ULUSAL PEDİATRİK HKHT AKTİVİTESİ
Savaş Kansoy
Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, TPHD KİT veritabanı, TPHD KİT Çalışma Grubu, İzmir
lkemizde, 1988 yılından itibaren kurulan
pediyatrik kemik iliği kök hücre transplantasyon (KİT) merkezleri, bugün BLÇV dışında 19 merkez olarak aktif faaliyet göstermektedir
(Tablo-1). Transplant merkezleri içinde iki merkez
“EBMT akreditasyonu” ile akraba dışı nakiller için
tarama ve transplantasyon çalışmalarını sürdürmektedir.
Ü
Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) çatısı
içinde oluşturulan “Pediatrik KİT Çalışma Gurubu”,
2000 yılından itibaren yaptığı düzenli toplantılar
sonunda pediatrik hastalıklardaki KİT endikasyonlarını belirlemiş, TPHD ve Türk Pediatrik Onkoloji
Gurubu (TPOG) ‘nun internet siteleri aracılığı ile
hematoloji, onkoloji ve pediatri uzmanlarına sunmuştur. Ayrıca, hazırlama rejimleri, graft versus
host hastalığı (GVHH) profilaksi ve tedavisi, CMV
infeksiyonlarında genel yaklaşım, VOD profilaksi
ve tedavisi, transplant sonrası aşılama programı
gibi konularda standardizasyon sağlanması için
gerekli çalışmalar da sürdürülmektedir (1).
Tablo 1. Merkezler ve KHT sayıları n= 3196
6-8 Mart 2014, ANTALYA
Ülkemizde yapılan tüm pediatrik transplantasyon verilerinin 2006 yılında kayıt altına alınmaya başlamasından sonra 2007 yılından beri
“online erişimli veritabanı (www.ulusalveritabani.
com )”na geçilmiştir. Geliştirilen yazılım ile birlikte transplant merkezleri, kendilerine ait verilerin kayıt edilmesi, güncellenmesi ve istatistik
değerlendirmelerini yapabilmektedir. Ayrıca, bu
veri kayıtlarının, “European Group for Blood and
Marrow Transplantation Registry” kayıt sistemine (EBMTR) tam uyarlanmış hale getirilmesi için
gerekli çalışmalar da düşünülmektedir (2).
Şubat 2014 itibari ile yapılan veri analizlerine
göre, bugüne kadar kayıtlı olan 3196 transplant
(TX) içinde %85.3 allojenik , %14.7 otolog transplant
yapıldığı görülmektedir.
Hastalar, ortalama 7.98±5.22 yaş, ortanca 7.0
yaş (1 ay - 22 yaş) gibi bir dağılım göstermektedir.
Kız ve erkek oranları sırasıyla %40.0 ve %60.0’dır.
Grafik 1. Türkiye’de KHT <18 y - 20 merkez n=3196
35
Yıllara göre dağılıma bakıldığında, 2012 yılında
539, 2013’te ise 493 naklin gerçekleştirildiği, son
yıllarda total transplant sayıları ile birlikte alloTX
oranlarının da giderek arttığı görülmektedir. Ülkemizde bugüne kadar yapılmış pediyatrik transplantların yaklaşık yarısının son 3 yılda gerçekleştirilmiş
olması da dikkati çekmektedir (Grafik 1).
Erişkin yaş gurubuna göre çok farklı hastalık
dağılımı gösteren pediyatrik transplant olgularında, başta hemoglobinopatiler, immunyetmezlikler,
edinsel ve konjenital aplastik anemiler ile osteopetrozis gibi maliyn olmayan hastalıklar %54.5’lık bir
gurubu oluşturmaktadır. Bu gurupta, T.major 659
olgu, aplastik anemiler 407 olgu ve immun yetmezlikler 370 olgu ile ilk üçü oluştururken, metabolizma ve depo hastalıkları 126 olgu ile dikkati çekiyordu. Maliyn gurupta ise AML 407 olgu, ALL 387 olgu,
KML 81 olgu olarak önde yer almaktadır (Tablo 2).
Tablo 2. Pediatrik transplant dağılımı - Türkiye
Allojenik nakillerde, HLA doku gurubu tam identik vericilerin oranı %87.0 olup, 169 olguda haploidentik (% 6.2) nakil ve 415 hastada da akraba dışı
nakil (%13) gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, 188 olguya
ikinci, 19 olguya ise üçüncü nakil uygulanmıştır.
Akraba dışı vericiler (MUD) ile 415 nakil gerçekleştirilmiş, olguların %92’si bir kez, %5,8’ine
iki kez nakil uygulanmış, 2. Ve 3. Nakiller çok
seyrek uygulanmıştır. Bu grupta kök hücre kaynağı olarak Kİ %43.9, kordon kanı %27.7 KK ve
PKH %27.5 oranında kullanılmıştır. Kordon kanı
ile nakillerin fazlalığı MUD yapılan çocuk hastalarda dikkati çekmektedir. Yüksek rezolüsyonlu
doku grupları bakılarak, 10/10 uyumlu (%69.7),
9/10 uyumlu (%29.6) ve 8/10 uyumlu (%0.7) vericiler ile nakiller gerçekleştirilmiştir. Yapılan tüm
MUD nakillerinin %55’i son 2 yılda uygulanmıştır.
Kayıtlara göre bugüne kadar MUD ile transplant
yapılmış tüm hastaların %64.8’inin yaşamlarını
sürdürdüğü görülmektedir (Tablo-3).
Tablo 3. MUD TX sayıları n=415
Tüm gurubun yüzde 14.7’sini oluşturan otolog
nakillerde, nöroblastoma 191 olgu, Hodgkin Hastalığı 91 olgu, NHL 64 olgu ilk sıralarda yer almaktadır.
Transplantlarda kök hücre kaynağı olarak
en çok kemik iliği (%54.6), daha sonra periferik
kök hücre (%38.2) ve kordon kanı (%7.2) kullanılırken, çeşitli ürün kombinasyonlarına da
başvurulduğu görülmektedir. Allojenik nakillerde hücre kaynağı olarak kemik iliği %60.1,
periferik kök hücre (PKH) %30.9, kordon kanı
ise %7.5 oranında, otolog nakillerde ise PKH
%69.0 oranında tercih edilmektedir. Erişkin yaş
gruplarından farklı olarak çocukluk çağındaki
nakillerde kemik iliği özellikle allojenik nakillerde
eski yerini korumaktadır. Akraba dışı nakillerin
artması ile birlikte kordon kanı nakillerinin de
arttığı görülmektedir.
Ayrıca, bugüne kadar yapılan 169 haploidentik
nakillerin %60’ını immun yetmezlik hastalarının
oluşturduğu dikkati çekmektedir.
Talasemi major gurubunda 659 transplant
içinde %89.8 oranında transplant sonrası yaşam
devam etmektedir. Transplant sonrası talasemik
Grafik 2. Tüm pediatrik olgular - 2014 (Kaplan Maier)
Allojenik nakillerde donör olarak, çoğunlukla
identik kardeşler (%68.0) kullanılırken, anne ile
baba (%15), yakın akraba (%3) ve akraba dışı verici (%14) ile uygulamaların da önemli yer tuttuğu
anlaşılmaktadır.
36
8. ULUSAL KEMİK İLİĞİ TRANSPLANTASYONU ve KÖK HÜCRE TEDAVİLERİ KONGRESİ
rekonstitüsyon %12.1 oranında görülmüştür. Retransplant yapılan 54 talasemi hastası içinde şu
anda yaşayan hastaların %77.7’si transfüzyonsuz
yaşam sürdürmektedir.
Bilindiği gibi, nöroblastomalar pediyatrik
transplantlar içinde otolog nakillerden çok yarar
gören bir solid tümör olarak ayrı bir öneme sahiptir. İleri evre hastalıkta sadece kemoradyoterapi ile
10 yıllık hastalıksız sağkalım %10 kadardır. Otolog
nakil yapılan İleri evre 191 nöroblastomalı olgunun
%59.2’si halen izlenmekte olup, bunların %75.2’si
primer hastalık nüksü göstermeden yaşamlarına
devem etmektedir.
Yirmi yıllık süreçte, Kaplan-Meier analizlerine
göre allojenik nakillerde tüm sağkalım %75.4 otolog nakillerde tüm sağkalım %62.3, tüm gurupta
ise %73.4’dür.
Tüm hastalık guruplarının yaşam oranları,
SPSS istatistik programı ile, Kaplan-Meier survival
analizleri kullanılarak yapıldı.
6-8 Mart 2014, ANTALYA
Sonuç olarak, ülkemizde 20 yılı aşkın bir geçmişe sahip olan pediyatrik kemik iliği kök hücre
transplantları bugün önemli sayılara ulaşmış olup,
yapılan nakillerin yaklaşık yarısının son üç yılda
yoğunlaştığı görülmektedir. Transplant merkezlerinin sayıca, mevcut merkezlerin ise kapasitelerinin
artması ve endikasyon yelpazesinin genişlemesi ile
giderek çoğalan TX sayıları ile birlikte, önümüzdeki
yılların değerlendirmeleri daha da anlamlı olacaktır.
Kaynaklar
1. Pediyatrik Hematoloji Derneği Kemik İliği Kök Hücre
Çalışma Gurubu Aktiviteleri, 2000-2014
2. Pediyatrik Hematoloji Derneği Kemik İliği Kök Hücre
Çalışma Gurubu veri tabanı: www.ulusalveritabani.
com, 2014
3. Kansoy S. Pediatrik Olgularda Kök Hücre Nakli Türkiye
Deneyimi. Türk Çocuk Hematoloji Dergisi 2007; 1 (4)
37
Download

ULUSAL PEDİATRİK HKHT AKTİVİTESİ