Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
Not: Makalelerimiz kaleme alındığı tarihteki mevzuat düzenlemeleri açısından geçerlidir. Daha sonra meydana gelecek değişimler
uygulamada farklılık yaratabilir. Bu nedenle makale tarihini göz önünde tutunuz.
01.12.2014
Konu: Hisse Satışında Vergileme
Vergi Kanunları uygulamasında anonim ve limited şirketlerinin pay devirleri farklı sonuçlar
doğurmaktadır.
Ayrıca satışı yapanın gerçek kişi ya da kurum olması da farklı sonuçlara yol açmaktadır.
Bu detaya girmeden önce Türk Ticaret Kanunu açısından pay tanımlamasına bir göz atalım.
Anonim şirketlerde ortaklık paylarını “pay senetleri” temsil etmektedir. Yeni Türk Ticaret
Kanunumuzda hisse senetleri kavramının yerini pay senetleri almıştır.
Eski Ticaret Kanunumuzda hisse (pay) senetlerinin basılı olma zorunluğu bulunmamaktaydı.
Yeni Ticaret Kanunumuz ise bu konuda farklı bir düzenleme getirmiş ve eğer paylar hamiline
yazılı ise yönetim kuruluna, pay bedelinin tamamının ödenmesi tarihinden itibaren üç ay
içinde pay senetlerini bastırılıp pay sahiplerine dağıtılma yükümlülüğü getirilmiştir. (TTK
486/2)
Nama yazılı pay senetleri ise basılı olmayabilir. Ancak “azlık oyu” sahipleri, diğer bir ifade ile
(sermayenin en az onda birini, halka açık şirketlerde sermayenin en az yirmide biri, diğer
şirketlerde onda birini oluşturan pay sahipleri isterse pay senetlerinin basılı olması
zorunludur. (TTK 486/3)
Pay senedi bastırılıncaya kadar ilmühaber çıkarılabilir. İlmühaberlere kıyas yoluyla nama
yazılı pay senetlerine ilişkin hükümler uygulanır (TTK 486/2)
Limited şirketlerde ise ortaklık hakkını “esas sermaye payları” temsil etmektedir.(TTK
md.583) Yeni Ticaret Kanunumuz limited şirketlerinde pay senedi basmalarına imkan
tanımıştır. TTK’nun 593/2’nci maddesine göre nama veya hamiline yazılı pay senedi
çıkarılabilir. Ancak aşağıda tekrar değineceğimiz üzere limited şirketlerin pay senedi
bastırmış olmalarının vergileme açısından sonucu yoktur.
1- Gerçek Kişilerce yapılan pay satışları
Gelir Vergisi Kanunumuz pay satışlarından elde edilen geliri değer artış kazancı olarak
tanımlamaktadır.
Kanunun Mükerrer 80’nci maddesinde hisse senetlerinin elden çıkarılmasından sağlanan
kazançlar ve ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,
değer artış kazancı olarak sayılmıştır. (Yeni TTK hisse senedi yerine pay senedi kavramına
yer vermişken vergi kanunlarında buna yönelik yenileştirmeler henüz yapılmamıştır).
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
Maddedeki hisse senedi kavramı anonim şirket pay senetlerini ifade etmekte, ortaklık hakları
ve hisseler kavramı ise limited şirketler, diğer ticaret şirketleri ve kooperatif paylarını
tanımlamaktadır.
Anılan maddede hisse senedi satışlarına bir istisna getirilmiş tam mükellef kurumlara ait
olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından
sağlanan kazançlara gelir vergisi istisnası tanınmıştır.
Ayrıca Borsa İstanbul’da işlem göre pay senetlerinin elden çıkarılmasından doğan
kazançlar da elde tutma süresine bakılmaksızın Gelir Vergisi Kanunun Geçici 67’nci
Maddesine göre tevkifat yoluyla vergilendirilmekte olup elde edilen kazancın beyanı söz
konusu değildir.
Bu istisnalar dışında, diğer tüm vergiye tabi pay satışları için ise her yıl yeniden değerleme
oranına bağlı olarak değişen bir istisna tutarı bulunmaktadır. Bu tutar 2014 yılı için 9.700 TL
dır.
Değer artışında safi kazanç, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla sağlanan ve
para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarından, elden payların maliyet bedelleri ile
elden çıkarma dolayısıyla yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin ve ödenen vergi ve
harçların indirilmesi suretiyle bulunur.
Değer artış kazançlarından enflasyon etkisinin arındırılması amacıyla maliyet bedeli
endekslemesi imkanı getirilmiştir.(GVK Mükerrer Madde 81) Buna göre payların iktisap
bedeli, elden çıkarıldığı ay hariç olmak üzere Devlet İstatistik Enstitüsünce (yeni adıyla
Türkiye İstatistik Kurumu) belirlenen toptan eşya fiyat endeksindeki artış oranında artırılarak
tespit edilir. Ancak, bu endekslemenin yapılabilmesi için artış oranının % 10 veya üzerinde
olması şarttır.
Gerçek kişilere ait pay senetleri ya da ortaklık paylarının satışı KDV ne tabi değildir.
1/a)Anonim Şirket Pay Senedi Bastırılmış Olma Zorunluluğu
Anonim şirket pay senedi satışındaki gelir vergisi istisnasından yararlanabilmek için pay
senetlerinin bastırılma zorunluluğu vardır.
Konuya ilişkin olarak yayınlanmış olan 232 no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde “geçici
ilmühaberler anonim şirketler tarafından hisse (pay) senetlerinin yerini tutmak amacıyla
çıkartılan menkul kıymetler olduğu, sahiplerine genel kurul toplantılarına katılmak, oy
kullanmak, kar payı almak gibi pay sahipliği haklarını kazandıran ilmühaberlerin, ilgili anonim
şirketçe hisse (pay) senetleri düzenlenip ortaklara teslim edildiği anda geçerliliğini kaybettiği,
dolayısıyla ilmühaberlerin elden çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesinde,
Gelir Vergisi Kanunu’nun hisse senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların
vergilendirilmesine ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiği” ifadelerine yer verilmiştir.
Bu noktada hamiline yazılı paylar açısından Yeni Ticaret Kanunumuz ile başlayan bir
tartışma yaşanmaktadır.
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
Yukarıda da bahsettiğimiz üzere, yeni kanunla, hamiline yazılı paylar için bedeli tamamen
ödendiği tarihten itibaren 3 ay içinde pay senetlerinin bastırılması zorunlu hale gelmiştir.
Bazı yazarlar bu zorunluluğun 1 Temmuz 2013 te başlayan yeni bir uygulama olması
nedeniyle bu tarihten sonra elde edilecek nama yazılı paylar için başlayacağı, kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce elde edilmiş hamiline yazılı paylar için daha önceden
düzenlenmiş ilmühaberlerin tesliminde de istisna uygulanacağını savunmaktadırlar.
Bu tartışmayı gereksiz buluyor ve hamiline yazılı paylar için düzenlenmiş olan geçici
ilmühaberlerin bir an önce pay senedine çevrilmesi öneriyoruz.
1/b) 2 Yıllık Sürenin Tespiti Açısından Pay Senetlerinin İktisap Tarihi
Pay senetlerinin iktisap tarihlerinin nasıl tespit edileceğine yönelik detaylı açıklamalar 232
no.lu Gelir Vergisi Genel tebliğinde yapılmıştır
Buna göre;
• Bedelsiz elde edilen pay senetlerinde:
Pay senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazançların vergilendirilmesinde,
sermaye ve kar yedeklerinin sermayeye eklenmesi dolayısıyla sahip olunan bedelsiz
hisse senetlerinin iktisap tarihi olarak, daha önceden sahip olunan hisse senetlerinin
iktisap tarihi esas alınacaktır.
• Sermaye artırımlarında:
Şirketler tarafından sermaye artırımına gidildiği durumlarda, ortaklar rüçhan haklarını
kullanmak suretiyle artırılan sermayeyi temsil eden pay senetlerini almaktadırlar. Pay
senedi sahipleri tarafından rüçhan hakkı kullanılmak suretiyle itibari değerleri ödenerek
sahip olunan pay senetleri yönünden de iktisap tarihi olarak sahip olunan eski pay
senetlerinin iktisap tarihi esas alınacaktır.
Ortakların rüçhan haklarını sınırlamak suretiyle sermaye artırımını temsil eden pay
senetlerinin satılması durumunda ise yeni bir alım işleminin gerçekleştiği kabul
edilecektir.
• Aynı pay senedinden yıl içinde birden fazla alınması:
Belirli bir şirketin pay senedinden değişik tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra, alınan
pay senetlerinin bir kısmının elden çıkarılması halinde mükellefler elden çıkarılan pay
senetlerinin hangi işlem ile alındığı konusunda serbestçe karar verebilecektir.
• Devir ve bölünmelerden gelen pay senetleri:
Bu konuda idare görüşü olarak düzenleme 1 no.lu Kurumlar Vergisi Genel tebliğinin
5.6.2.3.1.2 ve 19.3.3. bölümlerinde yer almaktadır. Buna göre Kurumlar Vergisi
Kanununun 19 ve 20 nci maddeleri kapsamında gerçekleştirilen devir ve bölünme
(kısmi bölünme dahil) hallerinde, devir olan veya bölünen şirketin ortaklarına verilen
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Yorum ve makaleler
YÖNTEM YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK ve BAĞIMSIZ DENETİM A.Ş.
hisselerin iktisap tarihi olarak, bu yeni hisselerin verilmesine neden olan devrolan veya
bölünen şirketin hisselerinin iktisap edildiği tarihin esas alınması gerekmektedir.
• Nev’i değişikliğinde iktisap tarihi:
Bahsi geçen genel tebliğlerde bu konuda bir düzenleme yoktur. Ancak çeşitli tarihle
verilmiş özelgelerde nev'i değişikliğinin Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu ve 20 nci
maddeleri kapsamında yapılması halinde, pay senetlerinin ilk iktisap tarihi olarak nevi
değiştiren limited şirketin sermayesine iştirak ettikleri tarihin dikkate alınması gerektiği
belirtilmektedir. (İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 09.06.2011 tarih ve
B.07.1.GİB.4.35.16.01-176300-226 Sayılı; Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının
11.11.2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.06.16.01-125[19-11/3]-983 Sayılı Özelgeleri)
Bu noktada tartışmalı bir duruma dikkat çekmekte fayda görüyoruz.
Yukarıdaki özelgelerde, ilk iktisap tarihi olarak nev’i değiştiren limited şirkete iştirak
tarihi kabul edileceği belirtilmektedir.
Ancak bize göre limited şirketlere sermaye artırım yapılması ve bu artırımdan sonra iki
yıl geçmemiş olması halinde istisnadan yararlanılıp yararlanılamayacağı konusunda
teknik bir tartışma vardır.
Anılan muktezalarda, nev’i değişikliğinde ilk iktisap tarihi olarak nevi değiştiren limited
şirketin sermayesine iştirak edilen tarihin dikkate alınması gerektiği belirtilmektedir.
Ancak limited şirketler de her sermaye artımı ortaklar açısından yeni bir sermayeye
iştirak anlamına gelmektedir.
Bu durumda iki yıllık sürenin her sermaye artırımı için ayrı ayrı hesaplanması gerektiği
de ileri sürülebilir.
Bu konuda idarenin görüşüne ihtiyaç bulunmaktadır.
DEVAM EDECEK
(Hazırlayan Atila DÖLARSLAN, Yeminli Mali Müşavir)
İşçiler Cad. 1213 Sok. Key Plaza No:47 D:503 Alsancak /İzmir
Tel (0232) 421 52 00 – Faks (0232) 421 53 00
e-posta : [email protected]
web: www.yontemymm.com.tr
Download

Hisse Satışlarında Vergileme - YÖNTEM Yeminli Mali Müşavirlik ve