Bilgilendirme Metni
Travma ve Felaketlerden Etkilenen Çocuklara Yardım Etme
Okullara Yönelik Bilgiler
Travmatik yaşantılara maruz kalan çocuklara yardım etmede ebeveynler, aile üyelerinin
yanı sıra okullarda önemli bir rol oynamaktadır. Çocukların büyük çoğunluğu zamanlarının
önemli bir bölümü okullarda geçirmekte ve okullara dünya hakkında bir şeyler öğrenmek için
gittikleri bir yer olarak görmektedir. Okullar çocukların günlerini planlaması ve akranları ile
buluşması açısından da oldukça önemli yerlerdir. Bir felaket ya da trajedi yaşandığında
çocukların bu yaşantıyla başaçıkmasında okullar merkezi bir role sahiptir. Aşağıda çocuklara
yardım etmede okul yöneticileri ve öğretmenlerin yararlanabileceği bazı ipuçları yer
almaktadır.
Okul Yöneticilerinin İlk Olarak Yapması Gerekenler
Okul personeli, ebeveynler ve çocuklarla iletişim kurmak için bir sistem oluşturmak.
Felaketin veya travmanın doğasına bağlı olarak okul personelinin ve/veya ailelerin olay
hakkında bilgilendirilmesi gerekir. Yapılan bilgilendirmede sadece gerçeklere odaklanılmalı,
açık ve doğrudan bir bilgilendirme yapılmalı ve okulun işlevinin ne olduğu ve bu durum
karşısında okulda yapılacaklar konusunda açıklamada bulunulmalı.
Okul personeli, ebeveynler, çocuklar ve toplumla iletişim kuracak ve destek sağlayacak
bir personel belirlemeli. Bir kişi okulun yapacaklarını açıklamaktan sorunlu olmalı, bir
kişide tercihen bir ruh sağlığı uzmanı okula psikolojik destek sağlamalı. Yöneticiler
ebeveynlerin nasıl destek alabileceği konusunda açıklamalarda bulunmalı.
Travma veya felaketi takip eden günlerde ebeveynlere güncel bilgileri içeren bir mektup
gönderilmeli. Bu mektupta, okulda ele alınan konuları önümüzdeki günlerde okuldan
çocuklar ve ailelerin neler bekleyebileceği ve aileler için hangi kaynaklarının olduğu yer
almalı.
Okul personelinin sınırlılıklarının farkında olma. Acil ihtiyaçları karşılamak için dış
kaynaklara ihtiyaç duyulup duyulmadığının belirlenmesi. Eğer okulun yas konusunda eğitimi
olan bir psikolojik danışmana ya da ruh sağlığı uzmanına ihtiyacı varsa bunun için ilgili
kurumlarla bağlantı kurulmalı.
Öğretmenler ve Okul Psikolojik Danışmanlarının İlk Olarak Yapması Gerekenler
Yaşadığı zorluklar nedeniyle yüksek riskli olan öğrencilerin belirlenmesi. Öğretmenler ve
psikolojik danışmanlar birbirleri iletişim kurarak hangi çocukların travmadan doğrudan
etkilendiğini (aile üyelerinde kayıp olan, olaya şahitlik eden, vb.) ve daha önce duygusal
sorunları olan öğrencileri belirlemeleri gerekir. Çocuktaki uyarı sinyallerinin neler olabileceği
hakkında bilgi sahibi olarak çocuklara psikolojik destek sağlanmalıdır.
Çocuğa güvenli bir ortam sağlanmalı. Bazı çocuklar olay hakkında konuşmak isterken
bazıları hiç konuşmak istemeyebilir. Çocuk olay hakkında konuşmaya zorlanmamalıdır. Diğer
yandan kendi duygularını ifade etmek isteyen çocuklar için bunu yapabileceği güvenli bir
ortam sunulmalıdır.
Bir anma töreni yapılıp yapılmamasına karar verilmeli. Anma törenleri genellikle travma
ya da felaket sonrasında kaybedilen kişilerin ve insanları hatırlanmasına yardımcı olur.
Okuldaki anma törenleri kısa olmalı ve okuldaki çocukların yaş aralığına ve gereksinimlerine
uygun olmalıdır.
Okul Yöneticisi, Öğretmen ve Okul Psikolojik Danışmanının Yapması Gereken Diğer
İşler
Mümkün olduğunda çabuk bir şekilde okulun rutin bir okul gününe dönmesini
sağlamak. Çocuklar günlük aktivitelerle ilişkili olarak kendilerinden ne beklendiklerini
bilirlerse işlevselliklerini daha çabuk kazanırlar. Rutine dönmek, travmanın ya da felaketin
çocukların yaşamının tüm yönlerini kontrol altığına almadığını hissetmesine yardım edecektir.
Okul yöneticilerinin ve okuldaki diğer yetişkinlerin çocukların kendilerini güvende
hissetmeleri çabaladıklarını tekrar tekrar belirtin. Güvendikleri yetişkinlerin çocukları
önemsediklerini gösterecekleri davranışlarda bulunmaları çocukların kendilerini iyi
hissetmelerini sağlayacaktır.
Yaşanan olay hakkında sınıf içi tartışmalara izin verin. Yaşanan olay hakkında konuşmak
isteyenler için sınıf içi tartışmalar bir fırsat sağlayacaktır. Öğretmen, açık uçlu sorular sormalı
ve öğrencinin sözünü kesmeden dinlemeli ve kendi duygularını dökmesine izin vermelidir.
Bazı çocuklar, duygularını konuşarak ifade etmek yerine resim çizmeyi, yazı yazmayı ya da
diğer yaratıcı aktivitelerle uğraşmayı tercih edebilirler. Çocuğun kendini her türlü ifadesine
izin verilmeli ve çocuk zorlanmamalıdır.
Bu süre içerisinde ekstra yardıma ihtiyaç duyan çocuklar için uyarı sinyallerinin
farkında olunmalı. Yoğun karamsarlık, korku ve kaygısı nedeniyle okuldaki işlevlerini
yerine getiremeyen öğrenciler bir ruh sağlığı uzmanına yönlendirilmelidir. Küçük yaşlardaki
çocuklar baş ağrısı karın ağrısı, mide bulantısı gibi fiziksel belirtiler gösterebilirler.
Kendi sağlığınızı ve arkadaşlarınızın sağlığını korumaya devam edin. Öğretmenler ve
diğer personel, öğrencilerin gereksinimlerini karşılamaya çalışırken kendilerini ihmal
edebilirler. Bu noktada okul personelinin birbirine destek olması çok önemlidir.
Ebeveynleri okuldaki etkinlikler hakkında bilgilendirin ve bazı önerilerde bulunun.
Çocuğun olayların gösterildiği TV kanallarını izlememesi için özen gösterilmesi gerektiğini
ailelere hatırlatın.
Not: Bu bilgiler New York Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Merkezi tarafından yayınlanan
Caring for Kids After Trauma, Disaster and Death: A Guide for Parents and Professionals
(2006) adlı kitaptan Türkçeye uyarlanmıştır.
Download

Travma ve Felaketlerden Etkilenen Çocuklara Yardım Etme Okullara