacaktır .
Müteahhit tarafından ars a sahibine arsanı n karşılığında 150 metrekareye kada r konu t teslim i KDV'n e tab i değildir . Dah a büyü k konut lar emsa l bede l üzerinde n KDV'y e tabidir .
159. SORU : Arsa karşılığı yapılan inşaatlarda 150 m^'den küçük
ya da büyük konutların teslimi ile işyerlerinin tesliminde vergi uy­
gulanacak mıdır?
CEVAP: Müteahhi t tarafından arsa sahibine, arsanın karşılığ ı olarak yapılan 15 0 m2 'ye kadar konu t teslimlerine Katm a Değer Vergisi uy gulanmayacaktır. Müteahhi t tarafından ars a sahibine yapılan işyer i veya
150 m2 'den büyü k konu t teslimlerind e is e emsa l bede l üzerinde n Kat ma Değe r Vergis i uygulanacaktır .
160. SORU : Ay sonunda kesilen sevk irsaliyesine ait faturanın
diğer ayda kesilmesi halinde hangi ayın hesaplarında gösterilmesi
gerekir?
CEVAP: Faturanı n düzenlenmes i içi n o n günlü k sür e tanınmı ş
olması teslim vey a hizmetin , faturanın düzenlendiğ i tariht e yapıldığ ı anlamını taşımamaktadır. B u durumd a henü z fatur a düzenlenmemiş ols a
bile, tesli m edile n mal a veya yapıla n hizmet e ilişki n Katm a Değe r Ver gisheslim vey a hizmeti n yapıldığ ı and a doğmuş bulunduğunda n ai t old u ğ u döne m hesaplarınd a g ö s t e r i l m e s i v e beya n edilmes i
gerekmektedir.
161. SORU : İktisadi işletmeye tabi olan gayrimenkuHerin kira­
lanması işlemi KDV'ne tabi midir?
CEVAP: İktisad i işletmey e tab i olan gayrimenkullerin kiralanma sı işlemler i KDV'n e tabidir .
162o SORU : Temel Gıda Maddelerinin Soğuk Hava Depolarında
muhafazası için alınan bedel KDV tabi midir?
CEVAP: Teme l gıd a maddelerini n muhafaz a bedel i KDV'n e ta bidir.
163. SORU : İcradan alman dükkan için KDV ödenecek midir?
CEVAP: Ödenecektir .
164. SORU : Bir Anonim şirketin mal veya demirbaşlarının başka
bir Anonim Şirkete devri KDV'ye tabi olacak mıdır?
CEVAP: Bi r Anonim Şirketin ma l veya demirbaşlannın başk a bi r
Anonim Şirket e devr i KDV'y e tabidir .
165. SORU : Kollektif şirketin ihracat istisnasından doğan Katma
Değer Vergisi iadesi alacağının şirket ortaklarının yıllık beyanna­
meden doğan Gelir Vergisi ve diğer vergi borçlanna mahsubunun
yapılması mümkün müdür?
CEVAP: Kollekti f şirketi n yapmış olduğ u ihraca t sonuc u ihraca t
istisnasından doğan Katm a Değe r Vergis i iad e alacağının şirket ortak lannın şahsi borçlannda n ola n Gelir Vergisi veya diğer vergi borçlann a
mahsup edilmes i mümkü n değildir .
166. SORU : Mükellefler kendi işletmelerinde kullandıklan deniz
araçlanmn imali sırasında aldıklan malzemeler için Katma Değer
Vergisi ödeyecekler midir?
CEVAP: İşletmed e kullanılaca k deni z araçlanm n imal i sırasınd a
alınan malzemeler e Katm a Değe r Vergis i ödenmes i gerekir .
167. SORU : Konut yapı kooperatifleri, alman malzemeler için Kat­
ma Değer Vergisi ödeyecekler midir?
CEVAP: Gerek müteahhitleri n ve gerekse kooperatiflerin mal ve
hizmet alımla n vergiy e tab i bulunmaktadır .
168. SORU : Katma Değer VergisVnde kiralama ve reklam verme
işlemlerinde sorumluluk uygulaması nasıl olacaktır:
CEVAP: 1 ) Herhangi bi r iktisad i işletmey e tabi ölme yan meske n
ve işyer i gib i gayrimenkulleri n kiray a verilmesi işlemler i Geli r Vergisi' ne tabidir. Ancak Katm a Değer Vergisi'ne tabi değildir . Eğe r b u taşınmazlar iktisad i işletm e bünyesinde is e KDV'ye eskiden olduğu gibi tabi
olacaktır.
2) Gelir Vergis i Kanununu n 70'nc i maddesind e belirtile n ma l v e
hakların kiray a verilms i işlem i KDV'y e tabidir . Sö z konus u ma l v e hak lann kiraya verilmesi İşleminin , ticari, sınai, zirai ve serbest mesle k faaliyeti çerçevesinde verile n bi r hizme t olmas a dahi KDV'n e tab i olacaktır .
Vergiye tab i ma l v e haklar :
a. Gayrimenkullerden ayr ı olarak kiray a verilen mütemmi m cüzi leri v e teferruat ı il e bilumu m tesisatı , demirbaş eşyas ı v e döşemeleri ,
b. Arama , işletm e v e imtiya z hakla n v e ruhsatlan , ihtir a beratı ,
alameti farika, marka, ticaret unvanı , her türlü teknik resim , desen, model, pla n il e sinem a v e televizyo n filmleri , ses v e görünt ü bantlan . Sa nayi ve Ticaret ve bilim alanlannda elde edilmiş bi r tecrübeye alt bilgilerl e
gizli bi r formül veya bir imala t usul ü üzerindek i kullanm a hakkı veya kul lanma imtiyaz ı gib i haklar ,
c. Teli f haklan ,
d. Gem i v e gem i paylan ,
e. Motorl u naki l ve yer vasıtalan, he r türlü motorl u araç , makin a
ve tesisa t il e bunlan n eklentileri .
3) Vergiye tabi ma l ve haklan n kiray a verilmesi işleminde , ticari,
sınai, zira i v e serbes t mesle k faaliyet i çerçevesind e verile n hizme t ol masa dah i KDV'n e tab i olacaktır . Yan i KD V içi n b u ma l v e haklar a sa hip ola n v e kiray a vereni n gerçe k usuld e mükelle f olmas ı gerekmez .
Bu kiralam a işlemlerind e KDV ;
a. Kiray a verenin başk a faaliyetleri nedeniyl e gerçe k usuld e Kat ma Değe r Vergis i mükellefiyetini n bulunmaması ,
b. Kiracını n gerçe k usuld e KD V mükellef i olması ,
Şartlarının birlikt e va r olmas ı halinde , KD V kirac ı tarafından so rumlu sıfatıyl a hesaplanı p beya n edilecektir .
Bu hükm e gör e gayrimenkuller bi r iktisad i işletmey e dahi l değilse, bunlan n kiralanmas ı işlemler i Katm a Değer Vergisi'n e tab i değildir .
Dolayısıyla bunlann kiralanmas ı işlemlerind e sorumluluk uyg u laması "söz
konusu olmayacaktır .
169. SORU : Türkiye'de ikamet eden Türk vatandaşlanmn katıl­
dığı v e çeşitli dış ülkelere yapılan turistik seyahatlerde tur ücreti­
ne Katma Değer Vergisi uygulanacak mıdır?
CEVAP: Yeme k v e konaklama , yur t dışın a yapıla n taşım a hiz metleri yurt dışınd a yapıldığından Katm a Değer Vergisi'ne tabi tutulmas ı
mümkün olmayı p bunu n dışınd a kala n kısı m üzerinde n Katm a Değe r
Vergisi alınmas ı gerekmektedir .
170. SORU : Bir yardım demeğine liurlıan bayramı nedeniyle de­
ri ve sakatat bağışı yapılmaktadır. Bu demekte bağışlanan deri ve
sakatatları satacaktır. Bu satış KDV'ne tabi midir? Tabi ise, doğa­
cak KDV vergi dairesine nasıl yatırılacaktır?
CEVAP: Müzayed e mahallerind e yapıla n satışla r Katm a Değe r
Vergisi'ne tabidir . B u satışlard a verg i mükellef i müzayedey i düzenle yenler olup, bunlann mükellefiye t tesis ettirerek bi r kereye mahsus olarak Katm a Değe r Vergis i beyannames i vermeler i gerekmektedir .
171. SORU : Bir adi ortaklık kollektif şirkete dönüşmek istiyor.
Bu amaçla adi ortaklığa ait bulunan demirbaş ve emtiayı kollektif
şirkete fatura etmeyip sermaye olarak aktarmak isteniyor. Bu ko­
nuda Katma Değer Vergisi açısından herhangi bir işlem yapılacak
mı?
CEVAP: Adi ortaklığın kollektif şirkete dönüşmes i halind e adi ortaklık son a ereceğinden mevcu t ma l ve demirbaşlan n tüm ü üzerinde n
Koll.Şti. adın a fatur a tanzim edili p Katm a Değe r Vergis i hesaplanmas ı
gerekmektedir.
172. SORU : İcra dairelerince gerekleştirilen gayrimenkul ihale­
lerinde, ihale bedeli üzerinde hesaplanacak Katma Değer Vergisi
ne zaman tahsil edilecektir?
CEVAP: Ma l teslim i v e hizme t ifas ı hallerind e vergiy i doğura n
olay malı n teslim i vey a hizmeti n yapılmas ı anınd a meydan a gelmektedir. Bun a göre b u satışlarda vergiyi doğuran ola y satışın yapıldığ ı tarihte vuk u bulduğunda n satı ş bedel i üzerinde n Katm a Değe r Vergis i
hesaplanarak tahsi l edilmes i gerekir .
173. SORU : Demek tarafından düzenlenen piyango KDV'ne tabi
midir?
CEVAP: Piyang o tertiplenmes i (Mill i Piyang o dahil ) Katm a De ğer Vergisi'n e tâbidir .
174. SORU : Bir kumm işletmesine dahil gemiyi yurt dışındaki fir­
malara kiraya veriyor. Bunun karşılığmda sağlanan gelir KDV'ye tabi
midir?
CEVAP: Geli r Vergis i Kanununu n 70'nc i maddesind e belirtile n
mal v e hakları n kiralanmas ı işlemi , Katm a Değe r Vergis i Kanun u kap samında vergiy e tab i bulunmaktadır .
Ancak, yur t dışınd a buluna n bi r gemini n yur t dışındak i müşteri lere yabanc ı limanla r arasınd a taşım a yapma k üzer e kiralanmas ı işle mi is e Katm a Değe r Vergisi'ni n konusun a girmemektedir .
175. SORU : Özel şirkete ait geminin tadili sırasında gerek yurt
içinden gerekse yurt dışından alınan yedek malzemelerde KDV uy­
gulanacak mıdır?
CEVAP: Tadi l hizmetind e kullanılma k üzer e yur t içinde n temi n
edilen vey a yur t dışında n itha l edile n malla r Katm a Değe r Vergisi'n e
tabi olacaktır .
i 76 . SORU : Kitap yayınlatma faaliyeti arizi olduğunda Katma De­
ğer Vergisi uygulanacak mıdır?
CEVAP: Aynı yılda ve birbirin i takip ede n yıllarda birden fazla eser
meydana getirmemek şartıyl a kitap yayınlama faaliyeti Katma Değer Ver gisi'ne tab i değildir .
177- SORU : Bir Anonim şirketin aktiBnde kayıtlı gayrimenkulun
satışı Katma Değer Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: Şirketi n aktifind e kayıtl ı işyerlerini n satış ı Katm a Değe r
Vergisi Kanun u gereğinc e vergiy e tab i bulunmaktadır .
178. SORU : VakıBann mal v e hizmet alımlarında Katma Değer
Vergisi uygulanacak mıdır?
CEVAP: Katm a Değe r Vergis i Kanun u gereğinc e vakıflan n ma l
ve hizme t alımla n vergiye tabi olu p aynı kanun gereğinc e alımlard a ödenen Katm a Değe r Vergisi'ni n iades i mümkü n değildir .
179. SORU : Okul ve Devlet kitaplarının perakende olarak veya
toptan olarak satışında KDV uygulanacak mıdır?
CEVAP: Mill i Eğiti m Gençli k v e Spo r Bakanlığı'nı n v e Mill i Eği tim Yayınevleri'ni n der s kitapla n satış ı KDV'de n müstesnadır . Anca k
ders kitaplarını n toptan olarak başk a bir kitapçıya devredilmesi vey a perakende olara k tüketiciy e satışınd a KDV's i uygulanacaktır .
180. SORU : Konut yapı kooperatiB tarafından satılan ihtiyaç faz­
lası arsa KDV'ne tabi olacak mıdır?
CEVAP: Kooperatifi n ihtiya ç fazlas ı arsas ı Katm a Değe r Vergi si'ne tabidir .
181. SORU : Ticari amaçla yurt dışına posta ile gönderilen mal­
larla ilgili olarak yapılacak iade işlemlerinde posta alındılanmn tev­
sik edici belge olarak kullanılması mümkün müdür?
CEVAP: Ticar i amaçl a yur t dışın a post a il e gönderile n mallarl a
ilgili olara k yüklenile n v e indirilemeye n Katm a Değe r Vergisi'ni n iad e
edilmesi işlemlerind e Gümrü k Çıkı ş Beyannamesi'ni n asl ı vey a noter ce tastikl i örneğini n ibraz ı gerekmekt e olup , post a alındılarını n tevsi k
edici belg e olara k kullanılmasın a imka n bulunmamaktadır .
182. SORU : Kap ve ambalajların geri verilmesinin mutad olduğu
hallerde KDV uygulaması nasıl olacaktır?
CEVAP: Ka p v e ambalajları n ger i verilmelerini n muta d olduğ u
hallerde tesli m bunla r dışınd a kala n şeyle r itibariyl e yapılmı ş sayılmak tadır. Bun a gör e ger i verilmes i muta d ola n ambala j maddelerini n için e
konuldukları maddelerl e birlikt e teslimind e verg i ası l maddeni n bedel i
üzerinden hesaplanaca k v e ambala j maddes i vergini n kapsamın a gir mediğinden vergiy e tab i tutulmayacaktır .
183. SORU : Kap ve ambalajların geri verilmesinin mutad olmadı­
ğı hallerde KDV uygulaması nasıl olacaktır?
CEVAP: Ambalajlanara k satılmas ı muta d ola n maddeleri n tesli minde faturada ambala j içi n ayrıca bir bedel gösterilmemesi gerekir . B u
durumda ambala j maddes i ası l maddeni n tab i olduğ u şartlar a göre ver gilendirilecektir.
184. SORU : Bir şirket tarafından üretimi yapılan madenin (barit
madeni) hissedarı olan yabancı sermaye şirketi aracılığı ile pazarlanması ve Türkiye'de de bu firma tarafından satışı işlemleri vergi­
ye tabi midir?
CEVAP: Bari t madenini n petro l aram a faaliyetind e kullanılma k
üzere petro l aram a şirketlerine , teslimi KDV'de n istisnadır , anca k ma denin b u şirke t tarafında n pazarlamay ı yapa n yabanc ı firmay a intikal i
istisna kapsamın a girme z v e Katm a Değe r Vergisi'n e tabidir . Pazarla yıcı şirket tarafından petro l arama şirketlerine kesile n faturada is e istisna hükümlerini n uygulanmas ı gerekir .
185. SORU : Şirket tarafından bayilerine yıl içinde belirli dönem­
lerde veya yıl sonunda tüm emtia ya da belirli emtia alımlan dola­
yısıyla tespit edilen limitleri aşması durumunda, ciro primi, satış
primi, basan primi gibi Iskontolar yapılmaktadır. Bu Iskontolar ba­
yiler tarahndan hizmet faturalarına bağlanacak mı? ve KDV'sine tabi
olacak mı?
CEVAP: Teslim ve hizme t işlemlerind e fatur a veya benzer i vesi kalarda gösterile n v e ticari teammüller e uygu n miktardak i Iskontoları n
KDV matrahın a dahi l edilmeyeceğ i belirtilmiştir . Anca k fatur a v e ben zeri belgelerd e aync a gösterilmeyi p yı l sonlannd a bell i bi r döne m so nunda ya da bell i bi r cir o aşıldığınd a (satı ş primi , hasıla t primi , yıl son u
iskontosu gib i adlarla) yapılan ödemeler is e KDV'sine tab i olacaktır. Zira b u tü r bi r Iskont o doğruda n satıla n mall a ilgil i değildir . An a firmay a
karşı verilen bi r hizmettir . Satıc ı firma tarafından an a firmaya kesilece k
fatura veya benzer i belged e yer alaca k b u vergi gene l hükümle r çerçe vesinde beya n edilere k ödenecektir .
186. SORU : Bir adi ortaklıkta, ortaklardan biri veya birkaçının
hisselerini diğer ortaklara veya üçüncü şahıslara devretmesi işle­
mi Katma Değer Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: Bi r ad i ortaklıkt a ortaklarda n bir i vey a birkaçını n hisse lerini diğe r ortaklar a vey a üçünc ü şahıslar a devretmes i b u şekild e or taklıktan baz ı ortaklann ayrılmas ı veya ortaklığa yeni ortakların alınmas ı
halinde mevcu t ad i ortaklı k orta k kompozisyonundak i değişikli k dışın da aynen deva m ediyors a b u hiss e devri işlemler i KDV'n e tab i olmaya caktır.
187. SORU : Müteahhitler tarahndan konut yapı kooperatiflerine
yapılan inşaat taahhüt işlerinde, inşa edilen konutlann 150 m^'nin
üzerinde olması veya yapılan inşaatın içinde konut dışında başka
bölümlerin de bulunması Katma Değer Vergisi istisnası uygulama­
sına engel teşkil eder mi?
CEVAP: Sö z konus u istisn a esasen Konu t Yap ı Kooperatiflerin e
yapılan inşaa t taahhü t işlerin i kapsadığında n Konu t Yap ı Kooperatifle rinin inş a ettikler i konutlan n 15 0 m2 'nin üzerind e olmas ı vey a yapıla n
inşaatın içind e konu t dışınd a başk a bölümlerind e bulunmas ı b u istis nanın meskenle r içi n uygulanmasın a enge l değildir .
188. SORU : Katma Değer VergisVnde hizmet ihracatı kapsamına
girmek için ne gibi şartlar aranacaktır?
CEVAP: a ) Hizme t Türkiye'd e yur t dışındak i bi r müşter i içi n ya pılmış olmalıdır .
b) Fatura veya benzeri niteliktek i belg e yurt dışındaki müşter i adı na düzenlenmelidir .
o) Hizme t bedeli , dövi z olara k Türkiye'y e getirilmelidir ,
d) Hizmette n yur t dışınd a yararlanılmalıdır .
189. SORU : İhracat istisnasından doğan Katma Değer Vergisi ala­
cağının Gümrük Vergisi borcuna mahsubu yapılması mümkün mü­
dür?
CEVAP: İhracat istisnasından doğan KD V alacağının Gümrük Ver gisi borcun a mahsub u mümkündür .
190. SORU : Konut satışları Katma Değer VergisVne tabi midir?
CEVAP: Ticari işletm e aktifler i dışınd a buluna n v e ne t alan ı 15 0
m2'ye kada r ola n konutları n teslim i KDV'y e tab i değildir .
191. SORU : Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt
işleri KDV'ye tabi midir?
CEVAP: Konu t yapı kooperatiflerine yapıla n inşaa t taahhüt işler i
31 Aralı k 199 2 tarihin e kada r Katm a Değe r Vergisi'n e tab i değildir .
192. SORU : İstisna kapsamına giren konutların inşaası sırasın­
da ödenen KDV geri alınabilecek midir?
CEVAP: İstisn a kapsamın a gire n konu t üretim i içi n satı n alına n
emtea içi n ödenen KDV'ler i iad e edilmeyecektir . Anca k maliye t içind e
yansıtılabileceği gib i Geli r vey a Kurumla r Vergis i matrahını n tesbitind e
gider olara k kaydedilebilecektir .
193. SORU : Deniz taşıma araçlanmn inşaası, tadil, bakım ve ona­
rımı ile ilgili olarak malzeme v e aksesuar satışları vergiden istisna
mıdır?
CEVAP: Deni z taşıma araçlarını n inşaası , tadil, bakı m v e onarı mı il e ilgil i olara k malzem e v e aksesua r satışla n KDV'y e tabidir .
194. SORU ; Sanayi sicil belgesinde yer alan üretimde kullanıla­
cak makinalann khraİanması halinde ve bunlar üretim için yeterli
ise tecil ve terkin işlemleri uygulanabilir mi?
CEVAP: Kiralı k makin a v e tesisatl a çalışa n işletmeleri n sanay i
siciline kaydedilebilmeler i için , b u ara ç v e tesisat a ilişki n olara k e n a z
bir yı l sürel i noterlikç e yapılmı ş kir a sözleşmes i suret i aranacaktır . B u
nedenle, kiralı k makin a v e tesisatl a çalışa n işletmeleri n tamam ı değil ,
bu ara ç v e tesisatı e n a z bi r yıllı k kiraladığın ı noterd e yapılmı ş kir a söz leşmesi il e belgeleyenle r diğe r şartla n d a taşımas ı halind e imalatç ı sa yılacak v e tecil-terki n kapsamınd a işle m yapılabilecektir .
195. SORU : İhracatın peşin döviz ile yapıldığı, dolayisiyle vergi
dairesine ihraz edilen döviz alım belgesinde, gümrük çıkış beyan­
namesinin tarih ve numarası yer almadığı gerekçesiyle yerine geti­
rilememektedir. Bu durumda hangi belgeler ibraz edilecektir.
CEVAP: İhraca t teslimlerin e ai t dövizi n peşi n olara k yurd a geti rilmesi halind e düzenlenen dövi z alım belgesinde , gümrük çıkı ş beyannamesinin tari h v e numaras ı ye r almaktadır . İhraca t gerçekleştikte n
sonra is e peşi n dövizi n alışınd a düzenlenen dövi z alı m belgelerini n ar ka yüzüne, ilgil i gümrük idares i tarafından, yapılan ihracat a ai t gümrü k
çıkış beyannamesini n tari h v e sayıs ı il e dövi z tuta n yazılma k suretiyl e
bu belgele r onaylanmaktadır .
Bu açıklamala r çerçevesind e peşi n dövi z karşılığ ı yapıla n ihra cat işlemlerinde , 2 8 Ser i No.l u Katm a Değe r Vergis i Gene l Tebliğini n
A/2-a bölümünd e ye r ala n diğe r belgeleri n yanısıra , ilgil i gümrük idare since onaylana n gümrü k çıkı ş beyannamelerini n tari h v e sayıs ı il e dö viz tutar ı şerhin i taşıya n dövi z alı m belgelerini n aranılmas ı
gerekmektedir.
196. SORU : Türkiye'de, yurt dışındaki firmaların ithal edecekle­
ri mal ve hizmetler ile ilgili aracılık hizmeti verenler ihraç istisna­
sından yararlanabilir mi?
CEVAP: Yur t dışındak i firmaların , Türkiye'de n itha l edecekler i
mal v e hizmetle r il e ilgil i olarak , b u firmalar a aracılı k hizmet i verenle rin, sö z konus u hizmetler i karşılığınd a aldıkla n komisyonla r ihra ç edi len ma l ve hizmetle r yur t dışınd a tüketildiğinden, diğe r şartla n taşıma k
şartiyle; hizme t ihrac ı istisnas ı kapsamınd a değerlendirilecektir .
197. SORU : Taşımacılık istisnasından doğan Katma Değer Ver­
gisi iade hakkı, mahsup talebi olarak değerlendirilebilir mi?
CEVAP: İhraca t istisnas ı uygulamas ı nedeniyl e ihracatçılar a ve ya ihra ç edilme k kaydıyl e ihracatçılar a ma l teslim ede n imalatçılar a veya uluslararas ı anlaşmala r gereğinc e vergi muafiyeti tanınan uluslararas ı
kuruluşlarla bunlan n mensuplann a ma l teslimi ve hizme t ifasınd a bulu nanlara yapılması gereke n iadelerde ; ha k sahiplerinc e kendilerini n ve ya mal veya hizmet satın aldıklan mükellefleri n Katm a Değe r Vergisi'n e
veya diğe r verg i borçlann a mahsub u tale p edildiğ i takdirde , incelem e
raporu v e temina t aranmaksızı n mahsu p işlem i yapılır .
İhracat istisnas ı il e uluslararas ı kuruluşlarl a bunları n mensupla rına uygulana n istisn a dışınd a kala n diğe r istisnala r nedeniyl e ortay a
çıkan Katm a Değe r Vergis i iadelerini n kendilerini n vey a ma l vey a hiz met satı n aldıklan mükellefleri n verg i borçların a mahsub u mümkü n de ğildir. O sebeple, taşımacılık istisnasında n doğa n Katm a Değe r Vergis i
iadesinin, mükellefi n verg i borcun a mahsub u mümkü n değildir .
198. SORU : Müteahhit v e taşeronlar tarafından konut yapı koo­
peratiflerine yapılacak inşaat taahhüt işleri Katma Değer Vergisi'­
ne tabi tutulacak mıdır?
CEVAP: Gere k müteahhitleri n gereks e taşeronlan n konu t yap ı
kooperatiflerine yapacakla n inşaa t taahhü t işler i vergiy e tab i değildir .
199. SORU : Konut yapı kooperatifleri Katma Değer Vergisi Be­
yannamesi verecek mi?
CEVAP: Faaliyetler i tamame n Katm a Değe r Vergis i Kanun u ge reğince vergide n istisn a edilmi ş işlemlerde n oluşa n dolayısıyl a hiçbi r
vergilendirme dönemind e vergiye tabi işlemleri bulunmaya n v e Kurumla r
Vergisi'nden mua f ola n konu t yap ı kooperatifler i istisn a uygulamasını n
sona ereceği 31.12.1992 tarihine kada r yaptıklan işlemler nedeniyl e Kat ma Değe r Vergis i mükellefiyetlerin i tesi s ettirmeyecekle r v e beyanna me vermeyeceklerdir .
200. SORU : T.C. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bağış­
lanan ilkokulun teslimi Katma Değer Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: Tesli m bedelsi z olara k yapıldığında n vergiy e tab i değildir.
201. SORU : İhracat istisnası nedeniyle yapılan teslimlerde ihra­
cat işleminin gerçekleştiği tarih olarak gümrük çıkış beyanname­
sinde hangi tarih esas alınacaktır?
CEVAP: İhraca t işlemini n gerçekleştiğ i tari h olarak , malı n güm rük hattında n geçtiğ i sırad a çıkış gümrüğünce belirlene n v e gümrü k çıkış beyannamesini n ilgil i bölümünd e belirtile n "gümrü k hattın ı çıkı ş
tarihi" esa s alınacaktır .
202. SORU : Hizmet ihracı nedeniyle yapılan masraflar Katma De­
ğer Vergisi'nden istisna mıdır? İstisna ise doğmuş v e doğabilecek
her türlü vergi borçlarına karşı mahsup hakkı doğacak mıdır?
CEVAP: Hizme t ihrac a nedeniyl e yapıla n masrafla r içi n ödene n
ve indirim i yapılamaya n Katm a Değe r Vergis i iad e edilece k vey a verg i
borçlarına mahsu p edileblilecektir .
203. SORU : Transit olarak yapılan nakliyeler için kesilecek fatu­
ralarda Katma Değer Vergisi gösterilecek midir?
CEVAP: Transi t taşımacılı k dolayısıyl a kesile n faturalard a Kat ma Değe r Vergis i gösterilmeyecektir .
204. SORU : Konut yapı kooperatiflerine yapılan plan ve proje çi­
zimleri vergiden istisna edilecek midir?
CEVAP: Konu t yapı kooperatiflerine yapıla n pla n ve proj e çizimi,
parselasyon v e nakliy e işler i te k başların a vey a bi r arad a hizme t işler i
sayıldığından b u işlerd e istisn a uygulanmayacaktır .
205. SORU : Reklamcılık faaliyeti ile uğraşan bir firma yabancı
bir ülkenin malının yurtiçinde tanıtımını yapmaktadır. Yapılan hiz­
metler karşılığında malın sahibi olan yabancı firmaya kesilen fatu­
ralarda Katma Değer Vergisi hesaplanacak mı?
CEVAP: Katm a Değe r Vergis i Kanun u gereğinc e ihraca t teslim leri ve b u teslimlere ilişki n hizmetle r il e yurt dışındak i müşterile r içi n yapılan hizmetle r Katm a Değe r Vergisi'nde n istisnadır . Sö z konus u
istisnanın uygulanabilmes i içi n hizmette n yur t dışınd a yararlanılmış ol ması gerekir . Bun a gör e yur t dışınd a buluna n yabanc ı firmanı n Türki ye'de tanıtım ı amacıyl a verile n rekla m hizmetlerinde n Türkiye'd e
faydalanılmaktadır. B u nedenl e hizme t ihrac ı kapsamınd a değerlendi rilemeyecek ola n b u hizme t dolayısıyl a yur t dışın a kesilece k faturalar da Katm a Değe r Vergis i gösterilmes i gerekir .
206. SORU : Bir firma imal ettiği ve ihraç kaydıyla ihracatçı fir­
maya teslim ettiği kutular nedeniyle tecil-terkin uygulamasmdan ya­
rarlanabilir mi?
CEVAP: İhra ç kaydıyl a tesli m edile n ambala j maddesini n ihra ç
edilmesi halind e tecil terkin uygulamasında n yararlanılaca k ancak , am balaj maddes i olarak kullanılmas ı halind e ihra ç edilen ambalajlanan ma l
olduğundan teci l terki n uygulamas ı sö z konus u olmayacaktır .
207. SORU : Vinç CTravellifi) teslimleri Katma Değer Vergisinden
istisna edilecek midir?
CEVAP: Katm a Değe r Vergis i Kanun u gereğinc e vin ç (trave l lift )
teslimleri vergide n istisn a edilmeyecektir .
208. SORU : Yurtdışında yerleşik olan firmaların tekstil makinalannı pazarlayarak aracılık (tavassut) faaliyetinde bulundukları ve
bu hizmet karşılığında yurtdışından gelen dövizler (TL) karşılığı
banka hesaplarına işlenerek defter kayıtlarına intikal etmektedir.
Bu hizmet, hizmet ihracı kapsamına girer mi?
CEVAP: Yurtdışındaki müşteriler e yapıla n aracılık (tavassut ) hiz metinden yabancı firmalar Türkiye'd e yararlandığından b u hizmeti n hiz met ihrac ı olara k değerlendirilmes i v e dolayısıyl a Katm a Değe r
Vergisi'nden istisn a edilmes i mümkü n değildir .
209. SORU : Sımr ticareti yoluyla yurtdışına satılan mallarla ilgi­
li olarak döviz alım bordrosunun düzenlenmesi mümkün olmadığmdan tecil-terkin uygulamasından yararlanılması mümkün müdür?
CEVAP: Sını r ticaret i kapsamındak i ihraca t işlemler i vey a ihra ç
kaydıyla yapıla n teslimlerl e ilgil i iad e işlemlerinde ,
—Sınır ticaret i yönetmeliğ i hükümlerin e gör e gümrü k idaresin de işle m görmüş 'Tahakku k Varakasının " asl ı veya noterden onaylı suretinin,
—Bedelin, dövi z olara k gelmes i halinde , dövi z alı m belgesini n
aslı veya 2 8 Ser i No.l u Katm a Değe r Vergis i Gene l Tebliğiyl e getirile n
esaslar dahilind e onayl ı örneğinin ,
—Bedelin Tür k Liras ı vey a eşy a olara k gelmes i halind e is e dö viz alım belgesi yerine, bedelin Türk Liras ı veya eşya olarak yurd a geti rildiğini tevsik eden, ilgili gümrük idaresinde n alınaca k onaylı bir yazını n
ibraz edilmesi halind e tecil-terkin işlemini n yerine getirilmesi gerekmek tedir.
210. SORU : Sanayi siciline kaydı bulunmayan vesanayi sicil bel­
gesine sahip olmayan kişi ve kuruluşlar tarafından ihracatçılara ya­
pılan teslimlerde tecil-terkin uygulaması söz konusu olacak mıdır?
CEVAP: Sanay i siciline kayd ı olmayan kiş i ve kuruluşla r imalatç ı
olarak kabu l edilmeyece k v e ihracatç ı şirketler e satıla n mamuller e ai t
Katma Değe r Vergisi'ni n teci l v e terkin i mümkü n olmayacaktır .
211. SORU : Belediyelere ait otogar tesisleri dahilindeki gayrimen­
kullerin kiraya verilmesi işlemi Katma Değer Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: İktisad i işletmeler e dahi l olmaya n gayrimenkulleri n ki ralanması işlemler i Katm a Değe r Vergis i Kanun u gereğinc e vergiy e tabi değildir .
212. SORU : 625 sayılı kanun kapsamına giren okullarca açılan
kurslar KDV'ye tabi midir?
CEVAP: Mill i Eğiti m Gençli k v e Spo r Bakanlığı'n a bağl ı okullar da adı geçen Bakanlığı n yönergesin e gör e Mill i Eğiti m Gençli k v e Spo r
Müdürlükleri'nce hazırlana n öğrenci yetiştirm e ve geliştirme kursla n Kat ma Değe r Vergisi'nde n istisnadır .
213. SORU : Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yapılan ihracatla­
rın Katma Değer Vergisi uygulaması ne şekilde olacaktır?
CEVAP: Türk Paras ı Kıymetin i Korum a hakkınd a 3 0 sayıl ı kara r
gereğince Kuze y Kıbrı s Türk Cumhuriyet i il e Türkiye Cumhuriyet i ara sındaki ödemele r Tür k Paras ı il e ödemeyi sağlaya n belgele r üzerinde n
yapılmaktadır. Hazin e ve Dı ş Tic. Müsteşarlığı'nc a da Kuzey Kıbrı s Türk
Cumhuriyeti'ne yapılaca k ihracatı n ihraca t rejim i kara n v e yönetmeliğ i
ile eklerinde belirtile n esasla r çerçevesind e Tür k Liras ı karşılığınd a yapılabileceği esas ı getirilmiştir . İhraca t rejim i esasla n dahilind e b u ülke ye, gerçekleştirile n ihracatı n T L olara k getirile n bedeller i içind e dövi z
alım belges i düzenlenmes i gerekmektedir . Düzenlene n b u dövi z alı m
belgeleri üzerin e (TL ) karşılığ ı bölümüne , gele n Tür k Liralar ı ($) karşılığı bölümün e d e gele n Tür k Liralannı n alı ş tarihindeki doları n alı ş kuru na bölünmes i suretiyl e eld e edilece k dola r mikta n yazılmaktadır. Bun a
göre, ihraca t istisnas ı dolayısıyla yapılacak iadelerd e aranılaca k belge lerin ibraz ı halind e b u ülkey e yapıla n ihraca t dolayısıyl a yüklenile n ver giler iad e edilecektir .
214. SORU : Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşıma
işlerine mütallik olarak ortaya çıkan Dispeç ve Demoroj hizmetleri
dolayısıyla alman ücretler KDV'sinden istisna mıdır?
CEVAP: B u hizmetle r taşımacılı k işler i içind e mütala a edilmes i
gerekeceğinden KDV'sin e tab i değildir .
215. SORU : Palamar (çelek) hizmeti KDV kapsamma girer mi?
CEVAP: Deni z v e taşım a araçla n içi n lima n v e hav a meydanla rında yapılan hizmetle r KDV'sinde n istisnadır . Palama r (çelek ) hizmet i
de KD V KANUN U KAPSAMIND A KDV'sinde n istisnadır .
216. SORU : KDVByatiara dahil uygulamasımn esasları nelerdir?
CEVAP: a ) Perakend e satı ş yapa n v e hizme t if a eden mükellef lerin ma l satışları ve hizmetler e ai t etike t v e listelerdek i fiyatlarını , KD V
d-ıhil te k tuta r olara k göstermeler i gerekmektedir .
b) Ma l v e hizmetler e müşter i olanlar , etike t v e fiya t listelerind e
görünen tutarı ödeyecek, belgelerin i alaca k ve ayrıc a ilaveten KD V ödemeyecektir.
c) Perakend e ma l v e hizme t if a eden mükelleflerde n tüketic i dışında ma l v e hizme t satı n alanla r yan i esna f v e ticare t erbab ı alışlann ı
faturalı yapacaklardır . Perakend e satı ş belges i deği l fatur a tale p ede ceklerdir. Ma l v e hizme t satı n alanla r ödedikler i KDV'y i tenzi l v e mah sup edebilmeler i içi n alı ş faturalannd a ma l bedelinde n ayr ı olarak KD V
gösterilmelidir.
d) Toptan satışlard a eskiden olöuğu gib i ma l bedel i ve KD V gösterilecektir^
217. SORU : Vade farklarından KDV tahsil edileek midir?
CEVAP: Vad e farkla n Katm a Değe r Vergis i matrahın a dahi l edi lerek KD V tahsi l edilmes i gerekir .
218. SORU : Fiili ithalden sonra ortaya çıkan kur farkı gibi öde­
meler, ithalde alınacak Katma Değer Vergisi matrahına dahil edile­
cek midir?
CEVAP: İthald e alına n Katm a Değe r Vergis i matrahın a "fiil i it halata kada r yapıla n diğe r giderle r v e ödemele r il e ma l bedel i üzerin den hesaplana n fiya t farkı , ku r fark ı gib i ödemeler"i n dahi l olacağ ı
hükme bağlanmıştır .
Fiili ithalden sonr a ortaya çıkan ku r fark ı vb. ödemeler ithald e alı nacak Katm a Değe r Vergisi'ni n matrahın a dahi l edilmeyecektir . Malı n
dahili teslimlerinde is e fiili ithalde n sonr a ortaya çıkan ku r farkı vb. ödemelerin malı n dahildeki satı ş bedeline dahi l edilerek alıcılar a fatura edil mesi sırasınd a verg i hesaplanmas ı gerekmektedir .
219. SORU : THY İç Hat bilet bedeline dahil bulunan v e bu bilet
bedelini fatura ile şirketlere intikal ettiren aracı kuruluşların fatu­
rada iç yüzde oranı uygulayacaklar mıdır?
CEVAP: İ ç yüzde oran ı uygulanma k suretiyl e ihtiv a ettiğ i Katm a
Değer Vergis i hesaplanara k indiri m konus u yapılmas ı imkan ı sadec e
tarifesi verg i dahi l olara k tespi t edile n bile t içi n sö z konus u olduğun dan, arac ı kuruluşla r tarafında n bile t bedelini n müşteriy e intikal i içi n ke silen faturada Katm a Değe r Vergisi'ni n bile t bedelinde n ayr ı gösterilmes i
gerekmektedir.
220. SORU : Garson ücretleri KDV matrahına dahil midir?
CEVAP: Vade farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler il e servis ve ben zeri adla r altınd a sağalanan he r îürl ü menfaat , hizme t ve değerler KD V
matrahına dahil olan unsurlardandır . Bun a göre garsoniye ücretler i KD V
matrahına dahildir .
221. SORU : Gümrük Komisyonculuğu ile uğraşan bir şirket bu
faaliyeti nedeniyle müşteri adına bazı masraflar yapmaktadır. Bu
masraflar komisyon bedeline dahil edilip toplam tutar üzerinden mi
yoksa sadece komisyon bedeli üzerinden mi KDV hesaplanacaktır?
CEVAP: Şirke t tarafında n gümrü k komisyonculuğ u faaliyet i il e
ilgili olarak müşterile r adın a yapılan masraflan n komisyo n bedelin e da hil edili p topla m tuta r üzerinde n fatur a düzenlenmes i v e b u tuta r üze rinden KDV's i hesaplanmas ı gerekir .
222. SORU : Aşağıda yazdı ürünlerde KDV nispeti nedir?
1. Kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı,
2. Kütlü pamuk, elyaf pamuk.
3. Kabuklu tabii kuru hndık, çıtlatimamış v e kavrulmamış antep fıstığı V e çam kozasından elde edilen kabuğundan ayrılmamış
çam fıstığı,
4. Mfsyan kökü, meyan balı, meyan hülasası, anason, defne
yaprağı, k^ik, sumak yaprağı, mazı, mahlep, palamut, çöven, kim­
yon, haşhaş tohumu, kendir tohumu, zerdali çekirdeği, kayısı çekir­
deği, işlentnemiş iç fındık, kanola (kolza), kitre,
5. İşlenmemiş (tuzlanmamış ve kavrulmamış) ay çekirdeği,
6. Şeker pancarı,
7. Natürel veya tops haldeki tiftik,
8. Fiğ.
CEVAP: Yukarıd a 8 fıkr a halind e sayıla n ürünle r dah a önc e %
1 KDV'y e tabi ike n 198 9 yılı başından itibare n perakend e safhadak i teslimleri % 1 0 vergiy e tab i olacaktır .
Perakende safhadak i teslimde n maksat ; teslim i yapıla n ürünle rin ayne n vey a işlendikte n sonr a satışın ı yapan kimsele r dışındakiler e
satılmasıdır.
Bu ürünleri n topta n satı ş v e teslimler i eskide n olduğ u gib i % 1
vergiye tab i olacaktır .
223. SORU : Pamuğun ipliğe dönüşürken bırakmış olduğu lif dö­
küntülerinin Katma Değer Vergisi oranı ne olacaktır?
CEVAP: Li f döküntüler i % 1 0 oranında Katm a Değe r Vergisi'n e
tabi tutulacaktır .
224. SORU : Elektrikli battaniyenin KDV oranı kaçtır?
CEVAP: Elektrikl i battaniyeni n KD V oran ı % 10'dur .
225. SORU : Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından ve­
rilen teşvik belgelerinde gösterilen yatırım mallanmn ithalinde Kat­
ma Değer Vergisi ertelemesi uygulamasından yararlanamayacak
olanlar kimlerdir?
CEVAP: a ) Gerçek usuld e Katm a Değe r Vergis i mükellef i olma yanlar,
b) Faaliyetleri münhasıra n indiri m hakk ı tanınmayan işlemle/de n
oluşan mükellefler ,
c) Katma Değer Vergisi mükellef i olmakl a beraber itha l ettiği teşvik belgel i yatırım malını , indirim hakk ı tanınmayan işlemlerd e kullana cak olanlar .
226. SORU : Zayi olan mallann alışlarında ödenen KDV hesapla­
nan toplam KDV'den mahsup edilebilir mi?
CEVAP: Hayır . Zayi olan malla r içi n ödenmiş ola n KD V mahsu p
edilemez.
227. SORU : Ham ve mamul koyun-kuzu, postları, manda, sığır,
postları ve bunların işlenmesiyle elde edilen deri, kösele satışları­
nın KDV oranı kaç olacaktır.
CEVAP: Sö z konus u mamulleri n KD V oranı % 1 0 olarak uygula nacaktır.
228. SORU : Sandviç ve tost'un Katma Değer Vergisi oranı yüzde
kaç olarak uygulanacaktır?
CEVAP: Sandvi ç ve tost " e k m e k " kapsamınd a mütala a edilmediğinden norma l orand a vergiy e tab i tutulacaktır .
229. SORU : 1989 yılı için uygulanacak KDV nispetleri ne olacak­
tır?
CEVAP: 1 Kasım 198 8 tarihind e uygulamasın a başlana n nispet lerin 198 9 yılınd a uygulanmasın a deva m edilecektir . ( % 1 , % 3 , % 5 ,
% 1 0 v e % 15 ) 1 Kası m 198 8 tarihinde n başlama k üzer e gene l stan dart nispe t % 12'de n % 10' a düşürülmüştür . 198 9 yılınd a d a diğe r ni spetlerin uygulandığ ı listelerd e ye r almaya n ma l v e hizmetleri n satış ,
teslim vs . hallerind e % 1 0 uygulanacaktır .
Mal v e hizme t gruplar ı itibariyl e uygulanaca k nispetle r şöyledir .
o/o 1 VERG İ ORAN I UYGULANACA K MALLA R LİSTES İ
Finansal kiralama , kanunun a göre , sadec e finansa l kiralamay a
konu ola n malları n finansa l kiralam a şirketlerin e vey a finansa l kirala ma şirketlerinc e teslim i vey a kiralanmas ı işlemleri .
% 3 VERG İ ORAN I UYGULANACA K MALLA R LİSTES İ
Küçük ve Büyükba ş hayvanla r (küme s hayvanlar ı dahil), balıkla r
ve bunları n etler i (herhang i bi r katk ı maddes i kullanılara k ima l edile n
et ürünler i hariç) , sü t v e yoğur t (aromal ı v e meyvelile r hariç) , yumurt a
ve beya z peynir , şeke r pancarını n işlenmes i il e eld e edile n toz , krista l
ve kesm e şeker , yulaf , çavdar , çeltik , pirinç , buğda y unu , irmi k v e ma karna, hayva n yem i olara k kullanıla n küspe , kepek , razmol , balı k unu ,
et unu , kemi k unu , ka n un u v e he r türl ü fenn i karm a yemler , ekme k
(tost v e sandviç il e kepekli , yağlı, haşhaşlı , üzümlü v e sütlü gib i yaygı n
olarak tüketilmeyenle r hariç ) v e zeyti n yemekli k kat ı vey a sıv ı bitkise l
yağlar il e yemeklik kat ı veya sıv ı bitkisel yağlan n üretimind e kullanıla n
ham yağlar, tereyağ, pamuk çiğit i ve pamuk tohumu, taze sebze ve mey veler, patates , kur u soğan ve sarımsak (mamuller i hariç) . Kuru fasulye ,
buğday, bulgur , mercimek , bakla , nohut , arpa , mısır , soya .
o/o 5 VERG İ ORAN I UYGULANACA K MALLA R LİSTESİ :
Doğal ga z teslimleri .
o/o 1 5 VERG İ ORAN I UYGULANACA K MALLA R LİSTESİ :
Havyar, havya r benzerleri , kolonya, losyon, parfüm, dudak ve yanak rujları , deodorant , ha m tilk i postu , ha m tavşa n postu , ha m sansa r
postu, ha m karaku l astraga n postu , ham vizon postu . Dabaklanmış ve ya aprelenmi ş tavşa n postlar ı v e kürkleri , sinca p postlar ı v e kürkleri ,
tilki postlar ı ve kürkleri , karakul, astragan postla n ve kürkleri, vizon post ları v e kürkleri , G.G.T.C.ni n 43.02.10 , 20.30,40,5 0 G.T.Î . pozisyonun da sayılan hayvanla r dışınd a kala n diğer hayvanlan n dabaklanmı ş vey a
aprelenmiş pos t ve kürkleri , Dabaklanmış vey a aprelenmiş pos t ve kürk lerin dikilmemiş kırpınt ı ve döküntüleri , teknik işlerd e kullanıla n kür k ma mulleri, giyi m eşyas ı olara k kullanıla n kür k mamulleri , giyi m eşyas ı
teferruatı olarak kullanıla n kür k mamulleri , teknik işle r v e giyi m eşyas ı
dışında kullanıla n diğe r kür k mamulleri , taklit kürkle r v e mamulleri , sofra ve mutfak işler i için , el imali sad e olan krista l cam eşya, sofra ve mut fak işler i için , e l imal i işlenmi ş vey a dekorlanmı ş ola n krista l ca m eşya ,
sofra v e mutfa k işler i için , makin a imal i sad e ola n krista l eşya , sofr a
ve mutfa k işler i için , makin a imal i işlenmi ş vey a dekorlanmı ş ola n kris tal ca m eşya , sofr a v e mutfa k İşler i için , ısıy a dayanıkl ı camda n (gen leşme katsayıs ı düşü k ola n krista l eşya , sofr a v e mutfa k işler i için ,
kristalden e l ve makin a imal i diğe r eşya , tuvalet, yazıhane , e v tezyinat ı
ve benzer i işle m içinkristalde n ola n eşya , krista l avizelere , İşlenmemi ş
kültür incis i (faka t mıhlanmamı ş vey a takılmamış ) (herhang i bi r ayırı m
yapılmadan sadec e kolaylıkl a naklin i temin içi n İpliğ e dizilmiş olsu n veya olmasın) , işlenmi ş kültü r incisi , işlenmemi ş tab i inci , işlenmi ş tab i
inci (faka t mılanmamı ş vey a takılmamış), (herhang i bi r ayırı m yapılma dan sadec e kolaylıkl a naklin i temin içi n İpliğ e dizilmi ş olsu n vey a olma sın), sanayi i dışınd a kullanıla n İşlenmemi ş elmasla r (pırlant a dahil) ,
sanayii dışınd a kullanıla n kesilmiş , yanlmış vey a yürüzlerl giderilmi ş el maslar, sanayi i dışınd a kullanıla n safi r sanayi i dışınd a kullanıla n yaku t
(rubl), sanayii dışında kullanılan diğe r kıymetl i taşlar (elmas , safir , zümrüt, yakut gib i dışındakiler ) sanayi i dışınd a kullanıla n elmasla r (pırlant a
dahil) zümrüt , diğe r kıymetl i taşlar . Sanay i dışınd a kullanıla n senteti k
veya terkip yoluyl a elde edilen taşlar, sanay i dışınd a kullanıla n senteti k
veya kıymetl i taşlan n tozları , incide n mamu l kolyeler , bilezikle r v e di ğer eşya , sadece ip e dizilmiş olanla r (birleştiric i veya diğer tertibatl a teçhiz edilmemiş), (fermuarsız vey a diğer aksesuarsız), İncide n mamu l diğe r
eşya, kıymetl i taşlarda n kolyele r bilezikle r v e diğe r eşya , İp e dizilmi ş
veya dizilmemiş (birleştiric i ve diğer tertibatla teçhiz edilmiş) , (fermuar lı veya diğe r aksesuarl ı senteti k vey a terki p yoluyl a eld e edile n taşlar dan mamu l kolyeler , bilezikle r v e diğe r eşy a (İpe dizilmiş v e dizilmemi ş
ve dizilmemiş , birleştiric i \'ey a diğe r tertibatl a teçhi z edilmi ş vey a edil memiş), (fermuarlı ve fermuarsız vey a diğer aksesuarl ı olanlar v e olmayanlar) 10 0 kg . veya dah a a z ağırlıkl ı ola n klim a cihazları , (tek bi r göv de halind e birleşmi ş olarak , motorl u bi r vantilatö r İl e ne m v e sıcaklı ğı değiştiric i tertiba t ihtiv a edenler) , evlerd e kullanıla n v e elektrikl i
çalışan buzdolapları , dipfrizler (deri n dondurucular , s u ısıtıcıla n v e şof benler (elektrikl i olmayanlar) , çamaşı r kurutm a makinalar ı (elektrikl e
işleyenler), bi r defad a kurutacağ ı çamaşırını n kur u ağırlığ ı 6 kg. ı
geçemeyecek kapasited e olanlar , evlerd e kullanıla n elektrikl i bulaşı k
yıkama cihazlar ı (kurutm a tertibat ı olsun , olmasın) , evlerd e kullanıla n
elektrikli tam otomati k çamaşı r makineler i (bi r defada yıkayacağı çamaşırın kur u olarak ağırlığ ı 6 kg. geçmeyecek kapasited e olanlar) , evlerd e
kullanılan elektrikl i çamaşı r kurutm a makinalar ı (santrifüjle r hariç) , ev lerde kullanıla n elektriksi z çamaşı r makinaları , elektriksi z çamaşı r ku rutma makinaları , ev işlerind e kullanılmay a mahsu s elektri k süpürgesi ,
mikser, meyv a v e sebz e sıkacağı , öğütücüler, diğe r elektromekani k ci hazlar (moto r takılmış) elektrikl i s u ısıtıcıları , elektrikli şofbenler, e v işlerinde kullanıla n elektrotermi k elektri k fınnlan , diğe r elektrotermi k
cihazlar, alıc ı ve verici rady o ve televizyon cihazlar ı (ses kaydına ve kay dedilen sesi n tekrar okumay a mahsu s cihazlarl a mücehhe z olanla r da hil v e televizyo n kameraları , rady o il e seyrüsefer i idarey e mahsu s
cihazlar, rada r cihazlar ı v e rady o vasıtasıyl a uza k mesafeler e kontro l
cihazları, bine k otomobiller i (içte n yanmal ı veya patlamal ı motorl u olan lar), alıc ı ve veric i radyotelefo n v e radyotelgra f cihazlan , bunları n dışındaki diğe r motorl u olanlar , açı k deniz içi n 1 8 gros tonilatoya kada r ola n
tenezzüh ve spor gemiler i (18 gros tonilato hariç) , açık deniz içi n 18-30 0
gros tonilatoya kada r ola n tenezzüh v e spor gemiler i (30 0 gros tonilat o
hariç), açı k deni z içi n 300-100 0 gro s tonilatoya kada r ola n tenezzüh v e
spor gemiler i (100 0 gro s tonilat o hariç) , ağırlı k 10 0 kg.de n fazl a ola n
tenezzüh v e spo r gemileri , pikaplar , teypler , ser i halind e se s çoğaltıl masına mahsu s ola n vey a kaydedile n ses i okuya n diğe r cihazlar , he r
nevi vide o tey p (televizyond a manyeti k v e diğe r usull e görünt ü v e se s
kaydına ve bunları n okunmasın a mahsu s cihazlar) . Televizyonda man yetik v e diğe r usuld e görünt ü v e se s kaydın a v e bunları n okunmasın a
mahsus diğe r cihazlar , kaydedilme k üzer e hazırlanmı ş faka t kayı t ya pılmamış vide o bantları , kayı t yapılmı ş ola n vide o plaklar , kayı t yapıl mış vide o ban t (kasetl i olsu n olmasın) .
230. SORU : Fatura ve benzeri vesikalarda gösterilmeyen ıskon­
tolar matrahından tenzil edilebilir mi?
CEVÂP: Fatur a ve benzer i vesikalard a gösterilmeye n Iskontola rın KD V matrahında n tenzil i mümkü n değildir .
231. SORU : Şirket arsası üzerine müteahhit tarahndan inşa edi­
len bina bedeline müteahhit tarahndan kesilecek faturada gösteri­
len Katma Değer Vergisi mahsup edilecek midir?
CEVAP: Şirke t arsas ı üzerin e müteahhit e inş a ettirile n bin a il e
ilgili olara k ödene n verg i Katm a Değe r Vergis i Kanun u gereğinc e ü ç
yılda v e ü ç eşi t miktard a indiri m konus u yapılacaktır .
232. SORU : İhracat ile ilgili olup, ihracahn yapılması için sarh
gereken giderler dolayısıyla .ödenen KDV iade edilecek midir?
CEVAP: Gene l giderle r dolayısıyl a yüklenile n vergileri n indiri m
imkanına sahi p olmaya n kısm ı KD V Kanun u gereğinc e iad e edilecek tir.
233. SORU : Kimler Katma Değer Vergisi yönünden üçerayldi ver­
gilendirmeye tabi olacaklardır?
CEVAP: Gerçe k usuld e Katm a Değer Vergisi'n e tabi olanlardan,
sadece şehirleraras ı yük taşımacılığ ı yapan v e işletm e hesab ı esasın a
göre defter tutan mükellefle r ü ç aylık beyan döneminden yararlanacak lardır.
234s SORU : Ortaklan aynı olan bir KoU.Şti. ile bir adi ortaklık
KDV beyannamelerini birleştirerek verebilirler mi?
CEVAP: Ad i ortaklı k v e Koll.Şti . bağımsı z işletm e birimler i ola rak ay n vergi mükellefiyetin e sahi p olduklanndan , KD V beyannamele rinin ad i ortaklı k v e Koll.Şti . adın a ay n ay n düzenlenmes i gerekir .
235. SORU : Bir Brmanm yurt dışındaki bir müşterisine yapmış
olduğu hizmet teslimine ait dövizin geç gelmesi nedeni ile elde et­
tiği kur farkına yapılacak vergilendirme işlemi nasıl olacaktır?
CEVAP: Bedeli n dövi z il e hesaplanmas ı halind e dövi z vergiy i
doğuran olayı n meydan a geldiğ i andak i car i ku r üzerinde n Tür k Para sına çevrilecek ve üzerinde n Katm a Değer Vergisi hesaplanacaktır. Hiz met bedelinin yurt dışından geç gelmesi veya bankada beklemesi neden i
ile meydan a gele n ku r farkını n is e vergiy e tab i tutulmas ı mümkü n de ğildir.
236. SORU : Yatmm Malı İmalatçısı Yeterlilik Belgesine istinaden
ithal edilen mallarla ilgili olarak teminat çözülmesi için vergi dai­
resince gümrük idaresine yazı verilecek midir?
CEVAP: "Yatırı m Mal ı İmalatçısı Yeterlilik Belgesinin " teşvik bel gesi niteliğind e olmamas ı nedeniyl e Katm a Değe r Vergis i Kanununu n
46/6 madd e hükm ü uygulamasında n yararlanılmas ı mümkü n değildir .
237. SORU : Katma Değer Vergisi iade miktannm mahsup edilen
miktardan fazla olması halinde arta kalan miktar emanet hesaba alı­
nabilir mi?
CEVAP: Mahsu p tale p edile n tutar , ha k sahibini n kendisini n ve ya lehin e nnahsup yapılanın vergi borcundan fazla olduğu takdirde, fazl a
olan b u mikta r nakte n iad e edilebileceğ i gibi , nakte n iades i tale p edil meyen mikta r Ad i Emanetle r Hesabın a alaca k kaydedilebili r v e mükel lefin kendisini n veya mal ve hizme t satın aldığ ı mükelleflerin takip ede n
dönemlerde doğaca k verg i borçlann a aşağıdak i şartlarl a mahsu p edi lebilecektir.
Mükellefin ihraca t dolayisiyl e Katm a Değe r Vergis i iad e alacak larının kendi vergi borçlann a mahsup edilmesinden sonr a arla kala n mik tann mahsub u tale p edildiğinde ;
a) Mahsup sonras ı kala n mitan n 6 milyo n liray ı aşmaması halin de temina t v e incelem e rapor u aranmaksızın ,
b) Mahsup sonras ı kala n miktan n 6 milyon liray ı aşması halind e
ise aşan kısı m içi n teminat gösterilmes i koşuluyl a mahsu p edilebili r ve ya emane t hesaplar a alınabilir .
238. SORU : Biri Bitlis ilinde diğeri İstanbul ilinde olmak üzere
iki işyeri bulunduğu Gelir Vergisi yönünden Bitlis mükelleH oldu­
ğundan İstanbul ilindeki işyerine ait Katma Değer Vergisi beyan­
namesi Bitlis Vergi DairesVne değilde İstanbul ili Vergi Dairesine
verilebilecek midir?
CEVAP: Katm a Değer Vergis i Beyannamelerini n Geli r Vergisi yönünden bağl ı bulunula n Bitli s Verg i Dairesi'n e verilmes i gerekir .
239. SORU : Bir Anonim Şirket tüzel kişiliğini devam eüiriyor fa­
kat herhangi bir ticari faaliyette bulunmuyor. Katma Değer Vergisi
Beyannamesi verecek mi?
CEVAP: 3065 sayılı Katma Değe r Vergisi Kanunu'nu n 40/ 3 mad desinde herhang i bi r vergilendirme dönemind e vergiy e tabi işlemler i bulunmayan mükelleflerd e beyannam e verme k mecburiyetindedirler .
240. SORU : İmalatçı firma olarak ihraç kaydı ile mal satılmış olup^
KDV Kanununun 11/1-c mad. gereğince vergi tahsil edilmemiştir.
İhracatçı firma dövizi yurt içine getirmemiştir. Tecil edilen borç ne
zaman ve nasıl silinecektir?
CEVAP: İade , mahsup v e terkin içi n arana n diğe r belgelerl e bir likte Dövi z Alım Bordrosu'nd a ibraz ı şartıyla iade , mahsu p v e terkin iş lemi yapılabilmektedir .
Başka bi r ifad e il e D.A.B . ibra z edilmede n iade , mahsu p v e ter kin taleplerinde n herhang i birisini n yerin e getirilmes i mevcu t düzenle melere gör e mümkü n değildir .
241. SORU : Sanayi ürünleri imal v e ihracatını yapan hir ticari iş­
letmenin avukata, gümrük komisyoncusuna, muhasebeciye ödedi­
ği ücret ve komisyon nedeniyle veya kanunen kabul edilen genel
giderler nedeniyle yüklendiği KDV'lerinin iadesini talep etmesi
mümkün müdür?
CEVAP: KD V Kanunun a gör e ihracat a ai t işlemlerl e ilgil i fatu ra ve benzer i vesikalard a gösterile n KD V mükellefi n vergiy e tabi işlem leri üzerinde n hesaplanaca k KDV'de n indirilecek , indirilemeye n KD V
ise iad e edilecektir .
Faaliyetin bizatih i ihraca t olmas ı halind e b u faaliye t neden i il e
genel giderle r içi n yüklenile n vergile r dahil , tüm vergileri n prensi p ola rak iad e edilmes i gerekir .
Ancak bi r vergilendirm e dönemind e iad e edilece k verg i miktar ı
o dönemd e gerçekleştirile n ihraca t bedelini n % 12'sinde n fazl a olamaz .
Bu ora n 1 Kası m 1988'de n itibare n % 10'dur .
242. SORU : 1.1.1988 tarihinden itibaren istenen Sanayi Sicil Bel­
gesi daha sonraki bir tarihte alınmıştır. Arada geçen zaman içinde­
ki iade talepleri uygun görülecek midir? 1.1.1988 tarihinden önceki
dönemler için Sanayi Sicil Belgesi ve kapasite raporu aranacak mı­
dır?
CEVAP: İmalatçılard a Sanay i Sici l Belges i 1.1.198 8 tarihinde n
itibaren aranmaktadır . \
Sanayi Sici l Belges i içi n Sanay i v e Ticare t Bakanlığı'rf a yapıla n
müracata oluml u ceva p verilmesihalind e o tarihte n itibare n geçerlidir .
Sanayi Sici l belges i verileceğ i görüşünü n (oluml u görüşün ) verildiğ i ta rihten önceki dönemlerde sadec e Sanay i Sicil Belgesi'ni n dışındak i şart lara sahi p olunu p olunmadığ ı aranır . Şartla r mevcu t is e işle m yapılır .
Bu tespi t verg i dairesini n incelemesiyl e ortay a çıkar .
1.1.1988 tarihinde n öncek i dönemlerl e ilgil i olara k kapasit e ra poru v e Sanay i Sici l Belgesi'ni n aranmamas ı yönünd e verg i daireleri ne talima t verilmiştir .
1.1.1988 tarihinden öncek i dönemler içi n imalatçı tanımı 23 no.l u
KDV Gene l Tebliğindek i esasla r çerçevesind e değerlendirilecektir .
243. SORU : İmalatımızın hir kısmım ihracatçı dış ticaret serma­
ye şirketi vasıtasıyla ihraç ediyoruz. KDV iadesi bakmandan
2.000.000.-TL.'lık sınıra mı yoksa G.OOO.OOO.-TL.'lık sınıra m ı gbrmemiz gerekiyor?
CEVAP: İhracatç ı dış ticaret sermaye şirketine ihra ç kaydıyl a yapmış olduğunuz teslimlerde n dblay ı 6.000.000.-lirayı aşmaya n iadele r teminat mektub u ve incelem e rapor u aranmaksızın, 6.000.000.-lirayı aşa n
iadelerde aşa n kısı m içi n temina t mektub u verilme k şartıyl a iades i ya pılır. İhra ç kaydıyl e dı ş ticare t sermay e şirketin e yapıla n satı ş neden i
ile e.OOO.OOO.-liralı k limi t uygulanır .
244. SORU : İmalatçı Rrmanm, Sanayi Sicil BelgesVnde yer alma­
yan mallan fason yaptırtıp Dış Ticaret Sermaye Şirketine yapacağı
ihraç kaydıyla teslimlerinde tecil-terkin'den yararlanması mümkün
mü?
CEVAP: KD V Gene l Tebliğind e belirtile n Usu l ve Esasla r çerçe vesinde; imalatç ı olmaya n mükellefleri n ihraca t kaydıyl a "Dı ş Ticare t
Sermaye" şirketlerin e yapıla n teslimlerd e imalatçılar a getirile n tecil terkin uygulamasında n yararlandınimas ı mümkü n bulunmaktadır .
245. SORU : İrsaliye tarihi ile fatura tarihi arasında 10 günlük bir
kanuni süre var. Ay sonuna isabet eden irsaliyeye: konu mabn fatura­
sı takip eden ayda kesiliyor. KDV ne zaman ödenecektir?
CEVAP: KD V Kanunu , vergiy i doğura n olayı n meydan a gelme sini vergiy e kon u malı n teslimin e bağlamıştır . O sebeple , malı n tesli m
edildiği ay Katma Değe r Vergisi beyannamesiyl e arasınd a ödenmesi gerekmektedir.
246. SORU : İhraç kaydı ile mal teslim eden imalatçılann yüklen­
dikleri KDVler dönem beyannamesinde nasıl gösterilecektir?
CEVAP: İhra ç kaydıyl a yapılan teslimler KD V beyannameleri üze rine tahakku k ettirilecektir . Girdilerdek i KDV'lerini n iades i tale p edile cektir. Teci l edilebili r vergide n teci l edilece k (ödenmes i gereken ) verg i
düşüldükten sonr a kala n kısmı , ihraca t teslimler i dolayısıyl a yüklenile n
vergiden fazl a is e aradak i far k sonr a k i dönem e devrede n KD V olara k
61 no.l u sütun a yazılacaktır .
247. SORU : İhracat KDV iadesinde Sanayi Sicil Belgesi Mart aymda çıkan Tebliğle istenmektedir. Buna istinaden Ocak ve Şubat aylanna ait KDV iade alacağı nasıl alınacaktır?
C E V A P : Sanay i Sici l Belgesi'ni n 1.1.198 8 tarihinde n itibare n ib razı gerekmektedir .
Ancak başvurunu n ge ç yapılmas ı vey a diğe r nedenlerl e belg e
geç alınmışs a sanayi sicil belgesinin tarihinden öncek i dönemlerle ilgil i
durum Verg i Dairesi'nc e tespi t edili r v e sonunc a gör e işle m yapılır .
248. SORU : İmalatçı-ihracatçı firmalar mahsup taleplerinde, mal
alış faturalarının fotokopilerini vergi dairelerine vermek zorunda­
lar mı ? Sadece mal alış listelerini vermek yeterli değil mi? Mahsup
talepleri için ne gibi bilgi ve belgeler vergi dairelerine verilmeli?
C E V A P : İmalatçı-ihracatç ı firmala r mahsu p taleplerine ;
a) Gümrük Çıkı ş Beyannamesini n asl ı veya noterc e onayl ı örne ği.
b) Verg i iades i tale p edile n ihracatl a ilgil i dövi z alı m belgesini n
aslı. (Merke z Bankasınc a aslını n alıkonulmas ı halind e Dövi z Alı m Bel gesini düzenleyen bankac a çıkartılan fotokopisi üzerin e ''Katm a Değe r
Vergisi iadelerind e kullanılma k üzere , Bankamızd a buluna n örneğinde n
çıkanlan fotokopisi kontro l edilmi ş ve aslının aynı olduğu görülere k onay lanmış şerh i il e Dövi z Alım Belges i düzenleye n bankanı n ik i yetkilisini n
imzasını taşıya n örneği. )
c) Sadec e imalatçı-ihracatçıla r bizza t ürettikler i mallar ı ihra ç et meleri halind e satı ş faturalarını n fotokopis i ibra z edilecektir .
249. SORU : İmalatçı-ihracatçı bir firma mamul olarak satın aldı­
ğı emtiayı ihraç etmesi halinde, iade veya tecil-terkin talebinde bu­
lunabilir mi?
C E V A P : Mamu l olarak satı n alınıp ihra ç edile n mallarl a ilgili ödenen KDV'ni n iad e ve mahsub u mümkündür . Teci l v e terkin müessese sinden yararlanılmas ı mümkü n değildir. '
250. SORU : İmalatçı firmalar, kur farklarını vergi iadesi ile KDV
beyannamelerinde nötr hale getirebilirler mi? Aynı zamanda iade
ve mahsup konusu yapabilir mi?
C E V A P : Ku r farkı ve vergi iades i il e ilgili olarak düzenlene n fatu ralarda gösterile n vergi , faturanın ai t olduğ u dönem e ilişki n beyanna mede gösterilecek indiri m konus u yapılıp sıfırlanacaktır. İad e ve mahsu p
konusu yapılamaz .
251. SORU : Faaliyetin olmadığı dönemlerde de KDV beyannamesi
verilecek mi?
CEVAP: Herhang i bi r vergilendirm e dönemind e vergiy e tab i iş lemleri bulunmaya n mükelleflerd e beyannam e verme k mecburiyetinde dirler.
252. SORU : Yurt dışına gönderilen numuneler KDV'ne tabi mi­
dir?
CEVAP: Vergiy e tab i mallan n he r n e suretl e olurs a olsu n vergi ye tabi işlemle r dışındak i amaçlarl a işletmede n çekilmes i Katm a Değe r
Vergisi'ne tabidir .
253. SORU : İhracatçı firma mal aldığı firmalara yansıttığı kur fark­
ları nedeniyle iade talep edebilir mi?
CEVAP: İhracatç ı firm a ku r fark ı nedeniyl e ödediğ i KD V içi n ia de tale p edebilecektir .
254. SORU : 1986 veya önceki yıla ait KDV iade alacağının 1987
ve 1988 Gelir Vergisi stopajlarına mahsubu sağlanabilir mi?
CEVAP: İhracatçıla r vey a ihracatçılar a ihra ç kayd ı il e ma l sata n
imalatçıların KD V iad e alacakla n içi n vergi borçlann a mahsu p tale p et meleri mümkündür .
Mahsup tale p dilekçeler i ekind e G.Ç.B . asl ı veya noterc e onayl ı
örneği, D.A.B . satı ş faturalannın örneğini n verilmes i halinde , vadesi gel memiş verg i borcun a mahsu p talepler i yerin e getirilmektedir .
255. SORU : İmalatçı ve ihracatçı firma Nisan 1988 döneminde
yapmış olduğu ihracatlardan bir tanesinin G.Ç.B.si 30.4.1988 tari­
hinde düzenlenmiş aynı gün intacı gerçekleşmiş 1.5.1988 tarihin­
de ise mal çıkış kapısından yurdu terketmiştir. Bu durumda adı
geçen ihracat hangi ay KDV beyannamesinde mütalaa edilecektir?
CEVAP: Katm a Değe r Vergis i uygulamasınd a ihraca t İşlemini n
gerçekleştiği tarihin , malı n gümrü k hattında n geçtiğ i sırad a çıkı ş güm rüğünde belirlene n gümrü k çıkı ş beyannamesini n ilgil i bölümünd e be lirtilen "gümrü k hattın ı çıkış beyannamesini n ilgil i bölümünd e belirtile n
"gümrük hattın ı çıkı ş tarihi " olacağ ı hükm e bağlanmıştır .
Buna göre , ihracatı n gerçekleştiğ i tarihi n belirlenmesind e güm rük çıkı ş beyannamesini n ark a yüzünd e ye r ala n "gümrü k hattın ı çıkı ş
tarihi"nln esa s alınmas ı gerekmektedir .
256. SORU : Türkiye'de yerleşik A . Grması F.Almanya'da yerle­
şik B. firmasının Türkiye mümessilliğini yapmakta ve B. firmasının
Türkiye'de yaptığı satışlara aracılık etmekte hiçbir suretle fatura
kesmemektedir. Sadece mümessillik komisyonu almaktadır. A . fir­
masının aldığı bu komisyon KDV'ye tabi midir?
CEVAP: İhraca t teslimleri v e bu teslimlere ilişki n hizmetle r il e yurt
dışındaki müşterile r içi n yapıla n hizmetle r Katm a Değe r Vergisi'nde n
istisnadır.
Öte yanda n hizme t ihracatınd a Katm a Değe r Vergisi istisnas ı uy gulanabilmesi içi n aşağıdaki dör t şartın birde n gerçekleşmi ş olmas ı zorunludur.
1) Hizme t Türkiye'd e yur t dışındak i bi r müşter i içi n yapılmı ş ol malıdır.
2) Fatura veya benzer i niteliktek i belg e yurt dışındaki müşter i adı na düzenlenmelidir .
3) Hizme t bedeli , dövi z olara k Türkiye'y e getirilmelidir .
4) Hizmette n yur t dışınd a yararlanılmalıdır .
Hizmetten yur t dışınd a yararlanılmı ş olmas ı için , yur t dışındak i
müşteri içi n verilen hizmeti n b u müşterilerin , Türkiye'deki faaliyetler i il e
ilgisinin olmamas ı gerekmektedir .
Buna göre , yur t dışındak i bi r firmanı n Türkiye'd e yaptığ ı satışla rına aracılık yapılmas ı hizmetinde n Türkiye'd e yararlanıldığından , b u hiz met dolayısıyl a alına n komisyonu n Katm a Değe r Vergisi'n e tab i olmas ı
gerekmektedir.
257. SORU : Sadece ihracat yapan v e beyannamesinde ödenecek
KDV'si çıkmayan mükellefler ithalde ertelenen KDV'siyle ilgili te­
minatlarını nasıl çözeceklerdir?
CEVAP: Devle t Planlam a Teşkilat ı Müsteşarlığ ı tarafında n veri len teşvi k belgelerind e gösterile n yatın m mallarını n ithalind e ertelene n
Katma Değe r Vergis i içi n verile n teminatı n çözüm ü şöyl e olacaktır .
Teşvik belgel i yatın m mallannı n ithal i sırasınd a ertelene n vergi ler dolayısıyl a gümrü k idarelerinc e alına n teminatlann çözüm ü içi n ası l
şart, ithc 'atın gerçekleştiğ i tarihte n sonr a ödene n vergile r toplamının ,
ertelenen vergile r toplamın a ulaşmasıdır .
Öte yandan , faaliyetlerini n tamam ı ihraca t teslimlerind e oluşa n
mükelleflerin ödenece k Katm a Değe r Vergisi'ni n doğmas ı mümkü n ol madığından b u mükelleflerin teminatlarını çözümüne ilişki n hesaplama nın aşağıdak i şekild e yapılmas ı gerekmektedir .
İlgili döne m beyannamelerinde , ihraca t teslim i bedellerini n %
12'sinden (1.11.1988 tarihinden sonrak i dönemlerde b u oran % 1 0 olarak dikkat e alınacaktır) . (Farkl ı oranlard a Katm a Değe r Vergisi'n e tab i
işlemlerin sö z konus u olmas ı halind e b u oranla r ay n ay n dikkat e alın mak suretiyle ) ayn ı beyannam e d e vars a iades i gerekenKatm a Değe r
Vergisi tutannı n düşülmes i sonund a kala n miktan n toplamını n ertele nen vergile r tutann a ulaşmas ı halind e temina t çözülecektir .
258. SORU : İadesine hak kazanılan KDV'nin mükellefin veya mal
ve hizmet satın alınan kişilerin vergi borçlanna mahsup edilmesin­
den sonra kalan kısmın G.OOO.OOO.-TL.'nın altında olması halinde
yapılacak işlem nedir?
CEVAP: İhracatçıla r içi n incelem e rapor u ve teminat aranmaksı zın iad e edilece k mikta r 6.000.000.-TL.'y a yükseltilmiştir .
Mükellefin kend i verg i borcun a mahsub u yapıldıkta n sonr a ar tan mikta r 6.000.000.-TL.'y ı aşmıyo r ise ; temina t v e incelem e rapor u
aranılmadan iad e yapılacaktır . Eğe r mahsu p işlem i mükellefi n ma l v e
hizmet satı n aldığ ı firmanı n borcun a mahsu p istenmi ş is e mahsupta n
sonra kala n mikta r 6.000.000.-TL.'y ı aşmas a bil e incelem e rapor u ol madan iad e yapılmaz .
259. SORU : KDV iadesinde talep edilen evraklar nelerdir? Bu ev­
raklardan biri olan alış faturasının müstahsil makbuzları olması ha­
linde iade talep edilebilir mi?
CEVAP: İhracatçıla r Verg i Dairelerin e KD V iad e v e mahsu p ta lepleriyle ilgil i tebliğlerd e sayıla n belgeler i ibra z edeceklerdir .
Bunlar;
ği,
1. Gümrü k çıkı ş beyannamesinn i asl ı veya noterc e tastikl i örne -
2. D.A.B . asl ı vey a ilgil i bankac a verile n örneği ,
3. Alı ş v e satı ş faturalarını n fotokopiler i ma l müstahsilde n alın mış is e müstahsi l makbuz u ibra z edilir . Ancak , müstahsilde n ma l alış ları KDV'ne tabi olmadığından iades i talep edilen miktar ı etkilemiyecektir .
260. SORU : Ay içindeki ihracatların tamamının parası gelmiş ol­
ması şarta mı? birden çok müracat ve işlem yapılamaz mı?
CEVAP: İhracatt a vergi lades i uygulamas ı çerçevesind e yapıla n
mahsup v e iade taleplerinin yerin e getirilmesinde , dövi z alı m belgesin deki yazıl ı dövizin (yurd a gelen dövizin ) ihra ç edile n malı n bedel i kada r
olması gereklidir . Anca k Tür k Parasını n kıymetin i korum a hakkındak i
30 sayılı karar gereğinc e ihra ç edile n malı n bedelini n % 80'i n dövi z olarak gelmesi halind e tamamı getirilmiş sayılır . Dövizi n % 80'inde n a z gelmesi halind e D.A.B.'sind e yazıl ı miktar a isabe t ede n kısı m kada r
olacaktır.
261. SORU : İmalatçı firma, mal aldığı firmalar için mahsup talep
edebilmesi için onların da sanayi sicil belgesine sahip olmaları ge­
rekli midir?
CEVAP: Sö z konus u ma l ve hizme t satın alına n alt firmaların Sa nayi Sici l Belgesin e sahi p olmas ı gerekmemektedir .
262. SORU : KDV iadesi olarak alınacak kısım, Muhtasar v e Ku­
rumlar Vergisi'nden mahsup edilebilir mi?
CEVAP: İad e olara k alınaca k kısım , istenile n belgeleri n eklen mesi şartıyl a vade tarihinde n önc e doğaca k verg i borçlar ı içi n mahsu p
talep edilebilir .
263. SORU : Yurtiçinde üretilen bir malın aynısı yurt dışından it­
hal edilmektedir. Bu mallar dış ticaret sermaye şirketi aracılığıyla
ihraç edilmektedir. Bu satışın faturası nasıl kesilecek v e bu satışla
ilgili olarak KDV'si tecil-terkin uygulamasında yararlanılacak mi­
din?
CEVAP: İmalat ı yapılan mallara ai t ihracatçıy a yapıla n İhra ç kay dıyla teslimlerle ilgil i olara k tecil-terki n işlem i uygulamasında n yararla nılabilir.
İthal edilip ihracatçıy a tesli m edile n mallarl a ilgil i olarak is e tecilterkin işlem i anca k Dı ş Ticaret Sermay e Şirketini n vereceğ i taahhütna m e üzerin e yapılabilecektir .
Her ik i hald e d e tanzi m edilece k faturad a KD V ayrıc a gösterile rek, anca k tahsi l edilmemişti r şerh i konulacaktır .
264. SORU : KDV iadesi için D.A.B.lerinin bankaca onayı gerekli
midir?
CEVAP: Dövi z Alı m Bordrosunu n aslını n ibrazını n mümkü n ol madığı hallerd e D.A.B . fotokopis i ilgil i Bankac a onaylanara k v e Banka nın 2 yetkilis i tarafında n imzalanı p imz a sahiplerini n ad-soya d v e
görevlerini belirte n kaş e v e tari h kaşes i kullanılma k v e mühürlenme k
suretiyle yapılacaktır .
265. SORU : Vergi Dairelerine verilecek G.Ç.B.leri kaç nüsha ola­
rak verilecektir?
CEVAP: Gümrü k Çıkı ş Beyannamesi'ni n KD V nüshasını n verg i
dairesine ibraz ı gerekmektedir .
266. SORU : İmalatçı olarak ihraç kaydı ile mal teslim eden bir
firmanın inceleme esnasında imalatçı olmadığının anlaşılması ile
bu firmanın mağdur olmaması için ihracatçı bir firma olarak ne ya­
pılabilir?
CEVAP: İhra ç kaydıyl a satı n alınmı ş ola n mallarl a ilgil i olara k ih raç kaydıyl a ma l satan firma, imalatçı sayılmadığından Katm a Değe r Ver gisi iadesinde n ihracatç ı firm a yararlanacağında n vereceğ i düzeltm e
beyannameleriyle İad e vey a mahsu p tale p edebilecektir .
İmalatçı is e tecil edile n vergiy i gecikm e zammıyl a ödeyecek , ia de veya mahsupta n yararlanmı ş is e İade veya mahsu p edile n kısı m cezalı olara k ger i alınacaktır .
267. SORU : Mahsup taleplerinde dilekçe yeterli midir?
CEVAP: Mahsu p tale p ede n mükellefi n dilekçes i istenile n evrak ların tamamlanmasıyla işlem e konulabilmektedir . Anca k mahsu p dilek çesine,
1. Gümrü k Çıkı ş Beyannamesi ,
2. Dövi z Alı m Bordrosu ,
3. Alı ş v e satı ş faturalar ı eklenmes i şarttır . Aks i hald e mahsu p
talebi geçerl i olmayacaktır .
268. SORU : Dış Ticaret Sermaye şirketlerinin sorumluluğu ne­
dir?
CEVAP: Dı ş Ticare t Sermay e şirketlerin e ma l tesli m eçie n mü kellefler nezdind e yapılaca k verg i incelem e sonucu , bir verg i ziyanını n
tesbiti halind e ziya a uğratıla n vergide n bun a tekabü l ede n cezalarda n
ve gecikm e faizinde n mükelleflerl e birlikt e dı ş ticaret sermay e şirketle ride müteselsile n soruml u olacaklardı : (Ma l miktarı-Tutarı-il e sınırl ı olmak şartiyle) .
269. SORU ; KDV iadesinde vergi dairesinin hazırladığı verilen
emrinin Kaymakamlık tarafından imzalanması gerekiyor mu?
CEVAP: Devle t adına gider taahhüdünde bulunmay a yetkil i ola n
kişiler İt a Amirleridir. B u nejdenle ödemelerin tediyesin e dai r yazıl ı emi r
ve mezuniye t alınmas ı içi n İt a Amiri ola n Kaymakamlarc a imz a edilme si gerekir .
270. SORU : Firma ambalaj malzemesi üretmektedir. Üretilen am­
balaj malzemesi imalatçıya teslim edilmektedir. İmalatçıda içine
kendi malım koyup ihracatçı firmaya teslim etmektedir. Ambalaj üre­
ticisi firma KDV'sini mahsup veya iade talep edebilir mi?
CEVAP: Ambalajlanarak ihra ç edilen bi r mald a ihraç edilen mad de, ambala j maddes i değil , ambalajlanan malla r olacaktır . B u nedenle ,
söz konus u ihracatlard a ka p v e ambala j maddelerini n imalatçıla r tara fından d a olsa ihracatçılar a teslimind e teci l terki n uygulamasında n ya rarlanması sö z konus u değildir .
Bu nedenle , üretile n ambala j malzenjelerini n ihra ç edile n malı n
imalatçısına teslim i sırasınd a Katm a Değe r Vergis i tahsi l etmeni z ge rekmektedir. Dolayısıyl a ambalaj üreticisin e herhang i bi r iad e yapılma sı mümkü n bulunmamaktadır .
271. SORU : Stokta bulunan malların ihraç edilmesi halinde iade
talep edilebilir mi?
CEVAP: İstisn a edilmi ş işlemlerl e ilgil i ödene n KDV'lerini n indi rilmesi, indirilmeye n kısmı n is e iadesini n gerektiğ i belirtilmiştir .
Bu durumd a stokt a buluna n mallar a ai t KD V indirilmişs e dah a
sonra yapılan ihra ç kaydıyl a ilgil i teslimler nedeniyl e iad e talep edilme si mümkü n değildir .
İndirim imkan ı olmamı ş v e sonrak i dönem e devrede n KD V ola rak dah a öncek i beyannamelerd e gösterilmi ş is e o takdird e devrede n
KDV'sinin o dönem teslimine isabe t eden kısı m mükellefç e tesbi t edile rek iad e tale p edilecektir .
272. SORU : İhraç edilen mallann geri gelmesi halinde ihracatçı
firma ne şekilde işlem yapacaktır?
CEVAP: İhraca t istisnasında n faydalanılara k ihra ç edile n anca k
geri gele n eşyanı n ithala t istisnasında n faydalanabilmes i için , b u eşy a
ile ilgil i olara k ihraca t istisnas ı nedeniyl e faydalanıla n miktarı n gümrü k
idaresine ödenmesi veya bu mikta r kada r temina t gösterilmes i şart ı mevcuttur.
Buna göre, geri gelen eşyayl a ilgil i olarak ihracatçını n ihraca t is tisnası nedeniyl e faydalandığ ı mikta r verg i dairesinc e tespi t edilere k ilgili gümrük idaresin e bildirilecek, ihracatç ı da söz konusu mikta n gümrü k
idar3sine ödemek vey a teminat gösterme k şartıyl a ithalat istisnasında n
faydalanabilecektir.
Öte yandan, ihracatçı firma tarafından gümrü k idaresin e ödene n
miktarlar ilgil i döne m beyannamesind e indiri m konus u yapılacaktır .
Aynca Vergi Dairelerinc e ihraca t istisnasında n faydalanıla n mik tarlarını tespitind e aşağıdak i şekild e hareke t edilecektir .
1- Dairec e yapıla n incelem e sonunda , mükellefi n ger i gele n mal larla ilgili olarak yüklendiği vergiy i tamamen indiri m konus u yaptığı tespit edilirse, b u mallarl a ilgil i olarak ihraca t istisnasında n yararlanıla n bi r
miktan bulunmadığ ı ilgil i gümrü k idaresin e bildirilecektir .
Bu yazıy ı alan Gümrü k İdares i ger i gele n eşy a il e ilgil i olara k it halat istisnas ı kapsamınd a işle m yapacaktır .
2- Ger i gele n mallan n bünyesin e gire n vergile r içi n ihracatçını n
bu vergileri indiremeyi p nakde n vey a diğer verg i borçların a mahsube n
iade olarak aldığının belirlenmesi halind e ise bu iadeden; geri gelen mal lara isabe t ede n kısı m kada r ihraca t istisnasında n faydala n ildiğim be lirtilecektir.
3- İhra ç edili p ger i gele n malla r il e ilgil i vergi , ihracatç ı tarafın dan imalatçıy a ödenmeyip , teci l v e terki n edilmişs e ihraca t istisnasın dan faydalanılan miktar , imalatçı satış bedeline gör e hesaplanıp ihracatç ı
tarafından ödenmeye n tuta r olacaktır .
273. SORU : Döviz Alım BelgesVnin tutan ihraç bedelleri yüzde
kaç olmalıdır?
CEVAP: Kambiyo mevzuatın a göre ihra ç edilen ma l bedelini n %
80'inin yurda getirilmesi halind e KD V iadesi % 10 0 olarak yapılabilmek tedir.
KDV beya n dönem i il e sınırl ı olmayı p dövizi n yurd a getirilmes i
kambiyo mevzuatındak i süreyl e sınırlıdır .
274. SORU : İmalatçı ihracatçı firmaya ihraç kaydıyla sattığı mal­
lardan KDV tahsil etmemektedir. KDV'sini iade alabilir mi?
CEVAP: İhra ç edilme k şartıyl a imalatçıla r tarafında n kendilerin e
teslim edile n mallar a ai t Katm a Değe r Vergisi'ni n ihracatçıla r tarafın dan ödenmeyeceğ i mükelleflerc e tahsi l edilmeyen , anca k ilgil i döne m
beyan edilecek ola n b u verginin, vergi dairelerince tar h ve tahakkuk et tirilerek teci l olunacağ ı v e sö z konus u malların , ihracatçıy a tesli m tari hini taki p ede n a y başında n itibare n 3 a y içind e ihra ç edilmes i halind e
de teci l edile n vergini n terki n olunacağ ı hükm e bağlanmıştır .
Öte yandan, tecil edilebilir vergini n (ihracatçıy a yapılan teslimle r
dolayısıyla kesile n faturad a gösterile n anca k tahsi l edilmeye n Katm a
Değer Vergisi ) teci l edile n Katm a Değe r Vergisi'nde n fazl a olmas ı du rumunda aradak i farkın , ihraç kaydıyl a yapılan teslim dolayısıyl a yükle nilip indiri m konus u yapılamaya n miktarl a sınırl ı olma k koşuluyl a iad e
konusu yapılmas ı mümkü n bulunmaktadır .
275. SORU : İhraç kaydıyla mal teslim eden yurt içi satışları olan
ürmalann satışlarına isabet eden KDV'sini v e genel giderlere öde­
nen KDV'sini nasıl ayınp iade talep edeceklerdir?
CEVAP: İstisn a edilmi ş işlemlerl e ilgil i olara k indiriml e giderile meyen KD V Maliy e v e Gümrü k Bakanlığınc a tesbi t edilece k esaslar a
göre b u işlemler i yapanlar a iad e edileceğ i belirtilmiştir .
Bu belirlemey e göre , ihra ç edile n malı n bünyesin e gire n girdile r
dolayısıyla yüklenile n vergini n indirilmeye n kısmı n iades i esas ı getiril miştir. B u yükü n hesaplanmas ı ise ;
213 Sayıl ı V.U.K.nu n 197'nc i maddes i birinc i sjnı f tüccarlarda n
devamlı şekild e imalatl a uğraşanlan n imala t defter i tutacakları , mamu l
madde vücud a getirme k içi n imalat a sokulan :
—Her nev i iptida i v e hammaddeleri ,
—Yardımcı maddelerin ,
—Vücuda getirile n mamu l maddeleri n kaydedileceğin i hükm e
bağlamıştır.
Diğer tarafta n ayn ı yasanı n 275'nc i maddes i ima l edile n emtia nın maliye t bedel i il e değerlendirileceğin i hükm e bağlamıştır .
Bu defteri n iy i bi r muhaseb e sistem i il e tutulmas ı halind e ihra ç
edilen malı n imalind e yüklenile n verg i kolaylıkl a tespi t edilecektir .
Genel giderle r içi n yüklenilen KD V oranlamak suretiyl e tespit edi lebilir.
276. SORU : Bir yabancı şirliet Tûrliiye'de liağıt üzerine fason iş
yaptırıyor. Harcamalar için bütün paralar dışarıdan geliyor. Bu iş­
ten vergi iadesi alabilir miyiz?
CEVAP: Yabanc ı şirke t kağıd ı gönderiyo r v e işçili k Türkiye'd e
yapılıyor v e o şekilde tekra r yur t dışın a gönderiliyorsa, Türkiye'dek i fir ma hizme t ihrac ı ettiğinde n ihraca t istisnasında n yararlanacaktır .
277. SORU : KDV iadesinde çek vekile verilebilir mi?
CEVAP: Verg i iades i olara k ödenece k mebla ğ ası l mükelle f ola na (gerçe k vey a tüze l kişilere ) ödenir . Ödem e mükellef e bizza t yapılı yor is e çek' e mükellefi n ad ı yazılır .
Vekilin noterde n tasdikli vekaletnameye hai z olması ve ibraz ı halinde, verg i dairesinc e çe k vekil e verilebilir .
278. SORU : İhracatçı firma KDV iade taleplerinde gayrimenkulu
teminat olarak gösterilebilir mi?
CEVAP: Katm a Değe r Vergis i iad e talepler i içi n temina t olara k
Amme Alacaklannı n Tahsi l Usul ü Hakkınd a Kanund a ye r ala n kıymet lerden herhang i birini n gösterilmes i mümkündür . Anca k Katm a Değe r
Vergisi İadeler i içi n teminat olarak gösterile n gayrimenkulleri n "tapud a
işlem gördüğ ü değe r vey a emla k vergis i beyannamesind e beya n edi len değerler il e Amme Alacaklannın Tahsil Usul ü Hakkınd a Kanun a gör e
oluşan satı ş komisyonlarınc a tespi t edile n değe r arasınd a fahi ş farkla rın bulunmaması gerekir . Far k bulunduğ u takdird e olayı n Bakanlığ a intikal ettirilmes i gerekmektedi r v e b u işlemle r zama n almaktadır .
279. SORU : İmalatçı-ihracatçı firma kendi imalatı dışındaki mal­
ların ihracı halinde KDV iadesi nasıl alacaktır. ^^İmalatçı olmayan
ihracatçıların KDV tecil terkin uygulaması'' daha açık anlatılabilir
mi? CEVAP: 1 . İmalatçı-ihracatçı firm a kend i ürettiğ i malları n dışın da piyasadan satı n alarak ihra ç ettiğ i malla r içi n tecil-terkin uygulamas ı
mümkün değildir .
Bu malla r usulün e uygu n şekild e ihra ç edildiğind e gerekl i bel gelerin ibraz ı il e (G.Ç.B. , D.A.B . v e alış , satı ş faturalannı n fotokopiler i
6.000.000.-TL. aşa n kısı m içi n temina t gösterilmes i halind e iad e edile bilecektir.
2. İmalatç ı tanımı kapsamına girmeye n mükellefleri n Dı ş Ticare t
Sermaye şirketin e ihra ç kaydıyl a yaptıklar ı teslimle r Tecil-terki n uygu lamasından yararlanırlar .
Dış Ticare t Sermay e şirketin e ihra ç kaydıyl a ma l teslimlerind e
düzenlenen faturad a KD V hesa p edilere k gösterilece k anca k faturay a
KDV Kanun u hükümlerin e göre , ihra ç edilme k şartıyl a teslim edildiğin den KD V tahsil edilmemiştir . İbares i yazılacak v e vergi tahsil edilmeye cek teci l edilecektir .
Her bi r teci l uygulamasında n önc e Dı ş Ticare t Sermay e şirket i
Maliye v e Gümrü k Bakanlığınc a belirlene n taahhütnamey i verg i daire sine verme k zorundadırlar .
Bu şekild e ma l tesli m ede n yükümlüle r nezdind e yapılaca k ver gi İncelemesind e verg i ziyanı n tesbit l halind e ziya a uğratıla n vergide n
buna tekabü l ede n cezada n v e gecikm e faizinde n yüküml ü il e birlikt e
dış ticare t sermay e şirket i d e sorumludur .
280. SORU : Teşvik belgesine konu yatırımlarla ilgili olarak güm­
rüksüz ithal edilen makine ve teçhizat için gümrüklere verilen KDV
teminat mektuplanmn çözümü safhasında tahakkuk ettirilen ve öde­
nen KDV toplamlarının hesabında: Örneğin 5 Ocak 1986 tarihinde
fiilen ithal edilen ve KDV'si teminata bağlanan makine teçhizatla
ilgili teminat mektubunun çözümü için hesaplamada dikkate alına­
cak tahakkuk dönemi hangi ay olacaktır?
CEVAP: Teşvi k belgel i yatın m mallarını n ithal i sırasınd a ertele nen vergile r dolayısıyl a gümrü k idarelerinc e alına n teminatlan n çözü mü içi n ası l şart ; ithalatı n gerçekleştiğ i tarihte n sonr a ödene n vergile r
toplamının, teci l edile n vergileri n toplamın a ulaşmasıdır .
Verilen teminatın çözümünd e esa s alınaca k tari h Gümrü k Kanu nuna gör e gümrü k vergis i ödem e mükellefiyetini n başlaması , gümrü k
vergisine tab i olmaya n işlemlerd e ise , fiil i ithalatı n yapıldığ ı tari h ola caktır.
281. SORU : İmalatçı olan bir firma ihraç kaydıyla ihracatçıya tes­
lim ettiği mallar için ihracat istisnasından yararlanabilir mi? Bunun
için Ek-2yi doldurmak yeterli olur mu?
CEVAP: İmalatçıla r tarafından , imal ettikleri mallarda n ihra ç edil mek kaydıyl a ihracatçılar a yapıla n teslimler nedeniyl e hesaplana n Kat ma Değe r Vergis i ihracatçıla r tarafında n ödenmeyecektir . İmalatçıla r
tarafından b u şekild e yapıla n teslimlerd e malı n cinsi , niteliği v e mikta n
bakımından herhang i bi r sınırlam a sö z konus u değildir . İmalatçıla r be yannamelerine Ek-2'y i ekleyecekleri gib i iad e taleplerinde istenile n bel geleri d e verg i dairelerin e ibra z edeceklerdir .
282. SORU : A isimli imalatçı firma, 1986,1987yıllannda B isimli
ihracatçı firma kanalı ile mal ihracatı yapmıştır. KDV iadesi ile ilgi­
li kapasite raporu istenir mi?
CEVAP: Kapasit e rapor u 1.1.198 8 tarihinde n itibare n aranmak tadır^
283. SORU : Yabancı bir tüccar, muhtelif firmalardan aldığı mal­
lara ait faturaları A firması adına almaktadır. A firması bu mallann
almışını, gönderilmesini organize etmektedir. A firmasına gelen fa­
turaları toplayarak,
a) B isimli ihracatçı kanalı ile ihraç ederek A firması kendi
faturasını bu firmaya kesiyor. KDV iadesi ne şekilde olacaktır?
b) A firması direk kendisi ihraç ederse KDV iadesi ne şekil­
de olacaktır?
CEVAP: a ) A firmasının mamul , malları ihracatç ı B firmasına teslimi yurtiç i teslimdir .
KDV kesilece k faturad a gösterilere k tahsi l edilecektir .
b) A firmas ı ihracat ı kendis i yaparsa , ma l v e hizme t alışlannd a
ödediği KDV'sin i ihraca t istisnasında n yararlanara k iad e talep edebilir .
Diğer taraftan ihracat ı gerçekleştiren (B ) firması Dı ş Ticaret Ser maye Şti . olmas ı halind e tecil-terkinde n yararlanabilir .
284. SORU : KDV teminat tutarlan % 30'a kadar indirilebilecek
imalatçı v e imalatçı-ihracatçılar hakkındaki uygulama nedir?
CEVAP: Aşağıd a sıralanı n şartlar ı topluc a taşıya n imalatçı ihracatçılar il e ihra ç kaydıyl a ma l teslim ede n imalatçılarda . Katm a De ğer Vergisi iadesini n sağlanabilmes i amacıyl a verilen teminat miktann ı
% 30' a kada r indirmey e Maliy e v e Gümrü k Bakanlığ ı yetkilidir . Bun a
göre;
1) Sanay i Sicilin e kayıtl ı bulunan .
2) Ödenmi ş sermayesini n toplam ı e n a z 30 0 milyo n Tür k Liras ı
olan veya mükellefi n e n son bilançosund a kayıtl ı amortismana tab i ikti sadi kıymetlerini n (gayrimenkulle r hariç ) amortisma n düşülmede n ön ceki topla m tutarlar ı 30 0 milyo n Tür k Lirasın ı aşa n (sözkonus u
amortismana tabi iktisad i kıymetleri n ''öze l bi r amortisman defter i veya "
demirbaş defteri'nd e açıkç a gösterilmi ş olmas ı zorunludur. )
3) Kapasite raporund a işletmeni n muhaseb e müdürünü n d e im zası buluna n (işletmeni n sahi p olduğ u v e kapasit e raporund a ye r ala n
amortismana tab i iktisad i kıymetleri n kayıtl ı olduğ u defterlerin , note r
onaylan il e numaralan , ka ç yıldı r amortisman a tab i tutulduklar ı kapa site raporlannd a belirtilecektir) .
4) İmala t işind e 2 0 vey a dah a fazl a işç i çalıştıra n (işç i sayısını n
tesbitinde bizza t imala t işind e çalışa n işçile r dikkate alınaca k bunla r dışında kalan yönetici bür o personeli ve muhasebeci gib i personel dikka te alınmayacaktır) .
5) Son 5 yıl içinde tahakkuk etmi ş olan gelir , Kurumla r v e Katm a
Değer Vergilerin i ödeye n (vergileri n teci l edilmi ş olmas ı b u şartı n ihlal i
sayılmayacaktır).
6) B u tebliğ i yayımında n önc e vey a sonr a Katm a Değe r Vergis i
iadesi amacıyl a yapıla n incelemele r sonund a saht e vey a muhteviyat ı
itibariyle yanıltıc ı belg e düzenlediğ i vey a kullandığ ı konusund a hakla rında rapo r yazılmayan .
7) B u tebliği n yayımlandığ ı tarihte n önc e vey a sonr a birbirin i iz leyen so n 5 vergilendirme dönemind e haklannd a oluml u rapo r yazıla n
imalatçı vey a imalatçı-ihracatçılan n Katm a Değe r Vergis i iadeler i içi n
verecekleri temina t tutan , iadesin i istedikler i Katm a Değe r Vergisi'ni n
% 30' u olara k öngörülmüştür . Oluml u incelem e raporunda n kasıt , ia desi istenile n Katm a Değe r Vergisi'ni n ayne n vey a e n a z % 90'nı n ia desinin öngörülmesidir . Ayrıca , birbirin i izleye n 5 vergilendirm e
döneminden kası t da , iad e hakk ı doğura n işlemleri n yapıldığ ı birbirin i
izleyen dönemlerdir . B u dönemle r arasınd a herhang i bi r dönemd e ia de hakk ı doğuran işle m bulunmadığ ı takdirde , b u dönemler birbirin i iz leyen 5 dönemi n hesabınd a dikkat e alınmayacaktır .
285. SORU : Teşvik Belgeleri kapsamında yapılan ithalatla güm­
rüklere verilen KDV teminatımn çözülmesi nasü olacak ve hangi bel­
geler ibraz edilecektir?
CEVAP: Bun a göre teşvi k belgesin e hai z yatınm mallannı n itha linde hesaplanıp , gümrü k idarelerinc e teminat a bağlanarak , ertelene n
vergiye ai t teminatın çözüm ü içi n dahild e ödene n vergilerin , ithald e er telenen verg i tutarın a ulaşmı ş olmas ı gerekmektedir .
Teminatın çözüm ü içi n mükellefle r bağl ı oldukla n verg i dairele rine bi r dilekç e il e başvuracaklardır . B u dilekçede .
İthalatın yapıldığ ı gümrü k idares i (birde n fazl a kapıda n giri ş ya pılmış is e herbiris i ay n ay n belirtilecektir. ) il e b u gümrü k idaresinc e er telenen Katm a Değe r Vergis i tuta n belirtilecektir . Aynca , dilekçey e
gümrük giri ş beyannames i teşvi k belges i çek i listes i v e gümrü k idare since verile n ayniya t esha m v e tahvila t alındıklar ı asıllar ı vey a noterc e
onaylı örnekler i eklenecektir .
286. SORU : Teminat mektupları ''Damga Vergisizine tabi midir?
CEVAP: İhracat ı v e Dövi z Kazandırıc ı Faaliyetler i Teşvi k Kara rında ihraca t karşılığ ı ödenecek verg i iadeler i v e diğe r ödemele r il e ihracatla ilgil i diğe r işlemle r sebebiyl e düzenrlene n kağıtları n Damg a
Vergisi'nden, alına n harçla r v e diğe r kanunlard a ye r ala n vergi , resim ,
harçlar il e Ha l Rusumu'nda n istisn a edileceğ i belirtilmi ş bulunmakta dır. B u nedenl e sö z konus u karan n yürürlü k tarihinde n itibare n ihraca ta ilişki n işlemlerd e peşi n ödenen KDV'ni n ihracatçıy a iadesin i sağlama k
üzere bankalarc a düzenlene n temina t mektuplannı n Damg a Vergisin e
tabi tutulmaması gerekmektedir . B u uygulama 5.4.198 8 tarihinden sonr a
geçerlidir.
287. SORU :İhracatçının hammaddeyi imalatçıya vererek fason
yaptırması ona imalatçı vasfını kazandırır mı?
CEVAP: İhracatçını n hammaddey i imalatçıy a vererek faso n yap tırması on a imalatç ı vasfın ı kazandıramaz .
288. SORU : İhracat kaydı ile mal teslim eden imalatçı KDV'siz
fatura kesebilir mi? Aynca imalatçı KDV'sini tahsil ediyorsa ihra­
catçı ödediği bu KDV'sini iade alabilir mi?
CEVAP: İmalatç ı firmanı n ihra ç kaydıyl a yaptıklar ı teslimlerl e il gili KDV'ler i tecil-terki n edilmektedir . B u şekild e tanzi m edilece k fatu ralarda KD V gösterilecek anca k KD V alınmamıştır ibares i konulacaktır .
Ancak b u işlemi n terci h edilmemes i halind e imalatçıy a ödenece k KD V
genel hükümle r çerçevesind e ihracatçıy a iad e edilecektir .
289. SORU : İmalatçı ihracatçı şirketin ilgili beyan dönemi ile il­
gili D.A.B.lannı vergi dairesine ibraz sûresi nedir?
CEVAP: D.A.Belgeler i iad e veya mahsu p tale p edildiğinde verg i
dairesine ibra z edilmektedir .
290. SORU : İmalatçı Gelir Vergisi mükelleByim. İhracatçıya ih­
raç edilmek kaydıyla mal teslim ediyorum. Dahili tevkifat ödemem
gerekiyor mu? Gerekiyorsa hangi nispet üzerinden ödemem gere­
kiyor?
CEVAP: İhraç edilmek kaydıyl a ihracatçılara ma l teslim eden ima latçı Geli r Vergis i mükelleflerini n dahil i tevkifatta n muafiyetler i sö z ko nusu olmayıp, cari takvim yılın a ait Gelir Vergisi'ne mahsube n ödenmes i
gereken Katm a Değe r Vergis i üzerinde n % 5 0 oranınd a dahil i tevkifa t
hesaplamamız gerekmektedir . İmalatç ı olarak verdiğimi z Katm a Değe r
Vergisi Beyannames i il e bildirilen Katm a Değe r Vergisi'ni n verg i daire since tarh ve tahakkuk ettirilere k teci l edilmesi, yapılan dahil i tevkifatı n
tecil edilmesin i gerektirmez . Teci l edile n Katm a Değe r Vergis i üzerin den d e dahil i tevkifa t hesaplarn^nı z gerekmektedir .
291. SORU : İhracat yapan Gelir Vergisi mükelleff hu ihracatı ne­
deniyle dahili tevkifat ödemek zorunda mı?
CEVAP: Geli r Vergisi Kanununu n 94 . üncü maddesini n (B ) fıkrası gereğince sadec e ihracatç ı Kurumla r Katm a Değe r Vergisi Kanunun' na göre ihraç sayılan işlemleri karşılığınd a aldıklan bedel üzerinden dahil i
tevkifat ödemeyeceklerdir . Gerçe k usuld e Geli r Vergisi'n e tab i mükel lefler is e ihra ç ettikler i mallan n teslim i karşılığınd a aldıkla n bede l üze rinden % 2 oranınd a dahil i tevfika t yapacaklardır .
292. SORU : İhracat istisnasından faydalamyorum. 1987 Kurum­
lar Vergisi beyaımamesi üzerinden mahsup edemediğim dahili tevkifatım söz konusu, mahsup edemediğim hu dahili tevkifatı ihracat
istisnası nedeniyle Kurumlar Vergisi'nden istisna olmakla beraber
G.V.K.nun 94/8'nci maddesinde ödemiş olduğum % 10 oramndaki
stopaja mahsup edebilir miyim?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Beyannames i üzerinde n hesaplana n
Kurumlar Vergisi'nde n mahsu p edilmesin e rağme n art a kalan miktan n
mevcut olmas ı halind e b u tuta r sadec e Kurumla r Vergis i Beyanname si'nin verildiğ i tarihte n sonrak i tarihlerd e tahakku k ede n v e ödenece k
hale gele n dahil i tevkifat tutarında n mahsu p edilecektir . Mahsu p fazla sı tutann Geli r Vergisi Kanunu'nu n 94/8'nc i maddes i gereğinc e ödene cek geli r (stopaj ) vergisin e mahsu p edilmes i mümkü n değildir .
293. SORU : Kurumlar Vergisi mükellefiyiz. Yurt dışına ihracat
yapmakla birlikte yurt içine de satışlarımız oluyor. Dahili tevkifatı
nasıl hesaplamamız gerekiyor?
CEVAP: Kurumla r Vergis i mükellefler i sadec e ihracat a ilişki n iş lemleri, dolayısıyl a dahil i tevkifat hesaplamıyacaklardır . Yur t iç i ma l v e
hizmet teslimler i nedeniyl e is e G.V.K.nu n 94.ünc ü maddesini n B fıkrası gereğ i dahil i tevkifa t hesaplanmas ı gerekecektir . Anca k b u durum daki mükellefleri n ödenmes i gereke n dahil i tevkifa t hesaplarken , ş u
hususa dikka t etmeler i gerekmektedir . İhraca t kaydıyl a gerçekleştirile n
satışlann yurt iç i satışlara isabe t ede n oranı nispetind e ödenmes i gere ken Katm a Değe r Vergis i üzerinde n dahil i tevkifat hesaplanmas ı gerek mektedir.
294. SORU : Kurumlar Vergisi veya Gelir Vergisi Beyannamesi'nde gözüken fazla ödenen dahili tevkifaün mahsubu beyanname üze­
rinde mi gerçekleşecek yoksa dilekçe ile mi talep edilecek?
CEVAP: Sehve n dahil i tevkifat fazl a ödenmi ş vey a beya n edilmi ş
ise dilekç e il e Verg i Usu l Kanunu'nu n düzeltmey e ilişki n hükümlerin e
göre düzeltm e tale p edilecektir .
295. SORU : Yıl sonunda ödemem gereken dahili tevkif atı hesap­
layıp beyan etmedim. V.U.K.nun 37Vnci maddesi gereği beyan et­
mem mümkün mü?
CEVAP: Kanun i süres i geçtikte n sonr a pişmanlı k talebiyl e veri len beyannamelerd e b u talebin geçerl i sayılabilmes i içi n beyan a daya nan v e kaçakçılık , ağı r kusu r v e kusu r cezalarında n birini n kesilmesin i
gerektiren bi r verginin beya n edilmes i ica p etmektedir . Pişmanlı k tale biyle verilen Katm a Değe r Vergis i beyannamesiyl e dahil i tevkifat beya n
edilmesi halind e b u beyannam e il e zıyaa uğratıla n v e b u durum a gör e
vergi ziyaı cezalanndan birini n kesilmesin i gerektire n dahil i tevkifata ai t
bir ödem e kendiliğinde n habe r verilmektedir . B u itibarl a kanun a aykı n
hareket kendiliğinde n beya n edildiğinde n b u beyannam e pişmanlıkbe yannamesi kabu l edilece k v e beya n edile n dahil i tevkiffat a pişmanlı k
zammı uygulanacaktır .
296. SORU : Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre muafiyet şartlarmdan istifade eden kooperatifimiz dahili tevkifat hesaplamak duru­
munda mıdır?
CEVAP: Kurumla r Vergis i Kanunu'nd a sayıla n kurumlarda n ol makla beraber özel kanunlanna veya Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7'nc i
maddesine gör e Kurumla r Vergisi'nde n mua f buluna n kurumlar , dahil i
tevkifat yapmayacaklardır . Anca k bunlarda n muafiye t şartların ı kaybe denler Kurumla r Vergis i mükellef i olduğ u tarihte n itibare n dahil i tevki fat yapmakla da mükellef olacaklardır . B u itibarl a kooperatifiniz muafiye t
şartlarından istifad e ettiğ i takdird e dahil i tevkifa t hesaplamayacaktır .
297. SORU : TasHyesi devam eden bir şirket dahili tevkifatı hesaplıyacak mı? Hesaplıyacaksa ne zamana kadar hesaplaması de­
vam edecektir?
CEVAP: 3 0 no.l u Kurumla r Vergis i Gene l Tebliğind e d e belirtil diği tasfiye ve iflas hallerind e d e dahili tevkifat yapılmaya devam oluna caktır. Anca k tasfiyes i son a ere n kurumlarda , mükellefiye t d e son a
ereceğinden so n tasfiy e beyannamesind e hesaplana n Kurumla r Ver gisi'nden mahsu p edilememiş dahil i tevkifatın bulunmas ı halind e bu mik tar Kurumla r Vergis i hükümler i dahilind e mükellef e iad e edilebilecektir .
298. SORU : Verilen teşvik belgelerinde gösterilen yatırım malla­
rının ithalinde, ertelenecek KDV'nin teminatlan nelerdir?
CEVAP: Devle t Planlam a Teşkilat ı Müsteşarlığ ı tarafında n veri len teşvik belgelerind e gösterile n yatırım mallarını n ithalind e Katm a De ğer Vergis i Kanun u gereğince , tahakku k edi p fiile n indirilmesini n
mümkün olacağ ı tarihe kada r ertelenece k ola n Katm a Değe r Vergileri nin teminatı olarak 618 3 Sayılı Kanun'd a yazıl ı teminatlar verilebilir . B u
teminatı sağlayamayanlar ayn ı kanunda belirtile n mutebe r bi r şahsı veya şahıslar ı kefi l v e müştere k borçl u olara k gösterebilir . Şahs i kefalet ,
kefalet senedini n noterde n tastik i suretiyl e olunur .
299. SORU :İhracatı ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetleri Teşvik Ka­
ran gereğince, yurt dışındaki ithalatçı firma ile Türkiye'deki ihra­
catçı firma arasında düzenlenen sözleşme Damga Vergisi'ne tabi
midir?
CEVAP: Hayır . Bah s edile n kara r gereğinc e yur t dışınd a yerle şik ithalatç ı firma ile , ihracatçı firmanın, ihracat işiyl e ilgil i olarak düzen lenen sözleşme , ihracatl a ilgil i olara k düzenlenmi ş is e b u sözleşme v e
tercümesinin noterd e tastiki işlem i 88/1281 2 Sayıl ı Bakanlar Kurul u Ka rarı uyarınc a Damg a Vergisi'nde n istisn a edilmes i gerekir .
300. SORU : Irak'a yapılan ihracat bedelinde yurda getirilmiş sa­
yılacak nispet.
CEVAP: İhracat istisnasında n veya ihra ç kaydiyle tecil-terkin kap samında yapıla n teslimlerde n doğa n iadelerde , verg i iades i tale p edi len ihracatl a ilgil i dövi z alı m belges i d e aranacaktır . B u belged e ihra ç
edilen ma l v e hizme t bedelini n % 80'ni n gösterilmes i halind e "Kambi yo Mevzuat ı Uyarınca " ihra ç bedelini n tamamını n yurd a getirildiğ i ka bul edilmiştir . Ticar i amaçlarl a ihra ç edile n mallan n bedelini n e n a z %
80'nin fiili ihraç tarihinden e n çok 3 ay içinde ihracatçılar tarafından yurd a
getirilerek bi r bankay a satılmas ı zorunludur .
Irak'a yapıla n ihraca t lisans a bağlanmı ş v e kredil i anlaşmanı n
şartlan belirlenmiştir . Bankacılı k anlaşmala n çerçevesind e kred i alara k
yapılan ihracatt a gele n akreditfIerini ;
—58'i akrediti f şartlarını n yerin e getirildiğ i tarih ,
— % 40' 1 akreditif bedelini n ithalatç ı ülkeni n yetkil i bankasında n
tahsilinden sonr a işlem e aracılı k ede m ticari bank a tartından ihracatçı ya ödenecektir .
Akreditif tutarını n % 2's i is e M.Bankası'nc a Desteklem e v e Fi yat İstikra r Fon u Prim i olara k fon' a aktarılacaktır .
Buna göre , Irak' a ihraca t yapanla r 3 a y içind e bedeli n anca k %
58'ini yurd a getirebilmektedirler .
Irak'a yapılan ihraca t bedelini n % 58'in i yurd a getire n mükellef lerin, ihraca t bedelini n tamamını yurda getirdiği kabu l edilerek işle m yapılması gerekir .
V
AMME ALACAKLARINI N TAHSİ L
USULÜ HAKKINDAK İ KANU N
301. SORU : Vergide tecil nedir? Şartları nelerdir? Tecil edilme­
yecek kamu alacağı var mıdır?
CEVAP: Vergi borcunu n vadesind e ödenmes i vey a haci z uygu lanması y a d a haczedile n malları n paray a çevrilmes i mükellef i ço k zo r
duruma düşürece k ise ; mükelle f tarafında n yaz ı il e istenme k v e temi nat gösterilmi ş olma k şartiyl e alacakl ı idare , vergi , resim , harç , ceza ,
para cezası ve gecikme zammın ı bell i bir müdde t aşmama k şartiyle , faiz olara k teci l edebilir .
Tecil'in kabu l edilmes i halind e teminat alınır . Tecil edile n mikta r
üzerinden yıllı k % 7 2 fai z alınır .
Vergi daires i v e defterdarlıkların teci l limitler i üzerindek i teci l talepleri bakanlı k tarafında n değerlendirilir . Anca k Katm a Değe r Vergisi ,
Dahili Tevkifat , Taşı t Alı m Vergisi , Motorl u Taşıtla r Vergisi , Savunm a
Saniyl Desteklem e Fon u ve diğer Fonlar a ilişki n alacaklan n teci l ve taksitlendirilmesl mümkü n değildir .
302. SORU : Gecikme zammı nispetleri nedir?
CEVAP: Amme alacağını n ödeme müddet i içind e ödenmeyen kıs mına vadeni n biti m tarihinde n itibaren ,
a) İl k bi r aylı k müdde t içi n % 1 0
b) İkinci , üçünc ü v e dördünc ü ayla r İçi n ay n ayr ı % 1 0
c) Beşinc i v e müteaki p ayla r içi n ayr ı ayr ı % 7 gecikm e zamm ı
uygulanır.
Görüldüğü gib i vergi borcu , zamanında ödenmemes i halind e yıllık
% 9 6 faizl e tahsi l edilir .
303. SORU : Gecikme zammı ve faizi kamu alacağına dönüşür mü?
CEVAP: İçind e bulunula n yı l sonuna kada r ödenmemi ş ola n ge cikme zamm ı il e gecikm e faiz i müteaki p yılı n başında n itibaren , doğ malanna nede n ola n amm e alacağ ı gibi addolunur v e b u amme alacağı ,
tebliğ edilmeksizi n tahakku k ede r v e tahsi l edilir .
Görüldüğü gib i gecikm e zamm ı v e gecikm e faiz i üzerinde n d e
gecikme zamm ı hesaplanı r v e tahsi l edilir .
304. SORU : Tecil faiz oranı nedir?
CEVAP: 1 Ocak 198 9 tarihinde n itibare n yapılaca k müracaatla ra dayanılara k teci l edile n amm e alacaklann a % 7 2 tecil fai z oran ı uy gulanmaktadır.
305. SORU : Resen v e ikmalen tarh olunan vergi ve hana hağh ola­
rak kesilen cezaya mükellefin uzlaşma talebine karşı uzlaşılan vergi
ve cezadan ayrı olarak herhangi bir zam veya faiz ödenecek midir?
CEVAP: 1.1.198 6 tarihinde n itibare n verg i miktarın a norma l va de tarihinde n itibare n gecikm e zamm ı nlsbetind e gecikm e faiz i d e uy gulanacaktır.
VI
TAŞIT ALI M VERGİS İ KANUN U
306. SORU : Taşıtların yurt dışından iktisap edilerek Türkiye'ye
ithal edilmesi Taşıt Alım Vergisi'ne tabi midbr?
CEVAP: Taşıtları n yur t dışında n iktisa p edilere k Türkiye'y e it hal edilmes i d e Taşı t Alı m Vergisi'n e tabidir .
307. SORU: Mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair akitlere göre
iktisap edilen taşıtlar Taşıt Alım Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: Mülkiyet i muhafaz a kaydıyl a veya sair akitlere gör e ikti sap edile n taşıtla r Taşı t Alı m Vergisi'n e tabidir .
308. SORU : Veraset yoluyla intikal eden taşıtlar Taşıt Alım Ver­
gisi'ne tabi midir?
CEVAP: Verase t yoluyl a intika l ede n taşıtlarda n Taşı t Alı m Ver gisi tahsi l edilmez .
309. SORU : Taşıt cinsleri itibariyle 1989 yılında uygulanacak Ta­
şıt Alım Vergileri ne kadardır?
CEVAP: Otomobil , kaptıkaçtı , pane l v e araz i taşıtlar ı içi n Taşı t
Alım Vergis i miktarla n 30.12.198 8 tarihinde n itibare n şöyledir .
Taşıtların yaşla n il e bunla r içi n ödenece k vergile r
Taşıtların ne t ağırlığı
1 Yaş
TL
2-3 Yaş
TL
4-5 Ya ş
TL
6-8 Ya ş
TL
TL
187.500
950 k g ve daha aşağı 562.50
0 375.00 375.000
0 281.25 281.250
0 187.50
0 140.62
562.500
281.250
468.750
951-1200 kg' a kada r 937.50
0 656.25 656.250
0 468.75
0 281.25 0 234.37
937.500
421.875
1201-1600 kg' a kada r 1.312.50
0 937.50 937.500
0 636.25 636.250
0 421.87
5 328.12
1.312.500
609.375
1.312.500
1601-1800 kg' a kada r 1.875.00
0 1.312.50
0 937.50 937.500
0 609.37
5 468.75
1.875.000
843.750
1.218.750
1.687.500
1801 kgvedahayuka n 2.250.00 2.250.000
0 1.687.50
0 1.218.75
0 843.75
0 562.50
5
5
5
0
0
Bu hadler , Tinc i derece lük s otomobiller içi n 3 kat , ll'nc i derec e
lüks otomobille r içi n 2 ka t v e lll'ünc ü derec e lük s otomobille r içi n 1, 5
kat olara k uygulanır .
310. SORU : Motorsiklet türü araçlarda Taşıt Alım Vergisi mikta­
rı ne kadardır?
CEVAP: Taşıtlan n yaşla n il e bunla r içi n ödenece k vergile r
Taşıtların cins i
Motosiklet
Yük vey a yolc u motosiklet i
Triportör
1 Ya ş
TL
2-5 Ya ş
TL
6-11 Ya ş
TL
21.600
54.000
64.800
14.400
36.000
54.000
10.800
21.600
36.000
311. SORU :YaU kotra ve teknelerde Taşıt Alım Vergisi ndtan ne
kadardır?
CEVAP: Taşıtların yaşlan il e her moto r güc ü birim i (BG) içi n ödenecek verg i miktar ı
Taşıtların cinsle r
ve moto r güc ü (BG)
A) Yat, kotr a ve he r türlü
motorlu özel tekneler :
10-20 BG'n e kada r
21-50 BG'n e kada r
51-100 BG'n e kada r
101-150 BG'n e kada r
151 B G ve daha yukan
1 Yaş
TL
2-3 Ya ş
TL
4-5 Ya ş
TL
6-8 Ya ş
TL
9-11 Ya ş
TL
20.000
35.000
40.000
45.000
50.000
15.000
16:000
20.000
24.000
30.000
10.000
12.000
15.000
18.000
22.000
7.000
8.000
10.000
14.000
20.000
5.000
7.000
9.000
13.000
15.000
Bu hadler , Türkiy e Yelke n Federasyonu'n a kayıtlı , federasyon dan yelke n numaras ı almış , motorla n ola n yelkenl i teknele r (kotralar )
için % 5 0 nispetind e uygulanır .
B) Traktörler: (Fabrika , anabayi , bayi, bölge bayi , yetkili satıcı ve
acentelerden fatur a il e il k iktisabınd a vey a yur t dışında n ithalind e bi r
defaya mahsus ) he r moto r güc ü birim i (BG ) içi n 2.700.-T L esa s alına rak vergilendirilir .
312. SORU : Uçak v e Helikopter taşıt vergileri ne kadardır?
CEVAP: Taşıtlan n yaşla n il e bunla r içi n ödenece k vergile r
Taşıtların azam i kalkı ş 1
ağırlığı T
Uçak v e helikopterler :
1.150 kg' a kada r 2.400.00
1.151-1800 kg' a kada r 3.000.00
1.801-3000 kg' a kada r 4.400.00
3.001-5000 kg' a kada r 6.000.00
5.000-10.000 kg' a kada r 10.000.00
10.001-20.000 kg' a kada r 16.000.000
20.001 k g ve daha yukan 20.000.000
Yaş 2
LT
Ya ş 3LT
0 2.000.00
0 2.500.00
0 4.000.00
0 5.500.00
0 9.000.00
15.000.000
18.000.00
5 Ya ş 6-1
LT
0 1.800.00
0 2.000.00
0 3.600.00
0 5.000.00
0 8.000.00
14.000.00
0 16.000.00
1 Ya ş
L
0 1.600.00
0 1.700,00
0 3.200.00
0 4.500.00
0 7.000.00
0 13.000.00
0 14.000.00
0
0
0
0
0
0
0
313. SORU : Kamyon, çekici, minibüs, otobüs, troleybüs v e ben­
zerlerinin Taşıt Alım Vergisi ne kadardır?
CEVAP: Taşıtları n yaşla n il e bunla r içi n ödenece k vergile r
2-3 Ya ş
TL
Taşıtların cin s ve
istiap hadler i
1 Ya ş
TL
A) Kamyonet , kamyo n
çekici ve benzerler i
(istiap haddi):
1. 1.50 0 kg' a kada r
2. 1.501-3.50 0 kg' a kada r
3. 3.501-5.00 0 kg' a kada r
4. 5.001-10.00 0 kg' a kada r
5. 10.001-20.00 0 kg' a kada r
6. 20.00 1 k g ve daha yukarı
480.000
600.000
720.000
960.000
1.104.000
1.344.000
B) Minibüs , otobüs,
troleybüs ve benzerler i
(Oturma yeri):
1. 1
5 kişiy
e kada
r 600.00
2. 16-2 5 kişiy e kada r 720.00
3. 26-3 5 kişiy e kada r 864.00
4. 36-4 5 kişiy e kada r 1.104.00
5. 4 6 kiş i v e dah a yukar ı 1.344.00
300.000
360.000
480.000
576.000
763.000
1.008.000
0 360.00
0 480.00
0 576.00
0 768.00
0 1.008.00
4-5 Ya ş
TL
6-8 Ya ş 9-1 1 Ya ş
TL T
L
216.000
264.000
336.000
528.000
624.000
864.000
168.000
216.000
240.000
432.000
490.000
720.000
0 264.00
0 336.00
0 480.00
0 672.00
0 864.00
0 216.00
0 240.00
0 336.00
0 480.00
0 720.00
0
0
0
0
0
120.000
168.000
192.000
288.000
336.000
576.000
168.000
192.000
240.000
336.000
576.000
VII
MOTORLU TAŞITLA R VERGİS İ
KANUNU
314. SORU : Motorlu taşıtlar vergisinin mükellefi
kimdir?
CEVAP: Motorl u Taşıtlar Vergisi'ni n mükellefi ; trafik, belediy e veya lima n sicil i il e Ulaştırm a Bakanlığı'nc a tutula n sivi l hav a vasıtala n
sicilinde adların a motorl u taşıt kayı t ve tescil edilmi ş ola n gerçe k v e tüzel kişilerdir . Mülkiyet i muhafaz a kaydiyl e ara ç satılmı ş ols a bil e verg i
trafikte üzerind e yazıl ı kişide n tahsi l edilir .
315. SORU : Takvim yılının ilik altı ayı içinde yeni kayıt ve tescil
edilen taşıtlarda M.T.V. mükellefiyeti ne zaman başlar?
CEVAP: Kayı t v e tescili n yapıldığ ı takvi m yıl ı başında n itibare n
başlar.
316. SORU : Kayıt ve tescilli olup da devir ve temlik sebebiyle ka­
yıt ve tescil yapılan taşıtlarda değişiklik takvim yıbmn son altı aymda
yapılmış ise Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyeti ne zaman başşlar?
CEVAP: Taki p ede n takvi m yıl ı başında n itibare n başlar .
317. SORU : 1989yılında Motorlu Taşıtlar Vergisi miktan nedhr?
CEVAP: Otomobil , kaptıkaçtı, panel ve araz i taşıtları içi n yaş durumlanna gör e 198 9 yıl ı verg i miktarla n şöyledir .
Taşıtlann yaşlar ı il e ödeyecekler i yıllı k vergile r
Taşıtların ne t ağırlığı T
950 k g ve dah a aşağı 80.00
951-1200 kg' a kada r 120.00
1201-1600 kg' a kada r 200.00
1601 -1800 kg' a kada r 400.00
1801 k g ve daha yukarı 800.00
1-6 Ya ş 7-1
LT
0 40.00
0 60.00
0 100.00
0 200.00
0 400.00
5 Ya ş 1
L yukar
0 10.00
0 15.00
0 25.00
0 50.00
0 100.00
6 ve daha
ı yaş TL
0
0
0
0
0
Bu hadler , 1 'nci derec e lük s otomobiller içi n 3 kat , 2'nci derec e
lüks otomobille r içi n 2 ka t ve 3'nc ü derec e lük s otomobille r içi n 1, 5 ka t
olarak uygulanır .
318. SORU : Mülkiyeti muhafaza kaydıyla araç satışında motorlu
taşıtlar mükellefiyeti kim tarafından yerine getirilecek?
CEVAP: Motorlu Taşıtlar (Plaka) Vergisi'nin mükellef i motorl u aracın trafikt e üzerin e yazıl ı olduğu kişilerdir . Verg i yükümlülüğünü n orta dan kalkmas ı ancak trafik kaydını n silinmesiyle mümkündür . Noterde n
mülkiyeti muhafaz a kayd ı il e yapılan satışlard a araçlarl a ilgil i yükümlü lükler deva m eder . Motorl u ara ç sahiplerinin gelecekt e bi r sürprizle kar şılaşmamalan içi n aşağıdak i hususla n yerin e getirmeler i gerekir .
a) Araç satı ş işlemlerini n Trafi k Şub e Müdürlükleri'nd e tamam lanması,
b) Motorl u Taşıtla r Vergisi , aracı n trafikte n devi r işlem i yapılın caya kada r eski sahibi adına devam eder. Plak a vergisi vadesinde ödenmemişse trafikt e aracı n üzerind e yazıl ı olduğ u şahısta n yıllı k % 9 6
gecikme faiz i il e tahsi l edilir .
c) Mülkiyeti muhafaz a il e satılan araç ticari ise , trafikte adın a yazılı olan kiş i arac ı hale n çalıştınyo r işlemin e muhata p olabilir . Kendisi nin Geli r Vergisi mükellefiyetin i ter k ve devrettiği kişini n mükellefiyetin i
tescil ettirmes i gerekir .
d) Motorl u araçlan n trafikte n devrind e e n so n uygulana n tarif e
üzerinden Taşıt.Alı m Vergisi ödenir. O sebeple mülkiyet i muhafaz a kayd ı
ile ara ç satı n alanla r gelecekt e dah a yükse k orand a Taşı t Alı m Vergis i
ödememeleri içi n süratl e araçla n trafikte n üzerin e almalıdırlar .
319, SORU : Hangi motorlu araçlann vergisi pul satın alınarak öde­
nir?
CEVAP: a ) Otomobil, kaptıkaçtı , panel v e araz i taşıtlan, minibüs ,
otobüs, kamyonet , kamyon , çekic i v e benzerlmerini n Motorl u Taşıtla r
Vergisi, taşı t pul u satı n alma k suretiyl e yerin e getirilir .
b) Motorlu Taşıtla r Vergisi , taşıt pul u esasın a gör e Oca k v e Temmuz aylarınd a ik i eşi t taksitt e ödenir .
c) Taşıt pullan , taşıtlann ö n camların a yapıştırılı r v e 1 yıl süre il e
muhafaza edilir . Temmu z 198 8 taşıt pul u 30.6.198 9 gecesin e kada r ö n
camdan sökülmeyecektir .
d) Yukarıda sayıla n motorl u araçları n dışındak i taşıtları n vergile ri eskide n olduğ u gib i verg i dairelerin e yatırılmaktadır .
320. SORU : Minibüs, otobüs, kamyonet, kamyon, çekici ve ben­
zerlerinin vergileri ne kadardır?
CEVAP: 198 9 yıl ı verg i miktarla n şöyledir .
Taşıtların yaşlar ı il e ödeyecekler i yıllı k vergile r
Taşıtların cinsler i ve 1istiap hadler i T
6 Ya ş 7-1
LT
5 Ya ş Yuka
LT
16 ve daha
n Yaş
L
A) MİNİBÜ S 90.00
B) Otobüs ve benzerleri (Oturma yeri)
1.25 kişiy e kada r 225.00
2.26-35 kişiy e kada r 270.00
3.36-45 kişiy e kada r 300.00
4.46 kiş i ve daha yukan 360.00
0 67.50
0 30.00
0
0 135.00
0 225.00
0 270.00
0 300.00
0 60.00
0 90.00
0 120.00
0 180.00
0
0
0
0
C) Kamyonet , kamyon , çekici ve
benzerleri (İstia p haddi )
1. 1.50 0 kg' a kada r 90.00
2. 1.50 1 -3.50 0 kg' a kadar 225.00
3.3.501-5.000 kg' a kada r 270.00
4.5.001-10.000 kg' a kada r 300.00
5. 10.001-20.00 0 kg' a kada r 360.00
6.20.001 k g ve daha yukar ı 450.00
0 67.50
0 135.00
0 225.00
0 270.00
0 300.00
0 375.00
0 30.00
0 60.00
0 90.00
0 120.00
0 180.00
0 200.00
0
0
0
0
0
0
321. SORU : Yat, kotra ve teknelerin vergileri 1989 yılında hangi
miktar üzerinden ödenecektir?
CEVAP: Taşıtların yaşlar ı ile her motor güc ü birim i (BG) için ödenecek verg i miktar ı
Taşıtlann cinsler i v e
motor güc ü (BG )
Yat. kotr a v e her türlü
motorlu öze l tekneler :
10-20 B G ' n e kada r
21-50 B G ' n e kada r
51-100 B G ' n e kada r
101-150 BG'n e kada r
151 B G v e daha yukarıs ı içi n
1-3 Ya ş
TL
5.625
8.125
10.000
12.500
18.125
4-5 Ya ş
TL
6-15 Ya ş
TL
16 ve daha
Yukarı Yi
TL
4.375
6.250
7.500
9.375
13.750
2.500
3.750
5.000
6.250
8.750
1.250
1.875
2.500
3.125
4.375
322. SORU : Lüks otomobil tanımı nedir?
CEVAP: Maliy e v e Gümrü k Bakanlığı'nc a uluslararas ı otomobi l
katologlarındaki bilgile r d e dikkat e alınma k suretiyl e lük s sayıla n oto mobil v e araz i taşıtlarıdır . Derecele r Maliy e v e Gümrü k Bakanlığı'nc a
tespit edilir . Bun a göre ;
a) Yurt içind e ima l edile n v e moto r silindi r hacm i 160 1 cm^'de n
büyük ola n otomobi l v e araz i taşıtları ,
b) Yurt dışınd a ima l edile n otomobi l v e araz i taşıtları , Lük s oto mobil olara k tespi t edilmiştir . Ancak , münhasıra n yü k taşımay a mah -
SUS ola n araz i taşıtla n lük s otomobi l olara k kabu l edilmeyecektir .
Yük v e yolc u taşıyabilece k evsaft a ola n ik i ve dah a fazl a sıral ı
oturma yer i buluna n açı k kasal ı araz i taşıtlar ı is e lük s otomobil olara k
kabul edilecektir .
Lüks sayılan taşıtlann moto r silindi r hacmi , net ağırlığı ve yaşlanna göre girecekleri lük s dereceleri, yurt içinde ve yurt dışında imal edilen taşıtla r içi n aşağıd a ayr ı ay n gösterilmiştir .
A- YUR T İÇİND E İMA L EDİLE N TAŞITLARI N DURUM U
MOTOR SİLİNDİ R HACM İ YA Ş V E LÜKS DERECELER İ
1-6 YA Ş 7-1 1 YA Ş
1601-2000 cm^' e kada r II
L Derec e —
2001 cm^'de n daha yüka n II . DERECE III . DEREC E
B- YUR T DIŞIND A İMA L EDİLE N TAŞITLARI N DURUMU :
YAŞ V E LÜKS DERECELER İ
Taşıtlaın ne t ağırlığı
1-6 Ya ş
7-11 Ya ş
12-15 Ya ş
950 k g ve daha aşağ ı
951-1200 kg' a kadar
1201-1600 kg* a kadar
1601-1800 kg' a kadar
1801 k g ve dah a yukarı
II. DEREC E
I. DEREC E
I.DERECE
I. DEREC E
I. DEREC E
III. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
II. DEREC E
lüks otomobi l olara k kabu l edilmiştir .
Buna göre , otomobi l v e araz i taşıtlarından ;
A) Yur t içind e ima l edilenlerd e moto r silindi r hacmi ;
a) 1601-200 0 cm^' e kada r olanla r 7 yaşından ,
b) 200 1 cm 3 v e dah a yuka n olanla r 1 2 yaşından ,
B) Yur t dışınd a ima l edilenlerd e ne t ağırlığı ;
a) 950 kg ve daha aşağı olanlar ile 951 -120 0 kg olanlar 1 2 yaşından.
b) 120 1 k g v e dah a yuka n olanla r 1 6 yaşından ,
itibaren lük s otomobil tanımı dışında bırakıldığından, tarifede yazılı miktarla r üzerinde n vergiy e tab i tutulmalar ı gerekmektedir .
323. SORU : Uçak v e Helikopter vergileri ne kadardır?
CEVAP: 198 9 yılında uça k v e helikopte r verg i tutarlan şöyledir .
Taşıtlann yaşlar ı il e ödeyecekler i yıllı k vergile r
Taşıtların azam i kalkı ş
ağırlığı
Uçak ve helikopterler :
1.150 kg' a kada r
1.151-1.800 kg' a kada r
1.801-3.000 kg' a kada r
3.001-5.000 kg' a kada r
5.001-10.000 kg' a kada r
10.001-20.000 kg' a kada r
20.001 k g ve daha yukan
1-3 Ya ş
TL
750.000
1.000.000
1.250.000
2.000.000
2.500.000
3.750.000
6.250.000
4-5 Ya ş
TL
625.000
875.000
1.125.000
1.750.000
2.250.000
3.500.000
5.625.000
6-10 Ya ş
TL
500.000
625.000
1.000.000
1.500.000
2.000.000
3.250.000
5.000.000
11 ve daha
Yukarı Yaş
TL
375.000
500.000
875.000
1.250.000
1.750.000
3.000.000
4.375.000
VIII
EMLAK VERGİS İ KANUN U
324. SORU : Arazilerde vergi istisnası var mıdır? Varsa miktan
nedir?
CEVAP: Mükellefleri n bi r belediy e ve bu belediyeni n mücavi r ala n
sınırları içind e buluna n arazisini n (arsala r hariç ) toplam vergi değerini n
1.000.000.-TL.SI araz i vergisinde n müstesnadır . Hissel i arazilerd e is tisna, he r bi r hissedar a ay n ay n (1.000.000.-TL ) olara k uygulanmakta dır.
325. SORU : Kat mülkiyeti tesis edilmiş binalardaki ortak yerler
ne şekilde vergilendirilmektedir?
CEVAP: Ka t Mülkiyet i Kanunun a gör e ka t maliklerini n orta k kul lanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkü n bulunmaya n ho l
ve merdive n bpşiuklan , kapıc ı v e kalorife r dairesi , sığınak gib i yerleri n
arsa pay ı oranın a gör e metrekar e olara k bulunaca k alanı , esa s daire nin alanın a ilav e edilere k beya n edilme k suretiyl e vergilendirilmekte dir.
326. SORU : Başkasına ait arsa veya arazi üzerine inşa edilmiş
bulunan binalann beyannamesinde arsa değeri ilave edilecek mi?
CEVAP: Başkasını n ars a veya arazisi üzefin e sahibini n nzas ı alı narak vey a alınmaksızın inş a edile n binalarda , bjn a inşaat , maliye t be deline arsa veya arazi değeri ilave edilmeyecektir. Çünk ü arsa veya arazi
vergisini sahibini n ödemes i gerekmektedir .
327. SORU :Gayrim0nkullerin devir ve temlikinde vergi ilişiğinin
kesilmesi şa^rtı aranıyor mu?
CEVAP: Gayrimenkulterin satışında , tapu dairelerince satış a konu gayrimenkulu n emlâ k vergilerini n ödenmi ş olu p olmadığ ı husus u
araştırılmaksızın devi r v e ferağ işlem i yapılara k tesci l işlem i gerçekleş tirilmektedir. Anca k ödenmemi ş Emlâ k Vergisi'ni n ödenmesinde n de vir ede n v e devi r ala n zincirlem e soruml u tutulmaktadır .
328. SORU : Emlâk Vergisi kimler tarahndan ödenir?
CEVAP: Emlâ k Vergis i emlâki n maliki , gaynmenkul üzerind e te sis edilmiş intif a hakk ı olması halind e intif a hakkı sahibince, he r ikisini n
de olmaması halind e gaynmenkul e mali k gib i tasarruf edenlerc e öden mesi gerekir .
329. SORU : Emlâk Vergisi'nin nispeti kaçtır?
CEVAP: Emlâ k Vergisi'ni n nispet i binalard a bind e 5'tir . Mesken lerde b u nispet bind e 4 olarak uygulanmaktadır . Arazilerd e vergi nispet i
binde 3 , arsalard a is e bind e 6'dır .
330. SORU : Emlâk Beyannamesi hangi hallerde v e ne zaman ve­
rilmektedir?
CEVAP: Mükellefle r Bina , Arsa ve Arazileri içi n gene l beya n dö neminde 4 yıld a bi r def a (B u sür e Bakanla r Kurul u Kara n il e 1 yıla ka dar indirilebilmektedir. )
Yeni bin a inş a edilmesi halinde , inşaatın sona erdiği veya inşaa tın son a ermesinde n evve l kısme n kullanılmas ı halind e he r kısmı n kul lanılmasına başlandığ ı ilgil i bütç e yıl ı içerisinde ,
Gayrimenkullerin verg i değerin i tadi l ede n sebepleri n doğmas ı
halinde değişikliği n vuk u bulduğ u bütç e yıl ı içerisind e emlâki n bulun duğu yerdek i ilgil i belediyeler e verilmes i gerekmektedir .
331. SORU : Satılan gayrımenkule ilişkin olarak Emlâk Vergisi
mükellefiyeti ne zaman haşlar?
CEVAP: Bi r gaynmenkulün malikini n değişmes i halind e esk i ma likin Emlâ k Vergis i mükellefiyet i satı ş tarihini taki p ede n bütç e yılında n
itibaren sona ermekte v e alıcının Emlâ k Vergisi mükellefiyet i başlamak tadır.
332. SORU : İştirak halinde ve müşterek mülkiyete konu gayri­
menkuller için ne şekilde beyanname verilmektedir?
CEVAP: Müştere k mülkiyet e kon u gayrımenkullerde , malikleri n
vergi değerinde n payların a düşe n kısm ı ayr ı ayrı beyan etmeler i gerek mektedir.
İştirak halind e mülkiyett e is e malikleri n müştere k imzal ı te k bi r
beyanname vermeler i gerekmektedir . Bununl a berabe r mükellefler e ko laylık olma k üzere , b u hald e d e malikleri n dilerlers e ayr ı ayr ı beyanna me vermeler i mümkü n bulunmaktadır .
Yine iştira1 < halinde mülkiyet e kon u emlâk e tasarru f ede n mali k
tarafından gayrimenkulu n verg i değerini n tamamın ı kapsaya n beyan name verilmes i halind e diğe r malikleri n beyannam e vermesin e gere k
bulunmamaktadır.
333. SORU : Binalara geçici vergi muaGyeti hangi hallerde ne ka­
dar süre için tanınmaktadır?
CEVAP: Meske n olara k kullanıla n bin a veya apartman daireleri nin 50.000.-TL.da n a z olmamak üzer e verg i değerini n 1/4' ü inşalarını n
sona erdiğ i yıl ı takibeden bütç e yılında n itibare n 5 yıl sür e il e vergide n
muaftır.
334. SORU : Konut inşaatı veya lialliinmada öncelikli yörelerde
yapılacak yatırımlar için arsa ve arazi tedarikinde hangi tür işlem­
ler vergiden muaftır?
CEVAP: Konu t inşaat ı veya kalkınmad a öncelikl i yörelerd e yapı lacak yatırımla r içi n araz i vey a ars a tedarik i il e ilgil i olara k ivazl ı vey a
İvazsız devir , temlik , kamulaştırma , satı ş vaad i sözleşmesi , intif a hak kı, alım , satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhit, tescil, cins deği şikliği, rehi n tesi s v e terkini , ipote k tesi s v e terkini , ıslah , değişikli k
işlemleri v e b u işlemle r dolayısıyl a düzenlene n kağıtla r kanund a bah s
edilen verg i v e resimlerde n muaftır .
335. SORU : Tek mesken istisnası nedir?
CEVAP: Türkiy e sınırla n içind e te k mesken i olu p b u meskenle rinde bizza t oturanlarda n gelirler i münhasıra n kanunl a kurula n sosya l
güvenlik kurumlannda n aldıkla n maaşlarda n ibare t bulunanları n b u mes kenlerine ai t Emlâ k Vergis i oranla n Bakanla r Kurulu'nc a azaltılabilir . Ni tekim 1986,1987,198 8 yıllarınd a vergi % 2 5 azaltıldı. Şartlar şunlardır .
a) Türkiye hudutla n içind e hissel i vey a ta m mülkiye t kapsamın da başkac a mesken i olmayacaKtır .
b) Meskenlerd e muayye n zamanlard a dinlenme k içi n deği l dai mi olara k bizza t oturacaktır . (Yazlıkla r içi n b u hükü m uygulanmaz. )
c) Mesken sahiplerini n gelirler i münhasıra n Emekl i Sandığı , Sosyal Sigortala r Kurum u ve Bağ-Ku r gib i kanunl a kurula n sosya l güvenli k
kuruluşlarından alınaca k emekli , dul , yetim , ölü m v e maluliye t maaş lardan ibare t olacaktır . Gelirini n münhasıra n b u maaşta n ibare t oldu ğunu bildirecekti r (B u durumlar bi r bildirim il e belediye emlâk dairelerin e
bildirilecektir.)
d) Meskenler e hiss e il e sahi p olanla r hiss e oranınd a b u hakta n
yararlanacaktır.
336. SORU : Tasarrufu Kısıtlı Gayrimenkulun bir kısmının satıl­
ması sırasında tecilli vergiler tahsil edilecek midir?
CEVAP: Kısıtl ı gayrimenkulun bi r kısmını n satılmas ı veya kamu laştırılması halind e satış ı yapılan veya kamulaştırıla n kısm a isabe t ede n
Emlâk Vergisi'nden tahsila t zaman aşımın a uğramamı ş olanlan n tahsili gerekmektedir .
337. SORU : Kısıtlı emlâkin miras yoluyla mirasçılara intikali ha­
linde kısıtlılık devam edecek midir?
CEVAP: Kısıtl ı emlâkin verase t yoluyl a mirasçılar a intika l etme si halind e gayrimenkulleri n kısıtlılı k durum g nazar a alınara k tahakku k
eden vergileri n 9/10'unu n tecilin e kısıtlılı k sürelerini n ger i kala n kısım lan içi n deva m olupur .
338. SORU : ''Eski Eser'' olarak tescilli binanın ticari amaçla kul­
lanılması halinde kısıtlı vergileme yapılacak mıdır?
CEVAP: Tasarruf u kısıtlana n emlâk e ilişki n yönetmeliğ e göre ,
dükkan, otel , gazino , lokanta , hama m vs . gib i ticar i amaçlarl a kullanı lan "Esk i Eser " vasfın ı hai z binalar a kısıtl ı vergileme yapılmayacaktır .
339. SORU : Hisseli arazilerde arazi vergisi istisnası ne şekilde
uygulanacaktır?
CEVAP: Belediy e v e Mücavi r ala n sınırla n içind e buluna n arazi lerin toplam verg i değerinin 1 .OOO.OOO.-TL.sının Arazi Vergisi'nden müs tesna olduğun a ilişki n hükü m hissel i arazid e he r bi r hisseda r içi n ay n
ayn 1.000.000.-T L olara k uygulanmas ı gerekir .
340. SORU : Boğaziçi Kanunu'ndaki muafiyet hûkm ü hangi gayrimenkuUere uygulanacaktır?
CEVAP: 296 0 sayıl ı kanunu n 17'nc i maddesind e ye r ala n " b u
kanun hükümlerin e gör e yapı hakk ı verilmeyip Ticar i Geli n d e olmaya n
arsalar it e üzerind e kültü r v e tabia t varlığ ı buluna n arsala r Emlâ k Ver gisi'nden muaftır " hükm ü madded e yazıl ı hususlarl a sınırl ı olup , bin a
ve araziler i kapsamamaktadır .
341. SORU : Geçmiş döneme ilişkin Emlâk Vergisi Beyannamele­
ri pişmanlıkla verilebilir mi?
CEVAP: Pişmanlı k v e ısja h hükümlerini n Emlâ k Vergisi'nd e uy gulanması mümkü n değildir .
342. SORU : Geç verilen Emlâk Beyannamesi sebebiyle gecikme
zammı ödenir mi?
CEVAP: Emlâ k Vergis i Beyannamelerini n e k sürede n sonr a verilmiş olmas ı durumund a gecikm e faiz i hesaplanmas ı gepekmektedir .
Bu durumd a gecikm e faiz i vergini n norma l vad e tarihinde n tarhiyatı n
kesinleştiği tarihe kada r geçe n sürey e uygulanmas ı ica b etmektedir . Ay nca bu kabil beyannameler e (e k süreye rağme n verilmeyen) ağı r kusu r
cezası uygulanacağ ı tabiidir .
343. SORU : İstimlak edilen gayrimenkuUerde istimlak bedeli ile
Emlâk Beyan değeri arasmda fark bulunması halinde aradaki fark
için vergi tatbik olur mu?
CEVAP: Emlâ k Vergisi'ni n tarhın a esa s ola n e n so n verg i değe ri, kesinleşe n kamulaştırm a bedelinde n a z olduğu takdirde, aradak i far kın Emlâ k Vergisi'n e tab i tutulmas ı gerekmektedir .
344. SORU : Yeni inşaat veya vergi değerini tadil eden herhangi
bir sebep nedeniyle verilecek değişiklik beyannamelerinde Emlâk
Vergisi yönünden hangi değerler esas alınacaktır?
CEVAP: Verg i değerin i değiştire n sebeple r nedeniyl e verilece k
beyannamelerde asgar i ölçüdek i değeri n kontrol ü içi n değişikliği n vu ku bulduğ u yı l il e ilgil i m 2 normal inşaa t maliye t bedeller i il e Gene l Be yan dönemin e ilişki n olara k belirlene n asgar i ölçüd e ars a m 2 biri m
değerleri dikkat e alınacaktır .
345. SORU : Belge ibraz etmeden kısıtlılık hükmünden yararlanı­
labilir mi?
CEVAP: Mükelleflerc e müracaa t edilmemes i v e kısıtlılı k durumu na ilişki n belg e ibra z edilmemes i halind e kısıtlılı k hükümlerini n uygu lanması mümkü n bulunmamaktadır .
IX
ÖDEME KAYDEDİCİ CİHAZLA R
(YAZAR KASA )
346. SORU : Yazar kasada yanlış üş yazıldığı zaman ne gibi iş­
lem yapılması gerekiyor?
CEVAP: Hatal ı fişi n müşteriy e verilmemesi , o günk ü ' ' Z " rapo runa iliştirelerek , İstendiğind e ibra z edilme k üzer e saklanması , gerçe k
bedele ai t satı ş fiş i basılara k mükellef e verilmes i v e defterler e is e b u
bedelin kaydedilmes i gerekmektedir .
347. SORU : Ödeme kaydedici cihaz devirleri sırasında yapılacak
işlemler nelerdir?
CEVAP: a) Ödeme kaydedic i cihazı satan mükelle f vey a satış işlemini gerçekleştiren kuru m tarafından devir ve teslimden önce ilgili vergi
dairesine müracaa t edilece k v e cihazd a kayıtl ı mali bilgileri n tespit edil mesi tale p edilecektir .
b) Vergi daires i mükellefi n ciha z kullanma k suretiyl e eld e ettiğ i
hasılatı ve tahsil olunan Katm a Değe r Vergisi'ni görevlendireceğ i bi r elemanı marifetiyle tespit ettirece k ve satışla ilgil i faturada yer ala n bilgile rin d e dahi l edileceğ i ü ç örne k tutana k düzenlenecektir .
348. SORU : Adi ortaklann ve şahıs şirketlerinin ödeme kaydedi­
ci cihaz kullanma mecburiyetlerinin başlama tarihleri nasıl tespit
edilecektir?
CEVAP: Ortaklığın vey a şirketin bütü n işletmelerinde n eld e etti ği perakend e nitelikl i satı ş tutar ı vey a gayrisaf i i ş hasılatını n tçoplam ı
esas alınma k suretiyl e tespi t edilecektir .
349. SORU : Seyyar olarak pazar takibi suretiyle perakende emtea ticareti yapan vergi mükellefi yazar kasa alacak mıdır?
CEVAP: Perakend e satı ş v e i ş hasılat ı ödem e kaydedic i ciha z
(yazarkasa) almay ı gerektiriyo r is e d e sabi t bi r işyer i yoks a yazarkas a
alınmayacaktır. Zir a satış yapılacak mahallerd e cereyan olmayabilir. Du rum verg i dairesin e bildirme k şartiyl e perakend e satı ş v e i ş hasılatlar ı
yazarkasa fiş/kuponu yerin e perakend e satı ş fişleri il e belgelenmelidir .
350. SORU : Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca yazar kasa kullan­
ma kapsamı dışında bırakılanlar kimlerdir?
CEVAP: Devlet e ai t teke l maddeler i ticareti , akaryakı t v e moto r
yağı satışı, gazete satışı , oda v e yatak kiralamas ı şeklindeki otelcili k v e
pansiyonculuk, bankacılı k v e sigortacılık , PT T hizmetleri , kara , deniz ,
hava ve demiryollan il e yapılan yolcu ve yük taşımacılığı, giriş bileti kar şılığı verilen hizmetler , eğitim , öğretim v e kre ş işletmeciliği . Spo r Toto ,
Milli Piyango , a t yarışlan il e diğer müşterekbahi s v e talih oyunla n bayi liği, elektrik , s u ve havagaz ı işletmeleri , tanm ale t ve makinalannı n sa tışı (ayrıca yedek parç a satılmaması şartıyla) , posta pulu , jeton ve 346 8
sayılı kanun a gör e verile n ruhsa t tezkeresin e dayanılara k yapıla n pu l
ve kıymetl i kağıtları n satışı , elektrik, su , havagazı ve kalorife r tesisatçı lığı faaliyet i (ayn ı zamand a tesisa t malzemeler i satış ı d a yapanla r ha riç), terzili k faaliyet i (ayn ı zamand a kuma ş ticaretind e bulunanla r ha riç), şehi r iç i toplu taşımacılıkta kullanılan abonman biletlerini n satışı ile
uğraşan mükellefle r ödem e kaydedic i cihazla n kullanm a mecburiyeti nin dışınd a bırakılmışlardır . İstisn a sadec e sayıla n faaliyetler e münha sırdır.
351. SORU : Kimler Ödeme Kaydedici Cihaz (Yazarkasa) kullan­
mak mecburiyetindedir?
CEVAP: Katm a Değe r Vergisi'n e tab i 1 ve 2'nc i sını f tüccarlar dan perakend e ma l v e hizme t satış ı yapa n v e Maliy e v e Gümrü k Ba kanlığı'nca kapsa m dışın a çıkarılmamı ş mükellefle r belirlene n tarihlerd e
yazar kas a kullanma k mecburiyetindedirler .
352. SORU : Bir bürodan posta ile ödemeli olarak kitap, dergi, ga­
zete ve benzeri yayımlar ile bunlara ilişkin ek ve de0şikliklerin gön­
derilmesi işi ile uğraşan mükellefler yazar kasa kullanmak yerine
fatura kullanabilir mi?
CEVAP: Maliy e ve Gümrük Bakanlığ ı belirleyeceğ i esasla r dahi linde, yaza r kas a yerin e fatur a vey a satı ş fiş i düzenlenmesin e izi n ve rebilir. Bi r büroda n post a il e ödemeli olara k yapıla n satışları n fatur a il e
belgelenmesini Bakanlı k uygu n görebilir , b u ve bun a benze r durumlar da Maliy e v e Gümrü k Bakanlığı'nda n izi n alınmas ı gerekmektedir .
353. SORU : Piyasada satılan her kasa yazar kasa mıdır?
CEVAP: Hang i kasalan n ödem e kaydedic i ciha z olduğu, tip, model v e özellikle r taşıdığ ı vergi daireler i v e defterdarlıkta n öğrenilebilir ,
lebilir.
354. SORU : Mecbur olmadıkları halde yazar kasa alarak kullamlabilir mi?
CEVAP: Mecbu r olmadığ ı hald e b u cihazlar ı verg i dairesin e bil dirmek şartiyl e satı n alara k kullanma k mümkündür .
355. SORU : Yazar kasa kullananların bilmesi gereken hususlar
nelerdir?
CEVAP: a ) Bi r öncek i yı l perakend e satı ş vey a gayrisaf i i ş hası latları itibariyl e mecburiyetlerini n başlamas ı sebebiyl e vey a kend i istek leri üzerin e ödem e kaydedic i ciha z (yaza r kasa ) satı n ala n mükellefler ,
satın aldıklar ı cihazlann ı satı n aldıkla n tarihten itibare n 1 hafta içerisin de bağl ı bulundukla n verg i dairesin e bi r dilekç e il e bildirilecektir .
b) Vergi dairesinde n alınaca k ödem e kaydedic i cihazlar a ai t lev ha işyerlerind e görünü r yer e asılacaktır .
c) Adi ortaklıklar v e şahıs şirketlerinde ; ciha z kullanm a mecburi yeti, bütü n işletmelerde n eld e edie n perakend e nitelikl i satı ş tutar ı ve ya gayrisaf i i ş hasılatını n toplam ı esa s alınara k tespi t edilecektir .
356. SORU : Elektrik kesintisi v e arıza halinde ne işlem yapıla­
caktır?
CEVAP: Elektri k kesintisi , arızalanma, bakı m v e onan m gib i se beplerle ödem e kaydedic i ciha z kullanılamadığ ı devrelerde , fatur a ve ya perakend e satı ş fişleri kullanılacaktır . B u şekilde fatur a ve perakend e
satış vesikalan il e belgelendirilen satışlar , onan m sonrasında , ayrıc a cihazlara kaydedilmeyecektir . Yasa l defterler e fatura , fi ş v e ciha z fişle rinde yazıl ı tutarla r geçirilecektir . Cihazları n kullanılmalar ı sırasınd a
meydana gele n hatala r içi n cihazları n hafızaların a müdahaled e bulu nulmaz.
357. SORU : Yanlışlığın düzeltilmesi mümkün müdür?
CEVAP: İspatlanma k kaydiyle , ödem e kaydedic i cihazla r kulla nılmak suretiyl e yapıla n bi r yanlışlığın düzeltilmes i mümkündür . Düzel tilmesi gereke n v e müşteriy e verilmes i ica p ede n kas a satı ş fişini n asl ı
iptal v e gerektiğind e deneti m elemanlann a ibra z edilme k üzere , işlet mede kala n kayı t rulosundak i örneğini n üzerin e iliştirilere k muhafaz a
edilecektir. Hatal ı satış fişini takip ede n il k satış fişin e gerçe k bede l ya zılmak suretiyl e müşteriy e verilece k v e kanun i defterler e d e gerçek sa tış hasılat ı yazılacaktır .
358. SORU : 1989 yılında kimler hangi tarihte Ödeme Kaydedici
Cihaz (yazar kasa) satın alacaklardır?
CEVAP: 198 8 yıl ı perakende satışla n vey a gayrisaf i işhasılatlar ı
20 milyon liranı n üzerind e olanla r 198 9 yılında Ödeme Kaydedic i Ciha z
(yazar kasa ) satı n alara k kullanmay a başlayacaklardır . 198 9 yılınd a cihaz satın alacak olanları n başlam a mecburiyet i muhteli f tarihlerd e baş layacaktır. 198 8 yıl ı satışla n vey a gayrisaf i i ş hasılatı ;
30 milyo n liray ı aşanla r 1 Şuba t 198 9
27 milyo n liray ı aşanla r 1 Nisa n 198 9
25 milyo n liray ı aşanla r 1 Temmu z 198 9
22 milyo n liray ı aşanla r 1 Eki m 198 9
20 milyo n liray ı aşanla r 1 Aralı k 198 9 tarihind e ciha z
satın alara k kullanmay a başlamı ş olacaktır .
1987 yıl ı satışlar ı vey a gayrisaf i işhasılat ı 2 0 milyo n liray ı aşa n mükel lefler 1 Ekim 198 8 tarihindö n itibare n mecburiyet i başlamıştı r v e mec buriyetleri ayne n deva m edecektir . Dah a önc e ciha z alanları n
mecburiyetlerinin kaldırılmas ı vey a ertelenmesi sö z konus u değildi r v e
mecburiyetleri ayne n deva m edecektir .
359. SORU : İkinci sınıf tacirler ilk defa satın aldıkları ödeme kay­
dedici cihaz sebebiyle dahili tevkifat veya Geçici Vergi ödeyecek
midir?
CEVAP: Ödem e kaydedic i ciha z (yaza r kasa ) kullanma k mecbu riyetinde ola n ikinc i sını f tacirler , il k def a satı n aldıklar ı cihazla r nede niyle ve bir defaya mahsu s olmak üzere , bu cihazlan aldıklar ı tarihi taki p
eden a y başında n itibare n 1 2 a y sür e il e dahil i tevkifa t vey a 1.1.198 9
tarihinden itibare n Geçic i Verg i ödemez . B u hakta n yararlanma k için ;
a) Perakend e ticaretl e uğraşm a vey a hizme t if a etme k v e ikinc i
sınıf taci r olma ,
b) 5 Kası m 198 8 tarihinden itibare n kullanma k üzer e il k def a cihaz satın alma şartlanna birlikt e sahip olmalıdır. Cihazın ı satıp yeni alan larla, kullanılmı ş cihazla n satı n alanla r b u hakta n yararlanamazlar .
Cihaz satı n alanla r taki p ede n ayda n itibare n 1 2 a y Geçici Verg i
ödemezler. Verg i dairesin e for m dilekç e verilmelidir .
360. SORU : Ödeme kaydedici cihazların ne kadarı kazançlardan
indirilebilir ?
CEVAP: İktisad i kıyme t olara k norma l amortisman a ilaveten , kul lanmak üzer e satı n alına n ödem e kaydedic i ciha z (yaza r kasa ) herbir i
içm fatur a bedelini n % 40'ını , cihazı n iktisa p edildiğ i yıl a ai t Geli r vey a
Kurumlar Vergisi'n e tab i kazançlarda n indirilir . Ancak , fatur a üzerind e
cihazın satı ş bedelinde n ayr ı olara k ödene n KDV'd e ye r almaktadır .
Amortismana tab i iktisad i kıymetle r içi n ödenen KD V sonrada n dilimle r
halinde tahsi l edile n KDV'de n indirilmektedir . O sebeple, amortisman a
tabi iktisad i kıyme t olan yazar kas a için ödenen KD V % 4 0 indiri m yapı lırken dikkat e alınmayaca k v e ne t satı n alm a bedel i esa s alınacaktır .
Bir süre kullanıldıkta n sonr a satılan cihazlar içi n daha önce indirile n tutar, satışı n gerçekleştiğ i yıl a ai t vergiy e tab i kazançlar a ilav e edilir .
Yazar kasa kullanan mükellef işyerinin herhangi hir
nedenle geçici olarak kapandığı zamanlarda (Z) raporu almak mechuriyetinde midir?
CEVAP: İşyerini n herhang i bi r nedenl e geçic i olara k kapanmas ı
sebebiyle ma l v e hizme t satı ş olmadığ ı günlerd e b u durumu n ispatlan ması kaydıyla , yalnızc a b u günler e münhası r olma k üzer e (Z ) rapor u
alınmamasında bi r sakınc a bulunmamaktadır .
361. SORU : Veraset suretiyle intikal eden yazar kasayı kullan­
mak mümkün müdür?
CEVAP: Yaza r kasanı n verase t yol u il e intikalind e vesare t ilam ı
ile arana n diğe r belgeleri n ibraz ı halind e cihaz a ai t levhanı n verilmes i
mümkündür.
362. SORU : Cihaz kullanma mecburiyetinin başlaması nedeni ile
kullanilmış v e amortisman süresini doldurmuş bir cihaz alınması
halinde kanunda öngörülen indirimden yararlanılabilir mi? Yeniden
amortismana tabi tutulabilir mi?
CEVAP: Mükellefler , kullanma k üzer e satı n aldıkla n cihazlan n
herbiri içi n fatur a bedellerini n % 40'ın ı cihazı n iktisa p edildiğ i yıl a ai t
Gelir vey a Kurumla r Vergisi'n e tab i kazançlarında n indirebileceklerdir .
Cihaz kullanılmı ş d a ols a yenide n amortisman a tab i tutulabilir .
363. SORU :Hergün akşamlan açılan ve gece saat 24.00'den sonra
da bir süre açık kalan işletmede (Z) raporunu nasıl alınacak?
CEVAP: Gec e 24.00'de n sonr a d a faaliyetin e deva m ede n işlet melerde, cihazı n kullanılmay a başlandığ ı gü n hasılat ı olarak değerlen dirilmek kayı t v e şart ı il e (Z ) raporunu n günlü k faaliyeti n biti ş saatind e
alınmasında bi r sakınc a bulunmamaktadır .
X
FATURA TOPLAYANLAR A
VERGİ İADES İ
364. SORU : Yazar kasa fişlerinin geçerlilik şartı nedir?
CEVAP: Ödem e kaydedic i cihazların , fiş ve kuponlarının , geçer li olabilmes i v e yerg i iadesind e kullanılabilmes i içi n M F (Mal i Fatura )
rumuzunu taşımas ı gerekmektedir .
Diğer yandan , perakend e satı ş fişlerinde satı ş bedelini n rakam la yazılması yanınd a bu bedeli n yaz ı il e de belirtilmes i gerekmektedir .
365. SORU : Belgelerde yanlışlıktan kimler sorumludur?
CEVAP: Vergi İadesind e kullanıla n fatura ve fatura yerine geçe n
belgelerin sağlıkl ı olmasından; bunlar ı düzenleyen, iadede n yararlana n
ve iadey e aracılı k ede n firm a v e müessesele r d e sorumludur .
366. SORU : Vergi İadesinde yararlanılamayan özellik arz eden
harcamalar nelerdir?
CEVAP: a ) Yukarıd a belirtile n v e verg i iadesin e esa s harcam a
olarak kabu l edilen ma l ve hizme t alımlarının, ticari, zirai ve mesleki ka zanca ilişki n olmamas ı gerekir . Ticari , zira i v e meslek i kazancı n eld e
edilmesine ilişki n olara k yapıla n he r türl ü ma l v e hizme t alımla n verg i
iadesine tab i tutulmaz .
b) Dayanıkl ı tüketi m mal ı niteliğind e ola n otomobil , motorl u bi siklet gib i öze l bine k araçlar ı v e he r türl ü deni z (yat , kotr a v e he r türl ü
tekneler) araçlar ı il e bunları n bakı m v e onan m giderler i verg i iadesin e
konu harcamala r dışındadır .
c) Zirai işletmelerd e kullanıla n traktö r il e he r türl ü tarı m ara ç v e
gereçlerine ai t harcamalar , ticar i v e meslek i kazanc a ilişki n he r türl ü
araç ve gereçler, kamyon , kamyonet, triportör, yük-yolc u motorsikletle ri gib i araçla r il e bunlariı i bakı m v e onan m giderler i verg i iadesin e tab i
tutulmaz.
d) Gayrimenkul alımlar ı ile binalann boy a ve badan a giderleri dışındaki bakı m v e onarım giderleri , binalara yapıla n kalorife r v e benzer i
nitelikteki tesisat a ai t giderle r il e he r türl ü inşaa t malzemesin e ai t har camalar verg i iadesin e tabi i tutulmaz .
367. SOl^U : İşverenler ücretlilere vergi iaifesinden stopaj tutarı­
nı tenzil edebilir mi?
CEVAP: İşverenleri n verg i dairelerin e ibra z etmiş olduklar ı verg i
iade beyannameler i üzerinde n tahakku k ede n verg i iadeleri , işverenle rin yazılı talebi aranmaksızın , işverenlerin hizme t erbabın a yaptıklan üc ret ödemelerinde n tevki f ettikler i v e muhtasa r beyannam e il e beya n
ettikleri (stopaj ) Geli r Vergis i üzerinde n verg i dairelerinc e re'se n mah sup edilere k nakte n değil , hesabe n ödem e yapılacaktır . Verg i iadesi nin tamame n anıla n mahsu p işlem i il e karşılanamamas ı halind e
bakiyenin işverenleri n tale p etmeler i kaydiyl e başk a bi r verg i borcun a
mahsubu vey a nakte n ödenmes i yolun a gidilecektir .
368. SORU : İşveren hangi tarihte iadeyi almış sayılır?
CEVAP: İşverenle r bi r yanda n çalıştırdıkla n kişilerde n kestikler i
Gelir Vergisi'n i verg i idaresin e yatınrke n diğe r yanda n çalışanlar a da ğıtmak içi n verg i iades i istem e durum u son a ermektedir . Çalışanlar a
dağıtılmak içi n verg i dairesinde n istene n verg i iades i işvereni n stopa j
vergi borcun a mahsu p edilmektedir . Mahsu p İşlem i yapıldığ ı anda , is tenen verg i iades i işveren e tediy e edilmi ş sayılmaktadır .
369. SORU : Mahsup halinde işveren ne zaman iadeyi çalışana ver­
melidir?
CEVAP: İşverenle r tarafında n nakte n veya hesabe n alına n verg i
iadelerinin 1 0 gün içind e çalışanlar a nakte n dağıtılmas ı gerekmektedir .
Bu süre içind e ödenmeye n verg i iadelerini n müteaki p i ş gününde verg i
dairelerine ger i verilmes i gerekmektedir .
Çalışanlara ödenemeyi p süresind e verg i dairesin e ger i verilme yen iadele r ü ç ka t cezas ı il e sebe p olanlarda n ger i alınır .
370. SORU : Vergi iadesine konu mallar ve özellikleri nelerdir?
CEVAP: Belgelenece k ma l v e hizmetle r şunlardır .
a) Dayanıkl ı tüketi m mallannı n bakı m v e onan m giderleri : (Bel gede gösterile n harcam a sadece, dayanıkl ı tüketim malların a ai t parç a
alımına ilişki n bi r harcam a ise , bu harcam a vergi iades i kapsamın a gir mez). Anca k tamirc i yede k parçad a kullanara k onanm ı yapmı ş is e düzenlediği belged e parç a onan m giderlerini n topla m tuta n iad e d e
harcama olara k kabu l edilecektir .
b) Yiyece k v e içece k giderleri : (Sigar a v e alkoll ü içkile r il e bir a
hariç olma k üzer e şehi r şebekesin e bağl ı s u alı m bedeller i il e he r türl ü
yiyecek v e içece k giderleridir. )
c) İkame t edile n konut a ai t yakaca k giderlerini n tamam ı il e kir a
giderlerinin % 20'si , (İkamet edile n konut a ai t kira bedelinin % 20'sini n
vergi iadesin e kon u harcam a olara k nazar a alınabilmes i içi n kiralaya n
ile yapılan kir a mukavelesinin bi r örneği-fotokopisi v e kir a ödemelerin e
ilişkin kiralayanı n vereceği bi r belg e veya bankalar arac ı kılınmak sure -
tiyle kir a ödenmekte ise , bankalarca verilecek makbu z il e belgelendiril mesi gerekir. Kir a tutan değişmediği sürec e kira mukavelesinin örneğini n
bir def a ibraz ı yeterlidir. )
d) He r türl ü giyi m giderleri ,
e) Sosyal güvenli k kurumla n vey a işverenle r tarafında n karşılan mayan he r türl ü sağlı k giderleri ,
f) He r türl ü eğitim , öğretim , anaokul u v e kre ş giderleri ,
g) Vekale t ücretleri ,
h) Karayol u il e yapıla n yolc u v e yü k taşım a giderleri , (Başlam a
ve bitm e noktas ı Türkiye sınırlar ı içind e ola n v e karayol u il e yapıla n ta şımalar b u kapsamdadır . Anca k büyü k ken t şehi r v e kasab a belediye lerinin sınırla n içind e yapıla n yolc u taşımalar ı il e arab a kiralamala n b u
kapsama girmez. )
ı) Otel , mote l v e pansiyonlar a ödene n konaklam a ücretleri ,
j) tiyatro, sinem a v e konse r verile n yerle r gib i mahaller e yapıla n
giriş ücre t ödemeleri , (Tiyatro , sinema , konse r salonu , plaj , yüzm e ha vuzu gib i eğlenc e v e istiraha t yerlerin e girilmes i amacıyl a ödene n bile t
bedeline al t harcamalar )
k) temizlik madd e v e malzemeler i alımları , her türl ü kadı n v e er kek tuvale t v e Itriya t madd e v e malzemes i alımlar ı (kolony a dahil ) il e
kozmetik maddeleri n alımlan , çiçek alımları , kuaför v e berberler e öde nen ücretler , fotoğra f fil m v e tab ücreti , fotokopi ücreti , ampul, floresa n
ampul v e pi l alımlan , teyp v e vide o kase t kiralanmas ı karşılığ ı ödene n
ücretler, liki t petro l gaz ı (LPG) alımları , konutların boy a ve badan a (duvar kağıd ı dahil giderler i il e parç a alımları hari ç olma k üzer e elektri k v e
su tesisat ı tamirat ı içi n yapıla n ödemeler .
I) Altın, gümüş , v e platin , kıymetl i ta ş (pırlanta , felemek , yakut ,
zümrüt gibi ) yan kıymetl i taş (akik, kehribar , kar a kehribar ) tabii ve sun i
inci alımlan , bunlarda n mamu l he r türl ü ziyne t eşyas ı v e he r türl ü mü cevherat alımla n il e taklit sü s eşyas ı alımla n tutannı n % 20 'si, (Bunlar dan mamu l mutfa k eşyalar ı ile dayanıklı tüketim mal ı niteliğindeki eşyala r
bu. gruba dahildir. )
m) Yiyecek v e içece k giderlerin e ai t harcamaların , he r bi r belge de yazılı tutannın 100.000. - lirayı aşmaması gerekir. Harcamanı n b u mik tarı aşa n kısm ı verg i iadesin e esa s harcam a olara k dikkat e alınmaz .
n) Ticari, zirai , v e meslek i kazanc ı dolayısıyl a Geli r Vergis i mü kellefi olanla r il e götürü usuld e vergilendirile n ücretlile r iadesinde n ya rarlanan ücretliler , bi r dönem e ai t ha k kazandıkla n verg i iadesin i verg i
iade dönemin i taki p ede n 6 aylı k sür e içind e ilgil i verg i dairesinde n al madıklan takdird e b u haklar ı düşer .
371. SORU : Vergi iadesinden yararlanan hak sahiplerinin vergi
iade dönemini takip eden altı ay içinde vergi dairesinden alınma­
ması halinde iade talep edilebilecek midir?
CEVAP: 6 a y içerisind e alınmaya n verg i iadelerini n ödenmes i
mümkün olmadığında n haziney e geli r olara k ira t kaydedilecektir .
372. SORU : llO.QOO.-TL.'lik
iadesinde geçerli midir?
yiyecek ve içeceğe ait fatura vergi
CEVAP: 1.11.19Q 8 tarihinde n yiyece k v e içece k giderlerin e ai t
harcamaların 100.000. - lirayı aşmaması gerekir. Harcamanı n b u miktarı aşa n kısm ı verg i iadesin e esa s harcam a olara k dikkat e alınmaz .
373. SORU : Demiryoluna ait yolcu bileti vergi iadesinde geçerli
midir?
CEVAP: 1.11.198 8 tarihinde n itibaren demiryollann a ait yolcu biletleri verg i iadesind e dikkat e alınmayacaktır .
374. SORU : 100.000.-TL.'nın üzerindeki giyeceğe ait fatura ver­
gi iadesinde dikkate alınacak mıdır?
CEVAP: Bedel i n e olgrs a olsu n giyece k bedelin e ai t faturaları n
vergi iad e kapsamın a alınmas ı gerekir .
375. SORU : Videoyaı ait tamir bedeli vergi mdesinde geçerli mi­
dir?
CEVAP: Alman belged e belirtile n parç a ve onanm giderini n toplam tutar ı verg i iadesin e kon u harcam a olara k dikkat e alınacaktır .
376. SORU : Elektrikli fınn alımına ait belge yergi iadesi kapsa­
mına girer mi?
CEVAP: 1.11.198 8 tarihinde n itibare n he r türl ü elektrikl i mutfa k
eşyaları vergi iadesi kapsamında n çıkanidığında n elektri k fırını alımın a
ait belgeni n verg i iadesind e kabul ü mümkü n değildir .
XI
VERASET V E İNTİKA L VERGİS İ
KANUNU
377. SORU : Yurt dışında vefat eden şahsın Veraset ve İntikal Ver­
gisi Beyannamesi hangi daireye verilecek?
CEVAP: Muri s veya tasarrufu yapan şahıs Türkiye'de hi ç ikame t
etmemiş veya so n ikametgah ı tesbit olunmamı ş is e Maliy e v e Gümrü k
Bakanlığı'nın tayi n edeceğ i ye r verg i dairesin e verilecektir .
378. SORU : TerekedekvgayrimenkuUerden bir tanesi satılırken
diğerlerini teminat olarak göstermek mümkün müdür?
CEVAP: Verase t v e İntika l Vergis i miktarın ı karşılama k şartiyl e
mümkündür.
379. SORU : Veraset Vergisi'nin tamamı ödenmeden sadece satı­
lan gayrimenkule isabet eden Veraset Vergisi ödenirse satışa izin
verilir mi?
CEVAP: Satış a izi n verilir .
380. SORU : İntikal eden gayrimenkuller için beyan edilecek de­
ğer nedir?
CEVAP: Emlâ k Vergisi'ne esas olan değerde n az olmamak üze re rayi ç değerdir .
381. SORU : Ölen şahsın bankadaki mevduatı Veraset Vergisinin
lamamı ödenmeden alınabilir mi?
CEVAP: İlgil i bankac a Verase t İlâmın a gör e Verase t v e İntika l
Vergisi tevkifa t yapılara k bakiyes i ha k sahiplerin e ödenir .
382. SORU : Süresinde beyanname verilmez ise ceza miktarı ne
kadardır?
CEVAP: He r vari s adın a 40.000.-TL . usulsüzlü k cezas ı kesilir .
383. SORU : Miras hissesinin ne kadan vergiden istisna edilmiş­
tir?
CEVAP: Evlatlıkla r dahi l olma z üzer e füru g v e eşte n he r birin e
isabet ede n mira s hisselerini n S.OOO.OOO.-Tl^.s ı vergiden istisn a edilmiştir.
384. SORU : Murisin çocukı^uz olması halinde eş için istisna had­
di ne kadardır?
dir.
CEVAP: 10.OOO.OOO.-TL.s ı veraset v e intika l vergisine tabi değil-
385. SORU : Vefat Türkiye'de ise varisler hangi su/ c içinde be­
yanname vereceklerdir?
CEVAP: Varisle r d e Türkiye'd e ikame t ediyors a 4 a y içind e be yanda bulunacaklardır .
386. SORU : Veraset ve İntikal Vergisi Beyannamesi hangi vergi
dairesine verilecektir?
CEVAP: Öle n kimsenin,, ivazsız intikallerde tasarrufu yapan şah sın kanun i ikametgahını n bağl ı bulunduğ u ye r verg i dairesine .
387. SORU : Verasetten intikal eden mallar istisna dahilinde ka­
lınca yani vergi doğmazsa dahi beyanname vermeye gerek var mı­
dır?
CEVAP: Vergi doğmaz İs e de Veraset ve İntika l Vergisi beyanında bulunma k gerekir .
XII
MÜTEFERRİK KONULA R
388. SORU : Konut inşaatı ile kalkınmada öncelikli yörelerde ya­
pılacak yatırımların vergi, resim ve harç istisna ve muaflıkları nasıl
uygulanacaktır?
CEVAP: Sö z konus u verg i teşvikler i arasında ; verase t vergisi ,
damga, harçlar , Emlâ k Vergileri , bank a ve sigort a işlemler i vergiler i il e
resimler v e belediy e gelirler i alınmamaktadır .
Vergi istisnasında n yararlanma k içi n gaynmenkulü n bulunduğ u
yer vergi dairesine yazılı müracaat edere k ama ç içi n kullanılacağ ı taah hüdünde bulunma k gerekmektedir . Kanu n amacın a uygu n kullanı m sağ lanamaması halind e dah a önc e tahsi l edilmeye n vergile r cezal ı olara k
tahsil edilir .
Bu kanu n hükümler i meske n içi n uygulanmakt a olu p işyer i içi n
uygulanamaz. B u muafiyette n yararlanabilme k içi n konutlan n 15 0 met rekareden küçü k olmas ı gerekmektedir . İma r affında n yararlanabilme si halind e verg i muafiyetinde n yararlanılmas ı mümkü n değildir .
389. SORU : Kalkınmada öncelikli yörelere hangi iller girmekte­
dir?
CEVAP: Birinc i derecede kalkınmad a öncelikl i yöreler; Adıyaman ,
Ağn, Bingöl , Bitlis, Diyarbakır , Gümüşhane , Hakkari , Kars, Mardin, Muş ,
Siirt, Tunceli , Van .
İkinci derecede kalkınmad a öncelikli yörele r ise ; Amasya, Artvin,
Çankın, Çorum, Elazığ , Erzincan, Erzurum , Kastamonu , Malatya , Kah ramannîara, Sinop , Sivas , Tokat , Şanlıurf a v e Yozga t illeridir .
390. SORU :\ Vergi iade belgeleri denetleniyor mu?
CEVAP: a ) He r ha k sahib i içi n verg i iad e miktarını n doğr u he saplanıp hesaplanmadığı ,
b) Vergi iadesin e esa s belgeleri n istene n sağlı k şartların ı taşıyı p
taşımadığı,
c) Yazar kas a fişlerinin M F rumuzun u taşıyı p taşımadı klan ve yazar kasada n çıka n şekliyl e olu p olmadıklan ,
d) Vergi iad e belgelerini n muhafazasınd a gereke n ihtima m gös terilip gösterilmediğ i konus u sı k sı k denetlenmektedir .
391. SORU : Telsiz ruhsatnamelerinden harç alınacak mı?
CEVAP: 1.1.198 6 tarihinde n itibare n telsi z ruhsatnamelerinde n
tarifeye gör e har ç alınacaktır .
392. SORU : Değerli kağıtlar hangileridir v e değerleri nedir?
CEVAP: Değerl i kağıtla r v e 1 Oca k 198 9 tarihinde n geçerl i ol mak üzer e satı ş fiyatlar ı şöyledir .
Değerli Kağıdı n Cins i Bede
1-
2345678910111213-
Noter kağıtları :
a) Note r kağıd ı
b) Beyannam e
c) Prqtesto , vekaletname , re'se n sene t
Kira sözleşm e kağıtla n
Pasaportlar
Yabancılar içi n ikame t tezkereler i
Askerlik cüzdanlar ı
Nüfus cüzdanlar ı
Aile cüzdanlar ı
Bono kağıtlar ı (emr e muharre r senetler )
(10 adet )
Sürücü belgeler i
Sürücü çalışm a belgeler i (karneleri )
Motorlu ara ç trafi k belges i
Motorlu ara ç tesci l belges i
İş makines i tesci l belges i
l (TL )
250
250
500
500
20.000
15.000
200
200
2000
5000
2000
2000
1000
1000
1000
Sözkonusu değerl i kağıtlar , 1.1.198 9 tarihinde n itibare n saymanlıklar, bayiler , be y ve mezu n memurlar , noterle r v e noterli k görevin i ya pan memurla r tarafında n yukarıd a belirtile n yen i bedeller i üzerinde n
satılacaktır.
1.1.1989 tarihinde n önc e saymanlıklar v e bayilerde n esk i bedel i
üzerinden satı n alına n v e b u tarihte n sonr a kullanılaca k ola n kir a söz leşme kağıtla n ve bonolar, b u kağıtlar üzerin e eski ve yeni bedeller i arasındaki bede l fark ı kada r damg a pul u yapıştırılmas ı suretiyl e
kullanılacaktır.
393. SORU : Aynı yıl içinde satın alman iktisadi kıymetin aktiften
çıkarılması halinde 3332 sayılı kanundaki istisnadan yararlanıla­
bilir mi?
CEVAP: Gayrımenkulilicaret i amacıyl a eld e bulundurula n gayri menkullerin satışınd a mümkün değildir . Bunu n dışındaki durumlarda yararlanılabilir.
394. SORU : Savunma Sanayii Destelileme Fonu'na ödeneceli nis­
pet ne liadardır?
CEVAP: Gelir ve Kurumla r Vergis i mükellefler i il e sorumlular ı tarafından Geli r v e Kurumla r Vergisi'nde n ayr ı olara k sö z konus u vergi ler üzerinde n % 5 Savunm a Sanay i Destekler e Fonu'n a 1.1.198 9
tarihinden itibare n hesaplam a yapılacaktır .
395. SORU : Ticari belgelerin Damga Pul miktan ne kadardır?
CEVAP: 1 Oca k 198 9 tarihinde n itibaren ;
— Bilançola r 5.000.-TL
— Kâ r v e zara r cetveller i 2.500.-TL
— İşletm e Hesa p hülasalar ı 2.500.-TL
— Yıllı k geli r vergis i beyannames i 1.500.-TL
— Kurumla r Vergis i beyannameler i 3.000.-TL
— Muhtasa r beyannamele r 1.000.-TL
— Diğerler i 250.-TL
.
.
.
.
.
.
.
396. SORU : Vergi yargısı başvurma harçları miktan nedir?
CEVAP: Vergi mahkemeler i il e Bölge İdar e Mahkemelerin e baş vurma 3.000.-TL , Danıştay' a başvurm a 6.000.-TL .
397. SORU : Şirket kuruluşu ve sermaye artınmı kararlanna ait
Damga Vergisi ne zaman ödenecektir? Ödenmesi gereken sürede
ödenmemesi halinde ne gibi işlem yapılacaktır?
CEVAP: Anonim , eshamlı, komandi t v e limite d şirke t mukavele ^ namelerinin vey a bunlan n sermay e artışlan , süre uzatmala n hakkında ki kararlar a ai t damg a vergisini n düzenlenm e anınd a vey a noterdek i
işlem sırasında ödenmesi yerin e makbu z mukabil i ödenmesi tercih edil diği takdirde , b u mukavel e v e kararlan n tesci l v e ilan ı tarihinden itiba ren 3 a y içind e makbu z karşmılığ ı ödenmezse , verg i ziya ı teşki l
edildiğinden ödenmeye n vergini n kusu r cezal ı ödenmes i gerekmekte dir.
398. SORU : İşKanunu'na tabi müesseseler tarafından ödenen do­
ğum, ölüm ve çocuk zamlan ile ilgili olarak düzenlenen kağıtlar
Damga Vergisi'ne tabi midir?
CEVAP: İ ş Kanunu'n a tab i müesseselerd e ödene n doğum , v e
çocuk zamla n il e ilgili olarak düzenlene n kağıtlar , 48 8 sayılı kanun a ek li (1 ) sayıl ı tablonun IV . bölümünü n 1/ i fıkras ı gereğinc e Damg a Vergi si'ne tab i tutulmasın ı ica p eder .
399. SORU : Noterde şirket kuruluş sözleşmesinin tasdik edile­
rek şirket kurulmuştur. Ancak bilahare şirket ortaklan arasmdan
çıkan ihtilaf sonucu adı geçen şirketin kuruluş işleminden vazgeçi­
lerek sözleşmenin fesh edilmesi sebebiyle şirket kuruluşu işlem­
leri ile ilgili olarak taraflardan tahsil edilen Damga Vergisi iadesi
mümkün müdür?
CEVAP: Damg a Vergisi'nd e vergiy i doğura n olay , vergini n ko nusuna gire n kağıdı n yazılıp imzalanmas ı olup , kanu n hükümlerin e uy gun bi r biçimd e düzenleni p vergiy e tab i tutula n kağıdı n hükmünde n
yararlanılması b u kağıtta n alınan Damg a Vergisi'nin ger i verilmesini ge rektirmez.
400. SORU : Telsiz cihazlan vergiye tabi midir?
CEVAP: Telsiz ruhsat ı alma , telsiz kullanma , belg e ve ehliyetna meleri ile mühürlenen cihazlan n yenide n açılmas ı har ç ödenmesini ge rektirir. Diğe r tarafta n kapal ı devr e televizyo n kullanmalarıd a vergiy e
tabidir.
Telsiz v e kapal ı devr e televizyo n harçlannı n he r yı l Ocak ay ı sonuna kada r ödenmes i gerekmektedir .
401. SORU : Telsiz harçtan nereye
ödenecektir?
CEVAP: Telsiz harçla n 1.1.198 7 tarihinde n itibare n Ulaştırm a Ba kanlığı Telsi z İşler i Gene l Müdürlüğü'nc e tahsi l edilmektedir .
402. SORU : Banka ve sigorta muameleleri vergisi nispeti 1989
yılında ne kadardır?
CEVAP: Bank a v e Sigort a Muameleler i Vergis i nispet i 1 Oca k
1989 tarihinden itibare n % 5'tir . B u nispet , bankala r aras ı mevduat mu amelelerinde % 1 , kambiyo muamelelerind e is e matrahı n bind e biridir .
Bu kon u il e ilgil i karan n yürürlü k tarih i 2 8 Aralı k 1988'dir .
Download

SORU VE MEVZUATIMIZ