ZHUGE LİANG-LİU Jİ
SAVAŞ SANATINDA
USTALAŞMAK
Özet Çalışması
Yazar:
Zhuge Liang-Liu Ji
İngilizce’ye Çeviren ve Sunan
Thomas Cleary
İngilizce’den Çeviren
Sibel Özbudun
Anahtar Kitaplar Yayınevi
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
Arka Kapak
Kadim Çin’in iki önemli askeri yöneticisinin eseri olan bu kitapta, Suz Tzu’nun klasik Savaş Sanatı, organizasyon ve
liderlik konularında eksiksiz bir el kitabına dönüşmektedir. Sun Tzu’nun ilkelerine sadık kalan kadim Çin’in büyük liderleri,
savaşta başarının zihni ve maddi koşullarını, yenginin ve yenilginin sosyal, psikolojik ve çevresel etkenlere bağlı olduğunu
çok iyi bilirlerdi. Çin tarihinde çeşitli kesitlerin konu edildiği Savaş Sanatında Ustalaşmak’ta bu temel yasaların pratik bir
özetini ve bunları tamamlayan çeşitli itilaf ve strateji öykülerini bulacaksınız. Bundan başka organizasyon ve kriz
yönetiminin sosyal ve psikolojik yönleri de bu kitabın konuları arasındadır. Çevirmenin ön sözünde Çin’deki savaş ve ihtilaf
felsefesi, Savaş Sanatı’yla en eski strateji kitabı olan I Ching arasındaki paralellikler derinlikli olrak araştırılmıştır.
Thomas Cleary, Harvard Üniversitesi Doğu Dilleri ve Uygarlıkları kürsüsünden doktora sahibidir. Budizm, Taoizm ve
I Ching hakkında birçok klasik eseri İngilizce’ye çevirmiştir.
Thomas Leary’nin Savaş Sanatı çevirisi hakkında basında çıkan yazılardan biri: “Thomas Cleary, Sun Tzu’nun 2000
yıllık kitabını çevirerek okuyucuların büyük Çin klasikleriyle tanışmasını sağlıyor...Bu kitabı okursanız, yönetim ve liderlik
hakkındaki bütün çağdaş kitapları çöpe atma ihtiyacı duyacaksınız.”
Newsweek
2
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
Özet
örgütlemişti. Ölümünden sonra Mozi’nin izleyicileri bu
İngilizce’ye çevirenin girişi
geleneği savaşan devletler çağına dek sürdürdüler.
Bu aynı zamanda, Tao Te Ching’in artık atasözü
Mozi’den daha sonra yaşayan Mencius, büyük
haline gelmiş bir dizesinin de anlamlarından biridir: “Bin
eğitimci
millik
Kitabın
ünlüdür. Mozi dikkatini devletlerarası çatışkılar üzerine
orijinalinden aynı dizeyi böyle çevirmek de olasıdır. “Bin
odaklaştırırken, Mencius sınıf çatışkılarıyla daha fazla
millik yolculuk ayaklarınla başlar.”
ilgilenmiştir.
bir
yolculuk,
ilk
adımla
başlar.”
Konfüçyüs’ün
Yapıtı
öğretilerini
çıkar
öz
geliştirmesiyle
değişliği
ilke
ve
Sonraki klasikler de toplumsal reformun bireyle
uygulamasının toplumsal ve siyasal sağlık için esas
başlaması gerektiği yolundaki kuramı ve bunun vicdanın
olduğunu şiddetle savunur. Buna uygun olarak Mencius
içsel
kralların kutsal haklarına ilişkin kadîm inanışların son
yenilenmesinin
dayatmaktan
çok
nihai
daha
olarak
etkili
dıştan
olduğu
yasalar
biçimindeki
kalıntılarını
sonucunu izlemişlerdir. Çinli filozoflar bu nedenden
da
reddederek
ezilen
halkların
başkaldırısının ahlâksal zeminini vurguladı.
dolayı eğitimin toplum için sürekli artan önemine dikkat
Taoistler
gerek
Mozi,
gerekse
Mencius’u,
çekerler. Gerekli gördükleri eğitimin niteliği konusundaki
Konfüçyüs ve I Ching ve Savaş Sanatı’nı yazan diğer
görüşleri birbiriyle sık sık çelişse de, her biri buna
erken filozoflar gibi bir anlamda kendilerinden saymaya
çatışmaların incelenmesini dâhil etmektedir. Ve diğer
başladılar. İ.Ö. ikinci yüzyılda tüm bu düşünce okulları,
konulardaki fikirlerinin çeşitliliğine karşın, kadim Çinli
bir bakıma tek kitapta, Huanian Ustaları olarak bilinen
filozoflar çatışkı konusunda genellikle aynı sonuçlara
seçkin tek klasikte birleştirdi. Bu olağanüstü kitabın
varmışlardır. Bu nedenledir ki, Sun Tzu’nun ünlü el kitabı
konusu siyaset, toplum bilim, çevre bilim, biyoloji ve
Savaş Sanatı gibi çatışkı stratejisi klasikleri, genellikle
psikoloji de dâhil olmak üzere geniş bir araştırma alanını
kadim Çinin belli başlı felsefelerinin bir karışımını,
kapsar ve tümünü birleşik bir yaşam bilimi halinde dokur.
özellikle de I Ching (Değişimin Kitabı)’den alınanları
Huanian Ustaları I Ching, Tao Te Ching ve Savaş Sanatı’nın
aktarırlar.
daha yüksek öğretilerini, bu sonuncu strateji klasiğinin,
Sf:13
“savaş kazanmak en iyisidir”
Yalın formüllere indirgendiğinde, Çin’deki üç bin
uygulamaya
yıllık savaşın gerisinde yatan iktidar mücadeleleri birkaç
yönelik
şu
yolundaki ana fikrini
öyküde
görüldüğü
üzere
birleştirmektedir.
basit uzlaşmaz çelişkinin türevleridir. Çin folklorundaki
Jin devleti Chu devleti üzerine yürüdüğünde,
ilk savaşlar, Sarı Irmak boyunca yerleşmiş ya da göç
Chu’nun büyükleri kraldan saldırıya geçmesini istediler,
halindeki
savaşlarıydı.
ama kral dedi ki, “Jin eski kralımızın yönetimi döneminde
Aşiretlerden bazılarının diğerlerini boyunduruk altına
saldırıya geçtiğine göre, bu benim hatam olmalı. Bu
almasıyla, İ.Ö. 5.-3. Yüzyıllar arasında süren kesintisiz
onursuzluğa karşı ne yapılabilir?”
halklar
arasındaki
aşiret
savaşlar dönemine dek uzandı.
Büyükler dediler ki, “Jin eski vezirler döneminde
Sf:14
bize saldırmadı, bizim yönetimimiz döneminde saldırıya
Bu Taoist düşünce akımının Savaş Sanatı’nın
geçtiğine göre, bizim hatamız olmalı.”
stratejik bakışında belirgin bir etkisi oldu, tiranlığın tüm
Chu kralı başını öne eğip ağladı. Ardından ayağa
biçimleri karşısındaki derinlemesine eleştirisi Mozi ve
kalkıp vezirleri önünde diz çöktü.
Mencius gibi sonraki Savaşan Devletler çağı filozoflarının
Jin halkı bunu duyduğunda, dediler ki, Chu kralı ve
da fikirlerinde ortaya çıkar. Bu düşünürlerden ikisi de,
vezirleri suçu üzerlerine almak için birbirleriyle yarışıyor;
özellikle Mozi, savaşçılık konusundaki güçlü görüşleriyle
kral
tanınmış eylemcileridir.
aşağılayabiliyor. Onlara saldırılamaz.”
Toplumsal
refahın
evrensel
sevgiden
kendini
altları
önünde
ne
denli
kolaylıkla
Jin ordusu o gece geri yurduna döndü.
Tao
kaynaklandığını va’zeden Mozi, savaşı kitle katliamı
Te
Ching’de
bu
nedenle,
“bir
ulusun
olarak betimliyor ve devrinin devletleriyle bireysel
onursuzluğunu kabul edene o ülkenin yöneticisi denir”
hırsızlık ve cinayetleri cezalandırırken yağma ve katliamı
denilmektedir.
Sf:16-17
ödüllendirdiklerini söyleyerek alay ediyordu. Mozi’nın
kendisi bir savaş düzeneği kurmuş ve büyük devletlerin
Savaş Sanatı ve I Ching: Strateji ve Değişim
saldırısına uğrayan küçük devletlerin yardımına koşacak
Savaş Sanatı ve I Ching iki eski Çin klasiği, Çin ve
hareketli
bir
münzevi
dindar
savaşçılar
tugayı
komşu Asya ülkelerinde çağlar boyu sivil ve askeri
3
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
stratejistlerce incelenmiş iki kadim kitaptır. Savaş Sanatı,
Sf:41
askerî içindeki kültürleri kapsar; I Ching ise kültürlerin
Bunun “Ordu” bahsinde geride yatan anlamı,
içindeki askerîyi.
Zhuge Liang gibi stratejistlerin de benimsediği, askeri
Sf:21
personel ve özellikle de askeri önderlerin özel teknik ve
Bu yasa Savaş Sanatı’nın pratik öğretilerinde de
askerî eğitimin yanı sıra iyi bir genel eğitimden
yansımasını bulur. “Orduları Yönetmek” başlıklı bölümde,
geçirilmesi gerektiği yolundaki, ikincil öğretidir. Çince ’de
Sun Usta, “Başta şiddet kullanmak ve bir yerin insanlarını
bu wen ile wu’nun birleşimdir. Wen, ya da kültür yapıcı
korkuya sevk etmek beceriksizlik işaretidir.” der. “Yangın
toplumsal beceri ve değerlerin geliştirilmesine ilişkindir.
Çıkartma” başlıklı bölümde de “Hükümet galeyana gelip
Wu ya da askerî olana ise buhran yönetiminin kuramsal
orduyu seferber etmemelidir, askeri liderler öfkeye
ve pratik bilimleriyle ilgilidir. Savaş Sanatı ya da diğer
kapılıp savaşa yol
uygulamalarda temsil edilen I Ching-Taoist gelenekli Çin
açmamalıdır” demektedir. “Yararlı
askerî bilimine göre, wen ile wu arasındaki denge,
olduğunda eyleme geçin, değilse kaçının.”
Sf:23
savaşçılar için, sivil toplumla bütünleşme sürecinde
“Önderlik zeka, güvenilirlik, insancıllık, cesaret ve
olduğu kadar seferberlik ve muharebe durumunda da
kararlılık işidir.”
yararlıdır.
Gerek klasik gerek modern anlamda I Ching”deki
Sf:46-47
“büyük bir insana danışmak, yararlıdır.” deyişi aynı
Birinci Bölüm
zamanda eğitimin, halkı büyük beyinlerin düşünceleriyle
Generalin Yolu
tanıştırmanın
önemine
işaret
eder
biçimde
Önderlik ve Buhran Yönetimi Üzerine
de
Denemeler
yorumlanmaktadır.
Sf:25
Genel olarak mahlası Kongming’le tanınan Zhuge
Benzer biçimde, Taoist klasik Huainian Ustaları
Liang, Han sülalesinin son günlerinde bir taşra
serüvencilik konusunda şöyle der: “Açgözlü insanlar için
memurunun oğlu olarak 180 yılı dolaylarında doğdu. Bu
güç ve kâr ninni gibidir, şöhret ve statü özlemi onları
dönemde dört yüz yılı aşmış sülale son derece aşınmış,
baştan
dünyada
çöküşün eşiğine gelmişti. Zhuge yetişkinlik yaşamının
yükselmek isterler, böylelikle ruhları ve canları günden
büyük bölümünü kadim Han’ın yıkılışını izleyen iktidar
güne tükenip gidecektir.
mücadeleleri ve iç savaşlarda önemli rol oynayarak
çıkartır.
İstisnaî
bir
kurnazlıkla
Sf:26
geçirecekti.
Sf:47
Savaş Sanatı ise “Yıkılmış bir ulus var edilemez,
ölüler yaşama döndürülemez” diyerek yararcı stratejiyle
Aşağıdaki
önderlik
ve
örgütlenme
üzerine
insancıl etiği kaynaştırır ve çatışık durumlarında
denemeler Zhuge Liang’ın ya da onun üzerine yapıtlar
“savaşmadan kazanmak en iyisidir” sonucuna varır.
derlemesi, Taoist kanon içinde saklanan Savaşçıların
Sf:30
Girdiği
değildirler
her savaşı kazananlar
–başka
orduları
usta
Sf:50
çaresiz
Komutanların yetileri aynı değildir, kimininki az,
aslında
savaşmadan
Sadık Efendisinin Kayıtları’ndan alınmıştır.
bırakanlar, işte onlar en iyisidir.
kimininki çoktur.
Sf:31
İhanet
Olgun insan bir orduyu yönetir, eğer çok sayıda
felaketi
görebilen,
başkalarının
bağlılığını kazanabilenler, on kişinin önderidir.
olgunlaşmamış patron varsa, sadık da olsalar talih yaver
Sabahleyin erken kalkıp gece yatan, sözcükleri
gitmez.
seçme, ancak algılayıcı olanlar, yüz kişinin önderidir.
Sf:40
Doğrudan
Buhran yönetimi için gerekli niteliklerin çoğu aynı
zamanda
ve
sıradan
yönetim
için
gerekli
ancak
ihtiyatlı
olan,
cesur
olup
savaşmaktan kaçınmayan, bin kişinin önderidir.
nitelikler
Savaşçı, bir doğası ve müthiş bir yüreği olan,
olduğundan ve Çin’de tam bir eğitimin hem kültürel hem
başkalarının çektiği güçlükleri bilip insanları açlıktan ve
de askeri sanatları kapsadığına inanıldığından, bir kişi
soğukluktan kurtaran, on bin kişinin önderidir.
aynı anda ya da değişik zamanlarda hem askerî hem de
Bilgelerle yakınlık kurup yetenekliyi terfi ettiren,
sivil önder olabilmektedir. Zhuge Liang ve Liu Ji hem
her gününü nasıl geçirdiği konusunda özen gösteren,
askerî hem de sivil görevleri yerine getirmek üzere
içtenlikli, güvenilir ve yüksek gönüllü olan, gerek düzen,
görevlendirilen kişilere çarpıcı örneklerdir.
gerekse kargaşa zamanlarında ihtiyatı elden bırakmayan,
4
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
yüzbin kişinin önderidir.
unutmama
İnsancıl kaygıları kumandası altındaki herkesi
12.
İnsancıllık, askerleri kollama
kapsayan, güvenilirlik ve adaleti komşu ulusların
13.
Sadakat, kendini ulusa adama
bağlaşıklığını
14.
Ilımlılık, bir şeyi yeterince elde
yeryüzünün
kazanan,
gökyüzünün
örüntülerinden
ve
işaretlerinden,
aradaki
insanlığın
ettiğinde durmasını bilme
işlerinden anlayan, tüm insanları kendisi gibi gören,
15.
kendisine karşı çıkılamayacak, dünya çapında bir
Planlama, önce kendini, sonra
başkalarını değerlendirme.
Sf:57-58
önderdir.
Sf:53-54
Zekânın üstesinden çılgınlıkla gelmek şeylerimin
Generallikte sekiz çeşit yozlaşma vardır.
doğal düzenine aykırıdır; aptalca olanın üstesinden
Bunlardan ilki doymak bilmez açgözlülüktür.
zekâyla gelmek doğal düzene uygundur. Ancak zeki olanı
İkincisi bilge ve yeteneklileri kıskanmaktır.
zekâyla alt etmek, bir fırsat işidir.
Üçüncüsü, iftiracılara inanmak ve hainlerle
Fırsatın üç yolu vardır: olaylar, eğilimler ve
dostluk kurmaktır.
koşullar. Fırsatlar olaylardan ortaya çıkıp da tepki
Dördüncüsü, kendini değerlendirmeden, hep
veremezsen, akıllı değilsin demektir. Fırsatlar eğilim
başkalarını değerlendirmektir.
aracılığıyla etkinleştiğinde, planlama yapamazsan, bilge
Beşincisi, tereddütlü ve kararsız olmaktır.
değilsin demektir.
Altıncısı şarap ve cinselliğe aşırı düşkünlüktür.
Generallikte ustalaşanlar zaferlerini fırsatlardan
Yedincisi, korkak yürekli, kötücül bir yalancı
yararlanarak elde ederler.
Sf:58
olmaktır.
Sekizincisi, nezaket saygısı gütmeksizin, ağzına
Bilge kişiler ihmale uğradığında ulusun başı
geleni söylemektir.
tehlikeye girer; kullanıldıklarında ulus güvenlikte olur.
Sf:54
Görevler kişiler için seçildiğinde bu düzensizlik getirir;
Düşmanın yanlış değerlendirilmesi daima
kişiler görevler için seçildiğinde bu düzen getirir.
Sf:65
ordunun yitirilmesini, dolayısıyla felaketi getirir. Bu
nedenle bir ordu düzenli biçimde ilerler. Düzen yitirilirse,
Gözlemci ve algıları güçlü bir hükümet en ince
bu kötü sonuçlara yol açar.
olguları dikkate alan ve en küçük seslere kulak
Düzenin on beş yolu vardır.
1.
kabartandır. İnce olgular görülmez,
Düşüncelilik, istihbarat için gizli ajan
olanı dikkatle inceler ve küçük seslere kulak kabartır.
Örgütlenme, haber toplama ve
Bu dışı içle ve dışla uyumlu kılar; dolayısıyla
dikkatle izleme
3.
hükümetin yolu çok fazla görüp duyma çabası içerir.
Cesaret, düşmanın sayısından
Böylelikle
etkilenmeme
4.
Alçakgönüllülük, kazanma fırsatını
Tarafsızlık, ödül ve ceza konularında
yardımcısı olur. Klasik “bir bilgenin sürekli bir aklı yoktur,
bilgenin aklı halktır,” deyişinin nedeni budur.
Sf:66
Dayanıklılık, aşağılanmayı
Subayların her konuda sert olması durumunda
Yüksek gönüllülük, kitleleri kabul
işlerin nereye varacağını kimsenin bilemeyeceği söylenir.
edebilme
8.
İnsanları aç ve yoksul bırakacak kertede besinlerinden
Güvenilirlik, böylelikle ciddi
kesiyorlarsa, bu rahatsızlık ve başkaldırıya yol açar.
işbirliğine girebilme
9.
İnsanları üretimci işlere teşvik et, onları
Saygı, bilge ve yeteneklileri
zamanlarından
onurlandırma
10.
alıkoyma.
Vergilerini
hafiflet,
kaynaklarını tüketme, ülke böylelikle zenginleşir ve
Akıl duruluğu, iftiralara kulak
aileler güvenliğe kavuşur.
Sf:67
asmama
11.
insanların
insanlar senin gözlerin olur ve çok sayıda ses kulağının
kaldırabilme
7.
tabaklardaki
planlarına sıradan insanları da katarsan, o zaman tüm
eşitlikçi olma
6.
alt
söyleyeceklerine duyarlıysan ve bunları dikkate alır,
yakalayınca adalet ve görevi düşünme
5.
sesler
duyulmazlar; bu nedenle aydınlanmış bir önder ince
kullanma
2.
küçük
Mantık, geçmiş deneyimleri
Bir ülkeyi iyi yönetmek bedeni iyi yönetmeye
5
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
benzer. Bedeni yönetmenin yolu ruhu beslemektir; bir
alınmalıdır.
ülkeyi yönetmenin yolu akılları ilerletmektir. Ruhu
Sf:69-70
beslemenin amacı yaşam, akılları yönetmenin amacı
Ödül ve ceza siyaseti, iyileri ödüllendirmek
istikrardır.
kusurları
Kamu hizmetlileri ulus için evin direkleri gibidir:
cezalandırmak
ödüllendirmek
direkler ince olmamalı; kamu hizmetlileri güçsüz
anlamına
başarıyı
gelir.
teşviktir;
İyiyi
kusurluyu
cezalandırmak ihaneti önlemektir.
olmamalı. Direkler ince ise ev çöker; kamu hizmetlileri
Silahlar kötü alamet araçlarıdır, ancak zorunlu
güçsüzse ulus dağılır. Bu nedenle bir ulusu yönetmenin
olduklarında kullanılmalıdırlar. Askeri eylemin düzgün
yolu doğruları çarpıkların üzerine yerleştirmektir; o
düzgün
zaman ulus güvenliktedir.
yürütmekten geçer. Çevreyi izle, kitlelerin ruh durumunu
uygulaması,
önce
stratejiyi
kurup
sonra
Güçlü direkler düz ağaçtan yapılır; akıllı kamu
gözlemle, asker donanımı kullanma alıştırmaları yap,
hizmetlileri doğru insanlardan çıkar. Düz ağaçlar uzak
ödül ve ceza ilkelerini açıklığa kavuştur, düşmanların
ormanlarda bulunur; doğru insanlar yoksul kitlelerden
planlarını gözle, yollardaki tehlikeleri sapta, güvenli ve
çıkar. Bu nedenle yöneticiler atama yapacakları zaman
tehlikeli yerleri ayırt et, söz konusu tarafların koşullarını
karanlık köşelere bakmalıdırlar.
bul ve ne zaman ilerleyip ne zaman çekileceğini bil.
Kimi
zaman
haklarından
yoksun
kılınmış
Fırsatların zamanlamasını izle, savunma hazırlıklarını
insanlarda değerli bir şeyler bulunabilir; kimi zaman
yap,
olağanüstü yeteneklere sahip insanlar keşfedilmeden
yeteneklerini
kalırlar.
ölüm-kalım olasılıklarını hesapla. Ancak tüm bunları
Sf:68
görevini
kişisel
gücünü
geliştir,
kuvvetlendir,
belirleyici
askerlerin
stratejileri
çiz,
gerçekleştirdikten sonradır ki, silahlı kuvvetleri harekete
İnsanları inciten beş şey vardır:
1. Kamu
vurucu
geçirebilir, askeri önlemleri atlayabilir ve düşmanı alt
çıkarları
için
edecek kudrete ulaşabilirsin. Askeri konularda işler
kullanan, yetkilerini suiistimal eden bir ellerinde
böyle yürütülür.
Sf:70
silah bir ellerinde hayatını tutan, görevlerini
yozlaştıran ve halka zulmeden yerel memurlar.
Hoşnutluk ve hoşnutsuzluk keyfi olmamalıdır;
2. Ciddi suçlara hafif cezalar verilmesi, yasa
kişisel önyargılar değerli insanları görmeye engel olur.
önünde eşitsizlik, suçsuzların cezalandırılması hatta
Sf:71
idam edilmesi. Bazen ciddi suçlar bağışlanır, güçlüler
Kendin düşkünlük içinde olup da başkalarını
desteklenirken, zayıflar zulme uğratılır. Sert cezalar
eğitmeye kalkışmak uygun hükümete aykırıdır; önce
uygulanır insanlar haksız yere işkencelere uğratılır.
kendini düzeltip sonra başkalarını eğitmek, uygun
3. Kimi zaman bazı görevliler suç ve
hükümete uyar. Bu nedenle gerçek önderler önce
kötülüklere göz yumarken buna karşı cezalandırır,
kendilerini
dava yolunu keser, gerçekleri gizlerler, yaşamları
yönergelerini
verirler.
Kendilerini
doğru
değilse,
haksız ve keyfî biçimde yağmalayıp tahrip ederler.
yönergelerini
verirler.
Kendileri
doğru
değilse,
4. Kimi zaman bazı kıdemli memurlar
düzeltir,
ancak
bundan
sonradır
ki
yönergelerine uyulmaz, bu da düzensizliğe yol açar.
hükümet yönetimini tekelleştirmek amacıyla bölüm
Sf:72
başlarını sürekli değiştirir dostlarını kayırırken,
Düşünce ve dikkate alma siyaseti eldeki yakını
hoşlanmadıkları
kişilere
haksız
bir
sertlikle
düşünüp, uzaktakine özen göstermek anlamına gelir.
davranırlar, eylemlerinde baskıcı, ön yargılı ve kural
Söylenildiği gibi, “İnsanlar uzaktakini dikkate almazlarsa,
tanımazdırlar. Vergilendirmeyi kâr amacıyla kullanır,
başları derde girer.” Bu nedenle, “Eğitimli kişiler,
zor alım ve sahtekârlıkla kendilerini ve ailelerini
konumlarını terk etmeden düşünürler.” Düşünme doğru
zenginleştirirler.
strateji anlamına gelir, dikkate alma olasılıklara karşı
5. Bazen yerel memurlar aşırı ödüllendirme
planlar kurma anlamına gelir. Kişi planlayacak konumda
ve cezalara gider hesapsız refah projeleri ve genel
değilse plan yapmamalı, kendi işi olmayan tasarımlarda
harcamaları devreye sokar, fiyat ve ölçüleri keyfi
bulunmamalıdır.
biçimde
belirler,
böylelikle
insanların
işlerini
Büyük işler güçlükle, küçük işler kolaylıkla yapılır.
yitirmesine yol açarlar.
Bu nedenle, bir durumdaki avantajları düşünmek
Bu beş şey halka zararlıdır, bunlardan
istiyorsan, zararı göz önünde bulundurmak zorunludur;
herhangi birini uygulayan kişi derhal görevden
başarıyı düşünmek istiyorsan, başarısızlığı göz önünde
6
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
Sf:86
bulundurmak zorunludur.
Tehlike güvenlikten, yıkım yaşamdan doğar. Zarar
Bahar ve Güz Çağı (İ.Ö. 722-481)
yarardan, kargaşa düzenden doğar. Aydınlanmış kişiler
Bu
çağ
genellikle
klasik
Zhou
sülalesinin
inceliklerde belirgin olanı görür, başlangıçta sonu
gerileyişinin başlangıç ve orta evreleriyle militarizmin
tanırlar; böylelikle felaketlere yer kalmaz. Bu düşünceli
başlarını belirlemektedir. Konfüçyüs bu dönemin son
dikkate alma sayesinde olur.
yüzyılında yaşamıştır. Taoist klasik Tao Te Ching’in de bu
Sf:73
çağın sonlarına doğru derlendiği inancı yaygındır.
Eski bir belge şöyle demektedir: “kültürlü
Savaşan Devletler Çağı (İÖ 480-246)
insanları aşağılayanlar insanların yüreğini tamamıyla
Zhou
sülalesinin
başkanlığı
altındaki
eski
kazanamaz; sıradan insanları aşağılayanlar insanları var
konfederasyonun çeşitli devletleri arasında uzatmalı bir
güçleriyle çalıştıramaz.”
iç savaş dönemi. Savaşan devletler çağının genelde Zhou
Askerî
harekâtlarda
kahramanların
kalbini
sülalesinin bozulma ve çöküşünün orta ve son evrelerine
kazanmaya çalışmak, ödül ve ceza kurallarını kesin
denk düştüğü söylenmektedir. Mozi ve Mencius’un yanı
kılmak, hem kültürel hem de askerî sanatları kapsamak
sıra, Savaş Sanatı da dâhil olmak üzere çeşitli okullardan
ve hem sert hem de yumuşak teknikleri birleştirmek
pek çok klasik yapıt bu dönemde kaleme alınmıştır.
Sf:87
esastır.
Toplumsal letafetlerin ve müziğin tadına var, şiir
Üç Krallık Çağı (İS 190-265)
ve nesri tanı. İnsanlık ve adaleti zekâ ve cesaretin önüne
Üç Krallık Çağı, Geç Han’ın toprakları üzerindeki
koy.
uzatmalı
egemenlik
mücadelelerine
gönderme
Durgunlukta derin sulardaki balıklar gibi ol,
yapmaktadır. Çin, çürüyen imparatorluğu kendi rejimleri
eylemde bir su samuru kadar süratli ol. Düşmanın
altından yeniden kurmak için çabalayan üç rakip krallığa
tuzağını boz; kuvvetini dağıt. Sancaklarınla insanların
–Wei, Shu ve Wu- bölünmüştü. Strateji üzerine pek çok
gözünü kamaştır; davul ve zillerle insanları uyar.
savaş öyküsü Zhuge Liang ve kötü şöhretli General Cao
Hareket halindeki bir dağ gibi çekil, bir fırtına gibi
Cao’nun devri olan bu çağa tarihlenir.
Sf:88
ilerle. Parçalayıcı bir kuvvetle vur ve ez; kavgaya bir
kaplan gibi gir.
Tang Sülalesi (İ.S. 618-905)
Sf:76-77
Çin Tang sülalesi boyunca, Hristiyanlık ve İslam’ın
İkinci Bölüm
girişiyle Batı’yla ilişkilerini yeniledi. Küresel bir kuvvet
Savaş Dersleri
olarak Çin Tang sülalesi döneminde yaşadığı doruk
Strateji İncelemeleri
evresinden
LIU JI
halklarıyla yeniden yüzyıllar sürecek çatışkılara girdi.
sonra
gerilemeye
başladı,
diğer
Asya
İngilizceye Çevirenin Girişi
Liu Ji demişti ki:
Liu Ji, İ.S. 1311’de, Yuan sülalesi sırasında doğdu.
Düşmanların sayıca senden üstün ve güçlüyseler,
İstisnai ölçüde parlak bir âlim olarak, devletin sivil
onlarla baş edebileceğinden emin değilsen, onları kibirli
hizmetler sınavında ileri bir derece kazandı ve kamu
kılmak için alçak gönüllülük ve nezakete başvurmalı,
görevine getirildi. Görevdeyken Liu bütünsellik ve
yararlanabileceğin fırsatı sunacak bir açık beklemelisin,
dürüstlüğüyle ün kazandı, ancak bu nitelikleri onu yerel
o zaman onları yenebilirsin.
halkın
gözünde
değerli
kılarken,
yönetici
Moğol
Kural şudur: “Onları kuvvetli göstermek için aciz
seçkinleri nezdinde ise mimlenmesine neden oldu. Yerel
davran”
Sf:107
Çin bürokrasisine dayanmak zorunda olan yabancı bir
sülale olmakla, Yuan rejimi yerel memurlarla genelde
Liu Ji demişti ki
halk arasında yakın ilişkiler kurulması konusunda uyanık
Savaşa gittiğinde komşu ülkelerle iyi ilişkiler kur.
davranıyordu.
Onlarla yardımına gelmelerini sağlayacak bağlaşıklar
Sf:81
oluştur.
Askerî harekât yangın gibidir, söndürülmezse
Sen
düşmanına
cepheden
saldırırken
bağlaşıkların geriden saldırırsa düşmanların kesin
kendini yakar. Askerî yayılmacılık ve serüvencilik
yenilgiye uğrar.
sonunda felakete yol açar.
Kural şudur: “Kesişme zemininde iletişim kur.”
Sf:109
Kural şudur: “Bir ülke büyük dahi olsa, militarist
ise sonunda yok olacaktır.”
Liu Ji demişti ki
7
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
Hasımların
ve
içinde
öldürttü. Tüm ordu korkudan titredi, askerler ellerinden
oturuyorken hasımlar toprağını yağmalıyor ve böylece
geldiğince zorlu çalıştılar. Bunun sonucunda kale altmış
eteklerde
günde tamamlandı.
yaşayan
sen
halkı
kendi
sınırların
rahatsız
ediyorsa,
doğal
engellerde pusular kurabilir ya da yapay engeller inşa
ederek
düşmanlarının
istila
isteklerinin
Kaleler birbirlerine yüz fersah uzaklıkta ve kuzey
önüne
çölü sınırındaydılar. Çin ordusu yüz fersahlık bir toprağı
geçebilirsin.
açarak daha kuzeydeki bir dağın üzerine bin sekiz yüz
Kural şudur: “Düşman kaybetme olasılığıyla
birlikten oluşan bir nöbetçi karakol kurdu.
vazgeçer” (Sun Tzu, Savaş Sanatı, “Boşluk ve Doluluk”).
Sekizinci
Tang
dağlara gelmeye cesaret edemediler ve Tang sülalesi
Çin
Çin’inin kuzey sınırlarına yıllık akınlar kesildi. Böylelikle
İmparatorluğu ile Çince Tukue olarak bilinen Türki
devasa harcamalardan kurtulunmuş olundu ve garnizon
halklar arasında sorun çıkmıştı. Bir noktada, Çin
ordusunun mevcudu önemli ölçüde azaltılabildi.
hanedanı
yüzyıl
(618-905)
başlarında,
yüz
görkemli
Türkler o günden sonra atlarını otlatmak için
yaşına
varmışken
Sf:123-124-125
imparatorluk örgütünün bir subayı, genel kuzey müfettişi
Türklerle muharebede yenik düştü. Bunun üzerine Tang
Liu Ji demişti ki:
sarayından yüksek bir bakanı çağırarak Türkler üzerine
Savaşta makul bir düşmanı alt etme olasılığı
saldırıyla görevlendirildi.
gördüğün an, hızla vurabilmek önemlidir. O zaman her
İmparatorluk bakanı bölgeye ulaştığında yağmacı
keresinde kazanabilirsin.
Türkler bölgeden uzaklaşmışlardı. Birlikleriyle birlikte
Kural şudur: “Uygun gördüğün zaman ilerle” ( Wu
peşlerine düştü ve o gece kamplarına saldırarak onları
Qi, “Düşmanı Değerlendirmek”).
bozguna uğrattı.
Tang sülalesinin ilk günlerinde, önde gelen Tang
İlkin, Türklerle Tang Çini Kuzey Ordusu Sarı
generallerinden biri Türklere ağır bir darbe vurdu. Türk
Irmak’ı aralarında sınır kabul ettiler. Kuzey kıyıda,
hanı dağlara kaçıp, ardından özür dileyerek Çin
Türklerin güneydeki Çinlilere her akınlarından önce
imparatorundan Türklerin bağlılığını kabul etmesini
tapınaklarına gidip dua ettikleri bir yer vardı.
dilemek üzere Tang sarayına bir elçi gönderdi.
Bu anda, Türk hanlarından, sonradan tüm
Tang sarayı aynı generali Türklere iyi niyetlerini
Türklerin hanı olacak bir tanesi Batı Türkleri üzerine ani
iletmek üzere görevlendirdi. Ancak han görünüşte
ve topyekûn bir saldırıya geçti. Sarayın cezalandırma
bağlılığını kabul ettirmeye çabalarken, aklında hâlâ
seferini yürütmekle görevlendirdiği Çinli general bu
kuşkular vardı, Çinli general de bunları duymamazlık
fırsattan yararlanarak ırmağın kuzeyindeki bölgeyi ele
etmedi. Bu arada Tang sarayı Türklere güvence vermek
geçirip bir savunma suru inşa ettirdi. Çinliler bu sura,
için bir de elçi göndermişti.
sekiz yüzyıl önce Han sülalesi Çinlilerinin Hun akınlarını
Çin generali baş yardımcılarından bir komutana
durdurmak için inşa ettirdi. Çinliler bu sura sekiz yüzyıl
dedi ki, “Elçimiz geldiğinde Türkler kuşkusuz rahat
önce Han sülalesi Çinlilerinin Hun akınlarını durdurmak
edecekler. Onlara şimdi bir süvari birliği gönderirsek
için inşa ettiği surlara gönderme yaparak “Teslimiyeti
kesinlikle emelimize ulaşırız.” Yardımcı komutan itiraz
Kabul
etti, “Ama imparator Türklerin teslimiyetini kabul etti,
Etme
böylelikle
Kalesi”
Türklerin
adını
verdier.
güneydeki
Çin
Bakan-general
topraklarına
elçimiz de aralarında olacak –buna ne buyrulur?”
akınlarının önünü kesmek istiyordu.
General dedi ki, “Bu kaçırılmayacak bir fırsat –salt
Tang büyüklerinde biri kuzeydeki aşiretlere karşı
elçinin yaşamını kurtarmak için neden geri durmalı?”
savunma hattının geleneksel olarak ırmağın güneyinde
Ardından Çinli general birliklerini hızla harekete
yer alması gerektiğini, bu kalenin Türklerin toprakları
geçirerek Türkler üzerine yürüdü. Yolda bin kadar Türk
üzerinde yayılması halinde kaçınılmaz olarak onların
izcisine rastlayıp tümünü tutsak aldılar.
ellerine düşeceğini söyleyerek itiraz etti. Kuzey genel
müfettişinin
isteğiyle
göreve
getirilmiş
Türk hanı Tang imparatorluk sarayının elçisini
olan
gördüğünde çok sevindi ve Çin ordusunu düşünmez oldu.
bakan-general kalenin inşasında ısrar edince Çin
Bu arada Çinli öncü güç sisten yararlanarak ilerliyordu.
imparatoru nihayet izin verdi.
Han birkaç fersah öteye gelene dek saldırının farkına
Bakan-general garnizon birliklerini bir yıl boyunca
olmadı.
çalışmaya yardımcı olmaları için alıkoymayı önerdi. İki
Çin ordusu vurduğuna Türkler savaş hatlarını
yüz kişi evlerine dönmek için kaçtı, ama bakan-general
düzenleyecek zamanı dahi bulamadılar. Çinliler on
onları yakalatarak tümünü kale duvarları önünde
binden fazla Türk’ün kafasını keserek, Han’ın oğlu da
8
Savaş Sanatında Ustalaşmak (Özet Çalışması)
dahil olmak üzere yüz bini aşkın erkek ve kadını tutsak
Tang Çinlilerine saldırmaya teşvik etmekteydi.
aldılar.
Türk hanı kaçtı. Ancak sonunda yakalanarak Tang
Çinliler Tangları önceleyen Sui sülalesinden bir
sarayına
prensesi de yakalayıp öldürdüler. Bu prenses Sui
sunuldu.
Çin
toprakları
artık
çöle
dek
genişlemişti.
Sf:134-135-136
sülalesini yeniden iktidara geçirmek umuduyla Türkleri
9
Download

protokol - Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü