FİZİKSEL GELİŞİMİ
İÇİNDEKİLER
DEĞERLENDİRME
• Fiziksel Gelişimin
Değerlendirilmesi
• Boy Uzunluğuna İlişkin
Persentil Eğrileri
• Kiloya İlişkin Persentil
Eğrileri
• Baş Çevresi Uzunluğuna
İlişkin Persentil Eğrileri
ÇOCUK GELİŞİMİ - I
HEDEFLER
Doç. Dr. Birol ALVER
• Bu üniteyi çalıştıktan sonra;
• Fiziksel gelişimi takip etmek için
kullanılan temel ölçme araçları
hakkında bilgi edinebilecek,
• Fiziksel gelişimi değerlendirmede kız
ve erkekler için ayrı ayrı persentil
eğrilerinin neler olduğunu
öğrenebileceksiniz.
ÜNİTE
4
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
GİRİŞ
Çocuklarda doğum öncesi ve doğum sonrası nedenlere ve kalıtsal veya
kalıtsal olmayan nedenlere bağlı olarak birtakım gelişim bozuklukları ortaya
çıkabilmektedir. Genel itibarıyle fiziksel gelişimde ortaya çıkan anormallikleri
obezite, anoreksiya nevroza, cücelik ve aşırı boy uzunluğu şeklinde sıralamak
mümkündür.
Fiziksel gelişimde ortaya çıkan gelişimsel bozuklukların erken tanılaması ve
tedavisi oldukça büyük önem arz etmektedir. Çünkü, fiziksel gelişimde ortaya
çıkması muhtemel anormallikleri erken bir süreçte belirleyip gerekli tedavi
imkânlarının uygulanmaması durumunda kalıcı birtakım problemler ortaya
çıkabilir. Örneğin, fiziksel gelişim geriliği gösteren ve literatürde “cücelik” olarak
adlandırılan rahatsızlığı taşıyan bir çocuk için tanı süreçlerinin, çocuğun dünyaya
geldiği günden itibaren başlaması ve bütün gelişim dönemleri boyunca devam
etmesi ve gerekli tedavi süreçlerinin uygulanması gerekir. Bazı durumlarda
hormonal nedenlerden kaynaklanan fiziksel gelişim bozuklukları için tedavi
olanakları bulunmaktadır ve bu tedavi olanaklarının iyi sonuç vermesi ancak doğru
zamanda uygulanması ile mümkün olmaktadır. Bu durum fiziksel gelişimde
değerlendirme konusunu gündeme getirmektedir. Okuduğunuz bu bölümde
fiziksel gelişim açısından ortaya çıkması muhtemel gelişim bozuklukları ve bunların
tanılaması sürecinde uygulanan değerlendirme kriterleri açıklanacaktır.
Fiziksel Gelişimi Değerlendirmede Standart Persentilleri
Kullanma
Çocuklarda fiziksel gelişimi değerlendirmek için her ülke kendi bireylerinin
ortalama gelişim süreçlerini belirleyerek boy, kilo ve baş çevresi persentilleri
hazırlamaktadır. Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan boy, kilo ve
baş çevresi persentilleri kullanılmakta ve çocukların fiziksel gelişim süreçleri takip
edilmekte ve tanı süreçlerinde dikkate alınmaktadır.
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı tarafından çıkarılmış olan Türkiye gelişim profili,
bireylerin fiziksel gelişim süreçlerini takip etmede kullanılan ve başvurulan en
önemli veri kaynağıdır. Söz konusu gelişim profiline ilişkin istatistiki tablolar
aşağıda verilmiştir.
Bireysel Etkinlik
Türkiye’de çocukların
fiziksel gelişimlerini
takip etmek için Sağlık
Bakanlığı tarafından
hazırlanan gelişim
çizelgesi
kullanılmaktadır.
• Bireylerin fiziksel gelişim süreçlerini ölçmek ve
değrlendirmek için kullanılan araç gereçleri araştırınız.
Türkiye gelişim profili kız ve erkek öğrenciler için ayrı ayrı olarak hazırlanmış
ve boy, kilo ve baş çevresine ilişkin standart değerler vermektedir.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
2
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Kız Çocukları için Türkiye Gelişim Profili (boy-kilo-baş çevresi)
Gelişim profilinden de
görüleceği gibi yeni
doğan bir kız
çocuğunun ortalama
kilosu 2.8 kg ve
ortalama boyu 47.8
cm’dir.
Bireysel Etkinlik
Tablodan da görüleceği üzere yeni doğan bir kız çocuğunun boyu ortalama
47,8 cm, kilosu 2.8 kg ve baş çevresinin uzunluğu 33.4 cm’dir. Bu rakamlar yaklaşık
olarak 2 yaş civarında boy için ortalama 80.0 cm, kilo için yaklaşık olarak ortalama
10.4 kg ve baş çevresi için yaklaşık olarak ortalama 46.4 cm’ye ulaşmaktadır.
• Dünyanın farklı bölgelerinde fiziksel gelişimi takip etmek ve
değerlendirmek için kullanılan araç gereçleri araştırınız.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
3
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Erkek Çocuklar için Türkiye Gelişim Profili (boy-kilo-baş çevresi)
Gelişim profilinden de
görüleceği gibi
yenidoğan bir erkek
çocuğunun ortalama
kilosu 2.9 kg ve
ortalama boyu 48.1
cm’dir.
Tartışma
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere yeni doğan bir erkek çocuğunun
boyu ortalama 48,1 cm, kilosu 2.9 kg ve baş çevresinin uzunluğu 33.5 cm’dir. Bu
rakamlar yaklaşık olarak 2 yaş civarında boy için ortalama 80.0 cm, kilo için
yaklaşık olarak ortalama 10.2 kg ve baş çevresi için yaklaşık olarak ortalama 48.0
cm’ye ulaşmaktadır.
• Fiziksel gelişimde kız ve erkek çocuklar arasında ne gibi
farklılıklar görülmektedir? Tartışınız.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
4
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Ayrıca Neyzi (1993) tarafından oluşturulan Gelişim Profili çocuklarda ilk 0-17
yaş aralığında fiziksel gelişimi değerlendirmek ve takip etmek için yaygın olarak
kullanılmaktadır.
Kız ve erkek çocuklar
arasında doğumda
boy ve kilo açısından
belirgin farklılıklar
olduğu
görülmektedir.
Tartışma
Yukarıda verilen form aracılığıyla bir çocuğun doğumdan başlayarak ergenlik
yıllarının sonuna kadar geçen dönemde göstermiş olduğu fiziksel gelişimi takip
etmek mümkündür.
• Türkiye'de kız ve erkek çocukların gelişim profillerinde verilen boy
ve kilo değerleri açısından göstermiş oldukları durumları araştırınız.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
5
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Yukarıda verilen grafik aracılığıyla ülkemizde kız çocuklarının boy uzunlukları
hakkında ilk 36 aya ilişkin gelişim düzeyi takip edilebilir.
Bu grafikler
aracılığıyla ülkemizde
kız ve erkek
çocuklarının boy
gelişim düzeyleri takip
edilebilir.
Yukarıda verilen grafik aracılığıyla ülkemizde erkek çocuklarının boy
uzunlukları hakkında ilk 36 aya ilişkin gelişim düzeyi takip edilebilir.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
6
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Yukarıda verilen grafik aracılığıyla Türkiye’deki kız çocuklarının ilk 36 aylık
dönem için boy ve kilo uzunluklarına ilişkin gelişim düzeyi takip edilebilir.
Bu grafikler
aracılığıyla ülkemizde
kız ve erkek
çocuklarının boy ve
kilo gelişim düzeyleri
takip edilebilir.
Yukarıda verilen grafik aracılığıyla Türkiye’deki erkek çocuklarının ilk 36 aylık
dönem için boy ve kilo uzunluklarına ilişkin gelişim düzeyi takip edilebilir
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
7
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Çocukların boy ve kilo gelişimleri, anne babanın boy ve kilo gelişimleri ile
kalıtsal olarak yakından ilişkilidir. Bu nedenle çocukların boy ve kilo gelişimleri
takip edilirken anne babanın boy ve kilo düzeylerini de dikkate almak gerekir. Bu
nedenle çocukların fiziksel gelişimleri değerlendirmeye alınırken kız çocukları için
anne babanın boy ve kilo düzeyi aşağıdaki form aracılığıyla belirlenir.
Tartışma
Kız çocuklarının boy
ve kilo gelişimleri ile
anne babanın gelişim
düzeyi arasında yakın
ilişki vardır.
• Türkiye'de kız çocuklarının fiziksel gelişim özellikleri ile anne
babalarının gelişim özellikleri arasındaki ilişkiyi araştırınız.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
8
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Erkek çocukları için fiziksel gelişiminin değerlendirilmesi sürecinde anne
babanın boy ve kilo düzeyini belirlemek için aşağıdaki form kullanılır.
Erkek çocuklarının
boy ve kilo gelişimleri
ile anne babanın
gelişim düzeyi
arasında yakın ilişki
vardır.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
9
Tartışma
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
• Türkiye'de Erkek çocuklarının fiziksel gelişim özellikleri ile
anne babalarının gelişim özellikleri arasındaki ilişkiyi
araştırınız.
Yaşamın ilk üç yılında hem kız çocuklarının hem de erkek çocukların baş
çevresinin büyüklüğünün takip edilmesi oldukça önemlidir. İleride ortaya çıkması
muhtemel hastalıkların erken teşhisi için baş çevresinin büyüklüğünün takip
edilmesi büyük önem taşımaktadır. Sağlık Bakanlığı tarafından Türkiye’deki erkek
çocukları için hazırlanmış olan baş çevresi persentil eğrileri aşağıda verilmiştir.
Çocukların baş çevresi
büyüklüğünün ilk 3
yılda mutlaka
yakından takip
edilmesi gerekir.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
10
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Sağlık bakanlığı tarafından Türkiye’deki kız çocukları için hazırlanmış
olan baş çevresi persentil eğrileri aşağıda verilmiştir.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
11
Ödev
Ödev
•Türkiye de kız çocuklarına ilişkin ortalama boy ve kilo
persentillerini araştırınız.
•Türkiye de erkek çocuklarına ilişkin ortalama boy ve kilo
persentillerini araştırınız.
Ödev
•Türkiyede kız çocuklarına ilişkin baş çevresi büyüklüğüne ilişkin
ortalama değerleri araştırınız..
Ödev
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
•Türkiye'de erkek çocuklarının baş çevresi büyüklüğüne ilişkin
ortalama değerleri araştırınız.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
12
Özet
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
•Gelişim; büyüme, olgunlaşma, öğrenme ve yaşantı
sonucu bireyde gözlenen nitelik ve nicelik
boyutlarındaki değişiklikleri içerir.
•Fiziksel gelişim üzerinde kalıtımın etkisini çok önemli
bir faktör olmasına rağmen tek faktör değildir. Buna ek
olarak psikolojik, sosyal, çevresel faktörlerin de çok
önemli etkileri bulunmaktadır. Fiziksel gelişimi, doğum
öncesi ve doğum sonrası faktörler etkilemektedir.
•Gelişim, çevre ve kalıtımın etkileşim süreci sonunda
ortaya çıkan üründür. Bu ürün bireylerin gerek çevre
gerek kalıtımsal özelliklerinin ayrı olması nedeniyle
kişiden kişiye farklılık göstermektedir.
•Türkiye'de ve dünyada yapılan araştırmaların bir
çoğunda kız çocukların doğum öncesi dönemde ve
yaşamın ilk yılında erkeklere göre fiziksel gelişimde bir
miktar önde giderken, erkeklerin özellikle ergenlik
yıllarından itibaren fiziksel olarak kızları yakaladığını
ortaya koymaktadır.
•Fiziksel gelişimde kız ve erkeklerin boy, kilo ve baş
çevresine ilişkin persentillerinin mutlaka ortalama
değerler ile karşılaştırılması ve bir anormallik tespit
edilmesi durumunda gerekli tanı, teşhis ve tedavi
süreçlerinin gecikmeden başlatılması büyük önem
taşımaktadır.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
13
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
DEĞERLENDİRME SORULARI
1. Fiziksel ve cinsel yönden akranlarına göre erken olgunlaşmanın kız ve
erkek ergenler üzerindeki etkileri nasıldır?
a) Erkek için olumlu, kız için olumsuz
Değerlendirme
sorularını sistemde ilgili
ünite başlığı altında yer
alan “bölüm sonu testi”
bölümünde etkileşimli
olarak
cevaplayabilirsiniz.
b) Erkek için olumsuz, kız için olumlu
c) İkisi için de olumlu
d) İkisi için de olumsuz
e) Erken olgunlaşma ile cinsiyet arasında bir ilişki yoktur.
2. Yeni doğan bir kız çocuğunun boy ve kilo ortalamaları hangisinde doğru
olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
Boy: 46.8,
Boy: 47.8,
Boy: 48.8,
Boy: 49.8,
Boy: 50.8,
kilo: 2.5
kilo: 2.8
kilo: 2.9
kilo: 2.7
kilo: 2.6
3. Yeni doğan bir erkek çocuğunun boy ve kilo ortalamaları hangisinde doğru
olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
Boy: 48.1,
Boy: 47.8,
Boy: 48.8,
Boy: 49.8,
Boy: 49.8,
kilo: 2.9
kilo: 2.8
kilo: 2.9
kilo: 2.7
kilo: 2.7
4. Yeni doğan bir kız çocuğunun baş çevresine ilişkin ortalamaları hangisinde
doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
33.5
33.4
33.6
36.4
33.7
5. Yeni doğan bir erkek çocuğunun baş çevresine ilişkin ortalamaları
hangisinde doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
33.5
33.4
33.6
36.4
33.7
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
14
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
6. Aşağıdaki fiziksel gelişim ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
a) Yapılan araştırmalar, erkek çocukların doğum öncesi dönemde ve
yaşamın ilk yılında kızlara göre fiziksel gelişimde bir miktar önde
giderken kız çocuklarının özellikle ergenlik yıllarından itibaren fiziksel
olarak erkekleri yakaladığını ortaya koymaktadır.
b) Türkiye’de ve dünyada yapılan araştırmaların çoğunda kız
çocukların doğum öncesi dönemde ve yaşamın ilk yılında erkeklere
göre fiziksel gelişimde bir miktar önde giderken erkeklerin özellikle
ergenlik yıllarından itibaren fiziksel olarak kızları yakaladığını ortaya
koymaktadır.
c) Fiziksel gelişim üzerinde kalıtımın etkisini çok önemli bir faktör
olmasına rağmen tek faktör değildir.
d) Fiziksel gelişimde kız ve erkeklerin boy, kilo ve baş çevresine ilişkin
persentillerinin mutlaka ortalama değerler ile karşılaştırılması ve bir
anormallik tespit edilmesi durumunda gerekli tanı, teşhis ve tedavi
süreçlerinin gecikmeden başlatılması büyük önem taşımaktadır.
e) Fiziksel gelişimi, doğum öncesi ve doğum sonrası faktörler
etkilemektedir.
7. Türkiye’deki bir kız çocuğunun 2 yaş civarında boy ve kilo ortalamaları
hangisinde doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
Boy: 80.0,
Boy: 81.8,
Boy: 78.8,
Boy: 79.8,
Boy: 80.8,
kilo: 10.4
kilo: 10.5
kilo: 11.0
kilo: 10.7
kilo: 12.6
8. Türkiye’deki bir erkek çocuğunun 2 yaş civarında boy ve kilo ortalamaları
hangisinde doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
Boy: 80.0,
Boy: 80.0,
Boy: 78.8,
Boy: 79.8,
Boy: 80.8,
kilo: 10.4
kilo: 10.2
kilo: 11.0
kilo: 10.7
kilo: 12.6
9. Türkiye’de bir erkek çocuğunun baş çevresine ilişkin ortalamaları iki yaş
civarında hangisinde doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
48.6
47.6
48.8
48.0
51.1
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
15
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
10. Türkiye’de bir kız çocuğunun baş çevresine ilişkin ortalamaları iki yaş
civarında hangisinde doğru olarak verilmiştir?
a)
b)
c)
d)
e)
46.4
47.6
48.8
48.0
51.1
Cevap Anahtarı
1.A, 2. B, 3.A, 4.B,5.A, 6.A, 7.A, 8. B,9.D, 10.A.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
16
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
YARARLANILAN VE BAŞVURULABİLECEK DİĞER
KAYNAKLAR
Acarlar, F.(2002). Çocuklarda dilin değerlendirilmesi: Betimleyici yaklaşım. Ankara
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1), 121-127
Akbaba, S.(2008). Ahlak ve gelişimi. (Ed). Özbay, Y., Erkan, S. Eğitim psikolojisi.
Ankara: Maya Akademi.
Atay, M.(2009). Erken Çocukluk Döneminde Gelişim-1. Ankara: Kök Yayıncılık.
Austin, V., Scıarra, D.T.(2012). Children and adolescents vith emotional and
behavioral disorders. (1. Basım) (Çev. Özekes, M.). Ankara: Nobel Yayıncılık
Bacanlı, H., (2013). Eğitim Psikolojisi (Gelişim ve Öğrenme). Ankara: Nobel
Yayınevi.
Başaran, İ. E. (2000). Eğitim Yönetimi. Ankara: Feryal Matbaası.
Bishop, D.V.M. and Adams, C. (1990). A prospective study of the relationship
between specific language impairment, phonological disorders and
reading retardation. Journal of Child Psychology and Psychiatry,
31(7), 1027-1050.
Bloom L., ve Lahey, M.(1978). Language development and language disorders.
Nev York: John Wiley and Sons
Catts, H. (1993). The relationship between speechlanguage impairments and
reading disabilities.Journal of Speech and Hearing Research, 36(5),
948-958.
Chomsky, N.(1957). Syntactic structures. The Hague: Moutun
Çataloluk, C. (1994). Farklı Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Ortamlarda Yetişen
Çocukların Okul Olgunluğu Açısından Karşılaştırılması. Yayınlanmamış
Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,
İstanbul
Ege, P.(1997). Kekemelikte erken tedavi: Önemi ve yöntemleri. Ankara
Üniversitesi 5. Mitat Enç Özel Eğitim Günleri, Ankara: Türkiye Sakatlar
Konfederasyonu Yayınları, 5, 137-141.
Fabes, R., ve Martin, C.L.(2003). Exploring child development. Boston: Pearson
Education.
Geçtan, E. (1995). Psikodinamik Psikiyatri ve Normal Dışı Davranışlar. İstanbul:
Remzi Kitabevi,11. Basım
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
17
Fiziksel Gelişimi Değerlendirme
Güven, M.(2012). Dil Gelişimi (içinde), Özbay, Y., Erkan, S.(2012). Eğitim Psikolojisi.
Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Karakaya, Z.(2008). Dil Edinimi: Okul Öncesi Dil ve Oyun Eğitimi. Samsun: E-Yazı
Yayıncılık.
Kürkçüoğlu, B.(2012). 0-6 Yaş Arası Çocukların Temel Gelişimsel Özellikleri: Bilişsel
ve Dil Gelişimi (içinde) Diken, İ. (2012). Erken Çocukluk Eğitimi.
Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık
Lund, N.J. ve Duchan, F.J. (1988). Assessing children’s language in naturalistic
contexts. NJ: Prentice Hall.
Maviş, İ.(2010) Çocukta Dil Edinim Kurmaları (içinde) Topbaş, S.(2009). Dil ve
Kavram Gelişimi. Ankara: Kök Yayıncılık.
İnanç, B.Y.(2007). Gelişim psikolojisi. Ankara: PegemA Yayıncılık
Santrock, J.W. (2011). Life-span development (13. Basım) (Çev. Yüksel, G.) Ankara:
Nobel Yayıncılık
Savaş, B.(2006). Okuma eğitimi ve çocuklarda dil gelişimi. İstanbul: İstanbul Alfa
Basım Yayın Dağıtım.
Senemoğlu, N. (2005). Gelişim, Öğrenme ve Öğretim: Kuramdan Uygulamaya.
Ankara: Gazi Kitabevi.
Stanton-Chapman, T.L, and Chapman, D.A., Kaiser, A.(2004). Cumulative Risk and
Low-Income Children’s Language Development. Topics in Early
Childhood Special Education. 24,(4), 227-237
Tümkaya, S.(2008). Dil gelişimi. (Ed). Deniz, E. Erken çocukluk döneminde gelişim.
Ankara: Maya Akademi.
Ulusoy, A. (2009). Gelişim ve öğrenme. Ankara: Anı Yayıncılık.
Ulusoy, A., Güngör, A., Akyol, A., Subaşı, G., Ünver, G., Koç, G.(2009) Gelişim ve
Öğrenme. Ankara: Anı Yayıncılık
Yavuzer, H.(1993). Çocuk psikolojisi, İstanbul: Remzi Kitabevi.
Atatürk Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi
18
Download

ÜNİTE