INTERSTENO *
Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu
Türk Grubu Başkanlığı
International Federation of Information-Processing
Internationale Föderation für Informationsverarbeitung
Fédération internationale pour le traitement de l’information
——————————
Bilimsel Çalışma,
İletişim ve Gelişmeleri
Destekleme Derneği
—————————
BİLGİSAYAR KLÂVYESİNİN TEKNİK VE BİLİMSEL OLARAK
F KLÂVYE İLE BAKMADAN ONPARMAKLA KULLANILMASI
İLE İLGİLİ RAPOR
Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılması ile ilgili konulara
geçmeden önce, kısaca Bilimsel Çalışma, İletişim ve Gelişmeleri Destekleme Derneği ve kısa adı INTERSTENO
olan Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu hakkında bilgi sunmak istiyoruz.
INTERSTENO, Birleşmiş Milletlere bağlı mesleki bir organizasyon olup, 1887 yılında Londra’da kurulmuştur.
Genel Sekreterliği Belçika’da, Genel Başkanlığı İtalya’dadır.
Türkiye; Intersteno’ya 1957’de üye olarak, ilk defa Kongre ve Dünya Şampiyonalarına katılmıştır. ABD, 1980’li
yıllarda üye olmuştur. ABD’nin yanı sıra, Rusya, Çin, Almanya, İtalya, Fransa gibi ülkeler bu federasyonun
üyeleridir. Türkiye, oy hakkı bulunan üye ülkeler arasında yer almaktadır.
Konsey Üyeliğini yıllardır İhsan YENER üstlenmiştir. Sayın YENER’in Onursal Başkanlığa atanmasından sonra,
son 15 yıldır Konsey Üyeliğini eski bir Dünya Daktilografi Şampiyonu olan Seçkin KÖSE yürütmektedir. Dünya
Bilgisayar Klâvye Şampiyonalarında, Jüri olarak Osman TÜLÜ ve Yusuf KESKİN, hakem olarak Saynur
KILIÇASLAN ve Nurben DÖNMEZ görev almaktadırlar. Eski Dünya Şampiyonlarından Yılmaz TOKGÖZ ile
değerli öğretmenlerimizden Ünal UZDİL, Tufan BEKMEZ, Hakan TOPUZOĞLU, Can ŞANAL, Bilge Ali
YILMAZ ve Bilgisayar Mühendisi Aydın AKYOL ile isimleri sitemizde yazılı Türkiye ve Dünya Şampiyonalarına
katılan yarışçılarımız, eski Dünya Şampiyonları destek vermektedirler.
INTERSTENO’nun Türkiye Temsilciliğinin yanı sıra, kurumsallık adına ülkemiz mevzuatına göre Bilimsel
Çalışma, İletişim ve Gelişmeleri Destekleme Derneği kurulmuştur.
Derneğin Amacı :
Amacımız, Türkiye’de bilgisayar klâvyesinin, tüm bilgisayar kullanıcıları tarafından “Teknik ve Bilimsel olarak F
klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılmasını” sağlamak, iş verimini arttırmak, çalışkan, üstün yetenekli, sağlam
karakterli gençleri destekleyerek Avrupa Birliği ve Dünyanın İleri Ülkeleri arasındaki bilimsel çalışmalarda ve
iletişimde işbirliği sağlamak, Türkiye Bilgisayar Klâvye Şampiyonaları düzenlemek, Dünya İnternet Klâvye ve
Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonalarına katılmalarını temin etmektir.
Faaliyetlerimiz :
Önceleri Mekanik, elektrikli ve elektronik Daktiloda, sonraki yıllarda ise bilgisayarda ve İnternette Türkiye ve
Dünya Şampiyonaları organize edilmiş ve önemli sayıda gençlerin bu Şampiyonalara katılmaları sağlanmıştır.
Bilimsel klâvye kullananlarla, onparmakla bilgisayar klâvyesini kullanan diğer tüm kullanıcılarla temasa geçerek,
Türkiye ve Dünya Şampiyonalarında daha iyi dereceler almak üzere en modern ve verimli yöntemlerle çalışmaya
teşvik edilmiştir. Bu teşvik, Türkçeye en uygun olan bilimsel F Klâvyemiz ile yapılmıştır.
Derneğimiz, yalnızca kendi üyelerini değil, dernek üyeleri olmasalar bile rekor kırabilecek veya şampiyon
olabilecek yeterlikteki gençleri de destekleyerek, tüm yarışçı adaylarını Türkiye ve Avrupa Birliği ile tüm Dünya
Ülkeleri arasındaki Şampiyonalara yetiştirmekte veya bilimsel çalışmalar için işbirliği sağlamak ve iletişimi
güçlendirmek üzere yurt dışına
göndermektedir.
Intersteno, her yıl Konsey toplantıları, her iki yılda bir de farklı ülkelerde Dünya Bilgisayar ve Stenografi
Şampiyonalarını düzenlemektedir. 2003 yılından bu yana da; dünya gençlerini bu şampiyonalara teşvik etmek
amacıyla her yıl Dünya İnternet Şampiyonaları yapmaktadır.
Olimpiyat ruhuyla yapılan bu Dünya Şampiyonalarının asıl sosyal hedefi; dünya barışına katkıda bulunarak
geleceğin gençlerine savaşsız bir dünya bırakmaktır.
Türkiye’nin Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonlukları :
Türkiye’nin ilk rekortmen Dünya Daktilografi Şampiyonlarından Ece ÖZBAYRAK, yarışlara katıldığı ilk yıllarda
A klâvye kullanmış, netice alamamıştır. F Klâvye ülkemizde kabul edildikten sonra katıldığı Paris’teki Dünya
Daktilografi Şampiyonası’nda rekor kırarak Ülkemize Dünya Şampiyonluğu getirmiştir.
O günden bugüne kadar yapılan tüm Dünya Klâvye ve Dünya Internet Klâvye Şampiyonalarında Ülkemiz 25’i
rekor olmak üzere toplam 56 Dünya Şampiyonluğu elde etmiştir (Ek:1).
Bu şampiyonlukların elde edilmesinde, Şampiyon Bilgisayar Kursları’nın, “F Klâvyenin” babası, INTERSTENO
Uluslararası Bilgi İşlem Federasyonu’nun duayeni, 85 yaşındaki İhsan YENER’in özel yöntemleri ve Derneğimizin
desteği ile teknik ve bilimsel olarak F Klâvye metodu ile çalışan yarışçılarımızın azimli, sistemli ve disiplinli
çalışmaları önemli etken olmuştur.
En son yapılan 2009 Dünya İnternet Şampiyonalarında; özellikle Küçükler ve Öğrenciler kategorilerinde Türkiye 3
Dünya Şampiyonluğu elde ederek toplam 24 madalyanın 13’üne sahip olmuştur (Ek: 2, 3). Bu, yarışlarda sunulan
madalyaların yarıdan çoğunu almak demektir.
Bu yıl 15-20 Ağustos 2009’da Çin’in başkenti olan Pekin’de yapılan Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonası’nda
Millî Eğitim Bakanımız Sayın Nimet ÇUBUKÇU ve Ticaret ve Turizm Öğretimi Kurumları Genel Müdürü Sayın
Murat Bey BALTA’nın önemli destekleri olmuştur. Kendilerine, Grubumuz ve Türkiye adına teşekkürü bir borç
biliriz.
Ayrıca, sponsorluk desteği veren İstanbul Üniversitesi, Turkcell, Datateknik (Exper), Ümraniye Belediye
Başkanlığı, TransAtlantic Petrol, ile desteklerini esirgemeyen Microsoft Türkiye ve Deniz Akademi firmalarına
teşekkür ederiz.
2009 yılında, Dünya genelinde; İnternet yarışlarına 1214 kişi, Pekin’deki Bilgisayar yarışlarına 235 kişi, Steno
yarışlarına da 295 kişi, katılarak, toplam 1744 kişi yarışmıştır. Türkiye’den İnternet yarışlarına 1214 kişi,
Pekin’deki yarışlara ise 11 kişi katılmıştır. İnternet Şampiyonasındaki 24 madalyanın 13’ünü Türkler kazanmıştır.
Yarışlar sonucunda Pekin'de Olympic Sports Merkezinde yapılan Büyük Törende Dereceye giren yarışçılarımızın
madalyaları ve sertifikaları verilmiştir.
Dernek üyeleri, genelde öğretmen ile eski ve yeni yarışçılardan oluşmaktadır. Üyelik Aidatı alınmamaktadır.
Derneğin bağış gelirleri yok denecek kadar azdır. Bu nedenle, özellikle yurt dışına yarışçı, hakem, jüri ve öğretmen
gönderirken ciddi sıkıntılar çekilmektedir.
Bugüne kadar, 55 yıllık İstanbul Şampiyon Kurslarının önemli katkıları ile zaman zaman da sponsorlar bulunarak,
bazı yarışçı ve yöneticiler de (hakem, jüri, öğretmen…) kendi masraflarını kendileri karşılayarak yurt dışında
yapılan Dünya Şampiyonalarına, ve kongrelere katılmışlardır.
Başarılı sonuçlar aldığımız ve 56 kez Dünya Şampiyonu olduğumuz Dünya Klâvye Şampiyona-larına ve aynı
zamanda yapılan kongrelere, çiftli yıllarda yapılan Avrupa ülkeleri arasındaki dostluk müsabakalarına ve
bilimsel toplantılara iştirak etmek için Millî Eğitim Bakanlığı’mızın bütçesine gerekli ödenek konularak,
finansman sıkıntısına son verilmesi gerektiği kanaatindeyiz.
Tekli yıllarda, iki yılda bir Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonaları, çift yıllarda Konsey Toplantıları ile Avrupa
Birliği ülkeleri arasında seçilen üye ülkenin genellikle başkenti ya da gelişmiş bir kentinde dostluk yarışmaları,
bilimsel toplantılar yapılmaktadır.
2
Q Klâvye Nedir ? :
Q klâvyede, gerek Türkçe’de ve gerekse İngilizce’de güçlü ve işlek parmaklara en çok kullanılan harfler isabet
etmemektedir. Çünkü, Onparmak yönteminin bilinmediği sadece tek parmakla yazılabilen daktiloların kullanıldığı
1873 yılında, Amerikalılar daktiloda en çok kullanılan harfleri, klâvyedeki en uzak yerlere serpiştirmişlerdir.
Bundaki amaçları da, daktilodaki bu harflerin tek parmakla daha hızlı yazılmasını engelleyerek, harflerin
kilitlenmesine (tuş takılmalarına) meydan vermemek açısından bu sistemi tercih etmişlerdir. Halen piyasadaki
bizlere uluslar arası klâvye diye tanıtılan Q klâvyeler bunlardır.
1930 ve 1950’li yıllarda tüm Dünya Ülkeleri kendi klâvyelerini, bilimsel hale getirirken maalesef alışılmış olan
ilkel esası değiştirmemiş, Fransızlar, İtalyanlar, Almanlar, İspanyollar... gibi tüm ülkeler özel harflerini
serpiştirerek oluşturdukları kendi klâvyeleri ile bilgisayarı kullanmaktadırlar; ama yöntemleri genellikle onparmak
yöntemidir. 1980’li yıllardan beri yarışlara katılan Amerikalılar ve İngilizler bugüne kadar hiç dünya şampiyonu
olamamışlardır. Çünkü Q klâvyeleri ile verimli yazmaları mümkün değildir.
F Klâvye Nedir? :
İhsan Yener'in başkanlığında, uzmanlardan oluşan komisyon TDK sözlüğündeki toplam 30 bin kök kelimenin
içinde hangi harften kaçar tane bulunduğunu sayıp istatistik haline getirmiş, daha sonra eklentilerin kullanılma
oranlarını da hesaba alarak, parmakların fizîkî güçleriyle ve hareket kabiliyetleri de değerlendirilerek, sol ele % 49,
sağ ele % 51 oranında harf tahsis edilip Klâvye üzerine Türkçenin harfleri yerleştirilmiş; bu düzenleme ile
Türkçenin fonetik (harflerin ses değerleri) özelliğine de uygunluk bakımından sesli harflerin yazılması sol ele
bırakılmıştır.
Parmaklara düşen yük oranları, parmakların fizîkî gücüne ve hareket yeteneğine uygun olarak saptanmış, esas yük
klâvyenin orta sırasına verilmiştir.
Sonuçta, F Klâvyede; Türkçenin en sık kullanılan harfleri, en güçlü ve işlek parmaklara denk getirilmiştir.
Onparmak Metoduyla kullanıldığında 4-5 kat fazla verim farkı yaratmaktadır. Böylelikle zamandan önemli bir
tasarruf sağlanmakta ve işyerlerinde verim artmaktadır.
Böylece, bu bilimsel dizin, 20 Ekim 1955 tarihinde Standart Türk Klâvyesi olarak resmen
onaylanmış. 1963 yılında Gümrükler Kanunu yurtdışından yapılacak ithalâtta F Klâvyeyi "mecburî standart" olarak
kabul etmiştir. Millî Eğitim Bakanlığımız bu mecburî standardı uygulamaktadır. Standart Türk Klâvyesinin “F
Klâvyenin” Bilgisayarda da, Sanayî ve Ticaret Bakanlığımızca mecburî standart kabul edilmesi, bilgisayarın
teknik ve bilimsel öğrenimine önemli bir katkı sağlayacaktır.
F Klâvye standardını bilgisayarlar için diğer kuruluşlar gözetmemiştir. Tüm kuruluşlar, Türkçe klâvye konusunda
yerli standardımızı savunmuş olsalardı, bugün Türkiye kendi Millî Klâvyesi yerine bir Q klâvye cenneti haline
gelmezdi.
Düşünme eyleminin daima anadilde yapıldığı, bunun yaratıcılık ve özgüveni tetikleyeceği dikkate alınarak, Türkçe
için özel olarak geliştirilmiş F Klâvyenin bu ana çıkış noktası nedeniyle kesinlikle Milli Klâvye olarak kullanılması
gerekmektedir.
Q klâvyeye alışkın olanlar bu kabiliyetlerini ceplerinde taşısınlar, ama kendi klâvyemize dönsünler; kısa sürede F
Klâvye ile düşünce akışının daha akıcı ve konforlu bir tarzda yazıya dönüştüğünü göreceklerdir.
Bu arada, F klâvyenin hazırlanışı aşamasında, 1955 yılında yapılan 30 bin kelime üzerindeki araştırmaya ilâveten;
- 1974'te Hacettepe Üniversitesinin 200 bin kök kelime,
- 1975'te, Hacettepe Üniversitesinin yaptığı araştırmadan habersizce, Millî Eğitim Bakanlığının 200 bin kök kelime
için yaptıkları, Türkçede geçen kelimelerin kökleri ve eklentileri frekans araştırmalarında, F klâvye düzeninin
doğruluğunu ayrı ayrı kanıtlamışlardır.
Neticede, o zamanlar 30 bin kök kelime üzerinde yapılan incelemenin, sonraki yıllarda bilgisayarla yapılan
araştırmalarla da doğrulandığı kanıtlanmıştır.
3
Klâvye Üretimi :
Klâvye; bilgisayarın en önemli giriş öğesi olmakla birlikte, bilgisayardan çok daha uzun bir süredir varlığını
sürdürmekte ve donanımı değişime uğrayarak gelişmektedir. Klâvyelerin oluşturulmasında bir dünya standardı
yoktur ve farklı dilleri kullanan toplumların ses, hece ve harf ayrıcalıkları var oldukça bir dünya standardı da
mümkün olamaz.
Dünyanın en çok konuşulan dili İngilizce olduğu için bilgisayar satışlarında başta gelen İngiliz klâvyesi (Q Klâvye)
iken artık Amerikan, İngiliz ve diğer üretici ülke firmaları gerek donanım, gerekse yazılım bakımından birçok
klâvye türü üretmektedirler.
Üretici firmalar, dil ayrıcalıklarını da göz önüne alarak istenen her türdeki klâvyenin donanımını ve yazılımını
üretmekte ve satmaktadırlar; yeter ki ithalâtçı ve kullanıcı, klâvye konusunda bilinçli olsun ve kendi diline özgü
klâvyesinin üretilmesini istesin.
Satıcı firmaların ürettikleri çeşitli klâvyeler arasında Standart Türk Klâvyesi (F Klâvye), Microsoft firmasının DOS
yazılımlarının klâvye dizini içinde “F440” standardı ile, Windows işletim sistem-lerinde ise sadece “Shift ve Alt”
tuşlarına aynı anda basmakla kullanıma hazır bulunmakta; Apple firması’nın ise, “MAC İşletim Sistemi” içinde
hem yazılım hem de donanım olarak tamamı Türk Standardları Enstitüsü Klâvyesine uyumlu ve kullanıma hazır
şekilde bulunmaktadır.
Dünyanın en çok konuşulan dili İngilizce olduğu için bilgisayar satışlarında da başta gelen İngiliz
klâvyesi, Amerikan ve İngiliz firmalarının bile; gerek donanım, gerekse yazılım bakımından ürettikleri
tek klâvye değildir. Üretici firmalar, dil ayrıcalıklarını gözönüne alarak, istenen her türde klâvye ile
donanım ve yazılımlar üretip satmaktadırlar; yeter ki ithalâtçı, yerli üretici ve kullanıcı, klâvye
konusunda bilinçli olsun ve kendi dilinin klâvyesini istesin. (Satıcı firmaların ürettikleri çeşitli
klâvyeler arasında Standart Türk Klâvyesi, Microsoft firmasının DOS yazılımlarının TS5881 kod “F440”
standardı ile; Windows işletim sistemlerinde de mevcut olan “Türkçe F” klâvye seçeneğini yükledikten
sonra sadece “Shift Alt” tuşlarına aynı anda basmakla kullanıma hazır bulunmakta; Linux işletim
sistemlerinde de aynı şekilde “Türkçe F” klâvye seçeneğinin sisteme yüklenmesi ile ve Apple firmasının
“Macintosh” bilgisayarlarında da hem yazılım hem de donanım olarak tamamı Türk Standardları
Enstitüsü Klâvyesine uyumlu ve kullanıma hazır bulunmakta; Elektronik posta işlemlerinde ise kod
tablosu “ISO 8859 table 9” kod’a ayarlanarak –karşı taraf da bilinçli ise- iletişim ve karakterlerin doğru
görüntülenmesinde hiçbir sorun olmadan sağlanabilmektedir.)
Ülkemizde Bilgisayarın Kullanım Şekli :
Ülkemizde bilgisayar, genelde bilinçsiz olarak kullanılmaktadır. Bilgisayarı onparmakla klâvyeye bakmadan teknik
olarak bilinçli olarak kullananların sayısı çok azdır. Bu durum ise, Ülke genelinde önemli bir zaman ve emek
israfına neden olmaktadır.
Bilgisayarı iki parmakla kullanan ile Türkçe için geliştirilen ve standart hale getirilen bilimsel F klâvyemiz ile
onparmak yöntemiyle bakmadan kullananlar arasında 2 – 3 kat zaman farkı olmaktadır. Çok süratli yazanlarla, iki
parmakla kullananlar mukayese edildiğinde ise bu fark daha da artmakta, 4 – 5 kata kadar ulaşmaktadır. Bu durum,
bilgisayarı teknik ve bilimsel bir şekilde onparmakla ve F Klâvye ile kullananlara önemli zaman tasarrufu ve iş
verimi sağlamaktadır.
Gelişmiş ülkelerde, büyük bir çoğunluğun bilgisayarı onparmakla kullandığı bir ortamda, bizlerin bilgisayarı birveya birkaç parmakla bilinçsiz olarak kullanmamız mümkün olamaz.
Günümüzde sekreterlerin yanı sıra, memurların, çalışanların, yöneticilerin, üst yöneticilerin, öğrencilerin,
öğretmenlerin, öğretim görevlilerinin, profesörlerin, yazarların genelde e-postalarını, mektuplarını, raporlarını ve
yazılarını kendilerinin yazdıkları dikkate alındığında, Onparmakla Bakmadan bilgisayarda yazı yazmalarının önemi
bir kat daha artmaktadır.
Görüştüğümüz, sohbet ettiğimiz üst yöneticiler/profesörler, bilgisayar klâvyesinin Türkçeye en uygun olan F
Klâvyede onparmakla bakmadan kullanılmasının çok önemli yararları olduğunu belirtmektedirler. Bu kişilerden,
bilgisayarı Onparmakla kullanma bilmeyenler, zamanında öğrenemediklerinden duydukları pişmanlığı dile
getirmektedirler.
4
Türkiye’de Bilgisayarın Teknik ve Bilimsel Olarak F Klâvye İle Bakmadan Onparmakla Kullanılması :
Gelişmiş ülkelerde, bilgisayarın onparmakla bakmadan kullanılmasının hangi yaş ve eğitim düzeyinde başlaması
tartışılmaktadır. En son Pekin’de 15-21 Ağustos 2009 tarihlerinde yapılan INTERSTENO Kongresinde ise,
çocuğun alfabe kullanırken, bilgisayarı onparmakla kullanması konusu tartışılmıştır. Bu arada, 10 – 20 – 50 yıl
içinde, kalemsiz ve deftersiz bir geleceğin mi bizleri beklediği konularında yapılmakta olan araştırmalar hakkında
bilgi verilmiştir.
Hal böyle olmasına rağmen, Ülkemizde, ilk etapta,
- İlköğretimde Bilgisayarların F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılması
ile öğretilmeye başlanılmasını önermekteyiz. Ülkemizde de, bu konunun, uzmanları ve öğretmenlerince
incelenerek yapacakları araştırmaların sonuçlarına göre, başlatılmasını önerdiğimiz eğitimin, daha alt sınıflara
çekilmesi konusu tartışılmalıdır.
Başlangıçta, ortalama 90 – 120 saatlik bir eğitim süreci ile Türkçe için en uygun olan F Klâvyede Onparmakla
Bakmadan bilgisayarın kullanılmasını öğrenmek mümkündür.
Türkiye’de ve Gelişmiş Ülkelerde Bilgisayarı Onparmakla Teknik ve Bilimsel Kullanma Oranı :
Gelişmiş ülkelerde Bilgisayar klâvyesini Onparmakla Kullanma Oranı % 80’in (bilimsel çevrelerde % 90’ın)
üzerinde, Ülkemizde ise bu oran % 4’ün altındadır. Burada çok üzücü bir tablo vardır. Ülkemiz standart seviyeye
yükseltildiğinde, önemli bir verim elde edilecektir. Bu verimin tutar TL’nin hesaplanması üzerinde durulmaktadır.
Millî Eğitim Bakanlığımızın Uygulaması :
Millî Eğitim Bakanlığımızda, başta Ticaret ve Adalet Meslek Liseleri olmak üzere, bazı meslek liselerinde
onparmakla bakmadan F klâvye ile bilgisayarı kullanma eğitimi, Bilgisayarda yazı ve bazı bilgisayar derslerinde
verilmektedir. Bakanlığımız “Standart Türk Klâvye’ye (F Klâvye’ye)” çok önem vermektedir.
Nitekim, bizzat Millî Eğitim Bakanımızın imzası ile 2003 yılında da Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel
Müdürlüğünce hazırlanan ve okullara gönderilen 2003/20 Sayılı Genelge ile, okullarda Türkçeye en uygun olan F
klâvyenin onparmakla bakmadan teknik ve bilimsel olarak kullanılmasına olanak sağlamak için, bu klâvyenin
dışında başka klâvyeli bilgisayarların girişine izin verilmemesi talimatını vermişlerdir.
Millî Eğitim Bakanlığı'nın 2003/20 Sayılı Genelgesi özetle aşağıda belirtilmiştir.
“… Bu açıklamalar doğrultusunda, Bakanlığımıza bağlı her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda, başta
bilgisayar olmak üzere, her türlü makinelerde, klâvye kullanımı ve temini aşağıdaki esaslara göre yapılacaktır.
1. Bakanlığımız ve bağlı kuruluşları ile her derece ve türdeki okul ve kurumlarda TS 2117 sayılı "Standart Türk
Klâvyesi" (F klâvye) kullanılacaktır.
2. Halen Q klâvyeye göre üretilmiş makinelerin klâvyeleri kademeli olarak "Standart Türk Klâvyesi"ne mahalli
imkânlarla dönüştürülecektir.
3. Bu bağlamda, klâvyeli makineler satın alınırken veya bağış yoluyla temin edilirken, "Standart Türk
Klâvyesi"ne göre üretilmiş olmasına dikkat edilecektir.
4. Daha önce Q klâvyeye göre beceri kazanan personelin, "Standart Türk Klâvyesi"ne geçiş eğitimlerini sağlamak
üzere, Ticaret Meslek Lisesi Müdürlüklerince mahalli kurslar düzenlenecektir.
5. Bakanlığımız Merkez Teşkilatında görev yapan personel için düzenlenecek "Standart Türk Klâvyesi Kursları"
Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğü ile Hizmetiçi Eğitim Dairesi Başkanlığı işbirliğinde
gerçekleştirilecektir…”
Bu genelgeyi takdirle karşılıyoruz. Bu genelge paralelinde, Başbakanlık, T.O.B.B. ve YÖK gibi kurumların da bir
genelge/talimat çıkarmaları ve Türkiye çapında bilgisayar klâvye eğitiminin onparmakla bakmadan Türkçemize en
uygun F klâvyede gerçekleştirilmesi halinde, ülkemizin de gelişmiş ülke standartlarını yakalaması söz konusu
olacak, bu uygulama ile verimli çalışmadan dolayı ülkemiz milyarlarca TL değerinde zaman tasarrufu sağlamış
olacaktır.
5
Üniversitelerin Klâvye Eğitimi :
Üniversitelerin Meslekî Eğitim Fakültelerinde, İletişim Fakültelerinde, Hukuk Fakültelerinin Adalet Meslek
Eğitimi veren Adalet Meslek Yüksekokullarında, Meslek Yüksekokulların Adalet Programlarında ve bazı Meslek
Yüksekokulların Ticaret Meslek Eğitimi veren ön lisans programları ile Açık Öğretim Fakültesi ön lisans
programlarının bazılarında bilgisayar klâvyesini onparmakla kullanma eğitimi verilmektedir. Ancak, bu konuda
olumsuz tespitlerimiz de vardır. Bazı Üniversitelerde Türkçeye en uygun olan F Klâvye değil de, Türkçeyle ilgisi
olmayan, hattâ İngilizce ile de hiç bağdaşmayan Q klâvyede 9 parmakla öğrenme eğitimi verildiğini üzülerek
öğrenmiş bulunmaktayız.
İlköğretim 4. Sınıf Dışında Kalanlara F Klâvyede Bakmadan Onparmakla Bilgisayar Eğitimi Verilmesi :
Türkiye genelinde, ilköğretimin 4. sınıfının dışında kalan diğer üst sınıflardaki tüm öğrencilerle, üniversite öğretim
görevlilerine, memurundan müsteşarına kadar kamuda ve özel sektörde çalışanlara, diğer vatandaşlarımıza, İşkur
kanalı ile iş arayanlara bilgisayar klâvyesinin F Klâvye ile Onparmak Tekniğiyle bakmadan kullanılması
öğretilmelidir.
Bu konuda çok geniş kapsamlı bir kampanya başlatılacaktır. Sempozyum ve konferanslar düzenlenecek, Millî
Eğitim Şurâsı için Millî Eğitim Bakanlığı nezdinde gerekli girişimlerde bulunulacaktır. Bu faaliyetlerde,
öğretmenlerin yetiştirilmesi, bilgisayar klâvyesinin F Klâvyede onparmakla bakmadan kullanılmasının yararları
anlatılacaktır.
SONUÇ:
21. Yüzyılda, tüm teknolojiden azami derecede istifade etmemiz ve zamandan önemli tasarruflar sağlamamız söz
konusudur. Ülkemizin kalkınması her sahada hız kazanmalıdır.
Bu amaca ulaşabilmek için de, en başta bilgisayar klâvyesinin, Türkçeye en uygun olan, en çok kullanılan harflerin
en güçlü parmaklar tarafından kullanılmak üzere yerleştirildiği F Klâvyede onparmakla bakmadan teknik ve
bilimsel olarak herkes tarafından kullanılması gerekmektedir. Çünkü, bilgisayar sosyal ve ekonomik tüm
yaşantımıza girmiştir.
Bu arada Q Klâvye hakkında kısa bir bilgi vermek gerekirse, Q Klâvye uluslararası bir klâvye değildir. 1873
yılından kalan, tek parmakla daktiloyu yazarken, en çok kullanılan İngilizce harflerin, birbiri ile çarpışarak
takılmasını, kilitlenmesini önlemek açısından, birbirinden uzaklaştırıldığı, başka bir deyimle iki parmakla dahi hızlı
yazmaya müsait olmayan demode, ilkel bir sistemdir. ABD ve İngilizler dışında, başta İtalya, Fransa, İspanya ve
Almanya gibi… devletler olmak üzere tüm ülkeler kendi dillerine en uygun klâvyeleri üretmişlerdir.
Yıllardır dünya şampiyonalarına katılan Amerikalılar, bugüne kadar herhangi bir şampiyonluk alamamışlardır.
Çünkü, Q Klâvyeleri Onparmakla Bakmadan bilimsel ve hızlı yazmaya müsait değildir.
Önümüzdeki dönemde, bilgisayar klâvyesinin onparmakla bakmadan teknik ve bilimsel kullanılmamasından
kaynaklanan zaman ve verim kaybının tutarı hesaplanmaya çalışılacaktır.
15-21 Ağustos 2009’da Çin’in başkenti olan Pekin’de yapılan Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonası’na iştirak
etmemizde, ilk defa özel girişimlerde bulunarak katkıda bulunan Milli Eğitim Bakanımız Sayın Nimet ÇUBUKÇU
ve Ticaret ve Turizm Öğretim Kurumları Genel Müdürü Sayın Murat Bey BALTA’ya teşekkürü bir borç biliriz.
Ayrıca, sponsorluk desteği veren İstanbul Üniversitesi, Turkcell, Datateknik (Exper), Ümraniye Belediye
Başkanlığı, TransAtlantic Petrol, ayrıca desteklerini esirgemeyen Microsoft Türkiye ve Deniz Akademi
firmalarına teşekkür ederiz.
85 Yaşında olan, konunun duayeni, 1957 yılından beri INTERSTENO’da Türkiye’yi temsil eden İhsan YENER
hocamıza şükranlarımızı belirtmek isteriz. Bu hocamızdan gerektiği kadar faydalanmalıyız. Onun tekniğinden
istifade etmeliyiz. Bu bir fırsattır. Çünkü onun öğretim tekniği mükemmeldir.
Bugüne kadar yapılan Dünya Bilgisayar Klâvye Şampiyonalarında, 25’i rekor olmak üzere 56 Dünya
Daktilografi/Bilgisayar Klâvye Şampiyonluğu elde eden Grubumuzun, konu ile ilgili önerileri aşağıda
özetlenmiştir.
6
ÖNERİLER :
(1) Genelde bilgisayarın iki-üç parmakla kullanıldığı Ülkemizde, daha önce ilan edilen Okuma – Yazma
seferberliği gibi, Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılması
seferberliği ilân edilmelidir.
(2) Gelişmiş ülkelerde her ülkenin kendi Millî klâvyelerinde yaptıkları eğitim gibi, Ülkemizde de bilgisayar
klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılması eğitimi İlköğretimde
öğretilmeye derhal başlanılmalıdır. İlkokul 4. sınıfın altında eğitime başlanılabilmesi, Pekin’de 47. yapılan
INTERSTENO Kongresi’nde verilen karar doğrultusunda, Ülkemizde de tartışılmalı, konunun uzman ve
öğretmenlerinin yapacakları çalışma ve araştırma sonuçlarına göre, eğitime daha alt sınıflarda başlanılıp
başlanılmayacağına karar verilmelidir.
Ayrıca, tüm İlköğretim, Lise ve Üniversitelerin ders programlarına, bilgisayar eğitiminde öncelikle, Bilgisayar
klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılması konulmalıdır.
Klâvye eğitimi başlangıcı için 90-120 saatlik bir süre yeterlidir. (Devamında asla bakmadan yazmayı kesinlikle
sürdürmek şartıyla)
(3) Tüm kamu personeli, Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanması
eğitiminden geçirilmeli, yeni eleman alınırken, aranan vasıfların yanı sıra F Klâvyede eğitim alanlar tercih edilmeli
veya işbaşı yaptırılacak elemanlardan bilmeyenlere, öncelikle Onparmakla Bakmadan F Klâvye bilgisayarı
kullanma eğitimi verilmelidir.
(4) İşkur kanalı ile işsizlere verilen tüm eğitimlere, Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile
bakmadan onparmakla kullanılması eğitimi konulmalı, daha sonra bilgisayarın diğer eğitimlerine geçilmelidir.
(5) Avrupa Birliği standartlarında verilen bilgisayar eğitiminin içine mutlaka, Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve
Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılması eğitimi konulmalı, Avrupa ve diğer gelişmiş ülke
vatandaşları gibi, bizim vatandaşlarımızın da bilgisayarı teknik ve bilimsel öğrenmeleri sağlanmalıdır.
(6) Ülkemizde faaliyetini sürdüren bilişim ile ilgili,
- TBM - Türkiye Bilişim Vakfı
- Tbilişim Derneği
- Tübisad
gibi kuruluşların eğitimlerine, Türkçe için en uygun olan Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile
onparmakla bakmadan kullanılması konulmalıdır.
Gerek Millî Eğitim Bakanlığı’nca ve gerekse diğer Bakanlık veya tüm Kamu Kuruluşlarınca bu tür bilişim
kuruluşları ile işbirliği yaparken, bilgisayar satın alınırken ve klâvye kullanılırken F Klâvye üzerinde mutlaka
durulmalı, bu konuda yapılan araştırmalar, alınan kararlar gözönünde tutulmalıdır.
Düzenlenecek bilgisayarla ilgili tüm eğitimlerde ve eğitim sonrasında düzenlenecek sertifikalarda (örneğin,
Microsoft veya ECDL Eğitim Serfitikaları gibi…), ilgili kişinin Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye
ile onparmakla bakmadan kullanması eğitimi alması üzerinde mutlaka durulmalı ve bu eğitim bilgisayarın her türlü
eğitiminde mecburî hale getirilmelidir.
(7) Bilgisayarın, daktilonun da yerini alması üzerine, artık bilgisayar kullanan herkes kendisinin sekreteri olmuş
durumdadır. O halde, bu bilgisayarı en iyi şekilde, bilimsel kullanmak durumundadır. Bunun da yolu bilgisayarı
Onparmakla bakmadan öğrenmek’ten geçmektedir. Herkesin, bu seferberlikte eğitim alması mutlaka sağlanmalıdır.
(8) Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılması sayesinde sağlanacak
verimlilik artışının Ülkemiz ekonomisine katkısının çok büyük olacağı şüphesizdir. Bu konuda Milli Prodüktivite
merkezi “Türkiye’nin Verimlilik Merkezi” ile işbirliğine gidilerek verimlilik anlam ve önemini kamuoyuna
anlatmalıyız. Ayrıca verim kazancı tutarını hesaplamalıyız.
7
(9) Millî Eğitim Bakanlığı önderliğinde, Üniversiteler, T.O.B.B., sivil toplum kuruluşları, ilgili meslek kuruluşları
ile birlikte basınımızdan, büyük kurumsal kuruluşlardan, Bankalardan gerekli destek alınarak, Bilgisayar
klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılmasının yararları, sağladığı önemli zaman
tasarrufu ve verimi halkımıza anlatılmalıdır. Halkımız konu hakkında bilinçlendirilmelidir. Bu kuruluşlarımız
Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla kullanılmasını, kendilerine
bağlı okullarda, birimlerde, üyelerinde, çalıştırdıkları elemanlarda mecburî standart haline getirmelidirler.
Bu arada, konu ile ilgili birkaç Üniversite ile Derneğimizce görüşme yapılmıştır.
Bu Üniversitelerden, İstanbul Üniversitesi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi ve İstanbul Kültür Üniversitesi,
Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılması konusunu prensip olarak
desteklediklerini belirtmişlerdir.
Bilgisayar klâvyesinin Bilimsel olarak F klâvye ile onparmakla bakmadan kullanılması konusunda,
yukarıda belirtilen kuruluşlarca kongre, seminer, sempozyum, panel ve konferanslar düzenlenmelidir.
Konuyla ilgili olarak, önceki yıllarda Millî Eğitim Şurası Düzenlenmesi talebinde bulunmuştuk. Sayın Bakanlıktan
bu talep olumlu karşılanmıştı. Kısa zamanda Millî Eğitim Şurasının yapılmasının yararlı olacağı kanısındayız. Millî
Klâvyemizin eğitimi ve yaygınlaştırılması konulu çalıştaylar da düzenlenmelidir.
Adı geçen Bakanlığımız, 2003/20 Sayılı Genelge ile,okullarda Türkçeye en uygun olan F klâvyenin onparmakla
bakmadan bilimsel olarak kullanılmasına olanak sağlamak için, bu klâvyenin dışında başka klâvyeli bilgisayarların
girişine ve üretilmesine izin verilmemesi talimatını vermişlerdir.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın 2003/20 Sayılı Genelgesi özetle aşağıda belirtilmiştir.
“… Bu açıklamalar doğrultusunda, Bakanlığımıza bağlı her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda, başta
bilgisayar olmak üzere, her türlü makinelerde, klâvye kullanımı ve temini aşağıdaki esaslara göre yapılacaktır.
1. Bakanlığımız ve bağlı kuruluşları ile her derece ve türdeki okul ve kurumlarda TS 2117 nolu "Standart Türk
Klâvyesi" (F klâvye) kullanılacaktır.
2. Halen Q klâvyeye göre üretilmiş makinelerin klâvyeleri kademeli olarak "Standart Türk Klâvyesi"ne mahalli
imkânlarla dönüştürülecektir.
3. Bu bağlamda, klâvyeli makineler satın alınırken veya bağış yoluyla temin edilirken, "Standart Türk
Klâvyesi"ne göre üretilmiş olmasına dikkat edilecektir.
4. Daha önce Q klâvyeye göre beceri kazanan personelin, "Standart Türk Klâvyesi"ne geçiş eğitimlerini sağlamak
üzere, Ticaret Meslek Lisesi Müdürlüklerince mahalli kurslar düzenlenecektir.
5. Bakanlığımız Merkez Teşkilatında görev yapan personel için düzenlenecek "Standart Türk Klâvyesi Kursları"
Ticaret ve Turizm Öğretimi Genel Müdürlüğü ile Hizmetiçi Eğitim Dairesi Başkanlığı işbirliğinde
gerçekleştirilecektir…”
Bu genelgeyi takdirle karşılıyoruz. Bu genelge paralelinde, Başbakanlık, T.O.B.B. YÖK, sivil toplum
örgütleri, mesleki kuruluşlar, bankalar ve basının da bir genelge/talimat çıkarmaları ve Türkiye çapında
bilgisayar klâvye eğitiminin onparmakla bakmadan Türkçemize en uygun F klâvyede gerçekleştirilmesi
halinde, ülkemizin de gelişmiş ülke standartlarını yakalaması sözkonusu olacak, bu uygulama ile verimli
çalışmadan dolayı milyarlarca TL değerinde zaman tasarrufu sağlamış olacaktır.
(10) Basın veya herhangi bir kuruluşumuzun, oyuncak dahi olsa dağıtacakları bilgisayarda daima ve mutlaka
klâvye kısmı F Klâvye olmalı, çocuklarımız küçük yaşta şeklen dahi olsa kendi Millî Klâvyemize (F Klâvyemize)
alışmalı ve ona karşı sempati duymalıdırlar.
(11) İNTERSTENO’nun, iki yılda bir yapılan Kongre’lerinde steno yarışları da yapılmaktadır. Maalesef
Ülkemizden steno yarışlarına katılamıyoruz. Bu konudaki görev ve sorumluluğun T.B.M.M. stenograflarına ait
olduğu kanısındayız. Bu konuda da gerekli çalışmaların yapılmasının ve steno eğitiminin genişletilmesinin yararlı
olacağı kanısındayız.
(12) Bilgisayarda, sesi yazıya çevirme tekniği halen istenilen seviyeye gelmemiştir. Başarı oranı % 85’tir. % 15
hata vardır. Klâvyesiz düzeltilemez olan bu hata oranı çok ciddidir. Bu konuda uzmanların daha çok çalışması
gerekmektedir. O nedenle klâvye kullanımı yoğun bir şekilde güncelliğini korumaktadır.
8
(13) Standart Türk Klâvyesi, 20 Ekim 1955 tarihinde önce “Bakanlıklararası Standardizasyon Komitesi” tarafından,
sonra “Devlet Malzeme Ofisi” tarafından, daha sonra da “Türk Standardları Enstitüsü” tarafından resmen kabul
edilmiş: sadece mekanik, elektrikli ve elektronik daktilolar için değil, bilgisayarlar için de “TS 2117 – UDK
681.6.065” kodu ile önce “İki Elle Kullanılan Alfa nümerik Klâvyelerin Temel Düzeni”, Nisan 2006 tarihinde ise
“ICS 35.180; 35.260” kodu ile “Alfasayısal Türkçe Klâvyelerin Temel Yerleşim Düzeni” olarak tescil edilmiş; bu
arada Gümrükler Kanununa da standarda uymayan klâvyelerin ithalini yasaklayan madde eklenmiştir.
Standart Türk Klâvyesi’ni “F Klâvyeyi” Milli Eğitim Bakanlığımız mecburi standart olarak kabul etmiş ve
bilgisayarda da bu standardı uygulamaktadır. Bu Bakanlığımızın, F Klâvye dışında okullara bilgisayar alınmaması
konusundaki genelgesini de takdirle karşılıyoruz.
Standart Türk Klâvyesinin “F Klâvyenin” Bilgisayarda da, Sanayi ve Ticaret Bakanlığımızca mecburi standart
kabul edilmesi, Bilgisayar klâvyesinin Teknik ve Bilimsel olarak F klâvye ile bakmadan onparmakla
kullanılmasına önemli bir katkı sağlayacaktır.
14 - Dünya çapında, iki yılda bir yapılan yarışlara Türkiye’yi temsilen katılmaya devam edilmeli, her yıl yapılmaya
başlanan “Dünya İnternet Şampiyonalarına da” iştirak edilmelidir. Çiftli yıllarda yapılan İNTERSTENO Konsey
Toplantılarına ve Avrupa Birliği üyelerinin kendi aralarında yaptıkları ikili, üçlü yarışlara, eğitim ve bilimsel
toplantılarına katılım sağlanmalıdır. Stenografların da Dünya Şampiyonasına, yarışlarına ve Kongrelere katılmaları
temin edilmelidir. Konuyu T.B.M.M. Başkanlığımız da desteklemelidir. Belirtilen bu hususların gerçekleşebilmesi
için bütçeye gerekli tahsisat konulması gerekmektedir.
Durumu bilgilerinize sunarız.
Saygılarımızla,
I N T E R S T E N O VE
BİLİMSEL ÇALIŞMA, İLETİŞİM VE
GELİŞMELERİ DESTEKLEME DERNEĞİ
Onursal Başkan
ve Dernek Başkanı
İhsan YENER
Konsey Üyesi, Türkiye Temsilcisi
ve Dernek Başkan Yardımcısı
Eski Dünya Daktilografi Şampiyonu
Seçkin KÖSE
Derneğin ve INTERSTENO Türkiye Temsilciliğinin
adresi, telefonu, e-mail ve site adresi aşağıdadır.
Adres: Abide-i Hürriyet Cad. No: 218 Şişli/İSTANBUL
Telefon : (212) 230 90 37, 234 30 49;
GSM : (532) 451 75 65
Email adresi :
[email protected];
[email protected];
Web sitesi : www.interstenoturk.com;
Link :
www.interstenoturk.org/2009pekin;
www.meb.gov.tr/haberler/haberayrinti.asp?ID=1558
www.intersteno.org (Birleşmiş Milletlere bağlı
INTERSTENO Uluslar arası Bilgi İşlem
Federasyonu’nun Genel Merkezin sitesidir)
İstanbul, 21.11.2009
9
Download

Bilimsel Çalışma, İletişim ve Gelişmeleri - İntersteno-Türk