en son
değişikliklerle
Maliye Bakanlığı Görevde
Yükselme Sınav Kılavuzunda
duyurulan 19.10.2014 tarihli
sınava uygun olarak hazırlanmıştır.
maliye
2014
Görevde Yükselme
Sınavlarına Hazırlık
Konu Anlatımı
T.C. Anayasası
178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
3046 Sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları
Hakkında Kanun
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ve İlgili Yönetmelikler
3071 Sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve İlgili Yönetmelik
5176 Sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun ve İlgili Yönetmelik
Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Esas ve Usuller
Hakkında Yönetmelik
7201 Sayılı Tebligat Kanunu
Komisyon
Maliye Bakanlığı Personelinin Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavlarına Hazırlık El Kitabı
ISBN 978-605-364-794-2
Kitapta içeriğinin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.
© Pegem Akademi
Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları
Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti’ye aittir.
Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri,
kapak tasarımı, mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayıt
ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz, dağıtılamaz.
Bu kitap T.C. Kültür Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır.
Okuyucularımızın bandrolü olmayan kitaplar hakkında
yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları
satın almamasını diliyoruz.
1. Baskı: Ağustos 2014, Ankara
Yayın - Proje Yönetmeni: Demet Tamer
Dizgi-Grafik Tasarım: Göktürk Alperen Aslan
Kapak Tasarımı: Gürsel Avcı
Baskı: Ayrıntı Basım Yayın ve Matbaacılık Ltd. Şti.
İvedik Organize Sanayi 28. Cadde 770. Sokak No: 105/A
Yenimahalle / ANKARA
(Ankara-0312-394 55 90)
Yayıncı Sertifika No: 14749
Matbaa Sertifika No: 13987
İletişim
Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay / ANKARA
Yayınevi: 0312 430 67 50 - 430 67 51
Yayınevi Belgeç: 0312 435 44 60
Dağıtım: 0312 434 54 24 - 434 54 08
Dağıtım Belgeç: 0312 431 37 38
Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60
İnternet: www.pegem.net
E-ileti: [email protected]
SUNU
Maliye Bakanlığınca 19/10/2014 tarihinde ve aşağıda belirtilen sınav konuları içeren
görevde yükselme sınavı yapılacaktır.
“a) T.C. Anayasası
b) 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname
c) 3046 Sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanun
ç) 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu (Ödevler ve Sorumluluklar, Genel Haklar,
Yasaklar, Atama, Yer Değiştirmeler, Çalışma Saatleri, İzinler, Disiplin hükümleri)
ve İlgili Yönetmelikler
d) 3071 Sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun
e) 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ve İlgili Yönetmelik
f) 5176 Sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun ve İlgili Yönetmelik
g) Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik
h) 7201 Sayılı Tebligat Kanunu”
Diğer taraftan, kitapta yer alan
•
Mevzuat konularından,
•
Tereddüde kalınan sorulardan
•
Çıkmış sorulardan (çıkmış sorular ve cevap anahtarı aynen alınmış olup, cevap
anahtarında ve soru yapısında olası bir hata olabileceği ve mevzuat sorularının
bugün itibariyle güncel olmadığı göz önüne alınması gerekmektedir.)olası hataların olması halinde, bu kapsamdaki uyarılarınızı yayınevimizin pegem@ pegem.
net adresine bildirmeleri, güncellenmiş ve düzeltilmiş son hali ise http://www.pegem.net/mevzuat/ index.aspx internet adresinde yayınlanacaktır. Sınava girecek
olan adaylarımızın, mutlaka söz konusu internet adresimizi sık sık takip etmeleri
gerekmektedir.
Kitabımızın sınava hazırlanan adayların başarılarına katkı getirmesi dileklerimizle …
İÇİNDEKİLER
Sunu ............................................................................................................................................................. iii
İçindekiler ...................................................................................................................................................... v
1. BÖLÜM: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ...................................................................................................1
2. BÖLÜM: 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat Ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname .................................................................................................139
3. BÖLÜM: 3046 Sayılı Bakanlıkların
Kuruluş Ve Görev Esasları Hakkındaki Kanun ........................................................................157
4. BÖLÜM: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ......................................................................................169
5. BÖLÜM: 3071 Sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılması ..............................................................................283
6. BÖLÜM: 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı ...............................................................................................287
B. Bilgi Edinme Hakkı Kanununun Uygulanmasına İlişkin
Esas Ve Usuller Hakkında Yönetmelik .....................................................................................305
7. BÖLÜM: Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması Ve
Bazı 5176 Sayılı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ......................................315
8. BÖLÜM: Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Esas Ve
Usuller Hakkında Yönetmelik ..................................................................................................331
9. BÖLÜM: 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ...................................................................................................367
1. bölüm
TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASASI
Kanun Numarası : 2709
Kabul Tarihi : 18/10/1982
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 9/11/1982
Sayı:17863 (Mükerrer)
•
Bu Anayasa; Kurucu Meclis tarafından
18/10/1982’de Halkoylamasına sunulmak üzere
kabul edilmiş ve 20/10/1982 tarihli ve 17844 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış; 7/11/1982’de
Halkoylamasına sunulduktan sonra 9/11/1982
tarihli ve 17863 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yeniden yayımlanmıştır.
•
18/10/1982’de Halkoylaması ile 1982 Anayasası, 1.626.431 “red” (yüzde 8.63) oyuna karşılık,
17.215.559 “kabul” (yüzde 91.37) oyuyla kabul
edildi. Bu oran 1961 Anayasasının %61.5 olan
“evet” oylarına göre çok yüksek bir kabul düzeyini yansıtmaktadır.
•
7/5/2010 tarihli ve 5982 sayılı Kanun ile yapılan Anayasa değişiklikleri 12/9/2010 tarihinde
Halkoyuna sunularak kabul edilmiş, buna ilişkin
22/9/2010 tarihli ve 846 sayılı Yüksek Seçim
Kurulu Kararı 23/9/2010 tarihli ve 27708 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASINDA
YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
Kanun
No.
TBMM’de
Kabul Tarihi
Halkoylaması
Tarihi
-
Değiştirilen Maddeler
Resmî Gazete
Tarih - Sayı
67, 75, 175, Geçici 4
18/5/1987 –19464 Mükerrer
Geçici 4
Halkoylaması Sonucu:
12/9/1987-19572
-
133
10/7/1993 - 21633
23/7/1995
-
Başlangıç, 33, 52, 53, 67, 68, 69,
75, 84, 85, 93, 127, 135, 149, 171
26/7/1995-22355
4388
18/6/1999
-
143
18/6/1999-23729 Mükerrer
4446
13/8/1999
-
47, 125, 155
14/8/1999-23786
3361
17/5/1987
3913
8/7/1993
4121
6/9/1987
1
EM
İ
AK
AD
EM
G
PE
•
4709
3/10/2001
-
Başlangıç, 13, 14, 19, 20, 21, 22,
23, 26, 28, 31, 33, 34, 36, 38, 40,
41, 46, 49, 51, 55, 65, 66, 67, 69,
74, 87, 89, 94, 100, 118, 149, Geçici 15
17/10/2001-24556
Mükerrer
4720
21/11/2001
-
86
1/12/2001-24600
4777
27/12/2002
-
76, 78
31/12/2002-24980
5170
7/5/2004
-
10, 15, 17, 30, 38, 87, 90, 131,
143, 160
22/5/2004-25469
5370
21/6/2005
-
133
23/6/2005-25854
5428
29/10/2005
-
130, 160, 161, 162, 163
9/11/2005-25988
5551
13/10/2006
-
76
17/10/2006-26322
5659
10/5/2007
-
Yeni Geçici 17
18/5/2007-26526
5678
31/5/2007
21/10/2007
77, 79, 96, 101, 102
16/6/2007-26554
Halkoylaması Sonucu:
31/10/2007-26686
5735
9/2/2008
-
10, 42
23/2/2008-26796
5982
7/5/2010
12/9/2010
10.madde; Kanun önünde eşitlik
20.madde; Özel hayatın gizliliği
23.madde; Yerleşme ve seyahat
hürriyeti
41.madde; Ailenin korunması ve
çocuk hakları
51.madde; Sendika kurma hakkı
53.madde; Toplu iş sözleşmesi
ve toplu sözleşme hakkı
54.madde; Grev hakkı ve lokavt
74.madde; Dilekçe, bilgi edinme
ve kamu denetçisine başvurma
hakkı
84.madde; Milletvekilliğinin
düşmesi
94.madde; Başkanlık Divanı
125.madde; Yargı yolu
128.madde; Genel ilkeler
129.madde; Görev ve sorumlulukları, disiplin kovuşturulmasında güvence
144.madde; Adalet hizmetlerinin
denetimi
145.madde; Askeri yargı
146.madde; A. Anayasa Mahkemesi
1. Kuruluşu
147.madde; 2. Üyelerin görev
süresi ve üyeliğin sona ermesi
148.madde; 3. Görev ve yetkileri
149.madde; 4. Çalışma ve
yargılama usulü
156.madde; Askeri Yargıtay
157.madde; Askeri Yüksek
İdare Mahkemesi
159.madde; Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
166, Geçici 15, Yeni Geçici 18
ve 19
Bazı hükümleri Anayasa Mahkemesinin 7.7.2010 tarih ve E.2010/49,
K.2010/87 sayılı kararıyla iptal
edilmiştir (RG, 1.8.2010, Sayı 27659
Mükerrer). 5982 sayılı Kanun 12
Eylül 2010 tarihinde düzenlenen
halkoylamasıyla onaylanmıştır.
Halkoylamasının kesin sonuçları,
YSK’nın 22 Eylül 2010 tarih ve 846
sayılı kararıyla yayınlanmıştır (RG,
23 Eylül 2007, Sayı 27708).
3. Mükerrer
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Genel Esaslar, Temel Haklar ve Ödevler, Cumhuriyetin Temel Organları,
Mali ve Ekonomik Hükümler, Çeşitli Hükümler, Geçici Hükümler ve Son Hükümler olmak üzere toplam yedi
kısımdan oluşur.
2
EM
G
PE
MADDE 40: Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması
Üçüncü Bölüm
SOSYAL ve EKONOMİK HAKLAR ve ÖDEVLER
MADDE 41: Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları
MADDE 42: Eğitim ve Öğrenim Hakkı ve Ödevi
Kamu Yararı
MADDE 43: Kıyılardan Yararlanma
MADDE 44: Toprak Mülkiyeti
MADDE 45: Tarım, Hayvancılık ve Bu Üretim Dallarında Çalışanların Korunması
MADDE 46: Kamulaştırma
MADDE 47: Devletleştirme ve Özelleştirme
MADDE 48: Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti Çalışma İle
İlgili Hükümler
MADDE 49: Çalışma Hakkı ve Ödevi
MADDE 50: Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı
MADDE 51: Sendika Kurma Hakkı
MADDE 52: (Mülga)
MADDE 53: Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu Sözleşme
Hakkı
MADDE 54: Grev Hakkı ve Lokavt
MADDE 55: Ücrette Adalet Sağlanması
Sağlık, Çevre ve Konut
MADDE 56: Sağlık Hizmetleri ve Çevrenin Korunması
MADDE 57: Konut Hakkı
Gençlik ve Spor
MADDE 58: Gençliğin Korunması
MADDE 59: Sporun Geliştirilmesi
Sosyal Güvenlik Hakları
MADDE 60: Sosyal Güvenlik Hakkı
MADDE 61: Sosyal Güvenlik Bakımından Özel Olarak
Korunması Gerekenler
MADDE 62: Yabancı Ülkelerde Çalışan Türk Vatandaşları
MADDE 63: Tarih, Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunması
MADDE 64: Sanatın ve Sanatçının Korunması
MADDE 65: Devletin İktisadî Ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları
Dördüncü Bölüm
SİYASÎ HAKLAR ve ÖDEVLER
MADDE 66: Türk Vatandaşlığı
MADDE 67: Seçme, Seçilme ve Siyasî Faaliyette Bulunma Hakları
Siyasî Partilerle İlgili Hükümler
MADDE 68: Parti Kurma, Partilere Girme ve Partilerden
Ayrılma
MADDE 69: Siyasî Partilerin Uyacakları Esaslar
Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı
MADDE 70: Hizmete Girme
MADDE 71: Mal Bildirimi
MADDE 72: Vatan Hizmeti
MADDE 73: Vergi Ödevi
MADDE 74: Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı
Üçüncü Kısım
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI
Birinci Bölüm
YASAMA
Türkiye Büyük Millet Meclisi
MADDE 75: Kuruluşu
MADDE 76: Milletvekili Seçilme Yeterliliği
BAŞLANGIÇ
Birinci Kısım
GENEL ESASLAR
MADDE 1: Devletin Şekli
MADDE 2: Cumhuriyetin Nitelikleri
MADDE 3: Devletin Bütünlüğü, Resmî Dili Bayrağı, Millî
Marşı ve Başkenti
MADDE 4: Değiştirilmeyecek Hükümler
MADDE 5: Devletin Temel Amaç ve Görevleri
MADDE 6: Egemenlik
MADDE 7: Yasama Yetkisi
MADDE 8: Yürütme Yetkisi ve Görevi
MADDE 9: Yargı Yetkisi
MADDE 10: Kanun Önünde Eşitlik
MADDE 11: Anayasanın Bağlayıcılığı ve Üstünlüğü
İkinci Kısım
TEMEL HAKLAR ve ÖDEVLER
Birinci Bölüm
GENEL HÜKÜMLER
MADDE 12: Temel Hak ve Hürriyetlerin Özelliği
MADDE 13: Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması
MADDE 14: Temel Hak ve Hürriyetlerin Kötüye Kullanılmaması
MADDE 15: Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının
Durdurulması
MADDE 16: Yabancıların Durumu
İkinci Bölüm
KİŞİNİN HAKLARI ve ÖDEVLERİ
MADDE 17: Kişinin Dokunulmazlığı, Maddî ve Manevî
Varlığı
MADDE 18: Zorla Çalıştırma Yasağı
MADDE 19: Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Özel Hayatın
Gizliliği ve Korunması
MADDE 20: Özel Hayatın Gizliliği
MADDE 21: Konut Dokunulmazlığı
MADDE 22: Haberleşme Hürriyeti
MADDE 23: Yerleşme ve Seyahat Hürriyeti
MADDE 24: Din ve Vicdan Hürriyeti
MADDE 25: Düşünce ve Kanaat Hürriyeti
MADDE 26: Düşünceyi Açıklama ve Yayma Hürriyeti
MADDE 27: Bilim ve Sanat Hürriyeti Basın ve Yayımla
İlgili Hükümler
MADDE 28: Basın Hürriyeti
MADDE 29: Süreli ve Süresiz Yayın Hakkı
MADDE 30: Basın Araçlarının Korunması
MADDE 31: Kamu Tüzel Kişilerinin Elindeki Basın Dışı
Kitle Haberleşme Araçlarından Yararlanma Hakkı
MADDE 32: Düzeltme ve Cevap Hakkı Toplantı Hak ve
Hürriyetleri
MADDE 33: Dernek Kurma Hürriyeti
MADDE 34: Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Düzenleme
Hakkı
MADDE 35: Mülkiyet Hakkı
Hakların Korunmasıyla İlgili Hükümler
MADDE 36: Hak Arama Hürriyeti
MADDE 37: Kanunî Hâkim Güvencesi
MADDE 38: Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar
MADDE 39: İspat Hakkı
3
İ
EM
AD
AK
MADDE DİZİNİ
EM
İ
AK
AD
EM
G
PE
MADDE 77: Türkiye Büyük Millet Meclisinin Seçim Dönemi
MADDE 114: Seçimlerde Geçici Bakanlar Kurulu
MADDE 78: Türkiye Büyük Millet Meclisi Seçimlerinin
Geriye Bırakılması ve Ara Seçimleri
MADDE 116: Türkiye Büyük Millet Meclisi Seçimlerinin
Cumhurbaşkanınca Yenilenmesi Millî Savunma
MADDE 79: Seçimlerin Genel Yönetim ve Denetimi
MADDE 117: Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı
Üyelikle İlgili Hükümler
MADDE 118: Millî Güvenlik Kurulu
MADDE 80: Milletin Temsili
Olağanüstü Yönetim Halleri
MADDE 81: Ant İçme
MADDE 119: Tâbi Afet ve Ağır Ekonomik Bunalım Sebebiyle Olağanüstü Hal İlanı
MADDE 115: Tüzükler
MADDE 82: Üyelikle Bağdaşmayan İşler
MADDE 83: Yasama Dokunulmazlığı
MADDE 120: Şiddet Olaylarının Yaygınlaşması ve
Kamu Düzeninin Ciddi Şekilde Bozulması Sebebiyle
Olağanüstü Hal İlanı
MADDE 84: Milletvekilliğinin Düşmesi
MADDE 85: İptal İstemi
MADDE 121: Olağanüstü Hallerle İlgili Düzenleme
MADDE 86: Ödenek ve Yolluklar
MADDE 122: Sıkıyönetim, Seferberlik ve Savaş İlanı
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Görev ve Yetkileri
İdare / İdarenin Esasları
MADDE 87: Genel Olarak
MADDE 123: İdarenin Bütünlüğü ve Kamu Tüzel Kişiliği
MADDE 88: Kanunların Teklif Edilmesi ve Görüşülmesi
MADDE 124: Yönetmelikler
MADDE 89: Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması
MADDE 125: Yargı Yolu
MADDE 90: Milletlerarası Andlaşmaları Uygun Bulma
İdarenin Kuruluşu
MADDE 91: Kanun Hükmünde Kararname Çıkarma
Yetkisi
MADDE 126: Merkezi İdare
MADDE 92: Savaş Hali İlanı ve Silahlı Kuvvet Kullanılmasına İzin Verme
Kamu Hizmeti Göreviyle İlgili Hükümler
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Faaliyetleri ile İlgili Hükümler
MADDE 129: Görev ve Sorumlulukları, Disiplin Kovuşturmasında Güvence
MADDE 93: Toplanma ve Tatil
Yükseköğretim Kurumları ve Üst Kuruluşları
MADDE 94: Başkanlık Divanı
MADDE 130: Yükseköğretim Kurumları
MADDE 95: İçtüzük, Siyasî Parti Grupları ve Kolluk İşleri
MADDE 131: Yükseköğretim Üst Kuruluşları
MADDE 127: Mahalli İdareler
MADDE 128: Genel İlkeler
MADDE 132: Yükseköğretim Kurumlarından Özel Hükümlere Tâbi Olanlar
MADDE 96: Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
MADDE 97: Görüşmelerin Açıklığı ve Yayımlanması
MADDE 133: Radyo ve Televizyon Kuruluşları ve Kamuyla İlişkili Haber Ajansları
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları
MADDE 134: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu
MADDE 98: Genel Olarak
MADDE 99: Gensoru
MADDE 100: Meclis Soruşturması
MADDE 135: Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşu
İkinci Bölüm
MADDE 136: Diyanet İşleri Başkanlığı
YÜRÜTME
MADDE 137: Kanunsuz Emir
Cumhurbaşkanı
Üçüncü Bölüm
MADDE 101: Nitelikleri ve Tarafsızlığı
MADDE 102: Seçimi
YARGI
MADDE 103: Andiçmesi
Genel Hükümler
MADDE 104: Görevleri ve Yetkileri
MADDE 138: Mahkemelerin Bağımsızlığı
MADDE 105: Sorumluluk ve Sorumsuzluk Hali
MADDE 139: Hâkimlik ve Savcılık Teminatı
MADDE 106: Cumhurbaşkanına Vekillik Etmek
MADDE 140: Hâkimlik ve Savcılık Mesleği
MADDE 107: Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği
MADDE 141: Duruşmaların Açık ve Kararların Gerekçeli Olması
MADDE 108: Devlet Denetleme Kurulu
MADDE 142: Mahkemelerin Kuruluşu
Bakanlar Kurulu
MADDE 143: Devlet Güvenlik Mahkemeleri (Mülga)
MADDE 109: Kuruluş
MADDE 144: Adalet Hizmetlerinin Denetimi
MADDE 110: Göreve Başlama ve Güvenoyu
MADDE 145: Askerî Yargı
MADDE 111: Görev Sırasında Güvenoyu
Yüksek Mahkemeler /Anayasa Mahkemesi
MADDE 112: Görev ve Siyasî Sorumluluk
MADDE 146: Kuruluşu
MADDE 113: Bakanlıkların Kurulması ve Bakanlar
MADDE 147: Üyeliğin Sona Ermesi
4
EM
G
PE
MADDE 149: Çalışma ve Yargılama Usulü
MADDE 150: İptal Davası
GENEL ESASLAR
MADDE 151: Dava Açma Süresi
MADDE 152: Anayasaya Aykırılığın Diğer Mahkemelerde İleri Sürülmesi
Genel Esaslar 11 başlıktan oluşmaktadır:
MADDE 153: Anayasa Mahkemesinin Kararı
GENEL ESASLAR
MADDE 154: Yargıtay
MADDE 155: Danıştay
MADDE 156: Askerî Yargıtay
I. Devletin şekli
VII. Yasama yetkisi
II. Cumhuriyetin
nitelikleri
VIII. Yürütme yetkisi ve
görevi
III. Devletin bütünlüğü,
resmi dili, bayrağı, millî
marşı ve başkenti
IX. Yargı yetkisi
MADDE 157: Askerî Yüksek İdare Mahkemesi
MADDE 158: Uyuşmazlık Mahkemesi
MADDE 159: Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu
MADDE 160: Sayıştay
Dördüncü Kısım
X. Kanun önünde eşitlik
MALÎ ve EKONOMİK HÜKÜMLER
IV. Değiştirilemeyecek
hükümler
Birinci Bölüm
XI. Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü
MALÎ HÜKÜMLER
V. Devletin temel amaç
ve görevleri
Bütçe
MADDE 161: Bütçenin Hazırlanması ve Uygulanması
MADDE 162: Bütçenin Görüşülmesi
VI. Egemenlik
MADDE 163: Bütçelerde Değişiklik Yapılabilme Esasları
MADDE 164: Kesinhesap
I. Devletin şekli (Madde 1)
MADDE 165: Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Denetimi
İkinci Bölüm
–
EKONOMİK HÜKÜMLER
MADDE 166: Planlama; Ekonomik ve Sosyal Konsey
Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.
II. Cumhuriyetin nitelikleri (Madde 2)
MADDE 167: Piyasaların Denetimi ve Dış Ticaretin Düzenlenmesi
–
MADDE 168: Tabiî Servetlerin ve Kaynakların Aranması ve İşletilmesi
Ormanlar ve Orman Köylüsü
MADDE 169: Ormanların Korunması ve Geliştirilmesi
Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan
haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı,
başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
MADDE 170: Orman Köylüsünün Korunması
MADDE 171: Kooperatifçiliğin Geliştirilmesi
III. Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti (Madde 3)
Tüketiciler İle Esnaf ve Sanatkarın Korunması
MADDE 172: Tüketicinin Korunması
–
MADDE 173: Esnaf ve Sanatkarın Korunması
Beşinci Kısım
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir
bütündür.
Dili Türkçedir.
MADDE 174: İnkılap Kanunlarının Korunması
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı
al bayraktır.
GEÇİCİ MADDE 1- GEÇİCİ MADDE 16
Millî marşı “İstiklal Marşı”dır.
Altıncı Kısım
Yedinci Kısım
Başkenti Ankara’dır.
SON HÜKÜMLER
MADDE 175: Anayasanın Değiştirilmesi
MADDE 176: Başlangıç ve Kenar Başlıklar
MADDE 177: Anayasanın Yürürlüğe Girmesi
5
İ
EM
AD
AK
BİRİNCİ KISIM
MADDE 148: Görev ve Yetkileri
EM
İ
AK
AD
EM
G
PE
IV. Değiştirilemeyecek hükümler (Madde 4)
–
!
Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi
hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.
T
NO
Değiştirilemeyecek ve değiştirilmesi
teklif edilemeyecek hükümler:
1.
Devletin şekli
2.
Cumhuriyetin nitelikleri
3.
Devletin bütünlüğü, resmi dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti
•
Anayasamızın birinci maddesine göre “Türkiye Devleti Bir Cumhuriyettir”. Bu ifade devletin rejiminin cumhuriyet olduğunu göstermektedir.
•
Cumhuriyetin nitelikleri ise ilk kez 1961 Anayasası’nda geçmektedir.
•
Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu
hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3
üncü maddesi hükümlerinin değiştirilmesi teklif edilemeyeceği Anayasanın 4. Maddesi ile hüküm altına alınmıştır.
•
Anayasamızın 2. maddesinde belirtilen ifadelerden Türkiye
Cumhuriyeti’nin
•
•
Toplumun huzuru,
•
Millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde,
•
İnsan haklarına saygılı,
•
Atatürk milliyetçiligine bağlı bir devlet olduğu ve baslangıçta belirtilen temel ilkelere dayandığı ifade edilmektedir. Ancak bu tanımlar
Türkiye Cumhuriyetinin niteliklerini belirtmemektedir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin temel niteliklerini belirten ifadeler
•
Demokratik devlet,
•
Laik devlet,
•
Sosyal devlet
•
Hukuk devleti
ilkeleridir.
V. Devletin temel amaç ve görevleri (Madde 5)
–
Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü,
ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan
siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi
varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.
VI. Egemenlik (Madde 6)
Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.
Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.
Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi
kullanamaz.
6
EM
G
PE
–
İ
EM
AD
AK
VII. Yasama yetkisi (Madde 7)
Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.
VIII. Yürütme yetkisi ve görevi (Madde 8)
–
Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve
Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
IX. Yargı yetkisi (Madde 9)
–
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
X. Kanun önünde eşitlik (Madde 10)
Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi
inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Dikkat
!
2010 yılında yapılan değişiklikler
(Ek fıkra: 7/5/2004-5170/1 md.) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama
geçmesini sağlamakla yükümlüdür. (Ek cümle:
7/5/2010-5982/1 md.) Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/1 md.) Çocuklar, yaşlılar,
özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri
ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde (…)(1) kanun önünde eşitlik ilkesine uygun
olarak hareket etmek zorundadırlar.
XI. Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü (Madde 11)
–
Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı
organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş
ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.
!
Bu maddenin ikinci fıkrasında yer verilen “Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.” hükmü ile Anayasanın bağlayıcılığı ve
üstünlüğüne vurgu yapılmıştır.
• Kanun önünde eşitlik ilkesini hayata geçirmede devletin
negatif ve pozitif yükümlülükleri vardır.
7
EM
İ
AK
AD
EM
G
PE
ÇIKMIŞ SORULAR
1.
5.
I.
Yürütme
II.
İdare makamlar
“Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasa’dan
almayan bir Devlet yetkisini kullanamaz.” ifadesi
T.C. Anayasası’nın “Genel Esaslar” kısmının
aşağıdaki hangi maddesinde yer almaktadır?
III.
Diğer kuruluş ve kişiler
A)
Devletin temel amaç ve görevleri
T.C. Anayasası hükümleri yukarıdakilerden
hangisi ya da hangilerini bağlar?
B)
Cumhuriyetin nitelikleri
C)
Egemenlik
A) I ve II
B) I ve III
D)
Değiştirilemeyecek hükümler
C) II ve III
D) I, II ve III
6.
2.
T.C. Anayasası’na göre Devlet organları ve
idare makamları, bütün işlemlerinde öncelikle aşağıdakilerden hangisine uygun olarak
hareket etmek zorundadır?
A)
Cumhuriyetin niteliklerine
B)
Herkesin kanunlar karşısında eşit olduğuna
C)
Temel hak ve hürriyetlerin kötüye kullanılmamasına
D)
Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi
varlığına
7.
3.
Aşağıdakilerden hangisi T.C. Anayasasında
belirtilen Türkiye Cumhuriyeti’nin niteliklerinden biri değildir?
A) Laik Devlet
C) Sosyal Devlet
4.
A)
Hukuk normu
B)
İnsan hakları
C)
Anayasa hükümleri
D)
Yargı bağımsızlığı
“Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa
imtiyaz tanınamaz.” hükmü T.C. Anayasası’nın
hangi kısım/bölümünde yer almaktadır?
A)
Siyasi Haklar ve Ödevler
B) Liberal devlet
B)
Cumhuriyetin Temel Organları
D) Demokratik Devlet
C)
Genel Hükümler
D)
Genel Esaslar
Aşağıdakilerden hangisi T.C. Anayasası’na
göre hükümleri değiştirilemeyen ve değiştirilmesi teklif edilemeyen maddelerden
değildir?
A)
Aşağıdakilerden hangisi, yasama, yürütme
ve yargı organlarını, idare makamlarını, diğer
kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk
kurallarını ifade eder?
8.
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan T.C.
Anayasası’nda düzenlenmemiştir?
Yasama yetkisi
A)
Başkentin Ankara olması
B)
Cumhuriyetin nitelikleri
B)
Millî marşın İstiklâl Marşı olması
C)
Devletin şekli
C)
Bayrağın ay yıldızlı al bayrak olması
D)
Devletin bütünlüğü, resmî dili, bayrağı, millî
marşı ve başkenti
D)
Bakanlıkların görev yetkileri
8
EM
G
PE
T.C. Anayasası’na göre, aşağıdakilerden
hangisi, değiştirilmesi ve değiştirilmesinin
teklif edilmesi yasaklanmış hükümlerden biri
değildir?
A)
Başkentin Ankara olduğu
B)
Latin harflerinden oluşturulan Türk alfabesinin kullanılacağı
C)
Devletin dilinin Türkçe olduğu
D)
Bayrağın şeklinin kanunda belirtilen beyaz
ay yıldızlı al bayrak olduğu
12.
I.
İnsan haklarına saygılı olması
II.
Atatürk milliyetçiliğine bağlı olması
III.
Demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti
olması
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye
Cumhuriyeti’nin niteliklerindendir?
A) I - II
B) I - III
C) II - III
D) I - II - III
10.
I.
TBMM
II.
Cumhurbaşkanı
III.
Başbakan
IV.
Bakanlar Kurulu
13. “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla
yükümlüdür.”
Yukarıdaki hüküm T.C. Anayasası’nın hangi
kısım / bölümünde yer almaktadır?
T.C. Anayasası’na göre yukarıdakilerden
hangileri, yürütme yetkisi ve görevini Anayasa ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve
yerine getirir?
11.
A) II ve IV
B) I ve III
C) II ve III
D) I, II ve IV
T.C. Anayasası’na göre Türk milleti adına yasama yetkisi, aşağıdaki organlardan hangisi
tarafından kullanılır?
A)
Cumhurbaşkanı
B)
Bakanlar Kurulu
C)
Anayasa mahkemesi
D)
Türkiye Büyük Millet Meclisi
A)
Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler
B)
Kişinin Hakları ve Ödevleri
C)
Genel Esaslar
D)
Genel Hükümler
14. T.C. Anayasasına göre “……… kullanılması,
hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa
bırakılamaz..” cümlesinde noktalı yere, aşağıdaki sözcüklerden hangisinin getirilmesi
uygun olur?
9
A) Demokrasinin
B) yürütmenin
C) Dokunulmazlığın
D) Egemenliğin
İ
EM
AD
AK
9.
EM
İ
AK
AD
EM
G
PE
15. Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî
dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan
haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı,
başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,
demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.
18. T.C. Anayasasına göre, yasama, yürütme ve
yargı yetkileri ile ilgili hangisi söylenemez?
T.C. Anayasası’nın yukarıdaki bu hükmü,
aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
A)
Anayasa’nın bağlayıcılığını ve üstünlüğünü
B)
Cumhuriyet’in niteliklerini
C)
Devletin temel amaç ve görevlerini
D)
Devletin bütünlüğünü
A)
Yasama yetkisi devredilebilir.
B)
1982 Anayasası’nda yürütme yetki ve görev
olarak düzenlenmiştir.
C)
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız
mahkemelerce kullanılır.
D)
Yürütme organı, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulundan oluşur.
I.
Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız
mahkemelerce kullanılır.
II.
Yasama yetkisi, Türk Milleti adına Türkiye
Büyük Millet Meclisinindir.
III.
Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı
ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya
ve kanunlara uygun olarak kullanılır.
19.
16.
I.
İnsan haklarına saygılı olması
II.
Atatürk milliyetçiliğine bağlı olması
III.
Başkentinin Ankara olması
IV.
Sosyal bir hukuk devleti olması
T.C. Anayasası’na göre yukarıdakilerden
hangileri değiştirilemeyecek hükümlerdendir?
A) I - II - III - IV
B) I - III - IV
C) II - III - IV
D) I - II - III
T. C. Anayasası’na göre “yasama, yürütme ve
yargı yetkisi” ile ilgili yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
A) I - II
B) I - III
C) II - III
D) I - II – III
17.
I.
Kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak
II.
İnsanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak
III.
Kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal
hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya çalışmak
20. T.C. Anayasası’na göre aşağıdakilerden
hangisi “kanun önünde eşitlik” ilkesi ile ilgili
hükümlerden değildir?
T.C. Anayasası’na göre yukarıdakilerden
hangileri Devletin temel amaç ve görevlerindendir?
A) I - II
B) I - III
C) II - III
D) I - II - III
1. D
2. B
3. B
4. A
5. C
6. C
7. D
8. D
9. B
10. A
11. D
10
A)
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa
imtiyaz tanınamaz.
B)
Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını
koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.
C)
Devlet organları ve idare makamları bütün
işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine
uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
D)
Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri
sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun
önünde eşittir.
12. D
13. C
14. D
15. B
16. A
17. D
18. A
19. D
20. B
EM
G
PE
İ
EM
AD
AK
DOĞRU YANLIŞ TESTLERİ
Aşağıda verilen cümle doğru ise D, yanlış ise Y harfini yuvarlak içine alınız.
1)
Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir
hukuk Devletidir
(D)
(Y)
2)
Bayrağı, şekli yönetmelikte belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.
(D)
(Y)
3)
Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili
organları eliyle kullanır.
(D)
(Y)
4)
Hiçbir kimse veya organ kaynağını yasadan almayan bir Devlet yetkisi
kullanamaz.
(D)
(Y)
5)
Yasama yetkisi Türk Milleti adına Bakanlar Kurulunundur.
(D)
(Y)
6)
Yürütme yetkisi ve görevi, TBMM tarafından, Anayasaya ve kanunlara
uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
(D)
(Y)
7)
Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
(D)
(Y)
8)
Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde
eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.
(D)
(Y)
YANIT ANAHTARI
1.D
2.Y
3.D
4.Y
5.Y
6.Y
7.D
8.D
YANLIŞ TESTLERİN ÇÖZÜMLERİ
2)
Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.
(D)
4)
Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi
kullanamaz.
(D)
5)
Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir.
(D)
6)
Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından,
Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.
(D)
11
EM
İ
AK
AD
EM
PE
G
İKİNCİ KISIM
TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
Genel Hükümler 5 başlıkta toplanmıştır:
I. Temel Hak ve Hürriyetlerin Niteliği
II. Temel Hak ve Hürriyetlerin
Sınırlanması
V. Yabancıların Durumu
TEMEL HAKLAR VE
ÖDEVLER
IV. Temel Hak ve Hürriyetlerin
Kullanılmasının Durdurulması
III. Temel Hak ve Hürriyetlerin
Kötüye Kullanılamaması
12
Download

Book 1.indb - Pegem.net