www.yunus.gov.tr
ISSN 1303 - 4456
Yunus Araþtýrma Bülteni 2014 (2): 15-22
Araþtýrma Makalesi
Research Article
Çýldýr Gölü'nde Yaþayan Gümüþi Havuz Balýðýnýn
(Carassius gibelio Bloch, 1782) Et Verimi ve Biyokimyasal Kompozisyonu
1*,
Büket Buþra (GÖZÜ) DAÐTEKÝN Özden BAÞTÜRK
2
1*
Su Ürünleri Merkez Araþtýrma Enstitüsü, 61250, Yomra-Trabzon
Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi, Yenisehir Kampüsü C Blok, 33169, Mersin
2
* Sorumlu yazar: Tel: 0 462 341 10 53 Faks: 0 462 341 11 52
e-posta: [email protected]
Geliþ Tarihi:24.09.2013
Kabul Tarihi: 27.11.2013
Abstract
The Determination of Meat Yield and Biochemical Composition of Prussian Carp, (Carassius gibelio Bloch, 1782)
in the Çýldýr Lake
This study was carried out to determine the meat yield and biochemical composition of prussian carp, which enters
subsequently to Çýldýr Lake increased rapidly in there and threatening due to the competition of other species in the lake,
obtained from Çýldýr Lake. In this study was used the average length of 20.83±0.03 cm and the average weight of
149.52±0.89 g of 51 prussian carp which caught from Çýldýr Lake. The weight rate of head, viscera, fins, skin, carcass
and meat of prussian carp according to total weight were calculated as %24.79±0.04; %14.24±0.59; %11.55±0.24;
%10.34±0.35; %12.14±0.24 and %23.87±0.39 respectively. The average water content, protein, fat and ash were
determined to be %76.57±0.01; %16.89±0.02; %1.59±0.02 and %1.08±0.01 respectively.
Keywords: Invasive species, Carassius gibelio, Meat Yield, Biochemical Composition.
Özet
Bu çalýþmada, Çýldýr Gölü habitatýna sonradan girerek hýzlý bir þekilde artýþ gösteren göldeki diðer türleri de rekabet
nedeniyle tehdit eden gümüþi havuz balýðýnýn et verimi ve biyokimyasal kompozisyonu incelenmiþtir. Çalýþmada Çýldýr
Gölü'nden elde edilen ortalama boylarý 20.83±0.03 cm ve ortalama aðýrlýklarý 149.52±0.89 g olan 51 adet gümüþi havuz
balýðý kullanýlmýþtýr. Balýklarýn baþ aðýrlýðý, iç organ aðýrlýðý, yüzgeç aðýrlýðý, deri aðýrlýðý, karkas aðýrlýðý ve et
aðýrlýðýnýn vücut aðýrlýðýna göre yüzde oranlarý sýrasýyla %24.79±0.04; %14.24±0.59; %11.55±0.24; %10.34±0.35;
%12.14±0.24 ve %23.87±0.39 olarak belirlenmiþtir. Balýklarda ortalama su, protein, yað ve kül oranlarý sýrasýyla
%76.57±0.01; %16.89±0.02; %1.59±0.02 ve %1.08±0.01 olarak tespit edilmiþtir.
Anahtar Kelimeler: Ýstilacý tür, Carassius gibelio, Et verimi, Biyokimyasal Kompozisyon.
Giriþ
Tüketimde deðerlendirilemeyen balýk
türlerinin biyokimyasal kompozisyonlarý ve et
verimleri farklýlýklar göstermektedir. Bu fark© Su Ürünleri Merkez Arastýrma Enstitüsü Müdürlügü, Trabzon
lýlýklarýn bilinmesi, söz konusu türlerin beslenme ve ekonomik bakýmdan tercihinde önemli
rol oynamaktadýr (Bilgin vd., 2004).
16
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
Günümüzde gýda maddesinin hijyenik ve
ekonomik olmasýnýn yaný sýra, protein, yað,
karbonhidrat, vitamin ve mineral maddeleri de
dengeli bir biçimde içermesi arzu edilmektedir.
Su ürünlerinin en deðerli besin maddeleri
arasýnda yer almasýnýn baþlýca nedenleri;
protein oranýnýn çok yüksek olmasý, doðada
bulunan hemen hemen tüm aminoasitleri
bulundurmasý, vitamin yönünden zengin
olmasý ve biyolojik deðerinin yüksek olmasýdýr
(Varlýk vd., 2004).
Gümüþi havuz balýðý, ayný zamanda
Ýsrail sazaný olarak da bilinen Carassius gibelio
(Bloch, 1782) Cyprinidae familyasýnýn bir
üyesidir (Özuluð vd., 2004; Kalous vd., 2004;
Alagöz vd., 2006). Gümüþi havuz balýðýnýn
Türkiye'deki birçok iç su kaynaðýna sonradan
girdiði ve bulunduðu habitatta yaþayan balýk
türleri üzerinde doðrudan veya dolaylý zararlý
etkilerinin olduðu düþünülmektedir. Bu tür,
diðer balýk türlerine göre karakteristik tadý,
kokusu, çok kýlçýklý olmasý ve istenmeyen
tekstürel özellikleri gibi çeþitli nedenlerle
tüketici tarafýndan fazla tercih edilmediðinden
ekonomik anlamda deðeri oldukça düþüktür
(Süle, 2011).
Bu çalýþmada, Çýldýr Gölü'nde istenmeyen bir þekilde artýþ göstererek ekosistemdeki diðer türleri tehdit eden ve yöre halký
tarafýndan tüketimde çok fazla tercih edilmeyen gümüþi havuz balýðýnýn et verimi ve
biyokimyasal kompozisyonunun tespit edilerek farklý iþleme yöntemleri için hammadde
uygunluðunun deðerlendirilmesi hedeflenmiþtir.
Materyal ve Yöntem
Çalýþmada materyal olarak, Çýldýr
Gölü'ndeki ticari avcýlýk yapan teknelerden
temin edilen ortalama boylarý 20.83±0.03 cm
ve ortalama aðýrlýklarý 149.52±0.89 g olan 51
adet (29 diþi, 22 erkek birey) gümüþi havuz
balýðý (Carassius gibelio Bloch, 1782)
kullanýlmýþtýr.
Balýklar soðuk zincir altýnda Su
Ürünleri Merkez Araþtýrma Enstitüsü Ýþleme
Laboratuarý'na getirilmiþtir. Balýklarýn vücut
aðýrlýklarý ±0.01 g hassasiyetli dijital terazide
tartýlmýþ, total boylarýnýn belirlenmesi için 1
mm hassasiyetli ölçüm tahtasý kullanýlmýþtýr.
Et verimi deðerlendirmeleri için,
balýklarýn baþ, yüzgeç, iç organ, deri ve kýlçýk
gibi kýsýmlarý pens, bistüri ve makas yardýmýyla
kesilip her biri ayrý ayrý yine ±0.01 g
hassasiyetli dijital terazide tartýlarak aðýrlýklarý
belirlenmiþtir. Baþ, yüzgeçler, deri, kýlçýk ve
tüm iç organlar alýndýktan sonra balýklarýn et
aðýrlýklarý tartýlmýþ ve bunun toplam vücut
aðýrlýðýna oraný, yenilebilir net et verimi olarak
ifade edilmiþtir (Erkoyuncu vd., 1994).
Et Verimi (%)= [Yenebilen Kýsmýn
Aðýrlýðý (g) / Toplam Aðýrlýk (g)] x 100
Biyokimyasal analizler için fileto haline
getirilen örnekler homojenize edilmiþ; nem
miktarý 105±1°C'de etüvde kurutma (Ludorf
ve Meyer, 1973), protein analizi Kjeldahl
yöntemi (AOAC, 1995), yað analizi Soxhlet
cihazýnda eter damýtma yöntemiyle (AOAC,
1995), kül tayini kül fýrýnýnda yakma yöntemi
(550±1°C) (Mattissek vd., 1988) ile 3 paralel
olarak yapýlmýþtýr. Verilerin istatistiksel
analizleri MEDCALC 12.7.0 paket programý
kullanýlarak regresyon analizleri ise MS Excel
2007'de yapýlmýþtýr.
Bulgular
Balýklarýn cinsiyete göre baþ, iç organ,
yüzgeç, deri, karkas ve et aðýrlýklarý ve oranlarý
Tablo 1'de gösterilmiþtir. Diþi ve erkek gümüþi
havuz balýklarýnýn baþ, iç organ, yüzgeç, deri,
karkas ve et aðýrlýklarý arasýnda diþiler lehine
önemli derecede istatistiki farklarýn olduðu
belirlenmiþtir (P<0.05). Buna diþilerin
erkeklerden daha büyük bir aðýrlýk deðerine
ulaþmalarýnýn neden olduðu düþünülmektedir.
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
Balýklarda et verimi, balýðýn türüne, cinsiyetine, yaþýna, üreme mevsimine, beslenme
durumuna, avlandýðý sýradaki mide içeriðine
göre deðiþmektedir. Özellikle diþi balýklarda
yumurtlama zamaný yumurtalar vücut aðýrlýðýnýn %30-40'ný oluþturur ve et verimi çok
düþük olduðu için avlanmamalarý gerekmektedir. Erkek balýklarda testisler verimi diþilerdeki kadar etkilemez, ancak doðal üreme
zamanýnda bu balýklarýn avlanmasý önerilmemektedir (Gülyavuz ve Ünlüsayýn, 1999).
Gümüþi havuz balýklarýnýn et oranlarý diþi
ve erkek bireylerde sýrasýyla %23.30±0.36 ve
%24.61±0.40 olarak hesaplamýþtýr. En az ve en
çok et aðýrlýklarý diþi bireylerde 18.54-62.10 g
erkek bireylerde ise 12.17-50.03 g arasýnda
deðiþtiði belirlenmiþtir. Etten sonra en büyük
kýsmý oluþturan baþ, diþi ve erkek bireylerde
sýrasýyla 21.77-63.18 g ve 19.66-49.82 g
aralýklarýnda deðiþmekle birlikte ortalama baþ
oranlarý sýrasýyla %23.19±0.28 ve %26.90±0.42
olarak hesaplanmýþtýr. Diþi bireylerin ortalama
deri, yüzgeç, iç organ ve karkas oranlarý
17
sýrasýyla %9.41±0.20, %10.70±0.17, %
16.79±0.47 ve %12.66±0.22 olarak bulunmuþtur. Bu oranlar erkek bireylerde ise sýrasýyla
%11.56±0.43, %12.68±0.65, %13.05±0.22 ve
%11.46±0.22 þeklinde hesaplanmýþtýr (Tablo 1).
Çalýþmamýzda diþi ve erkek gümüþi havuz
balýklarýnýn ortalama et randýmaný %23.87±
0.39, baþ aðýrlýðý %24.79±0.43, iç organ aðýrlýðý
%14.24±0.58, yüzgeç aðýrlýðý %11.55±0.24,
deri aðýrlýðý %10.34±0.35 ve karkas aðýrlýðý
%12.14±0.24 olarak belirlenmiþtir (Tablo 2).
Balýk aðýrlýðý ile net et aðýrlýðý arasýnda
y=0.2244x1.0111 (R²= 0.8902), balýk aðýrlýðý ile
baþ aðýrlýðý arasýnda y=0.9402x0.7297 (R²=
0.8904), balýk aðýrlýðý ile iç organ aðýrlýðý
arasýnda y=0.0096x1.5344 (R²=0.8109), balýk
aðýrlýðý ile yüzgeç aðýrlýðý arasýnda y=0.306x0.8015
(R²=0.7965), balýk aðýrlýðý ile deri aðýrlýðý
arasýnda y=0.4273x0.7091 (R²=0.599), balýk aðýrlýðý ile karkas aðýrlýðý arasýnda y=0.0877x1.0636
(R²=0.8585) þeklinde yüksek korelasyonlu
üssel iliþkiler bulunmuþtur (y= Vücut kýsýmlarý
aðýrlýðý (g), x=Balýk aðýrlýðý (g)) (Þekil 1).
Tablo 1. Diþi ve erkek gümüþi havuz balýklarýnýn vücut kýsýmlarýnýn ortalama aðýrlýklarý (g) ve
toplam aðýrlýða oranlarý (%)
18
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
Tablo 2. Diþi+erkek gümüþi havuz balýklarýnýn vücut kýsýmlarýnýn ortalama aðýrlýklarý (g) ve
toplam aðýrlýða oranlarý (%)
DÝÞÝ+ERKEK (N=51)
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
19
Þekil 1. Gümüþi havuz balýklarýnýn balýk aðýrlýðý ile et, baþ, iç organ, yüzgeç, deri, karkas aðýrlýklarý
arasýndaki iliþkiler.
Þekil 2. Gümüþi havuz balýklarýnýn biyokimyasal kompozisyonu (%).
Gümüþi havuz balýklarýnýn ortalama su;
kül; protein ve yað miktarlarý Þekil 2'de verilmiþtir. Gümüþi havuz balýklarýnýn ortalama su
miktarý %76.57±0.01, kül miktarý %1.08±0.01,
protein miktarý %16.89±0.02 ve yað miktarý
%1.59±0.02 olarak tespit edilmiþtir
Tartýþma ve Sonuç
Gümüþi havuz balýðýnýn popülasyon ve
büyüme özellikleri ile ilgili birçok çalýþma
yapýlmýþ olmasýna karþýn, et verimi ve kimyasal
kompozisyonu üzerine yapýlmýþ fazla çalýþma
bulunmamaktadýr.
Özdemir ve Temizer (1992) Çýldýr
Gölü'nde yaptýklarý çalýþmada sazanlarýn orta-
lama et randýmanýný %61.53, baþ aðýrlýðýný
%17.56, iç organ aðýrlýðýný %15.85 ve yüzgeç
aðýrlýðýný %3.76 olarak tespit etmiþlerdir. Elde
ettiðimiz sonuçlar gümüþi havuz balýðýnýn et
randýmanýn sazan için belirlenen deðerlerden
düþük olduðunu; baþ, iç organ ve yüzgeç aðýrlýk
oranlarýnýn ise daha yüksek olduðunu göstermiþtir.
Duman vd. (2003), Keban Baraj
Gölü'nde yaþayan küpeli sazan (Barbus capito
pectoralis)'ýn diþilerinin baþ aðýrlýðýný %15.2 ±
0.28, iç organ aðýrlýðýný %10.22±0.34, deri
aðýrlýðýný %6.88±0.17 yüzgeç aðýrlýðýný % 3.14
±0.09 ve karkas aðýrlýðýný %62.98±0.46 olarak
belirlemiþken, ayný parametrelerin erkeklerde
20
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
sýrasýyla %15.56±0.28, %10.20±0.29, % 3.05
±0.07, %6.55±0.14 ve %63.08±0.40 olduðunu
tespit etmiþlerdir. Çalýþmamýzda elde ettiðimiz
sonuçlara göre, diþi ve erkek küpeli sazan
balýklarýnda baþ ve deri aðýrlýklarý gümüþi
havuz balýðý ile benzerlik gösterirken, iç organ,
deri ve karkas aðýrlýklarý ise gümüþi havuz
balýklarýnda daha düþük bulunmuþtur.
Aynalý sazan (Cyprinus carpio L.)
balýklarý ile yapýlan farklý çalýþmalarda et
verimi %51.42±1.58 (Duman ve Dartay, 2007),
erkeklerde ortalama % 52.10 ve diþilerde ise
ortalama % 51.69 (Arslan, 1993) olduðu
belirlenmiþtir. Çalýþmamýzda bulmuþ olduðumuz et verimi deðerlerinin aynalý sazanlar
için belirlenen deðerlerden daha düþük olduðu
tespit edilmiþtir.
Gümüþi havuz balýðýnýn iç organ aðýrlýðý
oraný %22.32±1.62, baþ aðýrlýðý oraný ise
%24.79±0.43 olarak tespit edilmiþtir. Bu
sonuca göre gümüþi havuz balýðýnýn iç organ ve
baþ aðýrlýðý oranýnýn fazla olduðu ve et verimini
en fazla bu iki vücut kýsmýnýn etkilediði
söylenebilir. Bu durum, diþilerin erkeklerden
daha büyük bir aðýrlýk deðerine ulaþmalarýna
neden olduðunu düþündürmektedir.
Diþi balýklarýn %16.79±0.47 (%11.08%25.11) olan ve gonadlarý da kapsayan
ortalama iç organ aðýrlýðý oranlarýnýn, erkeklerden (%10.88±0.34) daha yüksek olmasý, diþi
balýklarýn et veriminin düþük olmasýna neden
olmuþtur. Ayrýca gümüþi havuz balýðýnýn büyük
bir kafaya sahip olmasý da et veriminin düþük
olmasýna neden olmaktadýr.
Ýzci (2010), Eðirdir Gölü'nden avlanan
gümüþi havuz balýðýnýn nem, yað, protein ve
kül deðerlerinin sýrasýyla %76.243±0.392,
%4.627±0.323, %17.997±0.338 ve %
0.933±0.029 olduðunu tespit etmiþtir. Süle
(2011) ise ayný gölden avlanan gümüþi havuz
balýðý kýymasýnýn nem, yað, protein ve kül
deðerlerini sýrasýyla %83.84±0.16, %3.78 ±
0.14, %18.51±0.76 ve % 1.13±0.02 olarak
belirlemiþtir. Çalýþmamýz sonucunda elde
ettiðimiz protein, nem ve kül deðerleri Ýzci
(2010) ile benzerlik göstermektedir. Çýldýr
Gölü'nden avlanan balýklarýn yað deðerleri Ýzci
(2010) ve Süle (2011)'in belirlemiþ olduðu
deðerlerden daha düþük bulunmuþtur. Balýklarda yað oraný, türe, cinsiyete, yaþa, beslenme
durumuna ve yaþadýðý ortama baðlý olarak
deðiþmektedir. Ayrýca diþi balýklarda yumurtlama öncesi yað oraný çok yüksek iken,
yumurtlama sýrasýnda gerekli enerjiyi vücudundaki yaðdan aldýðýndan, yaðlarda büyük bir
yýkým olduðunu ve yað oranýnýn büyük
miktarda düþtüðü belirtilmektedir (Gülyavuz
ve Ünlüsayýn, 1999). Zengin vd. (2013)
tarafýndan yapýlan çalýþmada Çýldýr Gölü'ndeki
Carassius gibelio popülasyonunun üreme
döneminin erken yaz (Haziran) ile erken güz
(Eylül) arasýnda olduðu bildirilmiþtir. Örneklemenin Mayýs ayýnda yapýldýðý düþünüldüðünde yað oranýnýn düþük olmasýnda bu
faktörlerin etkili olduðu düþünülmektedir.
Ünlüsayýn vd. (2002), havuz balýðý
(Carassius auratus)'nýn nem, yað, protein ve
kül deðerlerini sýrasýyla diþilerde %77.40 ±
1.32, %2.48±0.65, %17.34±1.72 ve %1.29 ±
0.17, erkeklerde ise %75.58±0.34, %4.29 ±
0.22, %16.69 ± 1.01 ve %2.11±0.14 olarak
belirlemiþlerdir. Tespit edilen deðerler nem, kül
ve protein deðerleri ile çalýþmamýzda elde
ettiðimiz sonuçlar ile benzerlik gösterirken,
yað deðeri açýsýndan daha yüksek olduðu tespit
edilmiþtir. Bu farklýlýk, örneklemelerin üreme
dönemi sonrasýnda yapýlmýþ olmasýndan
kaynaklanabileceði gibi balýk türlerinin farklý
olmasýndan da ileri gelebilir.
Son yýllarda ülkemizdeki pek çok göle
istilacý tür olarak giren gümüþi havuz balýðý, et
verimi düþük olmasýna raðmen yüksek protein
ve düþük yað oranýna sahiptir. Bu nedenle
insanlarýn tüketimine kazandýrýlmasý, hem
ekonomik olarak deðerlendirilmesinin saðlanmasý hem de ekolojik dengenin korunmasý
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
adýna büyük önem taþýmaktadýr. Öte yandan bu
türün kimyasal ve fiziksel özellikleri ne kadar
iyi olursa olsun insan gýdasý olarak tüketilebilmesi için duyusal analizlerde elde edilen
sonuçlar ürün hakkýnda karar vermede son söze
sahiptir.
Gümüþi havuz balýðýnýn, geleneksel
surimi ve pH ekstraksiyon yöntemleriyle
iþlenerek ekonomiye kazandýrýlmasýna yönelik
bir proje halen devam etmekte olup, þu ana
kadar alýnan kimyasal ve duyusal analiz
sonuçlarý bu türün farklý iþleme metotlarý ile
iþlenerek tüketicilerin beðeneceði bir forma
dönüþtürülebileceðini göstermektedir (Daðtekin, 2013).
Bunun yanýsýra Baygar (2012) tarafýndan
yürütülmekte olan projede bu türden balýk
turþusu ile 7 çeþit (hamburger, kuru köfte,
kroket, Ýsveç köfte, Adana kebabý, Ýnegöl köfte
ve kadýnbudu) köfte hazýrlayarak deðerlendirilmesi üzerine bir çalýþma sürdürülmektedir.
Sonuç olarak; ülkemizdeki istilacý türlerden biri olan gümüþi havuz balýðý bulunduðu
bölgedeki diðer türler için rekabetçi olduðundan bu türlerin stoklarý üzerinde olumsuz
etki yapmaktadýr (Özuluð vd., 2005; Zengin
vd., 2013). Bu türün zararýnýn azaltýlmasý
açýsýndan iþlenerek ekonomiye kazandýrýlmasý
ve böylece bölgedeki stoktan çekilmesi doðal
stoklarý korumak adýna uygulanabilecek bir
yöntem olup, ayný zamanda ülke ekonomisine
de büyük katký saðlayacaktýr.
Kaynaklar
AOAC, 1995. Official Methods of Analysis of AOAC
International, Association of Official Analytical
Chemists, Arlington, VA.
Alagöz, S., Ergüden, D. ve Göksu M.Z.L. 2006. Seyhan
Baraj Gölü'nde (Adana) Ýlk Kez Tespit Edilen
Balýk Türleri, I. Balýklandýrma ve Rezervuar
Yönetimi Sempozyumu, 07–09 Þubat, Antalya.
Arslan, A. 1993. Keban Baraj Gölü Aynalý Sazanlarýnýn
(Cyprinus carpio L.) Mikrobiyolojik ve Kimyasal Kaliteleri. Turkish Journal of Veterinary
21
and Animal Sciences, 17: 251-259.
Baygar, T. 2012. Gümüþi Havuz Balýðý (Carasius
gibelio, Bloch, 1782)'nýn Farklý Ýþleme Yöntemleri ile Deðerlendirilerek Ekonomiye Kazandýrýlmasý, Muðla Sýtký Koçman Üniversitesi
Bilimsel Araþtýrma Projeleri Birimi Bireysel
Araþtýrma Projesi (Proje No:12/02).
Bilgin, S., Samsun, N., Kalaycý, F. ve Samsun, O. 2004.
Zargana balýðý (Belone belone euxini Günther,
1866) Et Veriminin Mevsim, Yaþ ve Cinsiyete
Göre Deðiþimi, Süleyman Demirel Üniversitesi
Eðirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 2 (12): 1-6.
Daðtekin (Gözü), B.B. 2013. Gümüþi Havuz Balýðý
(Carassius gibelio (Bloch, 1782))'ndan Geleneksel Surimi Üretimi ve pH Ekstraksiyon
Yöntemleriyle Üretilen Protein Ýzolatlarýnýn
Depolama Sürecindeki Kalite Deðiþimlerinin
Belirlenmesi, Mersin Üniversitesi Bilimsel
Araþtýrma Projeleri Birimi Doktora Tez Projesi
(BAP-FBE SÜ (BBG) 2011-4 DR).
Duman, M. ve Dartay, M. 2007. Sýcak Tütsülenmiþ
Aynalý Sazan Filetolarýnýn Et verimi ve Kimyasal
Kompozisyonundaki Deðiþimler, Doðu Anadolu
Bölgesi Araþtýrmalarý (DAUM) Dergisi, 5 (5):
186-190.
Duman, E., Yüksel, F. ve Pala, M. 2003. Barbus capito
pectoralis (Heckel, 1843)'in Büyüme Özellikleri
ile Et Veriminin Ýncelenmesi, Ege Üniversitesi Su
Ürünleri Dergisi, 20 (3-4): 391-398.
Erkoyuncu, Ý., Erdem, M., Samsun, O., Özdamar, E. ve
Kaya, Y. 1994. Karadeniz'de Avlanan Bazý Balýk
Türlerinin Et Verimi, Kimyasal Yapýsý ve BoyAðýrlýk Ýliþkisinin Belirlenmesi Üzerine Bir
Araþtýrma. Ýstanbul Üniversitesi, Su Ürünleri
Dergisi, 8 (1-2), 181-191.
Gülyavuz, H. ve Ünlüsayýn, M. 1999. Su Ürünleri Ýþleme
Teknolojisi, Süleyman Demirel Üniversitesi
Eðirdir Su Ürünleri Fakültesi, Isparta, 366 s.
Ýzci, L. 2010. Utilization and Quality of Fish Fingers
from Prussian Carp (Carassius gibelio Bloch,
1782). Pak. Vet. J., 30 (4): 207-210.
Kalous, L., Memiþ, D. ve Bohlen, J. 2004. Finding of
Triploid Carassius gibelio (Bloch, 1780)
(Cypriniformes, Cyprinidae) in Turkey, Cybium,
28 (1) 77-79.
Ludorff, W. ve Meyer, V. 1973. Fische und
Fisherzeugnisse, Z. Auflage. Verlag Paul Parey
in Berlin und Hamburg, 209-210.
22
Daðtekin ve Baþtürk / Yunus Arþ. Bül. 2014 (2): 15-22
Mattissek, R., Shengel, F.M. ve Steiner, G. 1988.
Lebensmittel-Analytick. Springer Verlag Berlin,
Tokyo, 440p.
Özdemir, N. ve Temizer, A. 1992. A study of Flesh
Productivity of Living Cyprinids (Cyprinus
carpio L. 1758) in Çýldýr Lake (in Turkish). Fýrat
Üniversitesi, XI. Ulusal Biyoloji Kongresi,
Elazýð, 175-178.
Özuluð, M., Meriç, N. ve Freyhof, J. 2004. The
Distribution of Carassius gibelio (Bloch, 1782)
(Teleotei: Cyprinidae) in Thrace (Turkey),
Zoology in the Middle East, 31(1):63-66p.
Özuluð, M., Acýpýnar, H., Gaygusuz, O., Gürsoy C. ve
Tarkan, A.S. 2005. Effects of Human Factor on
the Fish Fauna in A Drinking-Water Resource
(Ömerli Dam Lake-Istanbul, Turkey). Research
Journal of Agriculture and Biological Sciences,
1:50-55.
Süle, Ö. 2011. Carassýus gibelio'dan Surimi Yapýmý ve
Kimyasal ve Mikrobiyolojik Kalitesinin Belir-
lenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Danýþman Diler, A.,
Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsü Su Ürünleri Avlama ve Ýþleme
Teknolojisi Anabilim Dalý.
Ünlüsayýn, M., Bilgin, Þ. ve Ýzci, L. 2002. The
Determination of Flesh Productivity, Chemical
Components and Shelf Life of Goldfish
(Carassius auratus L.1758) at +40C After Hot
Smoking. Süleyman Demirel University Journal
of Eðirdir Fish Faculty, 8: 62-70.
Varlýk, C., Erkan, N., Özden, Ö., Mol, S. ve Baygar, T.
2004. Su Ürünleri Ýþleme Teknolojisi, Ýstanbul
Üniversitesi Yayýn No: 4465, Ýstanbul, s. 4-45.
Zengin, M., Özcan-Akpýnar Ý., Daðtekin, M., Gümüþ,
A., Kýlýç, Ç.C. 2013. Çýldýr Gölü Ekosistemine
Yerleþerek Dinamik Bir Stok Oluþturan Gümüþi
Havuz Balýðý (Carassius gibelio, Bloch,
1782)'nýn Avcýlýk-Populasyon Ýliþkileri, Türkiye
Ýstilacý Tatlýsu Türleri Çalýþtayý: Ulusal Eylem
Planý,12-14 Haziran 2013, Ýstanbul, s. 5-6.
Download

Carassius gibelio Bloch, 1782