JEOLOJİNİN ALT DİSİPLİNLERİ
• 1.Mineraloji
• 2.Petrografi
• 3.Stratigrafi
• 4.Paleontoloji
• 5.Yapısal jeoloji-tektonik
• 6. Tarihsel jeoloji
• 7. Uygulamalı jeoloji
A. Ekonomik jeoloji
 Maden, petrol, kömür, tuz vb.gibi
B. Mühendislik Jeolojisi
 İnşaat jeolojisi
 Hidrojeoloji
 Doğal malzemeler jeolojisi
 Kent ve çevre jeolojisi
 Kaya mekaniği
• Mineraloji: Yerin temel taşı sayılan minerallerin fiziksel ve kimyasal
özelliklerini inceler. Mineral deyince, özel
bir iç yapısı ile belli bir kimyasal bileşimi ve fiziksel özelliği olan ve doğal
olarak meydana gelmiş bulunan inorganik bir madde anlaşılır.
• Petrografi: Yerkabuğunu oluşturan kayaların özelliklerini inceler.
Kayaçlar birçok minerallerin bir araya toplanmasından meydana gelirler.
Başlıca üç cins kayaç vardır : 1) Magmatik kayaçlar, 2) Sedimanter kayaçlar,
3) Metamorfik kayaçlar.
• Stratigrafi: Yerkabugundaki sedimanter kayaçlarm jeolojik zaman
süresince birbirleriyle olan düşey ye yanal ilişkilerini inceler.. Yerkabugu üzerinde
ilk denizlerin teşekküllerden itibaren geçen jeolojik zaman içinde herbir alanda
ayrı ayrı tortullaşan sedimanter kayaçlarm birbiri ardınca sıralanması «stratigrafi
sütunu» nu meydana getirir. Stratigrafi sütunu anlamlı ve faydalı bir takım
birimlere bölünmüştür. Bu birimlerin temsil ettiği fizik ve biyolojik olayların
jeoloji tarihi bakımından özel konumlan vardır. Stratigrafi birimlerini başlıca 4
kısma ayırıyoruz. 1 - Kaya – Stratigrafi birimleri, 2 - Biyo - Stratigrafi birimleri, 3 Zaman - Stratigrafi birimleri, 4 - Jeolojik zaman birimleri.
• Paleontoloji: Yeryüzü üzerinde yaşamış canlıları inceler. Jeolojik
zamanlarda yaşamış ve sedimanlar arasına karışmış olan canlı kalıntılarına «Fosil»
denir. Fosiller jeolojik zamanlarda yaşamış oldukları ortamlara göre şu şekilde
sınıflandırılırlar.
Planktonik Fosiller: Akıntılarla ve dalgalarla hareket etmişlerdir.
(Graptolitler) Nektonik Fosiller : Kendi kendilerine yüzenler. (Ammonitler).
Bentonik Fosiller : Diplerde yaşamış olan fosiller (Trilobitler).
İlk canlıların yaratıldığı zamandan beri canlılar çeşitli değişimler
geçirmişlerdir. Jeoloji tarihinin muhtelif zamanlarında muhtelif organizmalar
gelişme göstermişlerdir. Ayni bir canlı kalıntısı, yeryüzünün birbirinden farklı
kısımlarındaki
tabakalarda ortaya çıkabilmekte ve bulunduğu tabakayı karakterize
edebilmektedir. Bunlara «Karakteristik fosiller» diyoruz. Karakteristik fosiller
yardımıyla tabakalara jeolojik nisbi yaşlar verilebilmektedir.
• Yapısal jeoloji Tektonik: Yerkabuğunun büyük ölçekli hareketleri,
hareketlerin neden olduğu deformasyonları inceler. Orojenez veya dağ oluşumu
dünya çapında bir jeolojik olaydır.
• Tarihsel jeoloji : Yerkabuğunun jeolojik tarihçesini ortaya koymağa
çalışan jeoloji bilimidir. Jeolojik zaman süresince geçen
olayları kronolojik bir sıraya koymak için ; geçmişteki jeolojik olayların tıpkı
zamanımızdaki olaylara benzer şekilde geliştiği prensibini kabul etmek gerekir.
Jeolojik zamanın bölümlerine ayrılması için, yerkabuğunun tarihinde önemli yer
tutan ve kayaçlar üzerinde iz bırakan bazı önemli jeolojik olayları bilmek gerekir.
Meselâ sıradağların, oluştuğu ve sığ epikontinental denizlerin çekilerek yerlerini
karalara terkettiği zamanlar stratigrafi sütununda önemli kesikliklere karşılık
gelirler.
Jeolojik zamanın temel bölümleri, epikontinental denizlerde hüküm süren
devamlı bir çökelme devresiyle temsil edilmiştir. Her çökelme devresinin sonuna
doğru deniz çekilmiş büyük bir orojenez ve onun neticesi olan aşınma «Erozyon»
meydana gelmiştir.
İkinci bir çökelme devresi erozyonu takip eden bir transgresyonla başlar ve
bu devre de bir regresyon ve orojenezle sona erer. Bu iki çökelme devresi arasında
bir orojenik faz ve bu fazın neticesi olan bir diskordans vardır. Orojenik olayların
dünya çapında olmadığı hallerde, jeolojik zamanı bölümlerine ayırmada orojeneze
başvurmak hatalı olur. Esasen bugün bu maksat için kılavuz fosil ve bitkiler
kullanılmaktadır.
• Uygulamalı Jeoloji:
-Ekonomik jeoloji
Maden, petrol, kömür, tuz vb.gibi Yerkabuğu içerisindeki madenlerin
oluşum koşullarını inceler, bulundukları yerleri araştırır. Yerkabuğundaki bütün
minerallerin dağılışını, özelliklerini, bulunuş şekillerini ve kökenlerini araştırır ve
bunların insanlığın yararına kullanılmasını sağlar
-Mühendislik Jeolojisi
Ekonomik jeoloji, jeolojinin insanlığın hizmetinde kullanıldığı geniş bir
uygulama sahasıdır. Bu sebepten sadece mineraller ve maden yataklanyla
ilgilenmekle kalmayıp endüstri ve mühendislik sahalarındaki özel jeolojik
problemleri de kapsamaktadır. Yeraltı sularının araştırılması (Hidrojeoloji) ile
barajların ve tünellerin, yapılmasında karşılaşılan jeolojik problemler (Jeoteknik)
ekonomik jeolojinin konusudur. Mühendislik Jeolojisi yol, baraj, bina gibi
mühendislik yapılarının yapılması için gerekli olan jeolojik parametreleri inceler.
Türkiye’deki bazı resmi ve tüzel jeoloji kurumları
Meslek Odası:
JMO (Jeoloji Mühendisleri Odası)
Resmi, yarı resmi kurumlar:
Üniversiteler
MTA (Maden Tetkik ve Arama)
TPAO (Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı)
Download

JEOLOJİNİN ALT DİSİPLİNLERİ • 1.Mineraloji • 2.Petrografi • 3