MEME KANSERİNDE ERKEN TANI
Erken Tanı Yöntemleri
Mamografi
Klinik meme muayenesi
Kendi kendine meme muayenesi
Erken Tanı Yöntemleri
Mamografi
Klinik meme muayenesi
Kendi kendine meme muayenesi
Mamografi
 Günümüzde meme
görüntülenmesinde altın standart
olarak kabul edilmektedir.
 Meme kanserini palpabl olmadan
yaklaşık iki yıl önce saptayabilmektedir
4
Mamografi
 Mammografinin duyarlılığı
%85-90

%10-15’ini
Meme kanserinin
belirleyememektedir.
 Yanlış negatifliğin en önemli nedeni yoğun meme dokusudur.
5
Mamografi
Randomize
kontrollü
çalışmalar
Mamografi
taramasının
düzenli olarak
yapıldığı
ülkelerden
elde edilen
veriler
Taramaya başlangıç için 40 yaş önerilmektedir.
25–30
mortalited
e azalma
%
Mamografi
Konvansiyonal Mammografi
İki Boyutlu Digital Mammografi
Üç Boyutlu Digital Meme Tomosentezi
Dijital Mamografi
• Elektronik algılayıcılar kullanarak
ortamda görüntüler elde edilmesidir.
dijital
8
Dijital mamografinin üstünlükleri
• Radyasyon dozunun klasik mamografiden daha düşük;
görüntü kalitesinin daha yüksek olması.
• Kompresyon zamanı kısaldığından hastanın daha az rahatsızlık
duyması.
• Fibrokistik meme dokusunu değerlendirmeyi kolaylaştırır.
9
Dijital mamografinin üstünlükleri
 Bilgi transferi ile merkezler arası iletişim
 Kaset, banyo işlemi ve film gerektirmemesi
 Görüntünün hızla elde edilebilmesi
10
Dijital mamografinin üstünlükleri
 Bilgisayar destekli tanıya izin vermesi
 Kötü radyografik tekniğe bağlı tekrarları ortadan kaldırması
 Görüntüler dijital ortamda arşivlenebilir.
11
Dijital mamografi
 43,000 kadın
 50 yaş üstü
 Dense memeye sahip
 Pre –perimenapozal
daha güvenli
• Bu nedenle dijital mamografi ya da MR kullanımının
mammografiye göre yarar ve zararı net değil
Breast cancer prevention and Tx: An evidence-based guide. he Journal of Family Practice59(10) , 2010
12
Dijital Meme Tomosentez
• Memenin milimetrik kesitleri
alınarak 3 boyutlu görüntü elde
edilmektedir.
• İşlem süresi kısadır (3-4 sn)
• Değişik açılarla çok sayıda görüntü
alınabildiğinden çok küçük tümörler
bile saptanabilmektedir.
Dijital Meme Tomosentezin Üstünlükleri
• Hastalar daha az kompresyona bağlı daha az ağrı deneyimler.
• Yoğun meme dokusunun üst üste gelerek kanserli dokuyu
gizlemesini engeller.
• Doğru tanı koyma oranını yükselterek biyopsi ve ameliyat
oranını azaltır.
Radiologic Technology, 81:57-74 2009
Mamografi Çekiminde Zamanlama
Adet bitimini takip
eden hafta
Daha iyi sonuç
Memelerin
hassasiyetinin en
az olduğu
Memelerin şişliği
en az
Mamografi Çekimi
Çekim sırasında, meme
cihazın iki plastik plakası
arasına sıkıştırılır.
Altta bulunan plakada film
kaseti bulunur.
Çıplak meme bu plaka
üzerine yerleştirilir ve üsteki
plaka memenin üzerine
bastırılır
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
Hastaya işlemin nasıl yapılacağı
Ne kadar ağrı duyacağı
 Gelmeden önce yapması gerekenler
Ne kadar radyasyona maruz kalacağı
17
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
 Mamografi çekimine iki parça
elbise giyerek gelinmesi
18
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
• Filmi etkileyebileceğinden, koltuk altlarına deodorant, talk
pudrası, krem ve losyon gibi şeylerin sürülmemesi konularında
bilgi verilmelidir.
• Kafein alımı meme dokusunu hassaslaştırmaktadır. Bu
nedenle çekimden birkaç gün öncesinde kafein
alınmaması/sınırlanması konusunda hasta uyarılmalıdır.
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
 Mammografi çekiminde memenin
sıkıştırılarak yassılaştırılması
(kompresyon) gerekir.
 Çekim sırasında memenin tümünün
filme dahil edilmesi önemlidir.
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
 Memenin hareket etmesine engel olarak net görüntü
oluşmasını sağlamaktır.
 Daha ince bir doku incelenecek olduğu için alınan
radyasyon oranını düşürmek,
 Daha az miktarda doku üst üste geldiğinden olası
anormalliklerin daha iyi görüntülenmesini sağlamak,
Mamografi Çekiminde Hemşirenin Görevi
• Mamografide kullanılan radyasyon dozu 0.1
rad’ tan (0.04-0.08) daha düşüktür.
• 0.1 radyantlık dozun 35 yaş üzerindeki
kadınlarda kanser oluşumuna neden olma
olasılığı milyonda 4 tür.
Mamografi
• Mamografide kanserin verdiği görüntünün
yoğunluğu homojen değildir.
• Kenarları düzgün değil ve iğne biçiminde çıkıntılar
vardır.
•
%30 vaka da kanser için tipik olan küçük ve çok
sayıda kalsifikasyon odakları bulunur.
Mamografi
• Mamografide kitleler beyaz, yağ dokusu ise siyah
olarak görüntü vermektedir.
• Benign kitlelerin ve kistlerin verdiği görüntü ise
homojendir, kenarları düzgündür.
• İçinde kalsifikasyon odağı genelde yoktur, varsa da
az sayıda ve küçüktür.
Mamografi
Yararları
• Meme kanserine bağlı
mortaliteyi azaltır
• Daha az agresif adjuvan
tedavi ve cerrahi teknik
sağlar
• Tedavi seçeneklerini artırır
Zararları
• Radyasyon riski
• Yanlış pozitifliğin olduğu
durumlarda anksiyete
• Yanlış pozitifliğe bağlı aşırı
tedavi
Her meme için standart olarak iki pozisyonda (“üst - alt” ve “iç-dış”
görüntüler) çekim yapılır.
27
28
Meme Kanseri Taraması
Mamografi
Klinik meme muayenesi
Kendi kendine meme muayenesi
Klinik Meme Muayenesi
Klinik Meme Muayenesi
• Klinik meme muayenesi (KMM) memelerin bir doktor veya
hemşire, ebe tarafından muayenesidir.
•
Meme kanserinden ölüm riskini azaltabilmek amacıyla meme
kanserine erken evrede tanı koyabilmek için bir tarama
yöntemi olarak geliştirilmiştir.
Baskan S et al.Meme Sağlığı Dergisi 2012 Cilt: 8 • Sayı: 3
Klinik Meme Muayenesi
Klinik öykü
İnspeksiyon
Palpasyon
Klinik Meme Muayenesi
• 2.3.4. parmakların ucu ile
• Küçük dairesel hareketlerle
• Üç farklı düzeyde palpe
edilerek uygulanır.
Klinik Meme Muayenesi
• Tüm meme ve kuyruğunu içine alacak şekilde
• Aksilla üst-dıştan başlanarak, sternumun alt ucunaortaya doğru vertikal tarzda,
• Aksiller, supraklavikuler ve infraklavikuler lenf nodlarının
muayeneside kapsmalı.
Klinik Meme Muayenesi
• Altı araştırma sonucun göre KMMnin duyarlılığı %54,1 ve
seçiciliği %94,0 dür.
• Bu bulgu, KMM ile topluma dayalı programlarda en az tarama
araştırmalarındaki kadar etkili olarak meme kanseri
saptanabileceğini göstermektedir .
McDonald S, Saslow D, Alciati M.H. Performance and reporting of clinical breast examination: A review of the literature. CA
Cancer J Clin 2004;54:345-361.
Klinik Meme Muayenesi
KMM özellikle mamografi tarama programına uymayan ama
düzenli olarak birinci basamak sağlık hizmetlerinden
yararlanan önemli sayıdaki kadına, periyodik sağlık kontrolleri
esnasında tanı koyulabilmesi nedeniyle önemli bir rol alabilir.
McDonald S, Saslow D, Alciati M.H. Performance and reporting of clinical breast examination: A review of the literature. CA
Cancer J Clin 2004;54:345-361.
Klinik Meme Muayenesi
• Kanser taramalarında KMM’nin, mamografiye göre
maliyet etkinliğinin 3,5 kat daha iyi olduğu
belirtilmektedir.
• Japonya’da, meme kanseri insidansının en yüksek
olduğu 40–49 yaşları arasındaki kadınlara uygulanan
KMM taramalarının kazanılan yaşam yılı başına maliyeti
31,900 USD olarak hesaplanmıştır.
Klinik meme muayenesinin zararları
• Yanlış pozitif sonuçlar
• Bu sonuca bağlı ileri tetkik ve işlemleri
• Bu süreçteki anksiyete, endişe ve depresyon gibi psikolojik
durumları
• Yanlış negatiflik var olan meme kanserinin tanısının gecikmesi
Meme Kanseri Taraması
Mamografi
Klinik meme muayenesi
Kendi kendine meme muayenesi
Kendi Kendine Meme Muayenesi
Normal meme dokusunu tanıma
Olağandışı değişikliği erken fark etmek
Kendi Kendine Meme Muayenesi
 Kolaydır
 Herkes tarafından uygulanabilir
 Maliyeti yoktur
 Herhangi bir malzeme gerektirmez.
 Bir sağlık kuruluşuna gitmeyi gerektirmez
YAPAN SİZSİNİZ !!!
Mortalite üzerine
etkili değildir
Anksiyeteye ve
gereksiz biyopsilere
yol açmaktadır
KKMM eğitimi konusunda ülke
koşulları gözönüne alınarak bir
strateji saptanmalıdır
Kendi Kendine Meme Muayenesi
KKMM’ ne ilişkin çalışma sonuçları:
1.Kadınlar bu konuda yeterli ve doğru bilgiye sahip değiller
2. KKMM yapan kadın oranı oldukça düşük
en düşük %2,66 ve en yüksek %28,8
3. Erken tanı yöntemlerini etkili şekilde kullanmamada en
önemli etmen bilgi eksikliği olmasıdır.
Kendi Kendine Meme Muayenesi
KKMM ne zaman yapılmalıdır?
 Adet gören kadınlarda, adetin 8-12. günleri arasında
yapılmalıdır.
 Menopozdaki kadınlarda her ayın aynı günü yapılması
önerilir (Her ayın 1'i veya 3'ü gibi),
Kendi Kendine Meme Muayenesi
KKMM ne zaman yapılmalıdır?
 Emziren kadınlarda; göğüslerdeki süt boşaldıktan sonra,
 Gebelikten korunma hapı kullanan kadınlarda; her yeni ilaç
kutusuna başlamadan önceki gün yapılmalıdır. ilk
gününden sonraki 5., 6. ve 7. günler
 Menopoz ve hamilelik döneminde ise ayın herhangi bir
gününde
Kendi Kendine Meme Muayenesi
1. Gözlem Yaparak Muayene
2. Elle Muayene
 Elle muayene edilecek alanın belirlenmesi
 Elle muayenin yapılması
Ayna
Ayna!!!
Söyle bana
en güzel
memeli
olan kim?
Kendi Kendine Meme Muayenesi
 Memelerin birinde
anormal büyüme
olması,
 Meme ucunda
çukurlaşma, renk
değişikliği olması
 Bir memenin diğerinden
anormal şekilde sarkık
olması
 İki meme ucunun farklı
yönlere dönük olması
 Meme üzerinde
kızarıklık, renk
değişikliği, yara olması
 Meme üzerinde ya da
koltukaltında şişlikler
olması
Meme uçlarında içe çökme ve
Meme uçlarında farklı yönlere dönme
Sertlik
Ağrı
Kitle
Meme Kanserinde Amerikan Kanser Birliği Tarafından
Önerilen Meme Kanseri Tarama Rehberi
Yaş Grubu
20-39
40-49
Yöntem
Uygulama Sıklığı
KKMM
Her ay
KMM
3 yılda bir
KKMM
Her ay
Her yıl
KMM
Mammografi 1-2 yılda bir
50 yaş ve üzeri KKMM
Her ay
Her yıl
Mammografi Her yıl
KMM
Türkiye Sağlık Bakanlığı Tarafından Önerilen
Meme Kanseri Tarama Rehberi
Yaş Grubu
20-39
40-49
Yöntem
Uygulama Sıklığı
KKMM
Her ay
KMM
3 yılda bir
KKMM
Her ay
Her yıl
KMM
Mammografi 1-2 yılda bir
50 yaş ve üzeri KKMM
Her ay
Her yıl
Mammografi İki yılda bir
KMM
Download

Mamografi