T.C.
MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI
TEKSTĠL TEKNOLOJĠSĠ
KUVVETLENDĠRĠLMĠġ ÖRGÜLER
542TGD708
Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve
Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak
öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmıĢ bireysel öğrenme
materyalidir.

Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiĢtir.

PARA ĠLE SATILMAZ.
ĠÇĠNDEKĠLER
AÇIKLAMALAR .................................................................................................................... ii
GĠRĠġ ....................................................................................................................................... 1
ÖĞRENME FAALĠYETĠ-1 ..................................................................................................... 3
1. ATKIDAN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ ÖRGÜLER ............................................................. 3
1.1. KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tanımı ve ÇeĢitleri ......................................................... 3
1.2. Atkıdan KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çizimi ............................................................... 4
1.3. Atkıdan KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi ................ 11
UYGULAMA FAALĠYETĠ .............................................................................................. 14
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .................................................................................... 22
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–2 .................................................................................................. 23
2. ÇÖZGÜDEN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ ÖRGÜLER ....................................................... 23
2.1. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çizimi .......................................................... 23
2.2. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi ............. 28
2.3. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çözgü ve Atkı Kesitlerinin Çizimleri .......... 30
UYGULAMA FAALĠYETĠ .............................................................................................. 36
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .................................................................................... 40
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–3 .................................................................................................. 42
3. PĠKE ÖRGÜLER ............................................................................................................... 42
3.1. Pike Örgülerin Tanımı ve ÇeĢitleri ............................................................................. 42
3.2. Çözgü Pike Örgüsü Çizimi ......................................................................................... 43
3.3. Çözgü Pike Örgülerinin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi ..................................... 47
3.4. Çözgü Pike Örgülerinin Çözgü ve Atkı Kesitlerinin Çizimi....................................... 48
3.5. Atkı Pike Örgüsü Çizimi ............................................................................................. 48
3.6. Atkı Pike Örgülerinin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi ......................................... 51
3.7. Atkı Pike Örgülerinin Çözgü ve Atkı Kesitlerinin Çizimi .......................................... 51
UYGULAMA FAALĠYETĠ .............................................................................................. 53
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .................................................................................... 59
MODÜL DEĞERLENDĠRME .............................................................................................. 60
CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 61
KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 63
i
AÇIKLAMALAR
AÇIKLAMALAR
KOD
542TGD708
ALAN
Tekstil Teknolojisi
DAL/MESLEK
Dokuma Desinatörlüğü/Dokuma Operatörlüğü
MODÜLÜN ADI
KuvvetlendirilmiĢ Örgüler
MODÜLÜN TANIMI
KuvvetlendirilmiĢ örgülerin çizimiyle ilgili temel bilgi ve
becerilerin kazandırıldığı öğrenme materyalidir.
SÜRE
40/24
ÖNKOġUL
Bu modülün ön koĢulu yoktur.
YETERLĠK
KuvvetlendirilmiĢ örgüleri çizmek
Genel Amaç
Bu modül ile uygun ortam sağlandığında kuvvetlendirilmiĢ
örgüleri tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.
Amaçlar
MODÜLÜN AMACI
1. Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgüleri, tahar ve armür
planını, çözgü ve atkı kesitlerini tekniğine uygun olarak
çizebileceksiniz.
2. Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgüleri, tahar ve armür
planını, çözgü ve atkı kesitlerini tekniğine uygun olarak
çizebileceksiniz.
3. Pike örgüleri, tahar ve armür planını, çözgü ve atkı
kesitlerini tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.
EĞĠTĠM ÖĞRETĠM
ORTAMLARI VE
DONANIMLARI
Donanım: Kareli kâğıt, kareli tahta, renkli kalem, kurĢun
kalem, silgi
Ortam: Aydınlık sınıf ortamı
ÖLÇME VE
DEĞERLENDĠRME
Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra
verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz.
Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test,
doğru-yanlıĢ testi, boĢluk doldurma vb.) kullanarak modül
uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi
değerlendirecektir.
ii
GĠRĠġ
GĠRĠġ
Sevgili Öğrenci,
Tek çözgü ve tek atkı sistemiyle dokunan kumaĢlarda kalın ve gramajlı kumaĢ elde
edebilmek amacıyla kalın iplik kullanmak gerekir. Ancak kullanılan kalın iplikler kumaĢın
kaba bir görünüm ve yapıya sahip olmasına neden olur. Tek katlı kumaĢ yapılarında ince
iplik kullanarak gramajı artırmak ve istenen kumaĢ özelliklerini sağlamak amacıyla
uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde kuvvetlendirme çözgüsü veya atkısı kullanılır.
Aynı zamanda kumaĢta kabarık yollar ve motifler oluĢturmak için geliĢtirilmiĢ olan
pike örgüleri içinde ilave çözgü veya atkı iplik sistemi kullanılması gerekir.
Bu modül sonunda elde edeceğiniz bilgiler ve beceriler doğrultusunda tekstil-dokuma
alanında kullanılan kuvvetlendirilmiĢ örgüler ve pike örgülerinin atkı ve çözgü kesitlerini,
tahar ve armür planlarını çizmeyi öğreneceksiniz.
1
2
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–1
AMAÇ
ÖĞRENME FAALĠYETĠ-1
Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam
sağlandığında atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgüleri tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.
ARAġTIRMA

Dokuma iĢletmelerine giderek atkıdan kuvvetlendirilmiĢ kumaĢ örnekleri
toplayınız.

KumaĢ örneklerini inceleyerek kuvvetlendirme yönünü bulmaya çalıĢınız.
1. ATKIDAN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ
ÖRGÜLER
1.1. KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tanımı ve ÇeĢitleri
KumaĢa farklı bir görüntü ve gramaj kazandırmak amacıyla atkıdan veya çözgüden
ilave iplik kullanmak suretiyle oluĢturulan örgülere kuvvetlendirilmiĢ (astarlı) örgüler denir.
Tek çözgü ve tek atkı sistemiyle dokunan kumaĢlarda kalın ve gramajlı kumaĢ elde
edebilmek amacıyla kalın iplik kullanmak gerekir. Ancak kullanılan kalın iplikler kumaĢın
kaba bir görünüm ve yapıya sahip olmasına neden olur.
Tek katlı kumaĢ yapılarında ince iplik kullanarak gramajı artırmak ve istenen kumaĢ
özelliklerini sağlamak amacıyla kuvvetlendirme çözgüsü veya atkısı kullanılır. Kullanılan
ilave çözgü ve atkılara astar iplikleri de denir. Astar ipliklerinde ucuz ve kalın ipliklerin
kullanımı tercih edilir. Astar iplikleri kumaĢ yüzeyinde görünmeden kumaĢın arkasında
yüzme ve kumaĢın yüzeyinde belirli noktalarda bağlantı yapar.
KumaĢın yüzeyinde farklı bir görüntü oluĢturmak için tercih edilen kuvvetlendirilmiĢ
örgülerde ise kullanılan ipliklerin yüzeyde görünmesi ve iyi kalitede olması gerekecektir.
KuvvetlendirilmiĢ örgülerde en önemli nokta bağlantı noktalarının seçimidir. Seçilen
bağlantı noktaları kuvvetlendirme amacına yönelik olarak farklılık göstermektedir.
3
KuvvetlendirilmiĢ örgüler iki Ģekilde sınıflandırılır.
KUVVETLENDĠRĠLMĠġ ÖRGÜLER
ÇÖZGÜDEN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ
ÖRGÜLER
ATKIDAN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ
ÖRGÜLER
Tablo 1.1: KuvvetlendirilmiĢ örgülerin sınıflandırılması

KuvvetlendirilmiĢ örgülerin özellikleri






Bağlantı noktalarının dağılım yönü, zemin örgüsü olarak tercih edilen
örgü ile uyumludur.
Bağlantı noktaları rapor alanına eĢit dağılmıĢtır.
Zemin ve ilave ipliklerin sıralamasında kullanılan dizim 1/1, 2/1, 3/1, 4/1,
1/2 Ģeklinde olur.
Uygulama Ģekline göre her bir çözgü veya atkı ipliği üzerinde bir bağlantı
noktası bulunur.
Astar iplikleri fazla yüzme (uzun atlama) yapmaz.
KuvvetlendirilmiĢ örgülerin kullanım alanları
KuvvetlendirilmiĢ örgüler; genellikle paltoluk, battaniyelik, perdelik ve döĢemelik
kumaĢların dokunmasında kullanılır.
1.2. Atkıdan KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çizimi
Atkı ile kuvvetlendirilen örgüler zemin ve astar atkı sistemlerinden oluĢur. Gramajı
artırmak amacıyla yapılan örgülerde, kumaĢın tersinde yüzme yapan astar atkı iplikleri belirli
noktalarda çözgü ipliklerinin üstüne çıkarak bağlantı yapar. Bağlantı noktalarının kumaĢ
yüzeyinde görünmesi uygun değildir.
KumaĢın gramajını artırmak amacıyla uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde, astar
atkılarının çözgü ipliği ile yapacağı bağlantı noktasını seçerken etrafının atkı hâkimiyetli
olmasına dikkat edilir. Bağlantı noktasının üstündeki ve altındaki karelerin boĢ olması
gerekir. Bağlantı noktaları örgü üzerinde boĢ kare olarak gösterilir.
4
Bağlantı noktasının altındaki ve üstündeki atkı ipliklerinin her ikisinin de yukarıda
(boĢ kare) olması sebebiyle astar atkısı her iki atkı arasında gizlenecektir. Bu sebeple bu
nokta iyi bağlantı noktasıdır.
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
ġekil 1.1: Ġyi bağlantı noktası
Bağlantı noktasının altındaki iplik yukarıda (boĢ kare) fakat üstündeki iplik ise aĢağıda
(dolu kare) bulunmaktadır. Bu Ģekilde tercih edilen nokta orta bağlantı noktasıdır.
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
ġekil 1.2: Orta bağlantı noktası
Bağlantı noktasının her iki tarafındaki atkı ipliklerinin aĢağıda (dolu kare) olması
sebebiyle astar atkısı yüzeyde görünecektir. Bu nedenle tercih edilen nokta kötü bağlantı
noktasıdır.
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
ġekil 1.3: Kötü bağlantı noktası
Farklı bir görünüm kazandırmak amacıyla yapılan örgülerde, kumaĢın üstünde yüzme
yapan astar atkı iplikleri belirli noktalarda çözgü ipliklerinin altına inerek bağlantı yapar.
Bağlantı noktalarının kumaĢ tersinde görünmesi uygun değildir.
5
KumaĢa farklı bir görünüm kazandırmak için uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde
astar atkılarının çözgü ipliği ile yapacağı bağlantı noktasını seçerken etrafının çözgü
hâkimiyetli olmasına dikkat edilir. Bağlantı noktasının üstündeki ve altındaki karelerin dolu
olması gerekir. Bağlantı noktaları örgü üzerinde dolu kare olarak gösterilir.
Bağlantı noktasının altındaki ve üstündeki atkı ipliklerinin her ikisi de aĢağıda (dolu
kare) olması sebebiyle astar atkısı her iki atkı arasında gizlenecektir. Bu sebeple bu nokta iyi
bağlantı noktasıdır.
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
ġekil 1.4: Ġyi bağlantı noktası
Bağlantı noktasının altındaki iplik yukarıda (boĢ kare) fakat üstündeki iplik ise aĢağıda
(dolu kare) bulunmaktadır. Bu Ģekilde tercih edilen nokta orta bağlantı noktasıdır.
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
ġekil 1.5: Orta bağlantı noktası
Bağlantı noktasının her iki tarafındaki atkı ipliklerinin yukarıda (boĢ kare) olması
sebebiyle astar atkısı kumaĢın tersinde görünecektir. Bu nedenle tercih edilen nokta kötü
bağlantı noktasıdır.
Z
A
Z
1 2 3 4 5 6
ġekil 1.6: Kötü bağlantı noktası
6

KuvvetlendirilmiĢ örgülerin çizilebilmesi için bazı verilere ihtiyaç vardır.
Bunlar:



Kullanılacak olan zemin örgüsü
Astar atkısının ya da çözgüsünün konumu (görüntüsü)
Dizim
Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde görüntünün üstte olduğu durumlarda kumaĢa
farklı görünüm kazandırılacağı, altta olduğu durumlarda ise kumaĢa gramaj kazandırılacağı
anlaĢılmalıdır. Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgülerde ise tersi bir durum söz konusudur.
Örgü çizimine baĢlamadan önce rapor alanının tespit edilmesi gerekir. Rapor alanı
tespit edilirken zemin örgü raporu, astar örgü raporu ve dizim göz önünde bulundurulmalıdır.
Dizimin 1/1 olması her zemin ipliğinden sonra bir astar ipliği olacağı anlamına gelir.
Bu durumda kullanılan astar ipliği cinsi (çözgü ya da atkı) iki katına çıkar. Dizimin 2/1
olması durumunda ise iki zemin ipliğinden sonra bir astar ipliği olacağı anlamına gelir. Bu
durumda ise ilave edilen iplik cinsi örgü raporunun yarısı kadar artırılmalıdır.
Örnek 1:
3
Zemin örgüsü: D ———— Z
4
Görüntü
: Altta
Dizim
:1Z/1A
Buna göre;
Rapordaki toplam çözgü tel sayısı
Rapordaki toplam atkı tel sayısı
: 7 tel
: 7 + 7 = 14 tel olacaktır.
Örnek 2:
2
Zemin örgüsü: D ————— ( Z )
4
Görüntü
: Üstte
Dizim
:2Z/1A
Buna göre;
7
Rapordaki toplam çözgü tel sayısı
Rapordaki toplam atkı tel sayısı
: 6 tel
: 6 + 3 = 9 tel olacaktır.
Örnek 1’deki veriler doğrultusunda kuvvetlendirilmiĢ örgü aĢağıdaki Ģekilde
çizilmelidir.
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1 2 3 4 5 6 7
ġekil 1.7: Rapor alanının belirlenmesi
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1 2 3 4 5 6 7
ġekil 1.8: Zemin örgüsünün rapor alanına iĢlenmesi
8
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1 2 3 4 5 6 7
ġekil 1.9: Astar atkısının iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 1.10: Örgünün kumaĢ görünümü
Örnek 2’deki veriler doğrultusunda kuvvetlendirilmiĢ örgü aĢağıdaki Ģekilde
çizilmelidir.
A
Z
Z
A
Z
Z
A
Z
Z
1 2 3 4 5 6
9
ġekil 1.11: Rapor alanının belirlenmesi
A
Z
Z
A
Z
Z
A
Z
Z
1 2 3 4 5 6
ġekil 1.12: Zemin örgüsünün rapor alanına iĢlenmesi
A
Z
Z
A
Z
Z
A
Z
Z
1 2 3 4 5 6
ġekil 1.13: Astar atkısının iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 1.14: Örgünün kumaĢ görünümü
10
1.3. Atkıdan KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tahar ve Armür
Planlarının Çizimi
Tahar ve armür planları konusu ana örgüler modülünde geniĢ bir Ģekilde açıklanmıĢtır.
Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgülere özel tahar ve armür planı bulunmamaktadır.
Örnek 1’de verilen örgünün tahar ve armür planı aĢağıdaki yöntemlerden biri tercih
edilerek çizilmelidir.
X
X
X
X
X
X
X
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
7
ġekil 1.15: Tahar ve armür planı (1. yöntem)
11
X
X
X
X
X
X
X
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
7
ġekil 1.16: Tahar ve armür planı (2. yöntem)
1.4. Atkıdan KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çözgü ve Atkı
Kesitlerinin Çizimi
Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgülerin kesit görüntüleri çizilirken dikkat edilmesi
gereken husus kesit görüntüsünün atkı hareketini gösterir Ģekilde alınmasıdır. Bu sebeple
çözgü kesitinin alınması gerekmektedir.
Kesit alırken zemin atkısı ile astar atkısının etkileĢimi inceleneceği için kesit
görüntüsü içinde her iki atkının da yer alması gerekir. Genellikle ilk iki atkı ipliği tercih
edilmektedir.
12
Örnek 1 ve 2’de verilen örgülerin kesit görüntüleri aĢağıdaki Ģekilde gösterilmelidir.
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
A
Z
1
2
3
4
5
6
7
●
●
●
●
●
●
●
ġekil 1.17: Örnek 1 kesit görüntüsü
A
Z
Z
A
Z
Z
A
Z
Z
1
2
3
4
5
6
●
●
●
●
●
●
ġekil 1.18: Örnek 2 kesit görüntüsü
13
UYGULAMA FAALĠYETĠ -1
UYGULAMA FAALĠYETĠ
1
3
Zemin örgüsü D ———— Z, Görüntü: Üstte, Dizim 1/1 olan kuvvetlendirilmiĢ
1
örgünün;
 Örgüsünü,
 Tahar ve armür planlarını,
 Kesit görüntülerini çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 ÇalıĢma yapacağınız ortamın
 Çizim yapmak için gerekli olan malzemeleri
aydınlık ve temiz olmasına
hazırlayınız.
dikkat ediniz.
 Rapordaki çözgü
hesaplayınız.
ve
atkı
tel
sayılarını  Zemin ve astar atkı dizimine
dikkat ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve astar
örgülere ait olan atkı ipliklerini iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin örgüsünü
yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin atkısı
olarak
belirlenmiĢ
alana
iĢlemeye özen gösteriniz.
 Astar
atkısını
tamamlayınız.
yerleĢtiriniz
ve
örgüyü  Ġyi bağlantı noktası seçmeye
dikkat ediniz.
14
 Tahar planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür sıralarının
karĢılıklı
olmasına
dikkat
ediniz.
 Armür planını çiziniz.
15
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
 Zemin ve astar atkılarının
etkileĢimini
görebileceğiniz
atkıları tercih ediniz.
16
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
Evet
Hayır
3. Atkıları dizime göre zemin - astar Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan
karelere zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Astar atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan karelere
astar örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
―Evet‖ ise bir sonraki uygulama faaliyetine geçiniz.
17
UYGULAMA FAALĠYETĠ - 2
3
Zemin örgüsü D ———— Z, Görüntü: Altta, Dizim 1/1 olan kuvvetlendirilmiĢ
örgünün;
3
 Örgüsünü,
 Tahar ve armür planlarını,
 Kesit görüntülerini çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 ÇalıĢma
yapacağınız
 Çizim yapmak için gerekli olan malzemeleri
ortamın aydınlık ve temiz
hazırlayınız.
olmasına dikkat ediniz.
 Zemin ve astar atkı dizimine
 Rapordaki çözgü ve atkı tel sayılarını hesaplayınız.
dikkat ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve astar örgülere
ait olan atkı ipliklerini iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin örgüsünü
yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin atkısı
olarak belirlenmiĢ alana
iĢlemeye özen gösteriniz.
 Astar atkısını yerleĢtiriniz ve örgüyü tamamlayınız.
18
 Ġyi bağlantı noktası seçmeye
dikkat ediniz.
 Tahar planını çiziniz.
19
 Armür planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür
sıralarının
karĢılıklı
olmasına dikkat ediniz.
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
 Zemin ve astar atkılarının
etkileĢimini görebileceğiniz
atkıları tercih ediniz.
20
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
Evet Hayır
3. Atkıları dizime göre zemin- astar Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan karelere
zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Astar atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan karelere
astar örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
“Evet” ise ―Ölçme ve Değerlendirme‖ye geçiniz.
21
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
AĢağıdaki boĢ bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D,
yanlıĢ ise Y yazınız.
1.
( ) KumaĢa farklı bir görüntü ve gramaj kazandırmak amacıyla, atkıdan veya
çözgüden ilave iplik kullanmak suretiyle oluĢturulan örgülere kuvvetlendirilmiĢ
örgüler denir.
2.
( ) Tek katlı kumaĢ yapılarında ince iplik kullanarak gramajı artırmak ve istenen
kumaĢ özelliklerini sağlamak amacıyla kuvvetlendirme çözgüsü veya atkısı kullanılır.
3.
(
) KumaĢın yüzeyinde farklı bir görüntü oluĢturmak için tercih edilen
kuvvetlendirilmiĢ örgülerde kullanılan ipliklerin yüzeyde görünmemesi ve düĢük
kalitede olması gerekir.
4.
( ) Astar iplikleri fazla yüzme (uzun atlama) yapar.
5.
( ) Atkı ile kuvvetlendirilen örgüler zemin ve atkı sistemlerinden oluĢur.
6.
( ) KumaĢın gramajını artırmak amacıyla uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde,
astar atkılarının çözgü ipliği ile yapacağı bağlantı noktasını seçerken etrafının çözgü
hâkimiyetli olmasına dikkat edilir.
DEĞERLENDĠRME
Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karĢılaĢtırınız. YanlıĢ cevap verdiğiniz ya da cevap
verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.
Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz.
22
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–2
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–2
AMAÇ
Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam
sağlandığında çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgüleri tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.
ARAġTIRMA

Dokuma iĢletmelerine giderek çözgüden kuvvetlendirilmiĢ kumaĢ örnekleri
toplayınız.

KumaĢ örneklerini inceleyerek kuvvetlendirme yönünü bulmaya çalıĢınız.
2. ÇÖZGÜDEN KUVVETLENDĠRĠLMĠġ
ÖRGÜLER
2.1. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çizimi
Çözgü ile kuvvetlendirilmiĢ örgüler atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgülerin tersine, zemin
ve astar olmak üzere iki çözgü sistemi ile dokunur. Gramaj kazandırmak için kumaĢın
altında yüzme yapan astar çözgüler belirli noktalarda bir atkı ipliğinin üzerinden geçerek
bağlantı sağlar. Farklı bir görünüm kazandırmak için uygulanan sistemde ise kumaĢın
üstünde yüzme yapan çözgü iplikleri belirli noktalarda atkı ipliğinin altından geçerek
bağlantı yapar.
KumaĢın gramajını artırmak amacıyla uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde, astar
çözgülerinin atkı ipliği ile yapacağı bağlantı noktasını seçerken etrafının çözgü hâkimiyetli
olmasına dikkat edilir. Bağlantı noktasının her iki yanındaki karelerin dolu olması gerekir.
Bağlantı noktaları örgü üzerinde dolu kare olarak gösterilir.
23
Bağlantı noktasının sağ ve solundaki çözgü ipliklerinin her ikisinin de yukarıda (dolu
kare) olması sebebiyle astar çözgüsü her iki çözgü arasında gizlenecektir. Bu sebeple bu
nokta iyi bağlantı noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z A Z
ġekil 2.1: Ġyi bağlantı noktası
Bağlantı noktasının bir tarafındaki çözgü ipliğinin yukarıda (dolu kare) diğer
tarafındaki çözgü ipliğinin ise aĢağıda (boĢ kare) olması sebebiyle astar çözgüsü kısmen
yüzeyde görünecektir. Tercih edilen nokta orta bağlantı noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z
A Z
ġekil 2.2: Orta bağlantı noktası
Bağlantı noktasının yanındaki çözgü ipliklerinin her ikisinin de aĢağıda (boĢ kare)
olması sebebiyle astar çözgüsü yüzeyde görünecektir. Bu sebeple bu nokta kötü bağlantı
noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z
A
Z
ġekil 2.3: Kötü bağlantı noktası
24
KumaĢa farklı bir görünüm kazandırmak için uygulanan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde
ise astar çözgülerinin atkı ipliği ile yapacağı bağlantı noktasını seçerken etrafının atkı
hâkimiyetli olmasına dikkat edilir. Bağlantı noktasının üstündeki ve altındaki karelerin boĢ
olması gerekir. Bağlantı noktaları örgü üzerinde boĢ kare olarak gösterilir.
Bağlantı noktasının sağ ve solundaki çözgü ipliklerinin her ikisinin de aĢağıda (boĢ
kare) olması sebebiyle astar çözgüsü her iki çözgü arasında gizlenecektir. Bu sebeple bu
nokta iyi bağlantı noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z
A Z
ġekil 2.4: Ġyi bağlantı noktası
Bağlantı noktasının bir tarafındaki çözgü ipliğinin yukarıda (dolu kare) diğer
tarafındaki çözgü ipliğinin ise aĢağıda (boĢ kare) olması sebebiyle astar çözgüsü kısmen
yüzeyde görünecektir. Tercih edilen nokta orta bağlantı noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z
A Z
ġekil 2.5: Orta bağlantı noktası
25
Bağlantı noktasının yanındaki çözgü ipliklerinin her ikisinin de yukarıda (dolu kare)
olması sebebiyle astar çözgüsü yüzeyde görünecektir. Bu sebeple bu nokta kötü bağlantı
noktasıdır.
5
4
3
2
1
Z
A Z
ġekil 2.6: Kötü bağlantı noktası
Örnek 1:
3
Zemin Örgüsü : D ———— Z
3
Görüntü
: Üstte
Dizim
:1 Z / 1 A
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.7: Rapor alanının belirlenmesi
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.8: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
26
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.9: Astar çözgülerinin iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 2.10: Örgünün kumaĢ görünümü
Örnek 2:
2
1
Zemin Örgüsü : D —————— Z
1
2
Görüntü
: Altta
Dizim
:1 Z / 1 A
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.11: Rapor alanının belirlenmesi
27
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.12: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.13: Astar çözgülerinin iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 2.14: Örgünün kumaĢ görünümü
2.2. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Tahar ve Armür
Planlarının Çizimi
Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgüler farklı iki çözgü grubundan oluĢtuğu için grup
taharı yapılması uygun olacaktır. Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ örgülerde belirtildiği gibi armür
planı gösterimi farklı yöntemlerle yapılabilmektedir bu sebeple modül hazırlanırken farklı
28
olan yöntemlerin ikisinin de uygulanması uygun görülmüĢtür. Örnek 1’in tahar ve armür
planı birinci yöntemle, örnek 2’nin tahar ve armür planı ikinci yöntemle çizilmiĢtir.
Örnek 1’de verilen örgünün tahar ve armür planı birinci yöntemle aĢağıdaki gibi çizilmelidir.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.15: Örnek 1 tahar ve armür planı (birinci yöntem)
29
Örnek 2’de verilen örgünün tahar ve armür planı ikinci yöntemle aĢağıdaki gibi çizilmelidir.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.16: Örnek 2 tahar ve armür planı (ikinci yöntem)
2.3. Çözgüden KuvvetlendirilmiĢ Örgülerin Çözgü ve Atkı
Kesitlerinin Çizimleri
Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgülerin kesit görüntüleri çizilirken dikkat edilmesi
gereken husus kesit görüntüsünün çözgü hareketini gösterir Ģekilde alınmasıdır. Bu sebeple
atkı kesitinin alınması gerekmektedir.
Kesit alırken zemin çözgüsü ile astar çözgüsünün etkileĢimi inceleneceği için kesit
görüntüsü içinde her iki çözgünün de yer alması gerekir. Genellikle ilk iki çözgü ipliği tercih
edilmektedir.
Çözgü ipliğinin üstte olduğu durumlarda atkı ipliği olarak gösterilen noktanın sol
tarafından, altta olduğu durumlarda ise sağ tarafından geçirilmelidir.
Örnek 1 ve 2’de verilen örgülerin kesit görüntüleri aĢağıdaki Ģekilde gösterilmelidir.
30
●
●
●
●
●
●
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.17: Örnek 1 kesit görüntüsü
●
●
●
●
●
●
6
5
4
3
2
1
Z A Z A Z A Z A Z A Z A
ġekil 2.18: Örnek 2 kesit görüntüsü
31
UYGULAMA FAALĠYETĠ -1
UYGULAMA FAALĠYETĠ
5
Zemin örgüsü D ————Z, Görüntü: üstte, Dizim 1/1 olan kuvvetlendirilmiĢ
örgünün;
3

Örgüsünü,

Tahar ve armür planlarını,

Kesit görüntülerini çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 Çizim yapmak için gerekli olan malzemeleri
hazırlayınız.
 Rapordaki çözgü ve atkı tel sayılarını hesaplayınız.
 ÇalıĢma yapacağınız ortamın
aydınlık ve temiz olmasına
dikkat ediniz.
 Zemin ve astar çözgü
dizimine dikkat ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve astar örgülere
ait olan çözgü ipliklerini iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin örgüsünü
yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin
çözgüsü olarak belirlenmiĢ
alana iĢlemeye özen
gösteriniz.
 Astar çözgüsünü
tamamlayınız.
yerleĢtiriniz
ve
örgüyü
 Ġyi bağlantı noktası seçmeye
dikkat ediniz.
32
 Tahar planını çiziniz.
 Armür planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür
sıralarının karĢılıklı olmasına
dikkat ediniz.
33
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
 Zemin ve astar çözgülerinin
etkileĢimini görebileceğiniz
çözgüleri tercih ediniz.
34
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
Evet Hayır
3. Çözgüleri dizime göre zemin - astar Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Astar çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
astar örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
“Evet” ise bir sonraki uygulama faaliyetine geçiniz.
35
UYGULAMA FAALĠYETĠ -2
UYGULAMA FAALĠYETĠ
3
2
Zemin örgüsü: D ————— Z, Görüntü: Altta, Dizim 1/1 olan kuvvetlendirilmiĢ
1 2
örgünün;
 Örgüsünü,
 Tahar ve armür planlarını,
 Kesit görüntülerini çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 Çizim yapmak için gerekli olan  ÇalıĢma yapacağınız ortamın aydınlık
malzemeleri hazırlayınız.
ve temiz olmasına dikkat ediniz.
 Rapordaki çözgü ve atkı tel sayılarını  Zemin ve astar çözgü dizimine dikkat
hesaplayınız.
ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve astar
örgülerine ait olan çözgü ipliklerini
iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin
örgüsünü yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin çözgüsü olarak
belirlenmiĢ alana iĢlemeye özen
gösteriniz.
 Astar atkısını yerleĢtiriniz ve örgüyü
tamamlayınız.
 Ġyi bağlantı noktası seçmeye dikkat
ediniz.
36
 Tahar planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür sıralarının
karĢılıklı olmasına dikkat ediniz.
 Armür planını çiziniz.
37
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
 Zemin
ve
astar
çözgülerinin
etkileĢimini görebileceğiniz çözgüleri
tercih ediniz.
38
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
Evet Hayır
3. Çözgüleri dizime göre zemin - astar Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Astar çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
astar örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
“Evet” ise ―Ölçme ve Değerlendirme‖ye geçiniz.
39
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
AĢağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği iĢaretleyiniz.
1.
Zemin örgüsü D 4/1 Z, dizim 1/1 ise çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgünün
çözgü tel sayısı ne olmalıdır?
A)
8
B)
9
C)
10
D)
11
2.
Zemin örgüsü D 4/2 Z, dizim 2/1 ise çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgünün
çözgü tel sayısı ne olmalıdır?
A)
B)
C)
D)
9
10
11
12
3.
KumaĢa gramaj kazandırmak için çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgüde iyi
bağlantı noktası nasıl olmalıdır?
A)
Her iki tarafı boĢ
B)
Sol tarafı dolu, sağ tarafı boĢ
C)
Sol tarafı boĢ, sağ tarafı dolu
D)
Her iki tarafı dolu
4.
Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgülerde görüntünün üstte olması ne anlama
gelir?
A)
KumaĢa farklı bir görünüm kazandırılacağı
B)
KumaĢa gramaj kazandırılacağı
C)
Dizimde önceliğin zemin örgüsünde olacağı
D)
KumaĢın altında yüzme yapan çözgü ipliğinin üste çıkarak bağlantı
yapacağı
AĢağıda boĢ bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D,
yanlıĢ ise Y yazınız.
5.
6.
( )Çözgü ile kuvvetlendirilmiĢ örgüler zemin ve astar olmak üzere iki atkı sistemi ile
dokunur.
( )Çözgü ile kuvvetlendirilmiĢ örgülerde, gramaj kazandırmak için kumaĢın altında
yüzme yapan astar çözgüler belirli noktalarda bir atkı ipliğinin üzerinden geçerek
bağlantı yapar.
40
7.
8.
9.
( )Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgüler için grup taharı yapılması uygundur.
( )Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgülerin kesit görüntüsünde atkı hareketi
incelenmelidir.
( )Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ örgülerin kesitini çizerken çözgü ipliğinin üstte
olduğu durumlarda atkı ipliği olarak gösterilen noktanın sol tarafından, altta olduğu
durumlarda ise sağ tarafından geçirilmelidir.
DEĞERLENDĠRME
Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karĢılaĢtırınız. YanlıĢ cevap verdiğiniz ya da cevap
verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.
Cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki öğrenme faaliyetine geçiniz.
41
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–3
ÖĞRENME FAALĠYETĠ–3
AMAÇ
Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam
sağlandığında pike örgüleri tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz.
ARAġTIRMA

Dokuma iĢletmelerine giderek pike örgülü kumaĢ örnekleri toplayınız.

KumaĢ örneklerini inceleyerek bunların çözgü pike örgüsü mü, atkı pike örgüsü
mü olduğunu bulmaya çalıĢınız.
3. PĠKE ÖRGÜLER
3.1. Pike Örgülerin Tanımı ve ÇeĢitleri
Ġlave çözgü veya atkı iplikleri kullanılarak kumaĢ yüzeyinde kabarık yollar ve motifler
oluĢturulmasına olanak sağlayan örgülerdir.




Pike örgülerin dokumasında genellikle pamuk, ipek ya da suni ipek iplikleri
tercih edilir.
Desenin daha belirgin hâle getirilmesi için ilave dolgu atkısı veya dolgu
çözgüsü kullanılabilir.
Zemin ve pike örgüsü olmak üzere farklı iki örgü birleĢmesinden oluĢur. Zemin
örgüsü olarak bezayağı örgüsü kullanılır.
Desen büyüklüğüne göre armür ya da jakarlı dokuma makinelerinde
dokunabilir.
Pike örgüleri genellikle döĢemelik, yatak örtüsü, masa örtüsü ve bayan giysilik
kumaĢların üretiminde tercih edilir.
Pike örgüleri atkı pike ve çözgü pike olmak üzere iki Ģekilde sınıflandırılabilir.
42
PĠKE ÖRGÜLERĠ
ÇÖZGÜ PĠKE ÖRGÜLERĠ
ATKI PĠKE ÖRGÜLERĠ
Tablo 3.1: Pike örgülerin sınıflandırılması
3.2. Çözgü Pike Örgüsü Çizimi
Çözgü pike örgüleri zemin çözgüsü ve pike çözgüsü olmak üzere iki grup çözgü
ipliğinden oluĢur. Uygulanan desenin daha belirgin olabilmesi için dolgu atkısı kullanımı
uygun olacaktır. Çözgü pike örgülerinde kullanılan zemin ve pike çözgülerinin kullanım
oranları eĢit olmadığı için iki farklı levent kullanımı gerekmektedir. Çözgü pike örgülerinde
kullanılan dizim genellikle 2 zemin / 1 pike, 3 zemin / 1 pike, 4 zemin / 1 pike Ģeklinde
olmaktadır.
Örnek 1:
Zemin örgüsü : Bezayağı
Dizim
:2Z/1P
Motif
:
Buna göre;
Rapordaki toplam atkı tel sayısı
Rapordaki toplam çözgü tel sayısı
: 6 tel
: ( 6 x 2 ) + 6 = 18 tel olacaktır.
6
5
4
3
2
1
Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P
ġekil 3.1: Rapor alanının belirlenmesi
43
6
5
4
3
2
1
Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P
ġekil 3.2: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
6
5
4
3
2
1
Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P
ġekil 3.3: Pike çözgülerinin iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 3.4: Örgünün kumaĢ görünümü
Örnek 2:
Zemin örgüsü
: Bezayağı
44
Dizim
:2Z/1P
Motif
:
Buna göre;
Rapordaki toplam atkı tel sayısı
Rapordaki toplam çözgü tel sayısı
: 8 tel
: ( 8 x 2 ) + 8 = 24 tel olacaktır.
8
7
6
5
4
3
2
1
z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p
ġekil 3.5: Rapor alanının belirlenmesi
8
7
6
5
4
3
2
1
z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p
ġekil 3.6: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
45
8
7
6
5
4
3
2
1
z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p z z p
ġekil 3.7: Pike çözgülerinin iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 3.8: Örgünün kumaĢ görünümü
46
3.3. Çözgü Pike Örgülerinin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi
Çözgü pike örgüleri farklı iki çözgü grubundan oluĢtuğu için grup taharı yapılması
uygun olacaktır. Örnek 1’de verilen örgünün her iki yöntemle tahar ve armür planı çizimleri
aĢağıdaki gibi olmalıdır.
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
6
5
4
3
2
1
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
ġekil 3.9: Örnek 1 tahar ve armür planı (birinci yöntem)
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
6
5
4
3
2
1
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
Z
Z
P
ġekil 3.10: Örnek 1 tahar ve armür planı (ikinci yöntem)
47
3.4. Çözgü Pike Örgülerinin Çözgü ve Atkı Kesitlerinin Çizimi
Çözgü pike örgülerinin kesit görüntüleri çizilirken dikkat edilmesi gereken husus kesit
görüntüsünün çözgü hareketini gösterir Ģekilde alınmasıdır. Bu sebeple atkı kesitinin
alınması gerekmektedir.
Kesit alırken zemin çözgüsü ile pike çözgüsünün etkileĢimi inceleneceği için kesit
görüntüsü içinde her iki çözgünün de yer alması gerekir. Genellikle ilk iki çözgü ipliği tercih
edilmektedir.
Çözgü ipliğinin üstte olduğu durumlarda atkı ipliği olarak gösterilen noktanın sol
tarafından, altta olduğu durumlarda ise sağ tarafından geçirilmelidir.
Örnek 1 ve 2’de verilen örgülerin kesit görüntüleri aĢağıdaki Ģekilde gösterilmelidir.
●
●
●
●
●
●
6
5
4
3
2
1
Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P
ġekil 3.11: Örnek 1 kesit görüntüsü
●
●
●
●
●
●
●
●
8
7
6
5
4
3
2
1
Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P Z Z P
ġekil 3.12: Örnek 2 kesit görüntüsü
3.5. Atkı Pike Örgüsü Çizimi
Atkı pike örgüleri zemin örgüsü ve pike atkısı olmak üzere iki grup atkı ipliğinin
kullanıldığı örgülerdir. Zemin çözgüsüne ilave dolgu çözgüsü de kullanılabilir. KumaĢın
tersinde yüzme yapan pike atkıları belli noktalarda kumaĢ yüzeyine çıkarak bağlantı yapar.
48
Bu durum kumaĢın yüzeyinde boyuna yollar oluĢmasına neden olur. Yapısal olarak kord
örgülerine benzer özellik gösterir.
Örnek 1:
Zemin örgüsü
: Bezayağı
Pike atkısının hareketi : 7 / 1
Dizim
:1Z/1P
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
ġekil 3.13: Rapor alanının belirlenmesi
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
ġekil 3.14: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
ġekil 3.15: Pike atkısının iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 3.16: Örgünün kumaĢ görünümü
49
Örnek 2:
Zemin örgüsü
: Bezayağı
Pike atkısının hareketi : 8 / 2
Dizim
:1Z/1P
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ġekil 3.17: Rapor alanının belirlenmesi
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ġekil 3.18: Zemin örgüsünün iĢlenmesi
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ġekil 3.19: Pike atkısının iĢlenerek örgünün tamamlanması
ġekil 3.20: Örgünün kumaĢ görünümü
50
3.6. Atkı Pike Örgülerinin Tahar ve Armür Planlarının Çizimi
Atkıdan pike örgülere özel tahar ve armür planı bulunmamaktadır. Örnek 2’de verilen
örgünün her iki yöntemle tahar ve armür planı çizimleri aĢağıdaki gibi olmalıdır
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ġekil 3.21: Örnek 2 tahar ve armür planı (birinci yöntem)
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
ġekil 3.22: Örnek 2 tahar ve armür planı (ikinci yöntem)
3.7. Atkı Pike Örgülerinin Çözgü ve Atkı Kesitlerinin Çizimi
Atkı pike örgülerinin kesit görüntüleri çizilirken dikkat edilmesi gereken husus kesit
görüntüsünün atkı hareketini gösterir Ģekilde alınmasıdır. Bu sebeple çözgü kesitinin
alınması gerekmektedir.
Kesit alırken zemin atkısı ile pike atkısının etkileĢimi inceleneceği için kesit görüntüsü
içinde her iki atkının da yer alması gerekir. Genellikle ilk iki atkı ipliği tercih edilmektedir.
Atkı ipliğinin üstte olduğu durumlarda çözgü ipliği olarak gösterilen noktanın üst
tarafından, altta olduğu durumlarda ise alt tarafından geçirilmelidir.
51
Örnek 1 ve 2’de verilen örgülerin kesit görüntüleri aĢağıdaki Ģekilde gösterilmelidir.
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
● ● ● ● ● ● ● ●
ġekil 3.23: Örnek 1 kesit görüntüsü
P
Z
P
Z
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
● ● ● ● ● ● ● ● ● ●
ġekil 3.24: Örnek 2 kesit görüntüsü
52
UYGULAMA FAALĠYETĠ -1
UYGULAMA FAALĠYETĠ
UYGULAMA FAALĠYETĠ
Zemin örgüsü: Bezayağı, Dizim: 2Z/1P, Motif:
olacak Ģekilde çözgü pike örgüsünü, tahar ve armür planlarını ve kesit görüntüsünü çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 Çizim yapmak için gerekli olan  ÇalıĢma yapacağınız ortamın aydınlık
malzemeleri hazırlayınız.
ve temiz olmasına dikkat ediniz.
 Rapordaki çözgü ve atkı tel sayılarını  Zemin ve pike çözgü dizimine dikkat
hesaplayınız.
ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve pike
örgülere ait olan çözgü ipliklerini
iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin
örgüsünü yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin çözgüsü olarak
belirlenmiĢ alana iĢlemeye özen
gösteriniz.
 Pike çözgüsünü yerleĢtiriniz ve örgüyü
tamamlayınız.
53
 Tahar planını çiziniz.
 Armür planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür sıralarının
karĢılıklı olmasına dikkat ediniz.
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
54
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
Evet
Hayır
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
3. Çözgüleri dizime göre zemin- pike Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Pike çözgüleri ile atkıların kesiĢme noktalarında bulunan karelere
pike örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
“Evet” ise bir sonraki uygulama faaliyetine geçiniz.
55
UYGULAMA FAALĠYETĠ - 2

Zemin örgüsü: Bezayağı, pike atkısının hareketi 10 /2, Dizim: 1Z/1P olacak
Ģekilde atkı pike örgüsünü, tahar ve armür planlarını ve kesit görüntüsünü
çiziniz.
ĠĢlem Basamakları
Öneriler
 Çizim yapmak için gerekli olan  ÇalıĢma yapacağınız ortamın aydınlık
malzemeleri hazırlayınız.
ve temiz olmasına dikkat ediniz.
 Rapordaki çözgü ve atkı tel sayılarını  Zemin ve pike atkı dizimine dikkat
hesaplayınız.
ediniz.
 Rapor alanını belirleyerek zemin ve pike
örgülere ait olan atkı ipliklerini
iĢaretleyiniz.
 BelirlenmiĢ olan rapor alanına zemin
örgüsünü yerleĢtiriniz.
 Örgü raporunu zemin atkısı olarak
belirlenmiĢ alana iĢlemeye özen
gösteriniz.
 Pike atkısını yerleĢtiriniz ve örgüyü
tamamlayınız.
56
 Tahar planını çiziniz.
 Armür planını çiziniz.
 Örgü, tahar ve armür sıralarının
karĢılıklı olmasına dikkat ediniz.
 Kesit görüntüsünü çiziniz.
57
KONTROL LĠSTESĠ
Bu faaliyet kapsamında aĢağıda listelenen davranıĢlardan kazandığınız beceriler için
Evet, kazanamadığınız beceriler için Hayır kutucuğuna (X) iĢareti koyarak kendinizi
değerlendiriniz.
Değerlendirme Ölçütleri
1. Malzemelerinizi hazırladınız mı?
2. Rapor alanını belirlediniz mi?
Evet Hayır
3. Atkıları dizime göre zemin- pike Ģeklinde sıraladınız mı?
4. Zemin atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan karelere
zemin örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
5. Pike atkıları ile çözgülerin kesiĢme noktalarında bulunan karelere pike
örgüsünü yerleĢtirdiniz mi?
6. Örgü raporuna uygun olarak tahar ve armür planını çizdiniz mi?
7. Kesitini çizdiniz mi?
8. Örgü raporunu kontrol ettiniz mi?
9. Çizimleri belirtilen sürede tamamladınız mı?
10. Desen kâğıdını düzenli ve ekonomik olarak kullandınız mı?
DEĞERLENDĠRME
Değerlendirme sonunda “Hayır” Ģeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.
Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Bütün cevaplarınız
“Evet” ise ―Ölçme değerlendirme‖ye geçiniz.
58
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME
AĢağıda boĢ bırakılan parantezlere, cümlelerde verilen bilgiler doğru ise D,
yanlıĢ ise Y yazınız.
1.
( ) Pike örgüler, ilave çözgü veya atkı iplikleri kullanılarak kumaĢ yüzeyinde kabarık
yollar ve motifler oluĢturulmasına olanak sağlayan örgülerdir.
2.
( ) Pike örgülerin dokumasında genellikle yün iplikleri tercih edilir.
3.
( ) Pike örgüler zemin ve pike örgüsü olmak üzere farklı iki örgü birleĢmesinden
oluĢur.
4.
( ) Pike örgüleri genellikle döĢemelik, yatak örtüsü, masa örtüsü ve bayan giysilik
kumaĢların üretiminde tercih edilir.
5.
( ) Çözgü pike örgüleri zemin çözgüsü ve pike çözgüsü olmak üzere iki grup çözgü
ipliğinden oluĢur.
DEĞERLENDĠRME
Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karĢılaĢtırınız. YanlıĢ cevap verdiğiniz ya da cevap
verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.
Cevaplarınızın tümü doğru ―Modül Değerlendirme‖ye geçiniz.
59
MODÜL DEĞERLENDĠRME
MODÜL DEĞERLENDĠRME
1.
AĢağıda zemin, dizim ve görüntü özellikleri verilmiĢ atkıdan kuvvetlendirilmiĢ
örgünün desen, tahar ve armür planları ile kesit görüntüsünü çiziniz.
4
Zemin örgüsü : D ————— ( Z )
4
Görüntü
: Alttan
Dizim
: 2 Z / 1 A Atkıdan kuvvetlendirilmiĢ
2.
AĢağıda zemin örgüsü, dizim ve pike motifi verilmiĢ çözgü pikesinin desen, tahar ve
armür planları ile kesit görüntüsünü çiziniz.
Zemin örgüsü : Bezayağı
Dizim
:2Z/1P
Motif
:
AĢağıda zemin örgüsü, dizim planı ve görüntü özelliği verilmiĢ çözgüden
kuvvetlendirilmiĢ örgünün desen, tahar ve armür planı ile kesit görüntüsünü çiziniz.
3
1
Zemin örgüsü : D ————— ( Z )
2
Görüntü: Altta
Dizim:
1/1
Çözgüden kuvvetlendirilmiĢ
3.
DEĞERLENDĠRME
Cevaplarınızı cevap anahtarıyla karĢılaĢtırınız. yanlıĢ cevap verdiğiniz ya da cevap
verirken tereddüt ettiğiniz sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrarlayınız.
cevaplarınızın tümü doğru ise bir sonraki modüle geçmek için öğretmeninize baĢvurunuz.
60
CEVAP ANAHTARLARI
CEVAP ANAHTARLARI
ÖĞRENME FAALĠYETĠ-1’ĠN CEVAP ANAHTARI
Doğru
Doğru
YanlıĢ
YanlıĢ
Doğru
YanlıĢ
1
2
3
4
5
6
ÖĞRENME FAALĠYETĠ-2’NĠN CEVAP ANAHTARI
1
2
3
4
5
6
7
8
9
C
A
D
A
YanlıĢ
Doğru
Doğru
YanlıĢ
Doğru
ÖĞRENME FAALĠYETĠ-3’ÜN CEVAP ANAHTARI
Doğru
YanlıĢ
Doğru
Doğru
Doğru
1
2
3
4
5
61
MODÜL DEĞERLENDĠRME’NĠN CEVAP ANAHTARI
1
2
3
62
KAYNAKÇA
KAYNAKÇA

ĠMER Zahide, Dokuma Tekniği II, Ankara, 1989
63
Download

dokuma2 - WordPress.com