ISTAKOZ KABUĞUNDAKİ KİTİN
SAYESİNDE RADYASYONDAN
KORUNUYORUM
HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER
7-E
Janset GÜNEY
Su Hazal ÇALLI
DANIŞMAN ÖĞRETMEN
Nilüfer DEMİR
İZMİR – 2014
İÇİNDEKİLER
1.PROJENİN AMACI........................................................................................................2
2. RADYASYON NEDİR?.................................................................................................2
3.RADYASYONUN ZARARLI ETKİLERİNDEN NASIL KORUNULUR?.......................3
4. ISTAKOZ KABUĞU VE YAPISI………………………………………………………….4
5. GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER…………………………………………..............4
6. ULAŞILAN SONUÇLAR VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ……..................5
7. KAYNAKLAR.................................................................................................................6
8.PROJE İLE İLGİLİ FOTOĞRAFLAR……………………………...……………………...7
1
ISTAKOZ KABUĞUNDAKİ KİTİN SAYESİNDE RADYASYONDAN
KORUNUYORUM
PROJENİN AMACI
Yapısında bulunan yoğun kitin maddesi sayesinde doğal radyasyon azaltıcı olan istakoz
kabuğundan yararlanarak günlük hayatta sık kullandığımız elektronik cihazlardan özellikle
cep telefonundan yayılan radyasyonun etkisini azaltmak. Radyasyonu önlemek için kullanılan
kurşun gibi zararlı kimyasallar yerine doğal ve zararsız malzemelerin kullanımını
yaygınlaştırmak ve biyolojik atıkların değerlendirilmesini sağlamak.
RADYASYON NEDİR?
Radyasyon (ışınım), elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji yayımı ya
da aktarımıdır.
Radyoaktif maddelerin alfa, beta, gama gibi ışınları yayması veya uzayda yayılan herhangi
bir
elektromanyetik
ışını
meydana
getiren
unsurların
tamamına
da
“radyasyon”
denilmektedir.(1)
Radyasyon maddedeki etkisine göre iyonlaştıran (Ionizing Radiation) ve iyonlaştırmayan
(Non-Ionizing Radiation) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İyonlaştıran Radyasyon atom ve
moleküllerden elektron koparabilirken iyonlaştırmayan radyasyon atomik bağları kıracak
yeterli enerjiye sahip değildir. Buna karşın, ısınma, kimyasal reaksiyon değişimleri, hücreler
ve
dokularda
elektrik
akımının
indüklenmesi
yoluyla
biyolojik
etkilere
yol
açtığı
bilinmektedir.(2)
İyonlaştırıcı olmayan radyasyona Radyo Frekans (RF) bölgesinde yer alan elektromanyetik
dalgalar örnek verilebilir. Elektromanyetik dalgalar iletişimde, radyo ve televizyon
yayınlarında kullanılmaktadır.(3)
Teknolojideki gelişmelerin bir sonucu olarak da elektromanyetik dalgaların kullanımı her
geçen gün artmakta ve bundan dolayı günlük yaşantıda doğada bulunanın çok üstündeki
seviyelerde elektromanyetik dalgalara maruz kalınmaktadır. Bu bağlamda, son yıllarda
2
yaygın olarak kullanılmaya başlanan cep telefonları ve uzantısında baz istasyonlarına ilişkin
soru işaretleri kamuoyu gündeminin ön sıralarına yerleşmiştir.
RADYASYONUN ZARARLI ETKİLERİNDEN NASIL KORUNULUR?
Dış radyasyon tehlikelerinden korunmanın en etkin yolu zırhlama olup radyasyonun şiddetini
azaltmak için radyasyon kaynağı ile kişi arasına uygun özelliklerde koruyucu engel
konulmalıdır. Zırhlama, çelik, kurşun gibi koruyuculuğu yüksek materyal kullanılarak
yapılabilir. Fakat çelik ve kurşun doğaya zarar veren elementlerdir.
Bu maddeler yerine radyasyondan korunmak için doğa dostu malzemelerin kullanımı
desteklenmelidir. Bu projede radyasyondan koruyucu madde olarak yoğun kitin maddesi
bulunduran ıstakoz kabuğu önerilmiştir.
ISTAKOZ KABUĞU VE YAPISI
Türkiye ve Dünya çapında, deniz ürünleri üreticisi şirketler tarafından büyük miktarda ıstakoz
veya yine bir tatlı su ıstakozu olan kerevit kabuğu değerlendirilmeden çevreye atılmaktadır.
Istakoz kabukları yüksek oranda kitinden oluşmaktadır. Kerevitin iskeletini teşkil eden kabuk,
sertleşince büyüme durur. Büyüme kabuğun düşmesiyle mümkün olmaktadır. Eski kabuğun
tümüyle düşmesi sonunda bu kabuğun altında daha önceden gelişmiş olan yumuşak yeni bir
kabuk çıkar. Bu olaya "kabuk değiştirme" denir.(4) Böylelikle kabuklar atık oluşturur.
3
Kabuğun kimyasal analizinde % 46 kitin, % 40 kalsiyum karbonat ve % 7 kalsiyum fosfat
bulunmuştur. Böceklerin kabuklarını oluşturan bu kitin maddesinin asıl görevi, bir dış iskelet
oluşturmaktır.(5) Fakat düşük yoğunluklu bir madde olduğundan, radyasyona karşı koruma
açısından da, birim ağırlığı başına oldukça etkilidir.
Kitin doğada genellikle;
_ deniz yosunları, tek hücreliler (kamçılılar, amip kirpikliler vs.), selentereler, yumuşakçalar,
eklembacaklılar, halkalılar, solucanlar, bakteriler,mantarlar, böcekler bazı bitkilerde bulunur1.
En zengin kitin kaynakları ise;
_ dungeness yengeci
_ pasifik karidesi
_ ıstakoz ve kerevit (tatlısu ıstakozu) kabuklarıdır.
Ayrıca kitin yenilenebilir bir kaynaktır, çünkü; böceklerin ve kabuklu deniz canlılarının iskelet
yapılarının bileşiminde bulunur. (6)
GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER
Kitin maddesinin radyasyon azaltıcı etkisini gözlemlemek için ıstakoz kabukları ile deneyler
gerçekleştirildi.
 Alınan ıstakoz kabukları ilk önce kurutuldu.
 Kuruyan kabuklar farklı boyutlarda parçalara ayrıldı. Bir kısmı da dövülerek toz haline
getirildi.
 Hazırlanan parçalar ince kartonun üzerine yapıştırıldı.
 Bir cep telefonu alınarak, bir başka telefon tarafından arama yapıldı. Radyasyon
ölçüm cihazı cep telefonunun antenin bulunduğu ön kısım ile arasında belirli bir
mesafe olacak şekilde yerleştirildi ve cep telefonunun yaydığı radyasyon ölçüldü.
 Aradaki uzaklık değiştirilerek uzaklıkla radyasyon miktarının nasıl değiştiği incelendi.
 Değerler okunarak tabloya kaydedildi (Tabloda telefon sütununda bulunan veriler bu
ölçümlere aittir.).
 Arada herhangi bir madde yokken alınan ölçümler kontrol grubumuzu oluşturdu.
Diğer ölçümler bu gruptaki değerlerle karşılaştırılarak radyasyon miktarının artış veya
azalışı ile ilgili gözlemler yapıldı.
4
 Karton üzerine hazırlanan farklı boyutlarda ıstakoz parçaları ile aynı mesafelerde
ölçümler tekrarlandı. Ölçümler, karton parçaları cep telefonun ön kısmına dayanacak
şekilde tutularak yapıldı. Farklı boyutta ıstakoz parçaları için elde edilen veriler
tabloya işlendi.
 Tablo da görülen tam ıstakoz sütunu ıstakozun parçalara ayrılmamış kısmı ile yapılan
ölçüm sonuçlarını, büyük parçalı ıstakoz sütunu büyük parçalara ayrılıp karton
üzerine yapıştırılarak alınan ölçümleri, küçük parçalı ıstakoz sütunu ise küçük
parçalara ayrılıp karton üstüne yapıştırılarak alınan ölçüm sonuçlarını gösterir.
 Her bir ölçüm 20 kez tekrarlandı ve ölçümlerin ortalaması alındı.
 Tabloda verilen değerler elde edilen verilerin ortalama değerlerdir.
Tablo da ki veriler incelendiğinde tam veya parçalı ıstakozun radyasyon miktarını midye
kabuğundan ve kumaş kılıftan daha fazla azalttığı görülüyor. İstakoz parçaları kendi içinde
incelendiğinde parçaların büyüklüğü arttıkça radyasyon miktarının azaldığını söyleyebiliriz.
ÖLÇÜM UZAKLIĞI
(cm)
TELEFON
(mw/cm2)
KUMAŞ
KILIFLI
(mw/cm2)
TAM
ISTAKOZ
(mw/cm2)
BÜYÜK
PARÇALI
ISTAKOZ
(mw/cm2)
KÜÇÜK
PARÇALI
ISTAKOZ
(mw/cm2)
MİDYE
KABUĞU
(mw/cm2)
2cm
10<
10<
8,54
8,77
8,90
9,424
3 cm
9,62
9,22
5,738
6,574
7,384
8,12
4 cm
7,322
7,02
5,220
4,556
6,04
7,02
ULAŞILAN SONUÇLAR VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
Cep telefonunun yaydığı radyasyon miktarının değişimi radyasyon ölçüm cihazı ile araya
kumaş kılıf, farklı boyutlarda ıstakoz kabukları ve midye kabukları koyularak incelenmiştir.
Radyasyon miktarındaki en fazla azalmanın büyük parçalı ıstakoz kabuklarında olduğu
görülmüştür.
Bu sonuçtan yola çıkarak cep telefonlarının yaydığı radyasyonu azaltmak için Istakoz
kabuğundan kılıflar yapılarak hem atık maddeler değerlendirilebilir hem de etkin olarak
sağlığımız korunmuş olur.
5
KAYNAKLAR
http://tr.wikipedia.org/wiki/Radyasyon
http://www.istanbul.edu.tr/eng/cevre/static/sites/default/files/ELEKTROMANYET%C4%B0
K%20K%C4%B0RL%C4%B0L%C4%B0K_0.pdf
http://www.atillaalpbaz.com/?o=3&y=139
http://www.biltek.tubitak.gov.tr/sandik/gsm.pdf
http://acikarsiv.ankara.edu.tr/browse/6329/Microsoft%20Word%20-%20yavuz_gokce_tez.pdf
http://ucmaz.home.uludag.edu.tr/PDF/muh/2009-14(2)/M2.pdf
http://www.istanbul.edu.tr/eng/cevre/static/sites/default/files/ELEKTROMANYET%C4%B0
K%20K%C4%B0RL%C4%B0L%C4%B0K_0.pdf
6
PROJE İLE İLGİLİ FOTOĞRAFLAR
7
Download

1. Istakoz Kabuğundaki Kitin Sayesinde