26.03.2014
Hayvan Yetiştirme ve Besleme Dersi
Arıcılığın Tanımı
Arı Yetiştirme
• Arıcılık; bitkisel kaynakları, arıyı ve emeği bir
arada kullanarak, bal, polen, arısütü,
balmumu, propolis, arı zehiri gibi ürünler ile
günümüzde
arıcılığın
önemli
gelir
unsurlarından olan ana arı, oğul, paket arı gibi
canlı materyal üretme faaliyeti ya da sanatıdır.
Prof. Dr. H. Vasfi GENÇER
Ar. Gör. Yasin KAHYA
Ürünler
• Bal
Ürünler
• Polen
Ürünler
• Propolis
Ürünler
• Balmumu
1
26.03.2014
Ürünler
• Arı sütü
Arıcılığın Tarım Faaliyetleri İçerisinde Yeri
• Arıcılıktan elde edilen ürünler
çeşitlidir (bal, polen, arısütü,
balmumu, propolis, arı zehiri).
• Arıcılık ürünlerinin muhafazası
kolaydır.
• Tümüyle floraya bağlı bir
faaliyettir.
Arıcılığın Tarım Faaliyetleri İçerisinde Yeri
• Arıcılık çevre dostu bir tarımsal
faaliyettir. Diğer tarımsal
faaliyetlerin çevreye olumsuz
etkileri açıktır (gübreleme,
ilaçlama vb.).
• Entansif tarım uygulamaları
yararlı böceklere zarar
verebilmektedir.
• Bal arıları çevre kirliliğine duyarlı
oldukları için biyoindikatör olarak
değerlendirilir.
Ürünler
• Arı zehiri
Arıcılığın Tarım Faaliyetleri İçerisinde Yeri
• Bir arıcılık işletmesinin ilk
kurulum maliyeti düşüktür.
• Bal arıları hızlı üreme
özelliğine sahiptir. Bu nedenle
işletme kapasitesini artırmak
kolaydır.
• Arazi olsun ya da olmasın
herkes için gelir getirici bir
faaliyettir.
Arıcılığın Tarım Faaliyetleri İçerisinde Yeri
Tozlaşma-Polinasyon
• 20 000 kadar arı türü vardır.
• Dünya üzerinde çiçekli bitkilerin (angiosperm)
%60’ı böcekler tarafından tozlanır.
• Entansif tarımda bal arıları bitkisel üretim
girdisidir(koloni kiralama).
• Bal arılarının bitkisel üretime katkıları ürünleri ile
yaptıkları katkının çok üzerindedir.
• Bal arısı kolonilerinin yönetilebilmesi ve üründen
ürüne taşınabilmesi bal arılarını önemli
tozlaştırıcılar haline getirmektedir.
• Bombus-tozlaşma
(Kapalı alanlarda-seralarda)
2
26.03.2014
Arıcılığın Tarım Faaliyetleri İçerisinde Yeri
• Dünyada yaygın yetiştirilen
2 böcek türü vardır.
Bunlardan biri bal arısı
(Apis mellifera) diğeri ise
ipek böceğidir (Bombyx
mori)
Bal Arısı Türleri
Açıkta yuva yapan türler;
• Apis florea
• Apis dorsata
Apis mellifera
Kapalı ortamda yuva yapan türler
• Apis mellifera
• Apis cerana
Bombyx mori
Bal Arısı Türleri-Apis florea
Bal Arısı Türleri-Apis dorsata
Bal Arısı Türleri-Apis cerana
Bal Arısı Türleri-Apis mellifera
3
26.03.2014
Bal Arısı-Ekonomik Irklar
Bal Arısı-Ekonomik Irklar
• Apis mellifera mellifera - Avrupa esmer arısı
• Coğrafi ırk kavramı
4 ekonomik bal arısı ırkı
• Apis mellifera mellifera - Avrupa esmer arısı
• Apis mellifera ligustica - İtalyan arısı
• Apis mellifera carnica - Karniol arısı
• Apis mellifera caucasica - Kafkas arısı
Bal Arısı-Ekonomik Irklar
• Apis mellifera ligustica - İtalyan arısı
Bal Arısı-Ekonomik Irklar
• Apis mellifera caucasica - Kafkas arısı
Bal Arısı-Ekonomik Irklar
• Apis mellifera carnica - Karniol arısı
Bal Arısı Kolonisi
• Sosyal yaşam
Bal arısı kolonisi;
• tek ana arı,
• (mevsime bağlı) birkaç
bin’den 60 bin’e kadar
işçi arı,
• (sadece ilkbahar ve yaz)
birkaç yüzden birkaç
bine kadar değişen
sayıda erkek arı
4
26.03.2014
Bal Arısı Kolonisi - Petekler
Bal Arısı Kolonisi – Petek Gözleri
Arı uzayı; 0,95 cm
Çerçeveli kovan
Bal Arısı Kolonisi – Bireyler, Cinsiyet
oluşumu
Ana arı
Bal Arısı Kolonisi – Kast farklılaşması
Erkek arı
İşçi arı
Bal Arısı Kolonisi –Gelişim evreleri
Bal Arısı Kolonisi – Ana arı
Gelişim süresi;
• 3 gün yumurta,
• 5 gün larva,
• 8 gün pupa (toplam 16 gün)
Yaşam süresi;
• ortalama 2-3 yıl
İşlevleri;
• Yumurtlama
• Feromon salgılama
5
26.03.2014
Bal Arısı Kolonisi - İşçi arı
Gelişim süresi;
• 3 gün yumurta,
• 5 gün larva,
• 13 gün pupa (toplam 21 gün)
Bal Arısı Kolonisi - Erkek arı
Gelişim süresi;
• 3 gün yumurta,
• 7 gün larva,
• 14 gün pupa (toplam 24 gün)
Yaşam süresi;
• mevsime bağlı (40-60 gün)
Yaşam süresi;
• mevsime bağlı
İşlevleri;
• kovan içi faaliyetler
• kovan dışı faaliyetler
İşlevleri;
• Çiftleşme
Bal arısı kolonisinin genetik yapısı
• Arıcılık malzemeleri
Alt aile 2
İşçi arılar
Alt aile 1
İşçi arılar
Koloni Yönetimi
Alt aile 3
İşçi arılar
Yarım kız kardeş (%25)
Süper kız kardeş (%75)
Alt aile 4
İşçi arılar
Koloni populasyonunun mevsimlik
değişimi
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
• Yaz yönetimi (bal akımı dönemi)
Birey sayısı
• Erken ilkbahar dönemi
• Sonbahar bakımı ve kışlatma
Kış
• İlkbahar yönetimi (bal akımı öncesi dönem)
İlkbahar
Yaz
Sonbahar
Kış
Mevsimler
6
26.03.2014
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Erken ilkbahar dönemi;
• Sönmüş (ölmüş)
kolonilerin arılıktan
uzaklaştırılması
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Erken ilkbahar dönemi;
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Erken ilkbahar dönemi;
• Açlık tehlikesi
• Yiyecek stoklarının
lokasyon ve düzeninin
denetlenmesi
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
İlkbahar dönemi;
• Yiyecek stokunun kontrolü
• Kek ile besleme
• Teşvik beslemesi (şurupla besleme)
1:1 /şeker:su
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
İlkbahar dönemi;
İlkbahar dönemi;
• Ana arının durumunun denetlenmesi ve Ana arı yenileme
• Hastalık denetimi ve ilaçlama
Varroa destructor
7
26.03.2014
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
İlkbahar dönemi;
• Hastalık denetimi ve ilaçlama (yavru çürüklüğü)
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
İlkbahar dönemi;
• Zayıf kolonileri birleştirme
• Oğul kontrolü
Bal Arısı Kolonisi - Oğul
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Yaz dönemi (bal akımı
dönemi);
• petek verme
• ballık ilave etme
Oğul verme
Oğul salkımı
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Bal hasadı
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Sonbahar bakımı;
• Ana arı kontrolü
• Hastalık kontrolü ve ilaçlama
8
26.03.2014
Koloni Yönetimi - Mevsimlik İşler
Sonbahar bakımı;
• Petek alma ve kovan içini daraltma
Kışlatma
9
Download

Hayvan Yetiştirme ve Besleme Dersi Arı Yetiştirme Prof. Dr. H. Vasfi