T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
VE
YENİ TÜR KOOPERATİFLER
Birlikten
Kuvvet Doğar
EKREM YILDIZ
KARAMAN - 2014
SUNUM PLANI
-Strateji nedir?, Ülkemiz için Ölçülebilir hedefler,
-Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı
-Genel Anlamıyla Kooperatifçilik
-Bakanlığımızın Kooperatifçiliğe Bakışı
-Yeni Tür Kooperatifler
- Yenilenebilir Enerji Kaynakları
- Koop - Des
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
VE EYLEM PLANI
Strateji nedir?
Bir milletin veya milletlerin savunmasında - kalkınmasında askeri, siyasi,
ekonomik ve manevi güçleri bir arada kullanma ve düzenleme sanatıdır..
Strateji, uygulandığı alanlara ve kullanılış seviyesine göre sınıflandırılmış ve böylece milli strateji,
askeri strateji, kalkınma stratejisi (ekonomik-sosyal strateji)
gibi stratejiler ortaya çıkmıştır.
Sözlük anlamına göre "strateji“
1. Önceden belirlenen bir amaca ulaşmak için
tutulan yol.
2. Bir ulusun ya da uluslar topluluğunun, barış ve
savaşta benimsenen politikalara en fazla desteği
vermek amacıyla politik, ekonomik, psikolojik ve
askeri güçleri bir arada kullanma sanatıdır.
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
VE EYLEM PLANI
HEDEF NEDİR?
Hedef; Bir hayalin, bir düşüncenin tarih ve zaman belirleyip, eylem planıyla
desteklenmesi ve harekete geçirilmesi demektir.
Tüm başarılı insanların hayatları ve yaşamları incelendiğinde,
hep bir hedef ve eylem planları olduğu görülür.
Ulu Önder Atatürk 29 Ekim 1933 tarihinde; ‘Yurdumuzu dünyanın
en mamur ve en medenî memleketleri seviyesine çıkaracağız.
Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Millî kültürümüzü, “muasır medeniyet”
seviyesinin üstüne çıkaracağız”. demiştir.
Ülkemiz açısından da Cumhuriyetin 100. yılı olan 2023 tarihinde gerçekleşmesi düşünülen
100 adet hedef belirlenmiştir.
Bunlardan bazıları;
1) Dünyanın ilk 10 büyük ekonomisi arasına girmek
2) Yıllık GSYH’yı 2 trilyon dolara çıkarmak
3) Kişi başına düşen milli geliri 20 bin doların üzerine çıkarmak
4) 500 milyar dolarlık ihracat yapmak
28) Elektrik üretimi içerisinde Yenilebilir Enerji Kaynaklarının payını en az yüzde 30 seviyesine
çıkarmak
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
VE EYLEM PLANI
Rotası Olmayan Gemiye
Hiçbir Rüzgar Yardım Etmez
En kötü plan plansızlıktan iyidir.
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
VE EYLEM PLANI
Son dönemlerde uluslararası kuruluşlar tarafından
devletlerin kooperatiflere olan yaklaşımları
konusunda yapılan çalışmalar da hız ve
önem kazanmıştır.
Birleşmiş Milletler (BM),
18 Aralık 2009 tarih ve 64/136 sayılı
Kararı ile 2012 yılını “Uluslararası Kooperatifler Yılı”
olarak ilan etmiştir. Amaç, kooperatifler hakkında farkındalık oluşturmak,
kooperatiflerin kurulması ve güçlendirilmesini desteklemek ve hükümetleri bu
yönde teşvik etmektir.
2012 yılı UKY. Sloganı,
“Kooperatif işletmeler daha iyi bir dünya kurar.”
olarak belirlenmiştir.
KOOPERATİFÇİLİK STRATEJİSİ
ve EYLEM PLANI
Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi
ve Eylem Planı da 17 Ekim 2012
tarihli 28444 sayılı Mükerrer
Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Strateji, aynı tarihte
Ankara Ticaret Odası Toplantı salonunda
Ülkemizdeki tüm kooperatif ve üst kuruluşları Yöneticileri ile
kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcilerinin katıldığı
büyük bir törenle Sayın Başbakanımız
Tarafından kamuoyuna açıklanmıştır.
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
KOOPERATİFÇİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TÜRKİYE KOOPERATİFÇİLİK VİZYONU
«güvenilir, verimli, etkin ve sürdürülebilir ekonomik girişimler niteliğini kazanmış bir
kooperatifçilik yapısına ulaşmak»
GENEL AMAÇ
“Kooperatifçiliğe daha elverişli bir ortam sağlamak;
toplumda olumlu bir kooperatifçilik imajı oluşturmak ve sektöre
güveni artırmak;
verimli ve etkin uygulamaları ortaya çıkarmak;
sürdürülebilirlik, rekabet edebilirlik ve yenilikçiliği sağlamak;
kooperatiflerin ekonomik kalkınmaya ve gelirin daha adil
paylaşımına
olan katkılarını arttırmaktır.”
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
EYLEM PLANI
ANA BAŞLIKLARI
1.
Kamu Teşkilatlanması ve Kooperatiflere Hizmet Sunum Biçimi Yeniden Yapılandırılacaktır.
2.
Eğitim, Danışmanlık, Bilgilendirme ve Araştırma Faaliyetleri Geliştirilecektir.
3.
Örgütlenme Kapasitesi ve Kooperatifler Arası İşbirliği Olanakları Arttırılacaktır.
4.
Sermaye Yapısı ile Kredi ve Finansmana Erişim İmkânları Güçlendirilecektir.
5.
İç ve Dış Denetim Sistemleri Tümüyle Revize Edilecektir.
6.
Kurumsal ve Profesyonel Yönetim Kapasitesi Arttırılacaktır.
7.
Mevzuat Altyapısı Uluslararası Esaslara ve İhtiyaçlara Göre Geliştirilecektir.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
EYLEM PLANI
MADDELERİ
1.
Kamu Teşkilatlanması ve Kooperatiflere Hizmet Sunum Biçimi Yeniden Yapılandırılacaktır.
1.1
Kooperatifler konusunda ilgili bakanlıkların (GTB-GTHB-ÇŞB) düzenleme ve gözetim
2012-2016
kapasitelerinin arttırılması sağlanacaktır.
1.2
İlgili bakanlıklarca kooperatiflere sunulan hizmetlerden mümkün olanları kooperatif üst
2012-2016
kuruluşlarına devredilecektir.
1.3
Kooperatiflere yönelik gözetim, denetim ve uygulama hizmetlerinin etkinleştirilmesi ve sağlıklı
2012-2014
istatistiki verilerin üretilmesini sağlamak üzere bir veri tabanı (e-kooperatif) oluşturulacaktır.
2.
Eğitim, Danışmanlık, Bilgilendirme ve Araştırma Faaliyetleri Geliştirilecektir.
2.2
“Kooperatif Girişimciliği Eğitim Projesi” (KGEP) çalışması yapılarak, uygulamaya konulacaktır.
2.3
Kooperatif denetim ve yönetim kurulu üyelerine eğitim ve sertifikasyon zorunluluğu
2012-2014
getirilecektir.
2.6
Kooperatifçilik konusunda bilgilendirme programları düzenlenecektir.
2.8
Kooperatifçilik konusunda, eğitim, araştırma ve yayın faaliyetinde bulunan gönüllü kuruluşların
2012-2016
projelerinin desteklenmesi yönünde çalışmalarda bulunulacaktır.
2012-2016
2012-2016
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
EYLEM PLANI
MADDELERİ
2.9
Ülke kooperatifçiliğinin içinde bulunduğu durum ve uluslararası gelişmeler hakkında
her yıl düzenli olarak “Ülke Kooperatifçilik Raporu” hazırlanacaktır.
3.
Örgütlenme Kapasitesi ve Kooperatifler Arası İşbirliği Olanakları Arttırılacaktır.
3.1
Ülke şartlarına uygun yeni bir üst örgütlenme modeli ve uygulama altyapısı
oluşturulacaktır.
2013-2016
3.2
Kooperatifçilik potansiyeli yüksek yeni alanlar tespit edilerek bu alanlarda kooperatif
kurulması ve geliştirilmesine yönelik özendirici çalışmalar yapılacaktır.
2012-2016
3.3
Üretimi artırmak amacıyla verilen kamusal desteklerin kooperatifçiliği özendirmeye
yönelik uygulanması için “Kooperatifçiliği Destekleme Programı”nın hayata geçirilmesi
sağlanacaktır.
2012-2016
3.4
Çok amaçlı ve büyük ölçekli kooperatifçiliğin ve kooperatifler arası birleşmelerin
özendirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır.
2013-2016
3.7
Kadınlarımızın girişimcilik kabiliyetlerinin arttırılması ve ekonomide bir aktör olarak yer
almalarının sağlanması için kooperatifler çatısı altında örgütlenmeleri yönünde
çalışmalarda bulunulacaktır.
2012-2016
2012-2016
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
EYLEM PLANI
MADDELERİ
4.
Sermaye Yapısı ile Kredi ve Finansmana Erişim İmkânları Güçlendirilecektir.
4.1
Kooperatiflerin öz kaynak yapısının güçlendirilmesi amacıyla ortaklık payı değerinin
yükseltilmesi ve ortaklık payı üst sınırının kaldırılması sağlanacaktır.
2013
4.4
Kooperatifler ve üst kuruluşlarının borçlanma kaynak ve yöntemlerinin
zenginleştirilmesine yönelik kanuni düzenlemeler yapılacaktır.
2013
Uluslararası fonlar ile Avrupa Birliği (AB) programlarından ve kaynaklarından
4.5 kooperatif ve üst kuruluşlarının faydalanabilmeleri amacıyla proje üretme
kapasitelerinin arttırılması sağlanacaktır.
2012-2016
4.6
Tarım Satış Kooperatif ve Birliklerine sağlanan kredi desteğinin rasyonel hale
getirilmesi sağlanacaktır.
5.
İç ve Dış Denetim Sistemleri Tümüyle Revize Edilecektir.
5.1
Başarılı ülke uygulamaları dikkate alınarak, ülke şartlarına uygun bir kooperatif dış
2013
denetim sistemi oluşturulacaktır.
5.2
Kooperatif iç denetim uygulamasının daha işlevsel bir yapıya kavuşturulması
2013
yönünde yasal düzenleme yapılacaktır.
VE EYLEMLERDEN SORUMLU KURULUŞLAR
2012
EYLEM PLANI
MADDELERİ
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
6.
6.1
6.3
6.4
6.5
7.
7.1
7.2
7.3
7.4
Kurumsal ve Profesyonel Yönetim Kapasitesi Arttırılacaktır.
“Kurumsal Yönetim İlkeleri”ne uyum sağlanmasına yönelik bir dizi düzenleme
yapılacaktır.
Büyük ölçekli kooperatifler ve üst kuruluşları için internet sitesi oluşturulması
zorunluluğu getirilecektir.
Kooperatif yönetim kurullarında profesyonel yönetici bulunmasına imkan
sağlanacaktır.
Kooperatif ortaklarına kooperatifin faaliyetleri ile ilgili periyodik olarak bilgi
verilmesi zorunluluğu getirilecektir.
Mevzuat Altyapısı Uluslararası Esaslara ve İhtiyaçlara Göre Geliştirilecektir.
2014
2013
2016
2013
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nda uluslararası esaslar ve günün ihtiyaçları
2013-2016
doğrultusunda değişiklik yapılacaktır.
4572 sayılı Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununda gerekli değişiklikler
2012
yapılacaktır.
Gayri faal kooperatiflerin kısa sürede tasfiyesinin sağlanmasına yönelik yasal
2013-2016
düzenleme yapılacaktır.
Kooperatiflere yönelik vergi ve rekabet hukuku uygulamaları ile muhasebe
standartları konusunda gözden geçirme ve iyileştirme çalışmaları yapılacaktır.
2012-2014
14
KOOPERATİF ve
KOOPERATİFÇİLİK NEDİR?
Kooperatif:Ülkemizde halk dilinde imece usulü denilen topluca yardımlaşmanın
resmi olarak belli kural kanun ve düzene göre
yapılma işlemine verilen addır.
Kooperatifçilik:
-Bir işbirliği ve güç birliğidir,
*Bir elin nesi var iki elin sesi var
- Yardımlaşma ve dayanışma birlikteliğidir,
*Tek kanatla uçulmaz
- Kıt kaynakların birleştirilip ekonomiye kazandırılmasıdır,
*Damlaya damlaya göl olur
- Yerinde üretim ve istihdam demektir.
*Doğduğun yerde doymaktır.
15
KOOPERATİFÇİLİK
Aynı zamanda Kooperatifçilik:
-İktisadi faaliyetleri gerçekleştirmek için bir güç
birliği ve ortak hareket etme aracıdır.
-Fertlerin tek tek altından kalkamayacakları işleri
gerçekleştiren bir dayanışmadır.
-Kooperatiflerle yerli kaynaklar değerlendirilerek
ekonomiye kazandırılır ve döviz israfına
engel olunur.
-Kooperatifçilikle, emek ve ürünün gerçek değerini
fiyatların düzenlenmesine imkan sağlanır.
bulmasına ve piyasalarda
-Kooperatifler birer demokrasi okuludur. Seçimle göreve gelip, seçimle görevden
ayrılma ve eşitlik prensibi sayesinde insanlara hizmet sunan kuruluşlardır.
-Kooperatiflerle toplumda sosyalleşme ve kaynaşma imkanı sağlanır.
-Kooperatiflerde ortaklık ihtiyaridir, ortak olabileceğin kişileri seçme hakkı vardır.
16
KOOPERATİFÇİLİĞİN
HUKUKİ TANIMI
1163 sayılı Kooperatifler Kanununun
1 nci maddesinde; “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının
belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait
ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma
ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler
tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara
kooperatif denir.”
denilmektedir.
Kooperatiflerin diğer şirket türlerinden farkı,
1)Amaç bakımından,
Ortaklarının ürünlerini en yüksekten satmak veya
ihtiyaçlarını en ucuza temin etmek
2) Pay bakımından,
Kooperatif payları serbest dolaşmaz.
3) Ortaklık yapısı açısından, Ortaklar aynı meslektendir veya ihtiyaçları aynıdır.
4) Sermaye yapısı açısından, Değişkendir, şirketlerde sermaye sabittir.
5) Yönetimi seçme açısından, Her ortağın bir oyu vardır.
6) Kar dağıtımı bakımından Kar ortak başına dağıtılır, şirkette sermayeye verilir.
17
KOOPERATİFÇİLİK
HAKKINDA GENEL BİLGİ
Türkiye ekonomisinin pek çok sektöründe faaliyet gösteren bu özgün
ortaklık türü için hukuk sistemimizde özel düzenlemeler yapılmıştır.
Genel olarak kooperatifler bu düzenlemelere göre faaliyetlerini
sürdürürler.
Öte yandan, kooperatifler Türk Ticaret Kanununda ticaret şirketleri
arasında sayılmış olup, özel kanunlarında düzenleme bulunmayan
istisnai durumlarda bu Kanunun ilgili hükümleri kooperatiflere de
uygulanmaktadır.
Türk Ticaret Kanunun
43. maddesinde Tüzel Kişiler;
-Anonim Şirketler,
-Limited Şirketler ve
-Kooperatif Şirketler olarak sayılmıştır.
18
KOOPERATİFÇİLİĞİN
GELİŞİMİ
Dünyada son otuz yıl içerisinde,
ekonomik ve sosyal yaşam ile
kamu yönetimi anlayışındaki
değişimlerin sonucu olarak,
Devletlerin;
* Ekonomik ve sosyal alanda rollerini azaltmaya,
* İdari, politik ve ekonomik yapıları özelleştirme ve yerelleştirmeye,
•
•
Planlı ekonomiden piyasa ekonomisine geçmeye ve
Farklı ekonomik sektörlerin gelişimini dengelemeye
doğru yöneldikleri bir süreç yaşanmıştır.
19
KOOPERATİFÇİLİK
HAKKINDA GENEL BİLGİ
Ekonomik ve ticari hayatımızın
önemli aktörlerinden olan kooperatifler
üç Bakanlık çatısı altında
hizmet vermektedir.
Bugün itibariyle ülkemizde
30 civarında farklı türde
84 binden fazla kooperatif ve
bu kooperatiflerin sekiz milyondan
fazla ortağı bulunmaktadır.
Bu kooperatifler, tarımdan
sanayiye, ulaşımdan eğitime,
krediden sigortaya,
üretimden tüketime kadar birçok
alanda faaliyet göstermektedirler.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
(KSS, Konut Yapı Koop.ri)
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı
(Tarım, Sulama, Orman Kalkınma
Koop.ri)
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
(Turizm, İşletme, ESKKK, Üretim,
Eğitim, MTK. vd)
30 Farklı Tür
84 bin kooperatif
8 milyon kooperatif
ortağı
20
KOOPERATİFÇİLİĞE
YENİ BİR BAKIŞ
BAKANLIĞIMIZ VE GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZÜN
KURULMASI
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞININ TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN
HÜKMÜNDE KARARNAME
Yetki Kanununun Tarihi : 6/4/2011, No : 6223
K H K. Tarihi : 3/6/2011, No : 640
640 sayılı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararname’yle;
 Gümrük ve Ticaret Bakanlığı teşkil edilmiş ve
mülga Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın kooperatiflere ilişkin görev ve yetkileri
Bakanlığımıza devredilmiştir.
 Kooperatiflere hizmet sunan Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü,
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü adıyla yeniden yapılandırılmıştır.
Bu çerçevede çağdaş kamu yönetimi ve işletmecilik anlayışına
uygun olarak kooperatifçilik alanında yeni yetki ve görev
tanımları getirilmiştir.
21
KOOPERATİFÇİLİĞE
YENİ BİR BAKIŞ
Görev ve Yetkiler
a)Kooperatifçiliğe ilişkin politikaları, ilke ve hedefleri ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak
belirlemek, stratejiler geliştirmek, uygulamak, sonuçlarını izlemek ve değerlendirmek.
b) Kooperatifçilikle ilgili Ar-Ge çalışmaları yapmak, kooperatif bilgi ve denetim sistemini
kurmak ve işletmek.
c) Kooperatifçiliğin geliştirilmesi için gerekli tedbirleri almak ve uygulanmasını
sağlamak, yayın, tanıtım ve eğitim faaliyetlerinde bulunmak.
ç) Kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirmek için hazırlayacakları projeleri
desteklemek ve teşvik etmek, teşvik ve desteklere yönelik düzenlemeler yapmak.
d) Bakanlığımıza bağlı kooperatifleri denetlemek veya denetlettirmek,
e)Kooperatifler için örnek ana sözleşmeler hazırlamak ve yürürlükte olan ana
sözleşmeleri ihtiyaçlar doğrultusunda güncellemek.
f)Kooperatiflere ve üst kuruluşlarına yol göstermek ve çalışmalarında yardımcı
olmak, yeni alanlarda kooperatif girişimlerin geliştirilmesine yönelik özendirici ve
destekleyici çalışmalar yürütmek, bireysel tasarrufların uygun kooperatif girişimcilik
modelleri ile ekonomiye kazandırılmasını sağlamak.
22
GİRİŞİMCİLİK
NEDİR
Üretim ve tüketimi inceleyen İktisat Bilimine göre başlangıçta üretim
faktörleri üçe ayrılmıştır. Bunlar;
1- Emek,
2- Sermaye ve
3- Doğal kaynaklardır. (hammadde)
Ancak bu üç unsurun var olması, üretim için
yeterli değildir. Daha basit anlatımla un, yağ
ve şeker var ve bunları helva yapmaya
teşebbüs edecek bir helva ustasına ihtiyaç vardır.
İşte iktisat biliminde de bu üç üretim faktörünü (emek, sermaye ve doğal
kaynak) bir araya getirecek dördüncü bir üretim faktörünün olmazsa olmaz
olduğu farkedilmiş ve bunun adına da girişimci (müteşebbis) denilmiştir.
23
Gelişimin ve yeniliklerin arkasındaki en dinamik aktör, girişimciliktir.
GİRİŞİMCİLİK
NEDİR
Girişimcilik bilgi ve becerisi olan insanlar (lider), toplumda sosyal ve
ekonomik olarak ön plana çıkmışlardır.
Kooperatifçilik te
girişimcilik metotlarından biridir.
Toplumsal ve sosyal olarak insanları
bir araya getirme ve yerel kalkınmayı
gerçekleştirmede en önemli bir araçtır.
Sabit, dar gelirli gruplarda ve kırsal kesimde özellikle sermaye faktörü az
ve dağınıktır. İşte bunları bir üretim çatısı altında toplayabilme veya
tüketimi
kaliteli
ve
ekonomik
kılabilme
girişimciliğinin,
organizasyonunun adı kooperatifçiliktir.
24
YATIRIMCI KOOPERATİFÇİLİK
ÖRNEKLERİ
-Gelişmiş ülkelerde büyük sermaye ve işlem hacimlerine hükmeden kooperatifler,
ortaklarının yaşam standartlarına pozitif katkı sağladığı gibi ülkelerinin de ekonomik ve
mali yapılarının istikrarlı bir biçimde devam etmesine destek sağlamaktadırlar. Yakın
zamanda Avrupa ülkelerinde baş gösteren ekonomik krizin derinleşmesini önlemede
kooperatiflerin önemli payı sözkonusudur.
-Ülkemizde de kaliteli üretim, karlılık hedefleri ve işlem hacimleri ile ilk
500 büyük firma arasında varlığını sürdüren kurumsallaşmış 6 adet
kooperatifimiz mevcuttur. Bunlar
birer üretici kuruluşu olarak,
ortakların ürünlerini uygun fiyatlara alıp pazarlamakta, yıllık 1,5 Milyar
TL civarında ciroları bulunmaktadır.
-Dağıttıkları ayni ve nakdi kredilerle de üretimin sürdürülebilirliği ve maliyetlerin düşürülmesine
önemli katkı sağlamaktadırlar. Aynı zamanda Birliklerimizin bazıları birer sanayici kuruluşu
olarak da faaliyetlerini sürdürerek önemli markalar oluşturmuşlardır.
Bu kuruluşlardan Pankobirlik iştiraki Torku Konya Şeker AŞ. (44),
Trakyabirlik (77) ve Marmarabirlik (418) nci sıra ile ilk 500
25
Sanayi kuruluşu içinde yer almaktadır.
KOOPERATİFÇİLİĞE
YENİ BİR BAKIŞ
2012 Yılında yayımlanan Kooperatifçilik Stratejisi Eylem Planında
önemli bir hedef olarak;
“Kooperatifçilik potansiyeli yüksek yeni alanlar tespit edilerek bu
alanlarda kooperatif kurulması ve geliştirilmesine yönelik özendirici
çalışmalar yapılacaktır.” ibaresine yer verilmiştir.
Bu çerçevede yeni kooperatif türleri kurulmaya başlanmış, mevcut kooperatif türlerine ilave
olarak;
-Eğitim Kooperatifleri,
-Sigorta Kooperatifleri,
-Sağlık Kooperatifleri,
-Gayrimenkul Girişimciliği Kooperatifleri,
Yine Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi için Örnek Anasözleşme hazırlanmıştır.
2013 yılında Bakanlığımız web sayfasında 17 adet örnek anasözleşme yayımlanmıştır.
-Enerji Üretim ve Tüketim Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi de
onaylanmış ve yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretmeyi
düşünen vatandaşlarımızın hizmetine sunulmuştur.
26
YENİ KOOPERATİF
TÜRLERİ
Bakanlık olarak, kooperatifçiliği değişen ve gelişen ihtiyaçlara göre yenileyerek her
sektörde alternatif çözümler sunar bir modele dönüştürüyoruz.
-EĞİTİM KOOPERATİFLERİ
Kooperatifler artık eğitim sektöründe de bir ihtiyaca cevap veriyor. Bu sektörün
ihtiyacı olan yeni açılımları kooperatif girişim modeli ile halkımızın hizmetine
sunuyoruz.
Son Dönemlerde Eğitim Kooperatiflerinin Kurulma Nedenleri:
1- Kamuoyunda 4+4+4 Kanunu olarak bilinen, 6287 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu İle Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 3 üncü, maddesiyle, birinci kademe 4 yıl süreli
ilkokul, ikinci kademe 4 yıl süreli ortaokul ve üçüncü kademe 4 yıl süreli lise olarak
yapılandırılmıştır. Böylece kademeler arası yatay ve dikey geçişlere imkân tanınmış, esnek yapı
sayesinde bireye yetenek ve gelişimine göre erken yaşlarda tercih hakkı tanınmıştır. Bu madde
“Eğitim Kooperatiflerini” de cazip kılmıştır.
2- Eğitim kooperatiflerini çekici hale getiren nedenlerden
bir tanesi de kurumlar vergisi muafiyetidir.
3- Eğitim kooperatiflerini cazip kılan bir diğer gelişme de
2012 yılında çıkarılan teşvik paketidir.
27
YENİ KOOPERATİF
TÜRLERİ
-SAĞLIK KOOPERATİFLERİ:
3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve ilgili yönetmeliklerin hükümlerine uygun
olarak etkin, verimli ve kaliteli sağlık hizmeti sunulmasının sağlamak üzere tıp
doktorları tarafından özel sağlık kurumları açmak ve işletmek, vatandaşların her türlü
sağlık gereksinimini karşılamak üzere kuruluyor.
-Gayrimenkul İşletme Kooperatifi:
Bakanlığımız Kooperatifçilik Genel Müdürlüğünün 07.05.2013 tarihinde
verdiği izinle, gayrimenkul sektörüne alternatif yatırım imkânları
sağlayan ve küçük sermayelerin büyük projelere dönüşebileceği yeni bir
tür olan “Gayrimenkul İşletme Kooperatifi”nin kuruluşunu sağlamıştır.
Merkezi Ankara’da olan bu kooperatif, hızla büyüyen gayrimenkul
sektöründe yeni bir kan olarak nitelendirilmektedir.
-SİGORTA KOOPERATİFLERİ
Sigorta kooperatiflerinin felsefesi “Birlikten kuvvet doğar” ilkesi ile
hareket ederek, ortaklarının kıymetli olan herşeyini özenle korumaktır.
28
YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI
ve
ENERJİ ÜRETİM FIRSATLARI
Yenilenebilir Enerji Kaynakları olarak nitelendirilen rüzgar enerjisi, güneş enerjisi,
jeotermal, biyokütle,
vd. enerjiler, karşılıksız hizmetimize sunulmuş doğal
kaynaklardır. Ülkemiz bu temiz enerji kaynakları yönünden çok zengindir.
Bu tür kaynaklardan elektrik enerjisi üretilmesi,
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile
EPDK tarafından da desteklenmektedir.
Bu çerçevede Elektrik Piyasası Mevzuatında yapılan
değişiklikle artık 1000 Kw’ya kadar olan elektrik
üretimi yatırımlarında lisans izni alınması kaldırılmıştır.
Küçük ölçekli olarak yani kendi tükettiğimiz elektriği
üretebilme imkanı doğmuştur.
Ayrıca, rüzgar enerjisinden, güneş ışınlarından ve diğer
yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerjiler;
-Çevrecidir, temizdir ve süreklidir,
- Ucuzdur ve ekonomiye katkı sağlar.
- Enerji hammaddesinde dışa bağımlılığı ve döviz kaybını önler.
29
ENERJİ ÜRETİM ve
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ
İşte yanı başımızda, kesintisiz hizmetimizde olan, kurulum maliyetinin dışında
harcama gerektirmeyen, karlı ve aynı zamanda çevreyi koruyan temiz enerji
kaynaklarından yararlanabilmenin en uygun yolu da bir enerji üretim ve / veya
tüketim kooperatifi çatısı altında
birleşip,
-Rüzgar türbini
veya
-Güneş enerjisi sistemleriyle
elektrik üretimini
gerçekleştirmektir.
Bununla;
Öncelikli olarak kooperatifin ürettiği enerjinin ihtiyaç fazlasını abonesi olunan elektrik
dağıtım şebekesine satarak, ekstra gelir elde etmek mümkün hale gelmiştir.
Ayrıca kırsal kesimdeki insanlarımızın da köyünde, yaylasında teknolojinin her
30
türlü nimetlerinden yararlanabilmesi kolaylaşmıştır.
ENERJİ ÜRETİM
ve TÜKETİM KOOPERATİFLERİ
Bunun için neler yapabiliriz?
-Ortağı olduğumuz ve halen faal olan kooperatifimizi aynı zamanda üreten bir
kooperatife dönüştürebiliriz,
- Kooperatifimizin tüketeceği elektriği elektrik piyasası mevzuatı dahilinde üreterek
mahsuplaşmak ve artan üretimi de dağıtım şirketine satarak gelir elde edebiliriz.
- Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı bir
Enerji kooperatifi kurmak / ortak olmak.
Ayrıca
- Yöresel gıda ürünlerini kurutulmuş olarak
paketleyip piyasaya sunabiliriz,
-Halı, kilim vb. ürünlerin üretimi ve satışında
da rol alabiliriz.
Kooperatifleşmenin esas amacı
da (sosyal boyut) ortakları ile
birlikte üretme, istihdam ve
her türlü tüketim ihtiyaçlarını temin edebilmektir.
31
ENERJİ ÜRETİM
ve
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ
Peki Biz Ne Yapabiliriz?
Örneğin; Bugüne kadar rekabet nedeniyle faaliyetlerini sürdürebilmekte zorlandığımız
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ’mizi aynı zamanda üreten, gelir elde eden bir kooperatif modeline –
türüne dönüştürebiliriz, veya Enerji üretim ve tüketim kooperatifi kurabiliriz
Bunu Neden Yapmalıyız?
Rekabetin ve ticari faaliyetlerin bu kadar hızlandığı, gümrük duvarlarının, ülke sınırlarının fiilen
kalktığı, tüketiciye ulaşmak ve etkilemek için her türlü teknik ve imkanların kullanıldığı
günümüzde, ayakta kalabilmek ve değişen şartlarda varlığımızı devam ettirebilmek,
durağanlıktan gelişen ve büyüyen bir yapıya kavuşabilmek için.
Nasıl Yapabiliriz?
Mevcut tüketim kooperatifinin anasözleşmesinde bazı
değişiklikler yaparak;
-Unvan değişikliği ile,
-Amaç ve faaliyet konularını revize ederek
(tüketim faaliyetlerine üretim amaç ve işlemlerini de eklemek)
-Ortaklık şartlarına basit yeni bir özellik daha ekleyerek,
-Yönetim kurulunun görevlerine üretim ve gelir ile ilgili
görevler eklemek,
32
-Gelir gider farkı ile ilgili hususları gözden geçirmek, düzenlemek suretiyle işe başlayabiliriz.
ENERJİ ÜRETİM
ve
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ
ÖRNEK : RÜZGAR TÜRBİNİ Kurulum Maliyeti
1 MW (1000KW)’lık bir rüzgar türbini kurulumu ortalama 1.000.000.Euro= 1.338.000.$
dır.
1 MW (1000KW)’lık bir rüzgar türbini yıllık ortalama 3.000.000 – 3.300.000 kwh saat
elektrik üretir.(yeterli rüzgar potansiyeli olan yerler için)
Bu üretimin aylık miktarı 250.000 – 270.000kwh saattir.
Bu miktar aylık olarak ortalama 1.000 - 1.500 adet evin elektrik tüketimini karşılar.
(1 ev aylık 200 -300 kwh elektrik tüketir. =
75.00 – 150.00 TL. fatura değeri)
Üretilen elektirik enerjisinin alım miktarı
1 kwh elektrik = 7.3 sent(13-15 krş)
Mahsuplaşma olduğunda satış miktarı üzerinden
alım taahhüdü var, bu durumda;
1 kwh elektrik = 14.5 sent(28-30 krş)
Amorti süresi, mahsuplaşmanın yüksekliğine göre kısalmaktadır.
33
ENERJİ ÜRETİM
VE
TÜKETİM KOOPERATİFLERİ
Enerji üretim kooperatifleriyle;
- İstihdam artışına katkı sağlanabilir,
- Ortaklarının elektrik giderlerini azaltıp gelirden pay dağıtılabilir,
- Enerji temininde dışa bağımlılık azalır,
- Ülke gelirlerinde tasarruf edilmiş olur,
-Kırsal kesimle şehirler arasındaki kalkınma düzeyi ve yaşam
standardı birbirine eşitlenebilecektir.
Ayrıca başta Devletimiz, çeşitli kuruluşlar, AB ve Dünya Bankası örgütleri bu tür çevreci ve
sosyal hedefli projeleri belirli oranda hibe yoluyla da
desteklemektedir.
Bunlar;
-Kalkınma Ajansları ve Vakıflar,
- KOSGEP – İller Bankası,
- KOOP-DES (30.07.2013 /28723 say. R.G.)
- Kalkınma Bakanlığı
-Ekonomi Bakanlığı,
-Avrupa Birliği –
34
-Dünya Bankası’dır.
KOOPERATİFLERİ
DESTEKLEME
PROJESİ
KOOP- DES Proje Yönetmeliği
Bakanlığımız Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 640 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 13. maddesinde;
“Kooperatiflerin amaçlarını gerçekleştirmek için hazırlayacakları projeleri
desteklemek ve teşvik etmek, teşvik ve desteklere yönelik düzenlemeler yapmak”
görevlerimiz çerçevesinde KOOP-DES Programı çalışmaları yürütülmüş ve
30.07.2013 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Kooperatifçilik Proje Destek Yönetmeliği ile
kooperatiflerin hibe yoluyla
desteklenerek güçlendirilmesinin ve kooperatifçilik yoluyla üretim ve istihdamın
artırılması özendirilmiştir.
Kooperatif ve üst kuruluşlarının;
- Makine ve/veya ekipman ile ilgili mal alımlarına,
- Ortaklarının en az % 90’ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerin işletecekleri yaşlı ve engelli
bakım merkezleri ile çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevlerinin demirbaş eşya niteliğindeki
yatırım malı alımları,
- Kooperatiflerin ürettikleri ürünlerin tanıtımı ve pazarlanmasına ilişkin sergi ve fuar
katılımlarına yönelik hizmet alımları,
- Kooperatiflerin projelerine ilişkin nitelikli personel istihdamlarına, destek verilebilecektir.
35
KOOPERATİFLERİ
DESTEKLEME
PROJESİ
Kooperatiflerin mal alımlarında hibeye esas
Proje tutarlarının, (azami sınır=200.000TL.)
- kalkınmada öncelikli yörelerde % 75’i,
- diğer bölgelerde % 50’si ve
kalkınmada öncelikli yöre şartı aranmaksızın ortaklarının
en az % 90’ını kadınların oluşturduğu kooperatiflerde ise
% 75’inin Bakanlıkça hibe olarak karşılanabilecektir.
Bakanlıkça karşılanmayan proje bedelinin kalan kısmı ise
proje sahibi kooperatif tarafından karşılanarak,
Kooperatiflerin makine ekipman alım projelerinde hibeye esas proje
tutarı azami sınırı en fazla 200.000TL X %75 i (150.000 – 100.000 TL.),
Hizmet alım projelerinde en fazla 30.000 TL,
Nitelikli personel istihdamında yıllık bir personel için 30.000 TL,
iki personel için toplam en fazla 60.000 TL olmak üzere
hibe desteği verilebilecektir.
Bu Yönetmeliğin uygulama kılavuzu çalışmaları da tamamlanmak üzeredir.
36
YENİLENEBİLİR ENERJİ
KAYNAKLARI
37
T.C.
GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü
Fırsatların sayısı,
onları görecek insan sayısından
daha fazladır.
(Thomas Edison)
ARZ EDERİM
38
Download

Kooperatifçilik - Gümrük ve Ticaret Bakanlığı KARAMAN TİCARET İL