DONANIM KURULUMU DERS NOTU
Bilgisayar ve Temel Bileşenleri Nelerdir?
1
Can
Sez
1Dokuz Eylül Üniversitesi Bergama Meslek Yüksekokulu
A. Bilgisayar Nedir?
B. Bilgisayar Sistemi
Bilgisayar (Computer); Bilgisayar, kullanıcıdan aldığı verilerle mantıksal
(<,>,=,or, and, xor…) ve aritmetiksel (+,-,*,/) işlemler yapan; yaptığı işlemlerin
sonucunu saklayabilen; sakladığı bilgilere istenildiğinde ulaşılabilen elektronik
bir makinedir (5).
Donanım (Hardware): Bilgisayarın gözle görülebilen ve elle tutulabilen bütün
fiziksel parçalarına (mekanik ve elektronik) denir. Ekran, klavye, sabit disk
(hard disk), fare, yazıcı, bellek, mikroişlemci, tarayıcı vb. bilgisayar donanımını
oluşturan parçalardır.
Yazılım (Software): Bilgisayarın kullanılmasını sağlayan her türlü programa
yazılım denir. Örneğin; kelime işlemciler (word processor), tablolama (spread
sheet), sunu (presentation), programlama dilleri (Pascal, C, Visual Basic vb.) ve
ses (sound) programları verilebilir.
Şekil 2. Bilgisayar Sistemi (Donanım).
C. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri
Bilgi İletişim Teknolojileri (Bilişim), bilgiye ulaşmayı ve bilgiyi oluşturmayı
sağlayan her türlü görsel, işitsel, basılı ve yazılı araçlardır. Başta bilgisayar
olmak üzere telgraf, telefon, radyo, televizyon, uydu, CD-ROM, her türlü sesli
ve görüntülü bilgi malzemesini içeren araçlar, veri tabanları, yerel ve geniş alan
ağları ve Internet başlıca bilgi teknolojisi sistemleridir (2).
Bilgisayarda Verinin İfade Edilmesi
Bilgisayarda veri, ikili sayı sistemi kullanılarak ifade edilir. İkili sayı sisteminde
sadece iki sayı kullanılabilir: 0 ve 1. Bilgisayar dünyasındaki en küçük veri bit
ile ifade edilir ve sadece 0 ya da 1 değerini alabilir (3).
Sekiz bit’in yan yana gelmesi ile bir bayt (byte) oluşur. 1 bayt = 8 bit
Bilgisayar dünyasında bir modem’in veri aktarım hızı bir saniyede transfer
edilen bit sayısı (bps - bits per second) birimi ile ifade edilir.
Örneğin: 100Mbps, 1Gbps
Depolama kapasitesi ise bayt (byte) birimi ile ifade edilir.
• 1 Byte : 8 Bit
• Kilo Byte (KB) : 1024 Byte
• Mega Byte (MB) : 1024 KB
• Giga Byte (GB) : 1024 MB
• Tera Byte (TB) : 1024 TB
• PetaB yte (PB) : 1024 TB
Şekil 3. Bilgisayar Sistemi (Yazılım).
D. Ek Kaynaklar
Bilgisayarlar özellikle hafıza adreslemede ikili sayı sistemindeki sayıları onaltılık
sayı (hexadecimal) sistemine dönüştürür. Onaltılık sayı sistemindeki sayılar ve
ondalık sayı (decimal) sistemindeki karşılıkları aşağıdaki gibidir (3):
Hexadecimal
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
A
B
C
D
E
F
Decimal
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
11
12
13
14
15
• M.E.B. MEGEP İç Donanım Birimleri 481BB0091 Modülü (E-Kitap)
• M.E.B. Açıköğretim Okulları Bilgi ve İletişim Teknolojileri 1 Ders Notu (E-Kitap)
• Microsoft Ofis: Sayıları Farklı Sayı Sistemlerine Dönüştürme (URL)
• Hesapmakinesi.biz Sayı Çevirici (URL)
Resim 1. İkili Sayı Sistemindeki Sayıları Onaltılık Sayı (Hexadecimal) Sistemindeki Karşılıkları (3).
Mini Sözlük
Referanslar
Veri (data) : Bilgiyi oluşturan parçalardır. Çoğunlukla tek başlarına anlamları
yoktur. Bir kişinin adı soyadı, sicil numarası birer veridir. Benzer
şekilde bir ürünün üretim tarihi, fiyatı vb bilgileri de birer veridir.
1. Van M.H, D.E.Ü İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Ekonometri Bölümü TBT Ders Notu
Bilgi : Verilerin işlenmiş anlamlı sonucudur. Bilgi bir yargı üretir. Örneğin bir
hesaplamada kullanılan rakamlar veridir, hesaplamanın kendisi ve
sonucu bir bilgidir (6).
3. Bayramoğlu H., Bilgisayar Donanımı Ders Notu, ITEC115 Bilgisayara Giriş / ITEC190 Hukuk Dersleri için Doğu Akdeniz
Üniversitesi
2. M.E.B. Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (EğiTek) Açık Öğretim Lisesi Kitap ve Ders Notları Bilgi ve İletişim
Teknolojileri 1 Ders Notu
4. Parlar, T. Bilgisayar Donanımı Ders Notu, Donanım Kartları. Antakya MYO, 2012
5. Çukurova Üniversitesi, Enformatik Bölümü, Donanım Ders Notu, 2012
A. Bilgisayar Birimleri Nedir?
B. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri
Bilgisayarın Birimleri
• Sistem Birimleri
• Giriş Birimleri
• Çıkış Birimleri
• Merkezi İşlem Birim (CPU)
• Depolama Birimleri
Sistem Birimleri:
Bilgisayarların çalışmasını sağlayan donanım bileşenleridir.
• Bellek (ROM-RAM)
• Anakart
• Güç Kaynağı
• Ses Kartı
• Ekran Kartı
• Ağ Kartı (Ethernet )
• Disket Sürücü
• CD Sürücü-Yazıcı
• DVD Sürücü-Yazıcı
• USB (Universal Serial Bus)
Merkezi İşlem Birim (CPU):
Bilgisayarın beynidir.
Şekil 3. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri (enformatik)
Giriş Birimleri:
Bilgilerin, verilerin herhangi bir şekilde merkezi işlem birimine iletilmesini
sağlayan aygıtlardır.
• Klavye
• Fare
• Mikrofon
• Tarayıcı
• Kamera
• Dokunmatik ekran
• Barkod okuyucu
C. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri
Çıkış Birimleri:
Bu birim merkezi işlem biriminden elde edilen sonuçları kontrol biriminin de
yardımıyla kullanıcının anlayabileceği şekilde dış ortama aktarmaktır. Kısaca,
çıkış bilgilerinin alındığı aygıtlardır.
• Yazıcı
• Ekran
• Kulaklık
• Hoparlör
Depolama Birimleri:
Verinin gerektiği anda erişilmek üzere saklanmasına yarayan, sabit ya da
taşınabilir aygıtlardır.
• Sabit disk
• CD
• DVD
• Blu-Ray
• USB Bellek
• Hafıza Kartı
• Disket (enformatik)
Video 1. Bilgisayar Kasası Toplama - Hardware Install
Şekil 4. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri
D. Ek Kaynaklar
• M.E.B. MEGEP İç Donanım Birimleri 481BB0091 Modülü (E-Kitap)
• M.E.B. Açık Öğretim Okulları Bilgi ve İletişim Teknolojileri 1 Ders Notu (E-Kitap)
• MEGEP İşlemciler (CPU) 481BB0009 Modülü (E-Kitap)
• Bilgisayar Eğitim Videosu - Donanım Rehberi (Youtube Video)
• Bilişim Teknolojileri-Temel Kavramlar (Youtube Video)
• Microsoft Windows İşletim Sisteminde Bilgisayarınızın İşlemci Hızını Öğrenme (URL)
Şekil 1. Anakart ve Bileşenleri
Mini Sözlük
Boot / Start: Bilgisayarı Başlatmak
Reboot / Reset / Restart: Bilgisayarı Kapatıp, Yeniden Başlatmak
Reset Atmak: Çalışan Bilgisayarı “Reset” Düğmesine Basarak Yeniden Başlatmak.
CTRL-ALT-DEL: “Soft Reset” ya da Sisteme Giriş Ekranını Getirmek.
Setup: Bir Programın Kurulması İçin Gerekli Dosya.
Install: Setup Dosyasını Kullanarak Bir Program Kurulumu Yapmak.
Unınstall: Bilgisayara Önceden Kurulmuş Bir Programı Kaldırmak.
Kaynak:Adnan Menderes Üni Temel Bilgi Teknolojileri
Referanslar
1. MEGEP (Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Teknolojisi İşlemciler (CPU) 481bb0009 Ders Notu. Ankara 2012
2. Bayramoğlu H., Bilgisayar Donanımı Ders Notu, ITEC115 Bilgisayara Giriş / ITEC190 Hukuk Dersleri için Doğu
Akdeniz Üniversitesi
3. Uğurlu B. BM-307 Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Ders Notu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
4. Parlar, T. Bilgisayar Donanımı Ders Notu, Donanım Kartları. Antakya MYO, 2012
5. Çukurova Üniversitesi, Enformatik Bölümü, Donanım Ders Notu, 2012
A. Bilgisayar Kasası Nedir?
Bilgisayar Kasası tüm iç parçaları (anakart, CPU, RAM v.b.) içinde barındırır.
İç parçaları korur. Önde ve arkada dış bağlantılar (port) bulundurur. CD/DVD
gibi depolama aygıtlarına erişimi sağlar (Parlar).
B. Bilgisayar Sistemi ve Bileşenleri
Güç Bağlantıları
1. Kilitlenen konektörler: Sadece bir yönde takılabilir.
2. Çoklayıcı ve adaptörler: Bir konektörden iki çıkış üretir. Standart I/O konektörünü
SATA güç konektörüne dönüştürebilir.
Şekil 1. Bilgisayar Kasa Türleri (Parlar).
Şekil 3. Bilgisayar Güç Bağlantıları (Parlar)
C. Led Kablo ve Bağlantıları
Led Bağlantıları
Kasalar üzerinde de bilgisayarın çalışması hakkında bilgi veren iki led mevcuttur. Bu
ledlerden birincisi HDD Led adını alır ve hard diskden veri okuma ve yazma işlemleri
sırasında ışıma yaparak bu durumları kullanıcıya bildirir. İkincisi ise POWER Led adını alır
ve bilgisayar açık olduğu sürece ışıma yapar.
Şekil 2. Bilgisayar Kasası ve İçerisindeki İç Parçalar (enformatik)
Kasa Bağlantıları
Bir kasa içinde temel olarak iki tür bağlantı vardır.
1. Bunlardan birinci grup bağlantı, güç kaynağından çıkar ve çeşitli birimlere
çalışması için gerekli olan elektrik enerjisini taşır.
Led Kablolar
Negatif ve pozitif bağlantılara sahiptirler. Tek yönlü çalışırlar. Yanlış yönde takmak sorun
oluşturmaz. Deneyerek doğru yön bulunabilir.
2. İkinci grup bağlantı ise, bir birimden diğerine veri taşıyan kablolar ve Led
bağlantılarıdır.
Kasa içindeki bağlantıların doğru yapılması kadar düzenli ve derli toplu olması
da önemlidir. Kasa içindeki hava akışının sağlanması için bağlantılar genelde bir
kelepçe yardımı ile bir araya getirilir.
Güç Kabloları ve Bağlantılar
Anakart
1. 20 veya 24 PIN P1
2. 4, 6, 8 PIN
Çevre Birimler
• Molex
• Mini
• SATA
Şekil 4. Bilgisayar Kasası Led Bağlantı ve Kabloları (Parlar).
D. Ek Kaynaklar
• M.E.B. MEGEP İç Donanım Birimleri 481BB0091 Modülü (E-Kitap)
• M.E.B. Açık Öğretim Okulları Bilgi ve İletişim Teknolojileri 1 Ders Notu (E-Kitap)
• MEGEP İşlemciler (CPU) 481BB0009 Modülü (E-Kitap)
• Bilgisayar Eğitim Videosu - Donanım Rehberi (Youtube Video)
• Bilişim Teknolojileri-Temel Kavramlar (Youtube Video)
Şekil 4. Anakart ve Çevre Birimleri Güç Kablo Bağlantıları (Parlar).
Mini Sözlük
Boot / Start: Bilgisayarı Başlatmak
Reboot / Reset / Restart: Bilgisayarı Kapatıp, Yeniden Başlatmak
Reset Atmak: Çalışan Bilgisayarı “Reset” Düğmesine Basarak Yeniden Başlatmak.
CTRL-ALT-DEL: “Soft Reset” ya da Sisteme Giriş Ekranını Getirmek.
Setup: Bir Programın Kurulması İçin Gerekli Dosya.
Install: Setup Dosyasını Kullanarak Bir Program Kurulumu Yapmak.
Unınstall: Bilgisayara Önceden Kurulmuş Bir Programı Kaldırmak.
Kaynak:Adnan Menderes Üni Temel Bilgi Teknolojileri
• Microsoft Windows İşletim Sisteminde Bilgisayarınızın İşlemci Hızını Öğrenme (URL)
Referanslar
1. MEGEP (Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Teknolojisi İşlemciler (CPU) 481bb0009 Ders Notu. Ankara 2012
2. Bayramoğlu H., Bilgisayar Donanımı Ders Notu, ITEC115 Bilgisayara Giriş / ITEC190 Hukuk Dersleri için Doğu
Akdeniz Üniversitesi
3. Uğurlu B. BM-307 Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Ders Notu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
4. Parlar, T. Bilgisayar Donanımı Ders Notu, Donanım Kartları. Antakya MYO, 2012
5. Çukurova Üniversitesi, Enformatik Bölümü, Donanım Ders Notu, 2012
A. Sistem Ünitesi Nedir?
B. Sistem Ünite Türleri
Sistem ünitesi, bilgisayarın kasası ve kasanın içerisindekileri ifade etmek için
kullanılan terimdir. Çeşitli şekil ve boyutlarda bulunmaktadır.
Form faktörleri terimi, bir sistem ünitesi içerisinde bileşenlerin nasıl ve ne
şekilde yerleştirilmesi gerektiğini açıklamaktadır.
Sistem ünitesinin ana bileşenleri aşağıdaki belirtilmiştir:
• Anakart
• Merkezi işlem birimi (CPU)
• Güç ünitesi
• Hafıza birimleri
• Sürücüler
• Genişleme yuvaları
Şekil 2. Bilgisayar Sistem Ünite Türleri
C. Uygulama Videosu
Bilgisayar kasası (sistem ünitesi) hakkındaki bilgilenmek için aşağıdaki video izlenebilir.
Şekil 1. Bilgisayar Sistem Ünitesinin Ana Bileşenleri
Şekil 2. Dizüstü Bilgisayar ve İçerisindeki Bazı Ana Bileşenler
Video 1. Bilgisayar Kurulum - Genel Bakış
D. Ek Kaynaklar
• M.E.B. MEGEP İç Donanım Birimleri 481BB0091 Modülü (E-Kitap)
• M.E.B. Açık Öğretim Okulları Bilgi ve İletişim Teknolojileri 1 Ders Notu (E-Kitap)
• MEGEP İşlemciler (CPU) 481BB0009 Modülü (E-Kitap)
• Bilgisayar Eğitim Videosu - Donanım Rehberi (Youtube Video)
• Bilişim Teknolojileri-Temel Kavramlar (Youtube Video)
• Microsoft Windows İşletim Sisteminde Bilgisayarınızın İşlemci Hızını Öğrenme (URL)
Şekil 3. Bilgisayar Sistem Ünitesinde Yer alan Bileşenleri
Mini Sözlük
Boot / Start: Bilgisayarı Başlatmak
Reboot / Reset / Restart: Bilgisayarı Kapatıp, Yeniden Başlatmak
Reset Atmak: Çalışan Bilgisayarı “Reset” Düğmesine Basarak Yeniden Başlatmak.
CTRL-ALT-DEL: “Soft Reset” ya da Sisteme Giriş Ekranını Getirmek.
Setup: Bir Programın Kurulması İçin Gerekli Dosya.
Install: Setup Dosyasını Kullanarak Bir Program Kurulumu Yapmak.
Unınstall: Bilgisayara Önceden Kurulmuş Bir Programı Kaldırmak.
Kaynak:Adnan Menderes Üni Temel Bilgi Teknolojileri
Referanslar
1. MEGEP (Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Teknolojisi İşlemciler (CPU) 481bb0009 Ders Notu. Ankara 2012
2. Bayramoğlu H., Bilgisayar Donanımı Ders Notu, ITEC115 Bilgisayara Giriş / ITEC190 Hukuk Dersleri için Doğu
Akdeniz Üniversitesi
3. Uğurlu B. BM-307 Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Ders Notu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
4. Parlar, T. Bilgisayar Donanımı Ders Notu, Donanım Kartları. Antakya MYO, 2012
5. Çukurova Üniversitesi, Enformatik Bölümü, Donanım Ders Notu, 2012
A. İşlemci Uygulama
C. Uygulama Video 2
C. Uygulama Videosu 1
İşlemci hakkında temel bilgilere erişmek için bilgilendirici video izlenebilir.
İşlemci hakkında temel bilgilere erişmek için bilgilendirici video izlenebilir.
Video 1. Bilgisayarın İşlemcisini Nasıl Öğrenirim?
Video 1. Bilgisayarın İşlemcisini Nasıl Öğrenirim?
Mini Sözlük
Hız aşımı (Overclock): işlemcinin üreticinin etikette belirlediği hız değerinden
yüksek değerlerde çalıştırılması işlemidir. Anakartta ayar
değişiklikleriyle işlemcinin hızı artırılabilir. Sistem hızı (FSB), çarpan ve
voltaj değerlerinde yapılan değişikliklerle işlemci hızı artırılabilir (1).
Program:İşlemciye gönderilen ve ona ne yapması gerektiğini söyleyen komutlara
denir.
Referanslar
1. MEGEP (Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Teknolojisi İşlemciler (CPU) 481bb0009 Ders Notu. Ankara 2012
2. Bayramoğlu H., Bilgisayar Donanımı Ders Notu, ITEC115 Bilgisayara Giriş / ITEC190 Hukuk Dersleri için Doğu
Akdeniz Üniversitesi
3. Uğurlu B. BM-307 Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Ders Notu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
4. European Computer Driving Licence, ECDL, International Computer Driving Licence, ICDL. Module 1. Concepts
of ICT. Sample Tests
Download

Şekil 1. - Sezcanim