T.C.
Atatürk Üniversitesi
Tıp Fakültesi
Aile Hekimliği Anabilim Dalı
AİLE HEKİMLERİNE YÖNELİK OFİS SPİROMETRESİ VE
PEAK FLOW METRE KULLANMA EĞİTİMİ
HAZIRLANMASI VE ETKİNLİĞİNİN
DEĞERLENDİRİLMESİ
(Uzmanlık Tezi)
Arş. Gör. Dr. Abdulkadir KAYA
TEZ DANIŞMANI
Prof. Dr. Zekeriya AKTÜRK
Erzurum-2013
GİRİŞ:
Astım ve KOAH gibi kronik akciğer hastalıkları toplumda sık karşılaşılan
hastalıklardır.
Birinci
basamakta
çalışan
aile
hekimlerine
ait
hasta
popülasyonunda bu hastalıklar önemli bir oran oluşturur. Türkiye’de mortalite
nedenleri arasında bu hastalıkların ilk üçte olduğu Türkiye Ulusal Hastalık Yükü
çalışmasında gösterilmiştir (1).
Spirometri solunum fonksiyonlarının değerlendirilmesinde temel testtir.
Solunum fonksiyon testleri özellikle son 30 yılda fizyoloji çalışmalarında
kullanılan araçlar olmaktan çıkıp solunum sistemi hastalıklarının klinik
değerlendirilmelerinde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde
akciğer hastalıklarının tanı, tedavi ve izlenmesinde, klinik muayene ve akciğer
grafisinden sonra solunum fonksiyon testleri de temel inceleme yöntemlerinden
biri haline gelmiştir. Spirometri invaziv olmayan bir yöntem olduğu için pek çok
endikasyona sahiptir; solunum sistemi hastalıklarının tanısında, akciğer
fonksiyonlarına
belirlenmesinde
etkisinin
ve
mesleki
saptanmasında,
bronkodilatör
maruziyetin
değerlendirilmesinde
etkinliğinin
kullanılır
(2,3,4,5).
Astım, hava yollarının kronik inflamatuvar bir hastalığıdır. Duyarlı kişilerde
nöbetler halinde gelen wheezing (hışırtı, hırıltı, ıslık sesi), nefes darlığı, göğüste
sıkışma hissi ve öksürük yakınmaları ile ortaya çıkmaktadır. Yakınmalar,
özellikle gece ve/veya sabaha karşı görülür. Bu semptomlar spontan olarak veya
ilaçlarla, kısmi veya tam reversibilite gösteren yaygın ve değişken hava yolu
obstrüksiyonuna bağlıdır (6).
Peak flowmetre akciğerlerin ne kadar iyi çalıştığını ölçen, kullanımı kolay,
taşınabilir bir alettir. Astım hastalarına astım kontrolünde ve takibinde yardım
için peak flowmetreyi kullanmaları tavsiye edilebilir. Peak flowmetre astımı
yönetmede etkili bir alettir. Peak flowmetre hırıltılı solunum veya öksürük gibi
astımın kötüleştiğini gösteren bulgu ve belirtileri izlemekle beraber astımı
kontrol altında tutmak için yapılması gereken işlemlerde de yardımcı olur.
Böylece Peak flowmetre hastaya zaman kazandırır (7,8,9).
Aile hekimlerinin KOAH ve astım hastalarına tanı koymaları, tedavilerini
düzenleyip
takiplerini
yapmaları
için
spirometre
ve
peak
flowmetre
kullanabilmeleri gerekmektedir. Birçok tıp fakültesinde bu eğitimin olmaması
veya yetersiz olması bu ihtiyacı daha da gerekli hale getirmektedir. Bu nedenle
böyle önemli bir eğitimin özümsenerek verilmesi gerekir.
AMAÇ:
Bu çalışmada aile hekimlerinin spirometre ve peak flowmetre ile ilgili eğitim
alarak ilgili hastalıklara yaklaşımda yeterlilik kazanmaları hedeflenmiştir. Bu tez
çalışmasının sonunda oluşturulacak eğitim materyali, mezuniyet öncesi ve
sonrası aile hekimliği eğitim müfredatında kullanılabilecektir. Ayrıca bu
çalışmanın aile hekimleri için bir klinik uygulama rehberi niteliğinde olması
beklenmektedir. Böylece aile hekimliği uygulamasında KOAH ve astım gibi
önemli hastalıkların tanı, tedavi ve takibi daha başarılı olacaktır. Çalışmanın
dolaylı hedefleri olarak sağlık kaynaklarının daha etkili bir biçimde kullanılması
ve sağlık çıktılarının iyileşmesi gösterilebilir.
Çalışma sonunda aile hekimlerine verilen spirometre ve peak flowmetre
kullanım eğitimi kursunun etkinliği değerlendirilecektir. Kursun ana sonuç
ölçütü katılımcıların spirometre ve peak flowmetre kullanımıyla ilgili bilgi,
beceri ve tutumlarının ölçülmesidir.
YÖNTEM
Mart 2014 itibari ile Erzurum ilinde aile sağlığı merkezlerinde yaklaşık 229 aile
hekimi görev yapmaktadır. Bu aile hekimlerinden rastgele seçilen 110 kişi
araştırmaya dahil edilecektir. Araştırmacı, danışmanlık alarak eğitimin amaç ve
hedeflerine uygun eğitim materyalleri hazırlayacaktır. Katılımcılara 20’şer
kişilik gruplar halinde önceden hazırlanmış, özgün içerikli teorik ve pratik
eğitim içeren bir günlük kurs programı uygulanacaktır. Kurs öncesi ve
sonrasında kursiyerlere program içeriğine yönelik test uygulanacaktır.
Katılımcılardan kurs sonunda yazılı ve sözlü geribildirim alınacaktır.
Katılımcılara eğitime katılım sertifikası verilecektir. Ayrıca eğitim programının
değerlendirilmesi amacıyla her oturum sonunda katılımcılardan geribildirim
formları doldurmaları istenecektir. Toplanan veriler Atatürk Üniversitesi Tıp
Fakültesi’nde kullanılmakta olan Sınavmatik® soru bankası yazılımı ile
değerlendirilecek, ayrıca SPSS ile analiz edilecektir.
KAYNAKLAR :
1. Sağlık Bakanlığı Hastalık Yükü Final Raporu. 2005: Ankara.
2. Yıldırım,
N.,
Akciğer
Fonksiyon
Testleri;
Fizyolojiden
Klinik
Uygulamaya. 2004, İstanbul: Turgut Yayıncılık.
3. Ohta, K., [Bronchial asthma: progress in diagnosis and treatments.
Topics: I. Basic knowledge; 2. Japanese and global guidelines for asthma
management]. Nihon Naika Gakkai Zasshi, 2013. 102(6).
4. Thomas L. Petty, P.L.E., Simple Office Spirometry for Primary Care
Practitioners. 2003.
5. Uysal, A., Solunum Fonksiyon Testleri: Spirometri, PEF Ölçümü, DLCO
Endikasyonlar. Türk Toraks Derneği Solunum Cihazları Rehberi.
6. Bethesda, M., Guidelines for the diagnosis and management of asthma.
National Institutes of Health. Vol. Expert panel report 3 (EPR-3) 2011.
7. Adeniyi, B.O.a.E., G. E., The peak flow meter and its use in clinical
practice. african journal of respiratory medicine, 2011: p. 5-8.
8. Chicago,
R.H.A.o.M.
Peak
Flow
Meters.
Available
from:
WWW.LUNGCHICAGO.ORG.
9. Measuring
your
peak
flow
rate.
American
Lung
Association.
http://www.lungusa.org/lung-disease/asthma/living-with-asthma/takecontrol-of-your-asthma/measuring-your-peak-flow-rate.html.
Dec. 22, 2011.
Accessed
Download

Uzmanlık Tezi - Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği AD