RESTORAN VE HAZIR YEMEK İMALATI
YAPAN İŞYERLERİNE YÖNELİK
ÇALIŞMA MEVZUATI EĞİTİMİ
A.İhsan ÖZTÜRK
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
İş Müfettişi
İŞ TEFTİŞ ANKARA GRUP BAŞKANLIĞI
21 MART 2014 ADANA
1
İŞ TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI
TÜRKİYENİN DÖRT BİR YANINA HER AN ULAŞAN
DİNAMİK BİR YAPIYA SAHİPTİR
BAKANLIK TEŞKİLATINDAKİ YERİ
İŞ TEFTİŞ KURULU
İDARİ YAPISI
İŞ TEFTİŞ KURULUNUN
YENİ YAPISI
SUNUMUN İÇERİĞİ
1 - DUYARLILIK
2- TEFTİŞLERDE BAKILACAK
HUSUSLAR
3 – SEKTÖRÜN SORUNLARI
VE MEVZUAT İHLALLERİ
4 – MEVZUAT AKTARIMI
6
I.BÖLÜM
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
7
UÇAK PERSONELİNİN MESAİSİ NEDENİ İLE
SEFER TAMAMLANAMADI
•
•

•
OLAYIN YAŞANDIĞI YER :NORVEÇ
TARİH
:KASIM 2012
UÇAĞIN DÖNÜŞ NEDENİ :PERSONELİN FAZLA MESAİSİ
SONUÇ
:AVRUPA BÖLGESEL HAVA
YOLLARI (ERA) TARAFINDAN 2012 EN İYİ HAVA YOLU ŞİRKETİ
SEÇİLMESİ
8
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
NEDEN FAZLA ÇALIŞMA KONUSU ÜZERİNDE ÇOK
DURULUR?
• ÖNCEKİ YILLARINDA YAPILAN DENETİMLERDE
FAZLA MESAİ KONUSUNDA MEVZUATA AYKIRI
DAVRANIŞLARIN YÜKSEK OLMASI (%90 ÜZERİ) ,
• İNSAN SAĞLIĞINI DOĞRUDAN ETKİLEMESİ,
Halleri öncelikli risk olarak görmemizi sağlamıştır.
RİSK NEDİR?
İşin yürütümü açısından risk;
• İŞÇİLERİN ŞİKAYET ETTİĞİ,
• İŞVERENLERİN YERİNE GETİRMEKTEN KAÇINDIĞI,
• MEVZUATA AYKIRI DURUM,
olarak ifade edilebilir.
9
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
NEDEN FAZLA ÇALIŞMA YAPILMASI
İSTENİLMEZ ?
• TEMEL NEDENLER OLARAK
1-SAĞLIK,
2-İŞ GÜVENLİĞİ,
3- EKONOMİ,
4-SOSYAL HAK İHLALLERİ,
sayılabilir
10
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
1- SAĞLIK
• Ülkemizde ilk çalışma süresi Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile
günlük 8 saat olarak belirlenmiştir. Günümüzde 7,5 saattir.
• Sağlıkla ilgili bir yasa ile fazla çalışmanın önüne geçilmesi
istenmiştir.
11
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
Konuyla ilgili yapılan araştırma sonuçları ise;
• 1.1 TÜRKİYE’DE
• Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Vakfı tarafınca 2004 yılında
yapılan araştırmada fazla mesainin ;
• -Baş ve Mide ağrısı,
• -İştahsızlık,
• -Baş Dönmesi,
• -Uyku bozukluğu,
• -Çarpıntı,
• -Tansiyon,
• -Stres,
Yarattığı belirlenmiştir.
12
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
1.2 İNGİLTERE’DE
• Londra Üniversitesinde yapılan araştırmada, Fazla
çalışmaların kalp krizi geçirme riskini artırdığını;
• Günlük 11 saat çalışanların, 8 saat çalışanlara göre kalp
sorunu yaşama olasılığının %67 daha fazla olduğunu;
işaret edilmiştir.
• Not: Kalplerimiz; işçi, İşveren veya yönetici ayrımı
yapmamaktadır.
13
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
1.3 ALMANYA’DA
• Dortmund Çalışma Enstitüsünün 2004 yılında yapmış
olduğu araştırmada
• İdeal çalışma haftalık 35 saat,
• 35-48 saat sorun yaşanmayabilir,
• 48 saat üzerinde sağlık sorunlarının görüldüğü
belirtilmiştir.
14
• 1.4 -2013 Yılında ABD Yapılan Araştırmada;
• Haftalık 55 saat ve üzeri çalışmaların Zeka geriliğine yol
açtığı,
• Diğerlerine göre daha çok hastalandıkları,
• Daha düşük verimle çalıştıkları tespit edilmiştir.
15
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
2- İŞ GÜVENLİĞİ
• Kamuoyunda uzun süreli çalışmalar sadece hukuki bir hak
kaybı olarak görülmektedir.
• Oysa, uzun süreli çalışmaları; Fiziki, Kimyasal veya Biyolojik
riskler gibi iş riski olarak görmek gerekmektedir.
• İş güvenliği anlamında en iyi fiziki önlemleri almış olsanız da
uzun süreli çalışma, yorgunluk ve dikkatsizlik sonucu iş
kazasına neden olabilir.
• Yapılan araştırmalar iş kazası nedenleri arasında fazla
çalışmalara da yer vermiştir.
16
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
3- SOSYO-KÜLTÜREL HAKLAR
Gün içi uzun süreli çalışmalar, genel tatil günleri veya hafta
tatili izninden yoksun bırakılması durumunda;
• Sosyal hakların bertaraf olması,
• Aile bağlarının zayıflaması,
• Örf ve adetlerini yaşayamama sonucu kültür aşınma,
gibi olumsuzluklar görülebilir.
17
BİRAZ DAHA DUYARLI OLMALIYIZ
4-EKONOMİK YANSIMALAR
• Uzun süreli Çalışmalar istihdamı olumsuz
etkilemektedir.
• Uzun süreli çalışmalar sonucu oluşan olumsuz sağlık
koşulları işgücü kaybına yol açtığından (raporlu
süreler, motivasyon eksikliği gibi) işletme açısından
ekonomik kayıplara yol açmaktadır.
• İşletmeler açısından fazla çalışma ücreti normal
çalışma ücretinden daha maliyetlidir.
18
BİR RİSK OLARAK FAZLA ÇALIŞMA
İŞÇİ
SAĞLIĞINI
OLUMSUZ
ETKİLER
ÜRÜNDE KALİTE
KAYIPLARI
YAŞANIR
VERİMLİLİK
AZALIR
19
II. BÖLÜM
TEFTİŞLERDE BAKILACAK HUSUSLAR
1) Alt işverenlik Uygulamaları 4857 / 2-3
2) İşyerinin Tescili (Bildirimi) 4857 / 3
3) Eşit Davranma İlkesi 4857 / 5
4) İş Sözleşmeleri 4857 / 8 – 11,12
- Belirli Süreli
- Belirsiz Süreli
- Mevsimlik iş sözleşmesi
5) Çalışma Belgesi 4857 / 28
6) Toplu İşçi Çıkarımı 4857 / 29
7) Özürlü İstihdamı 4857 / 30
- Talepler
- İstihdamlar
8) Ücret 4857 / 32
- Kaydi – Gerçek Ücret İncelemesi
- Ücretin Ödenme Zamanı
- Ücret Kesintileri
- Ücretin Ödenme Şekilleri
9) Ücret Hesap Pusulası 4857 / 37
20
10) Fazla Çalışma 4857 / 41
- Haftalık, günlük çalışma süreleri
- Ara dinlemeleri
- Fazla çalışma onayları
- Fazla çalışma ücretinin ödenmesi
- Fazla sürelerle çalışma ücretinin ödenmesi
- Fazla çalışma ücretinin ödenme zamanı
11) Hafta Tatili 4857 / 46
12) Genel Tatil 4857 / 47
- Genel Tatil ücretinin zamlı ödenmesi
- Genel Tatil çalışması onayı
21
13) Yıllık Ücretli İzin 4857 / 53 - 59
- Yıllık Ücretli izin kayıtları
- Yıllık Ücretli iznin bölünmesi
- Yıllık Ücretli izinde çalışma yasağı
- Yıllık Ücretli izin kullanma dönemi
Gece Dönemi Çalışmaları 4857 / 69
15) Analık Halinde Çalışma ve Süt İzni 4857 / 74
16) İşçi Özlük Dosyaları 4857 / 75
17) Geçici İş Göremezlik Ödenekleri 4857 / 48-49
18) Yabancı Uyruklu İstihdamı
19) Kayıt Dışı Çalışmalar
20) Duruma Göre İş Akdi Sona Eren İşçilerin
İncelenmesi
14)
22
Sektörün Çalışma Hayatı ile
İlğili Temel Sorunları
• Benzer hizmet veren işyeri sayısı fazlalığı
nedeniyle ortaya çıkan zorlu rekabet
koşulları, hizmet sunumunun sürekliliğini,
maliyetleri ve satış fiyatlarını düşürmeyi
gerektirmektedir.
• Kayıtdışılığın yaygınlığının getirdiği haksız
rekabet koşulları bulunmaktadır.
23
• Eğitimli eleman eksiği vardır. Çıraklık
sistemi, mesleki eğitim sistemi sektöre
yetişmiş eleman sağlamakta yetersiz
kalmaktadır.
• İşçi sirkülasyonu çok fazladır.
• Sektördeki işverenler, maddi olanak ve
eğitim yetersizliğinden dolayı sektörle ilgili
mevzuatı işyeri bazında gerektiği gibi
uygulayamamaktadır
24
Restoran İşyeri Çalışanları Eğitim
Durumu, 3.850 işçiye ilişkin
25
Mesleki eğitim tablosu
26
İşyerindeki kıdem durumları
27
2012 teftişlerinde saptanan
günlük çalışma süreleri
28
III. BÖLÜM
YİYECEK İÇECEK SEKTÖRÜNDEKİ MEVZUAT
İHLALLERİ
1 – KAYIT DIŞILIK
•
•
Özellikle genç ve emekli çalışanların sigortasızlıkları,
Birden Fazla Yerde Çalışan özellikle garson ve mutfak çalışanlarının
Sigortalılığı,
13/2/2011-6111 sayılı yasa ile değişik 53.mad. 1.fıkrası;
4/a, 4/b şeklinde ise öncelik 4/a
4/a, b, c şeklinde ise öncelik 4/c nin olacaktır
Ek fıkra ile de kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı bildirilemezler.
• Gerçek – Kaydi Ücret
• Yüzde usullü ile çalışma ve bahşişler
• Ekstra işçi çağırma
2 – FAZLA MESAİ
• Gece Dönemi Çalışmaları
• 12 Saat veya 12 saati aşan çalışmalar
3 – ANTRAKLI ÇALIŞANLARIN DURUMLARI
4 – GENEL TATİL ÇALIŞMALARI
5 – YILLIK İZİN
• Bölünme
• 18 yaş altı ve 50 yaş üstü çalışanlar
• Geçmiş Yıl İzinleri
6 – Özürlü İstihdamı
7- Raporlu Günlerin Ücreti
8- Hizmet Sözleşmesi tipleri
9-Ücret Ödeme Zamanlar
10-Hafta Tatili kullanma zamanları
IV. BÖLÜM
MEVZUAT AKTARIMI
İŞ SÖZLEŞMELERİ
31
• 4857 sayılı İş Yasası’nın 8.maddesi gereğince işçi ile işveren
arasında çalışma koşullarını belirtir yazılı bir belge düzenleme ve bir
örneğini işçiye verme yükümlülüğü bulunmaktadır.
• Anılan Kanunun 11. maddesi gereği genel kural işçilerle belirsiz
süreli hizmet akdi düzenlenmeyi içermektedir.
• Belirli süreli hizmet akdi düzenlenmesi için ‘’ belli bir işin
tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması ‘’ gibi objektif
koşullar gerekmektedir.
32
• DENEME SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİ
• İş sözleşmelerinde deneme süresine ilişkin hükme yer verilmiş ise
deneme süresi kullandırılabilir.
• Bu süre 2 ayı aşamaz. (toplu iş sözleşmesi ile 4 ayı bulabilir.)
• Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek
duymaksızın tazminatsız feshedebilir.
33
ALT İŞVEREN UYGULAMASI
ALT İŞVERENLİKTE ;
• İKİ AYRI İŞVEREN OLACAK
• YAPILAN İŞİN YARDIMCI İŞ VEYA ASIL İŞİN BİR
BÖLÜMÜ OLACAK
• ASIL İŞİN BİR BÖLÜMÜ İSE “Teknolojik Nedenle Uzmanlık
gerektirecek”
• TARAFLAR ARASINDA HUKUKİ BİR İLİŞKİ OLACAK
(İlişkinin şeklinin önemi yok, kira, eser hizmet sözleşmesi )
34
RESTORAN İŞLETMESİNDEKİ MUVAZZA
DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ
•
•
•
•
•
•
GÖRÜLEN İŞİN RESTORAN HİZMETİNİN ASIL İŞİ OLMASI,
HİZMET BEDELİNİN KİMİN VE NASIL BELİRLEDİĞİ,
ALT İŞVEREN DEMİRBAŞ VE MALLARININ KİME AİT OLDUĞU,
SABİT GİDERLERİN KİMİN TARAFINCA KARŞILANDIĞI,
BAKIM VE ONARIMI KİMİN YAPTIĞI,
ALT İŞVEREN İŞÇİLERİNİN SADECE O İŞYERİNDE Mİ
ÇALIŞTIĞI,
• ASIL İŞVEREN VEYA İŞÇİLERİNİN ALT İŞVEREN İŞÇİLERİNE
TALİMAT VERİP VERMEDİĞİ VEYA ÇALIŞMA SÜRELERİNİ
TAKİP EDİP ETMEDİĞİ,
35
• ÖRNEK;
• Servis veya mutfak bölümünün 3. kişilere gördürülmesi gibi
• Alt işveren olup yardımcı iş konumunda olan hizmetlerde
mümkündür.
• Örnek; güvenlik, personel taşıma gibi hizmetler…
36
ÜCRET ÖDEME ZAMANI
• Konusu aynı olması nedeniyle ücret ödemesi; İş Kanunu,SGK
,Borçlar Kanunu ve Vergi Usul Kanununu ilgilendirmektedir.
• 4857 deki düzenleme “ Ücret en geç ayda bir ödenir” 32.Mad.,
Ücret Hes.Pus. “İlişkin olduğu dönem “ 37. Mad ve 34.Mad.
“Ücret ödeme gününden itibaren YİRMİ gün içinde ,..
Ödenmezse işçi iş görme borcundan kaçınır”
• 5510 da ki düzenleme ; 102-e-5.fıkra “ bordronun ilişkin
olduğu ay” ile 88.mad. Her aya ait primlerin takip eden ayda ..
Ödenir”
• 203 Sayılı Vergi Usul K.: 238.mad.” Her ay ödenen ücretler”
“ “Bordronun hangi aya ait olduğu “ ifadeleri ile
• TAKVİM ayı işaret edilmiştir.
37
• BORÇLAR KANUNU: Mevcut borçlar kanunun da daha kısa süre
belirtilmemiş ise her ay, 01.07.2012 de yürürlüğe giren borçlar kanununda
ise “…her ay sonunda “ ifadelerine yer vermiştir.
• YARGI KARARI; Yargıtay 9.HD., 20.04.2011 T, 2009/10895 s.k “Ücret
çalışılan ayı takip eden ay başında muaccel hale gelmektedir”
• Antalya 1.Sulh Ceza Mah. K.T: 27.08.2008, E: 2008/1408, Takip eden
ayın 5 ve 6.günü yapılan ödemeye ilişkin idari para cezasını yerinde
bulmuştur.
• Antalya 2. Sulh Ceza Mah. K.T: 2012/83 nolu kararında sözleşmede belli
bir gün belirtilmiş olsa da sözleşme gününde yapılan ödemenin ayda bir
ödendiğini göstermediği yönünde hüküm vermiştir.
• Düzenlemeler göstermekteki işlemler takvim ayına göre yapılmakta “ en
geç ayda bir ödenir” kuralı ile bütünleşince ÜCRETİN takip eden ayın ilk
günleri ödenmesi gerekmektedir
38
FAZLA ÇALIŞMA
• Genel bakımından haftalık çalışma süresi 45 saattir
• Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11
saati aşamaz
• 11 saatlik süre işçiyi koruma amaçlı ve kamu
düzeniyle ilgilidir. Bu sebeple bu süre hiçbir şekilde
aşılamaz
• İşveren, işçilerin çalışma sürelerini uygun araçlarla
belgelemek zorundadır
39
Fazla Çalışma Ücreti Nasıl Ödenir?
• Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal
çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli
yükseltilmesi suretiyle ödenir.
• İşveren, fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
yaptırdığı işçilerin bu çalışma saatlerini gösteren bir
belge düzenlemek, imzalı bir nüshasını işçinin özlük
dosyasında saklamak zorundadır.
40
ÇALIŞMA SÜRESİNDEN SAYILAN HALLER
 İşçilerin işveren tarafından işyerlerinden başka bir yerde çalıştırılmak
üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.
 İşçinin işinde ve her an iş görmeye hazır bir halde bulunmakla
beraber çalıştırılmaksızın ve çıkacak işi bekleyerek boş geçirdiği
süreler.
 İşçinin işveren tarafından başka bir yere gönderilmesi veya işveren
evinde veya bürosunda yahut işverenle ilgili herhangi bir yerde
meşgul edilmesi suretiyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği süreler
 Çocuk emziren kadın işçilerin çocuklarına süt vermeleri için
belirtilecek süreler.
 İşin niteliğinden doğmayıp da işveren tarafından sırf sosyal yardım
amacıyla işyerine götürülüp getirilme esnasında araçlarda geçen
süre çalışma süresinden sayılmaz.
41
Hangi İşlerde Fazla Çalışma Yapılamaz?
• Sağlık kuralları bakımından yalnızca 7.5 saat ve daha az
çalışılması gereken işler
• Gece döneminde yapılan işler (20:00’den sabah
06:00’ya kadar süren gece döneminde yapılan işler)
• Yer altı ve sualtında yapılan ve maden ve kablo
döşemesi, tünel inşaat işleri
• 18 yaşını doldurmamış işçiler
• Sağlığının elvermediğini belgeleyen işçiler
• Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler
• Kısmi süreli çalışan işçiler
42
FAZLA ÇALIŞMA İLE İLGİLİ PRATİK BİLGİLER
• ÜLKENİN GENEL YARARI , İŞİN NİTELİĞİ VEYA ÜRETİMİN
ARTIRILMASI NEDENLERİNİN VARLIĞINDA YAPILIR.
• YILDA 270 SAATTEN FAZLA OLAMAZ.
• 270 SAATİN HESABINDA HAFTA TATİLİ ÇALIŞMALARI DA
DİKKATE ALINMALIDIR.
• HAFTALIK 45 SAATİN ÜZERİNDEKİ ÇALŞMALAR FAZLA ÇALIŞMA
SAYILIR. BU SÜRE SÖZLEŞMELERLE DAHA AŞAĞIYA
ÇEKİLEBİLİR.
• HER YIL FAZLA ÇALIŞMA YAPTIRILACAK İŞÇİLERİN ONAYLARI
YAZLI OLARAK ALINIR.
• YAPTIRILAN FAZLA ÇALIŞMALAR İÇİN BELGE DÜZENLENİR.
• DÜZENLENEN BU BELGELER ÖZLÜK DOSYASINA KONUR.
• SAAT BAŞI ÜCRETİ %50 ARTIRILARAK ÖDENİR.
• FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ ÇALIŞILAN AYIN ÜCRETİ İLE BİRLİKTE
VERİLİR.
• ÜCRET HESAP PUSULASINDA AÇIK BİR ŞEKİLDE GÖSTERİLİR
43
• ÇALIŞMA STANDARDININ AYRIKSI
HALLERİ
• Denkleştirme,
• Serbest Zaman,
• Telafi çalışması
DENKLEŞTİRME
• İşçinin haftalık ortalama çalışma süresi
normal haftalık iş süresini aşmamak
koşulu ile bazı haftalarda toplam 45 saati
aşsa dahi 2 aylık dönemde denkleşmesi
durumunda fazla çalışma yapmış sayılmaz.
44
DENKLEŞTİRME UYGULAMASINA ÖRNEK:
Işçi Ali nin ocak ve Şubat ayı çalışmaları aşağıdaki gibidir.
OCAK
ŞUBAT
TOPLAM
1.HAFTA
60
15 saat Fazla
2.HAFTA
20
25 saat Eksik
3.HAFTA
25
20 saat Eksik
4.HAFTA
20
25 saat Eksik
1.HAFTA
65
20 saat Fazla
2.HAFTA
60
15 saat Fazla
3.HAFTA
60
15 saat Fazla
4.HAFTA
50
05 saat Fazla
8 HAFTA
360 SAAT
45
DENKLEŞTİRMEDE DİKKAT EDİLECEK
HUSUSLAR
•
•
•
•
•
KARŞILIKLI ANLAŞMA OLMALIDIR.
GÜNLÜK 11 SAATİ GEÇMEMELİDİR.
BİRE BİR UYGULANIR.
2 AYLIK DİLİMLERLE DENKLEŞTİRİLME YAPILIR.
ÖZLÜK DOSYASINDA BİLGİLER SAKLANIR.
46
SERBEST ZAMAN
• İşçinin istemesi halinde yapmış olduğu fazla çalışmalar
için ücret yerine 6 aylık dönemde yerine %50 artırılmış
halde izin kullanma hakkını kullanabilir.
• Örnek;
YAPILAN FAZLA
SERBEST ZAMANIN
ÇALIŞMA
DÖNE
Mİ
SAATİ
KULLANMA
ZAMANI
KULLANILACAK
GÜN SAYISI
OCAK
45
7.Aya kadar
9 gün olarak
ŞUBAT
60
8.Aya kadar
12 gün olarak
MART
30
9.Aya kadar
6 gün olarak
47
SERBEST ZAMANDA DİKKAT EDİLECEK
HUSULAR
• İŞÇİNİN İSTEMESİ GEREKMEKTEDİR.
• 6 AY İÇİNDE UYGULANMALADIR.
• BİRBUÇUK KAT OLARAK
KULLANDIRILMALIDIR.
• BU DOĞRULTUDAKİ İZİNLER ARALIKSIZ
KULLANDIRILMALIDIR.
• TATİL GÜNLERİ SERBEST ZAMAN OLARAK
KULLANDIRILAMAZ.
• BELGE DÜZENİ OLUP ÖZLÜK DOSYASINDA
SAKLANMALIDIR.
48
TELAFİ ÇALIŞMASI
• Zorunlu nedenlerle işin durması, ulusal bayram ve
genel tatillerden önce veya sonra işyerinin tatil
edilmesi veya benzer nedenlerle işyerinde normal
çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması
veya tamamen tatil edilmesi ya da işçinin talebi ile
kendisine izin verilmesi hallerinde, işveren iki ay
içinde çalışılmayan süreler için telafi çalışması
yaptırabilir.
49
TELAFİ ÇALIŞMASINDA DİKKAT EDİLECEK
HUSUSLAR
• 2 AY İÇİNDE TELAFİ EDİLİR.
• GÜNDE 3 SAATEN FAZLA OLMAZ
• TATİL GÜNÜNDE TELAFİ ÇALIŞMASI
YAPTIRILMIZ.
• BİRE BİR UYGULANIR.
• TELAFİNİN NEZAMAN YAPILACAĞINA
İŞVEREN KARAR VERİR.
• ÖZLÜK DOSYASINDA BİLGİLER
SAKLANMALIDIR
50
ARA DİNLENMESİ
 Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin
gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere;
 Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
 Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil)
süreli işlerde yarım saat,
 Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat,
• Ara dinlenmesi verilir.
• Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir.
• Dinlenmeler bir işyerinde işçilere aynı veya değişik saatlerde
kullandırılabilir.
• Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.
51
HAFTA TATİLİ ÇALIŞMALARI
• 4857 sayılı İş Yasasının 46.maddesi uyarınca anılan yasanın
63.maddesi uyarınca belirlenen günler içerisinde çalışmalar
karşılığı 7 günlük zaman diliminde en az 24 saat kesintisiz izin
verilir.
• Haftada bir gün izin verilmeli,
• Hafta tatili izin günü ücreti ödenmeli,
• Yerine daha sonraki zaman diliminde izin verme doğru değil,
• Hafta tatil günü çalıştırılmışsa %50 zamlı ücreti verilmeli,
• Hafta tatili izin günleri belgelendirilmeli,
• Belediyelerde hafta tatili izini kullandırılmaması halinde idari
para cezası verebilir
52
GENEL TATİL ÇALIŞMALARI
Ulusal Bayram ve Genel tatil günleri
01 Ocak
1 Gün
23 Nisan
1 Gün
1 Mayıs
1 Gün
19 Mayıs
1 Gün
30 Ağustos
1 Gün
29 Ekim (28 Ekim 13’de başlar) 1,5 Gün
Şeker Bayramı
3,5 Gün
Kurban Bayramı
4,5 Gün
1 Yıldaki Toplam Genel Tatil
14,5 Gün
53
GENEL TATİL GÜNLERİNDE DİKKAT
EDİLECEKLER
•
•
•
•
İşçinin oluru gerekmektedir,
İşçi onayı iş sözleşmesiyle de olabilir,
Çalışılmasında bir yevmiye daha verilir,
Yerine daha sonraki günler izin verilmesi yasal değil
54
ÜCRET ÖDEME ŞEKLİNİN UYGULAMADA
YARATTIĞI SORUNLAR
• MAKTU : Kesin ücret, Aylıkçı diye de adlandırılabilir.
• MAKTU ÜCRET DENEBİLMESİ İÇİN
1-Yazılı sözleşmede açık bir şekilde belirtilmişse,
2-yazılı sözleşme de belirtilmemiş veya yazılı sözleşme yok
ise ; uygulamada ayın kaç gün çektiğine bakılmaksızın sabit
bir ücret ödemesi var ise
Maktu ücretten söz edebiliriz.
• Ücretin ayda bir ödenmesi maktu ücret olduğunu göstermez .
55
• Maktu ücretliye, HASTA olduğu günlere ilişkin ücretleri
tam olarak ödenmelidir (4857/48,49.mad)
• İZİNLİ GÜNLERDEN KASIT: Hafta ve genel günleri,
yıllık ücretli izin, doğum izni , 4857/55.Mad.(ı) bendi yer
alan , evlenme, anne-/baba,kardeş, çocuğun ölümünde
verilen izineler ile işverence verilen diğer izinler, mazeret
izinlerini anlamak gerekmektedir.
• Uzun süreli ücretsiz izinler, hizmet sözleşmesinin askıda
olduğu dönemlerde ücretin ödenmesini istemek hizmet
akdinin unsurlarına aykırılık şeklinde
değerlendirildiğinden bu günlere ilişkin bir ödeme
istenilmesi düşünülmemektedir.
• Mazeretsiz olarak işe gelmeme ise bir hakkın kötüye
kullanımının korunmasının hukuki olamayacağı
düşüncesi şeklinde değerlendirilmiştir.
56
DÜŞÜN KARAR VER…
• Asgari ücretle çalışan birisi 30 gün raporlu ise aradaki fark ücret yaklaşık 2
yevmiye ye denk gelmektedir. İlk 2 gün hariç ve ayakta süren tedavi için
yapılan hesaplamadır. Örneğin; 1071*2/3= 714 765(AGİ hariç net ücret)714=51
• Yevmiye usulü çalışma var ise; yılda 365 günlük ücret ödenmeli, bir başka
anlatımla 31 çeken aylar için 1 er yevmiye daha tahakkuk yapılmalı
• Bir yılda ; Yevmiye ücret – Maktu ücret : 5 günlük fark eder
• 300 işçili bir işletmede 1.500 Yevmiye eder.
• YA RAPORLU GÜNLERİN vs. FARKI ya da YILDA 5 GÜNLÜK EK
TAHAKKUK…
57
• YILLIK ÜCRETLİ İZİN
• 4857 Sayılı İş Yasası’nın 53.maddesi uyarınca en az 1 yıl çalışmış
olana yıllık ücretli izin verilir.
• İşçilere belirtilen yıllık ücretli izinleri takip eden yıl içerisinde
kullandırılır.
• İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süreleri ise;
Çalışma Süresi
İzin Süresi(iş günü)
1-5 Yıl
14 gün
5-15 Yıl
20 gün
15 Yıl ve fazlası
26 gün
58
YILLIK ÜCRETLİ İZİNDE DİKKAT EDİLECEK
HUSUSLAR
 18 YAŞINDAN KÜÇÜK VE 50 YAŞINDAN BÜYÜKLERE 20
GÜNDEN AZ İZİN VERİLEMEZ,
 YILLIK ÜCRETLİ İZİNLER İZİN DEFTERİ VEYA İZİN ÇİZELGESİ
GİBİ BELGELERE İŞLENMELİ,
 YILLIK ÜCRETLİ İZİN İŞVEREN TARAFINDAN BÖLÜNEMEZ,
Tarafların anlaşması ile bir bölümü 10 günden aşağı olmamak
üzere en çok 3’e bölünebilir.
 YILLIK ÜCRETLİ İZİN GÜNLERİNİN HESABINDA ULUSAL
BAYRAM, HAFTA TATİLİ VE GENEL TATİL GÜNLERİ İZİN
GÜNLERİNDEN SAYILMAZ,
 İŞVERENCE VERİLEN DİĞER ÜCRETLİ VE ÜCRETSİZ İZİNLER
VEYA DİNLENME VE HASTALIK İZİNLERİ İZİNDEN MAHSUP
EDİLMEZ
 YILLIK ÜCRETLİ İZİNLERİ İŞYERİNİN KURULU BULUNDUĞU
YERDEN BAŞKA YERDE GEÇİRECEK OLANLARA İSTEMELERİ
HALİNDE YOLDA GEÇEN SÜRELER İÇİN TOPLAM 4 GÜNE
59
KADAR ÜCRETSİZ İZİN VERİLMESİ ZORUNLUDUR.
 YILLIK ÜCRETLİ İZİN KULLANIMINDA İZİN SÜRESİNE İLİŞKİN
ÜCRETİN PEŞİN OLARAK ÖDEMESİ,
 YILLIK ÜCRETLİ İZİNDE İŞÇİNİN BAŞKA BİR İŞYERİNDE
ÇALIŞTIĞI ANLAŞILIRSA BU İZİN SÜRESİ İÇİNDE KENDİSİNE
ÖDENEN ÜCRETİN İŞVERENCE GERİ İSTENEBİLME HALİ,
 İŞ SÖZLEŞMESİNİN HERHANGİ BİR NEDENLE SONA ERMESİ
HALİNDE İŞÇİNİN HAK KAZANIP DA KULLANMADIĞI YILLIK İZİN
SÜRELERİNE AİT ÜCRETİ ÜZERİNDEN ÖDENİR.
60
ANALIK HALİNDE ÇALIŞMA VE SÜT İZNİ
 Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan
sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık süre
için çalıştırılmamaları esastır.
 Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak
sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir.
 sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile
kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar
işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı
süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
 Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise
doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler,
doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır
61
 Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin
verilir.
 İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin
tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık
süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli
izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
 Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde
toplam birbuçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler
arasında ve kaça bölünerek kulllanılacağını işçi kendisi belirler. Bu
süre günlük çalışma süresinden sayılır.
62
• KNIGHT’IN İŞ KURALI
• 1. Sözü senet olan insanlarla iş yapın.
• 2. Sonra yine de yazılı bir sözleşme yapın.
Gary Knight
63
YABANCI UYRUKLU İSTİHDAMI
Kimlere yabancı uyruklu denir ?
• 403 Sayılı Türk Vatandaşlığı kanununa göre Türk
vatandaşı sayılmayan kişilere yabancı uyruklu denir. Bu
bağlamda vatansızlarda yabancı kapsamındadır.
• YABANCILAR (kişilik bakımdan)
• A- Bağımlı Çalışan
B- Bağımsız Çalışan
• Şeklinde ayrılır.
64
Kimlere bağımlı çalışan denir?
• 4817 Sayılı YÇİHK bağımlı çalışanı “ Gerçek veya Tüzel kişiliği haiz
bir veya birden fazla işveren emrinde ücret, aylık, komisyon ve
benzeri karşılığı çalışan yabancı” olarak tarif etmiştir.
• Örnek: Bir deri mağazasında satıştan yüzde, parça başı yada
komisyon üzerinden pay alan yabancı uyruklu bağımlı çalışan
şekliyle tanımlanmalıdır.
Bağımsız çalışandan ne anlaşılmalıdır ?
• 4817 Sayılı yasanın 3.maddesi Bağımsız çalışanı “ Başka şahısları
istihdam etsin veya etmesin kendi ad ve hesabına çalışan yabancı’’
şekliyle tarif etmiştir.
65
Kendi nam ve Hesabına çalışanlar dan:
1) Gerçek Kişi: İzin alması gereklidir.
2) Ltd. Şirket Ortakları: Türkiye de ikamet eden veya edecek ltd.Şti ortağı
yabancıların,
• Türkiye de ikamet koşulu olmaksızın Limited Şirket müdürü konumunda
bulunan yabancıların,
• Yabancı gerçek kişi temsilcilerinin, şirketlerin organlarında görev
alanların;
3) A.Ş. :- Yönetim kurulu üyesi olup yetkilerini devretmeyenler,
• Şirketin organlarında görev alıp Türkiye de ikamet edenler,
• 5510 Sayılı yasa kapsamında bir sigortalılıkları bulunanların önceki
yasa göre bağ kur üyesi veya 4-a kapsamında SGK gibi; çalışma izni
almaları gerekmektedir.
66
Kendi nam ve hesabına çalışanlar izin almazsa nasıl bir yaptırımla karşılaşırlar ?
•
4817 Sayılı Yasanın 21.maddesinde “ Bu Kanuna göre verilmiş çalışma izni
olmaksızın bağımsız çalışan yabancıya ikibin Türk Lirası idarî para cezası
verilir ve varsa işyeri veya işyerlerinin Bakanlık bölge müdürlerince
kapatılması kararı alınarak, bu kararın uygulanması için durum ilgili valiliğe
bildirilir” hükmü bulunmaktadır. (Yeniden değerleme oranına göre belirtilen
ceza her yıl artmaktadır
67
• BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ (4817/18. md.)
Çalışma izni alan işverenler;
Yabancının çalışmaya başladığı tarihten itibaren en geç
on beş gün içerisinde,
Çalışma izninin verildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde çalışmaya
başlamaması halinde bu sürenin bitiminden itibaren en geç on beş gün
içerisinde,
Herhangi bir nedenle hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren en geç
on beş gün içerisinde,
Bağımsız çalışan yabancılar,
Çalışmaya başladıkları tarihten ve çalışmanın bitiminden itibaren en geç
on beş gün içerisinde,
durumu Bakanlığımıza bildirmekle yükümlüdürler
68
Yabancı uyruklu çalıştırmanın işveren açısından cezası nedir?
• 4817 Sayılı yasanın 21.maddesi ceza hükümlerini düzenlemiş olup,
yasanını yürürlüğe girdiği yıllar itibariyle yeniden değerleme oranı dikkate
alındığında aşağıda belirtilen tutarlarda idari para cezası uygulaması
bulunmaktadır.
• Bağımlı Çalışanlar dan;
• Yılı
İşverenler için uygulanan ceza Tutarı
• 2011
6.163 TL
• 2012
6.795 TL
• 2013
7.325 TL
• 2014
7.612 TL
69
Doğru Yolda giden Kaplumbağa
Eğri Yolda Giden Yarış Atını Geçer.
J.J.Rousseau
70
A. İhsan ÖZTÜRK
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
İş Müfettişi
71
Download

Sunum dosyasını indirmek için tıklayınız..