KORONER BYPASS AMELİYATI GEÇİRMİŞ HASTALARDA SERUM Se DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ
Gülbin ERDOĞAN1, Yeliz COŞKUN2, Murat Bülent RABUŞ3, Burçin ÇAYHAN3
1Marmara
Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Analitik Kimya ABD, 34668, İstanbul
2Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 34668, İstanbul
3Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kalp ve Damar Cerrahisi Kliniği ,İstanbul
[email protected]
ÖZET
GİRİŞ
Göğüs ağrısına ve kalp krizine neden olan koroner arterlerdeki daralmalar belli bir
seviyenin üzerine çıktığında kanın akışında engel oluşturur. Bu da kalbin yeterince
Makro ve mikroelementler bitkisel ve hayvansal yaşam için çok büyük önemi olan kimyasal
elementlerdir.
beslenememesi ve dolayısı ile görevini tam yapamaması anlamına gelir. Bu olumsuz tabloyu
ortadan kaldırmak amacıyla uygulanan işleme koroner bypass ameliyatı denilir. Bunun amacı
varsa göğüs ağrısını ortadan kaldırmak ve oluşabilecek bir kalp krizinin önüne geçmektir.
Bir mikro element olan selenyumun 1957 yılında hayvanlar, 1973 de insanlar için önemli
olduğu bulunmuştur. Başta karaciğer ve böbrek olmak üzere insanın tüm dokularında bulunmaktadır.
Se düşük konsantrasyonda insan ve hayvanların büyümesi için gerekli olmasına karşılık yüksek dozda
Kalp hastalarında yapılan çalışmalar sonucunda eser elementlerin kalp hastalıklarının
zehirli olabilir. Aynı zamanda civa , kadmiyum, kurşun, gümüş, arsenik ve bakır gibi birçok metalin
meydana gelmesinde rol oynadıkları ileri sürülmektedir. Önceleri toksik ve karsinojen özelliğiyle
toksikolojik etkisini azaltır. Kanda düşük Se konsantrasyonu kalp rahatsızlıklarına yol açar. Ayrıca
bilinen selenyum, yapılan son çalışmalar sonucunda biyolojik sistemler için önemli ve faydalı bir
artrit, katarakt, kistik fibrozis, kas distrofisi, fenilketoniri, Down sendromu, bronkopulmoner displazi,
element olarak değerlendirilmiştir. Se bazı metabolik hastalıkların
ve kanser türlerinin
hemolitik anemi, multiple skleroz, gece körlüğü, defektif immun cevap, malarya, çocuklarda ani
önlenmesinde rol oynayan antioksidan özellikteki glutatyon peroksidaz (GSH-Px) enziminin
ölüm(Keshan Hastalığı)[2], konjestif kalp yetmezliği, kardiyomiyopati, hipertansiyon, kronik kalp
yapısında bulunur. Biyolojik önemi de bu enzimin bir ko-faktörü olmasından kaynaklanmaktadır.
hastalığı
Se, E vitamini ile etkileşerek lipid metabolizması sonucu, oluşan peroksitlerin neden olduğu
infarktüs Se ile ilişkilendirilmiştir. Se bazı metabolik hastalıkların ve kanser türlerinin önlenmesinde
oksidatif
hasarlardan hücre membranını korumaktadır[1]. Selenyum düşük konsantrasyonda
vücut için önemli bir iz element olmakla beraber, yüksek konsantrasyonda zehirlidir. Se vücutta
rol
ve karaciğer rahatsızlıkları, koroner bypass ameliyatı, kalp nakli ve akut miyokardiyal
oynayan
özellikteki
antioksidan
glutatyon
peroksidaz
(GSH-Px)
enziminin
yapısında
bulunur[3,4,5,6,7].
pek çok vitamin, mineral ve amino asitlerle etkileşim halindedir. Biyolojik etkisini yapısında
selenosistein aminoasidi bulunan selenoproteinler yoluyla göstermektedir.
Bağışıklık ve bağışıklık sistemi çok karmaşık bir topluluktur ki, birlikte hareket ederek
organizmayı
Çeşitli çalışmalarda, akut miyokardial enfarktüs(MI),
konjestif kalp yetmezliği,
mikroorganizmalar ve tümörlerin karşıt saldırılarından korurlar. Kandaki Se
konsantrasyonu 60-100µg/L dir[8].
kardiyomiyopati, hipertansiyon, kronik kalp hastalığı, iskemik kalp hastalığı ve ateroskleroz gibi
farklı kardiyopatili hastaların serum veya plazma Se konsantrasyonlarında önemli azalma ortaya
çıktığı gösterilmiştir.
Eser elementlerin kalp yetersizliğinin patogenezinde rol oynadıklarından yola çıkılarak yapılan
Bu çalışmada antioksidan savunma sisteminin önemli parçalarından
bir çalışmada bu üç elementin kalp yetersizliği olan hastalarda serum Zn, Cu ve Se düzeylerine
olan selenyum elementinin koroner bypass ameliyatı geçirmiş kişilerdeki düzeylerinin saptanması
bakılmış ve sağlıklı gönüllülerle karşılaştırılmıştır. Kalp yetersizliği olan hastalarda selenyum ve çinko
amaçlanmıştır.
düzeyleri sağlıklı bireylerden daha düşük çıkmıştır[9].
MATERYAL VE METOD
Serum örneklerinin GFAAS ölçümü için hazırlanması:
Serum eldesi:
Dondurucudan çıkarılan serum örnekleri çözünme işlemi tamamlandıktan sonra 0.5mL
Kan örnekleri hastalar ameliyata girmeden önce, ameliyat sonrası ve ameliyat sonrasını
takiben 7 gün sonra metal içermeyen, antikoagülan ajan sodyum sitrat içeren vakutainer serum
separatör tüpü içine alınarak 3500 rpm’de 10 dakika santrifüjlendi. Ayrılan serum örnekleri
alınarak üzerlerine 2 mL matrix düzenleyici( %0.5 TritonX-100) koyuldu. GFAAS de direk olarak
ölçümleri yapıldı. GFAAS ile yapılan ölçümler sonucu elde edilen sonuçlar Şekil 2’de gösterilmiştir.
Şekil 2. Bypass Ameliyatı Geçirmiş Hastalarda Serum Se Konsantrasyonları
analize kadar -20oC de saklandı.
45
Standart çözeltilerin hazırlanması:
Tayini yapılacak Se elementi için 1g/L Se Merck titrisol çözeltisinden 1 ppm ara stok
çözeltisi hazırlandı. Bu çözeltiden, kalibrasyon eğrisi için konsantrasyonları 0,005; 0,01; 0,15;
Serum Se (mikrogram/litre)
40
35
Ameliyat Öncesi
Grup
30
25
20
15
10
5
0
1
GRUPLAR
0,2; 0,3; 0,4 µg/L’lik standart çözeltiler %0,5 lik HNO3 ile seyreltme ile hazırlanarak GFAAS ile
SONUÇ ve TARTIŞMA
absorbans ölçümleri yapıldı. Konsantrasyona karşı okunan absorbans değerleri grafiğe geçirildi.
R=0,9999 olarak bulundu(Şekil 1). GFAAS
için enstrümantal parametreler
Tablo 1 de
Yukarıda verilmiş olan sütun grafiğinde görüldüğü gibi, GFAAS ölçümlerine göre, ameliyat
verilmiştir.
öncesi, sonrası ve taburcu olmadan önceki hasta gruplarının serum Se(IV) düzeyleri de kontrol grubuna
göre düşük bulunmuştur(p0.001). Hastaların ameliyat öncesi ve taburcu olmadan önce serum Se(IV)
Şekil 1. Se Kalibrasyon Grafiği
düzeyleri karşılaştırıldığında Se(IV) düzeylerinde bir artış görülmektedir (p<0.01).
Konsantrasyon (µg/L)
ABS=7.13294CONC+0.00279118
0,0450
0,0400
0,0350
0,0300
0,0250
0,0200
0,0150
0,0100
0,0050
0,0000
Kalp hastalarında ameliyat öncesi ve sonrası tedaviye destek amaçlı Se verilmesinin oksidatif stresi
Doğrusal (R=0,9999)
azaltıcı etkisinden dolayı hastalar için fayda sağlayacağını hatta tüm kalp hastalıkları için geçerli
olabileceği kabul edilebilir.
0
0,1
0,2
Absorbans
0,3
0,4
KAYNAKLAR
Tablo 1. GFAAS için enstrümantal parametreler
Basamak
Sıcaklık(oC)
Çıkış süresi(s)
Kalış süresi(s)
1
150
5
20
Argon
Akışı(mL/daki
ka)
100
2
250
5
10
100
3
1180
5
25
100
4
2200
2
3
0
5
2400
1
2
100
Model: Shimadzu, AA600, Japonya
Dalga boyu:
196,0 nm
Bant genişliği:
1,0 nm
Lamba akımı:
23 mA
Ölçüm modu:
Absorbans
Zemin düzeltmesi:Zeeman etkili
Enjeksiyon Hacmi: 20 µL
1) J.R.Arthur, R.C.Mckenzie and G.J.Beckett, Selenium in the Immune System, J.Nutr., 133, 1457-1459, 2003
2) http://www.aof.anadolu.edu.tr/kitap/EHMS/1222/unite17.pdf
3) Ursel A.:Natural care-Vitamins and Minerals Handbook. Dorling Kindersley, London, 2001
4) www.food-info.net
5) ATSDR, ‘‘Toxicological Prof,le for Selenium, Eylül 2003
6) M.N.Alarcon, M.C.L.Martinez, Essentiality of selenium in the human body: relationship with different
diseases, The Science of the Total Environment, 249, 347-371, 2000
7) L.H.Foster and S.Sumar, Selenium in Health and Disease: A Review, Critical Reviews in Food Science and
Nutrition, 37(3), 211-228, 1997
8) http://dietary-supplements.info.nih.gov/Health_Information/Vitamin_and_Mineral_Supplement_Fact_Sheets.aspx
9) F.Koşar, İ.Şahin, Ç.Taşkapan, Z.Küçükbay ve ark., Trace element status(Se, Zn, Cu) in heart failure, Anadolu
Kardiyol. Derg., 6, 216-220, 2006
Download

KORONER BYPASS AMELİYATI GEÇİRMİŞ HASTALARDA SERUM