Kuşadası Yerel Tarih Dergisi Araştırmaları
Kuşadası Rumları
www.kuyeta.org
Y-1
Y-2
Y-3
“Kuşadası Tarihi hakkında
yazılmış en eski eser:
Stafanos Papadopoulos’un
Kuşadası tarihini anlatan
‘Yeni Efes’ kitabı”
Y-4
“1889 Konstantin Benlioğlu
yazılan “Benlioğlu Aile Tarihi”
tarafından
Y-5
Alman
Kulesi
Marathesion
Neapolis
Aziz Paul
Vaftiz
Havuzu
Pixodore
Mermer
Ocakları
Didymene
Tapınağı
Kuşadası’nda Keşfedilmeyi Bekleyen Yerler
Y-6
“Hepimiz bir arada çok güzel dostluklar kurmuştuk. Sadece mahallede değil,
tarlalardaki damlara göçtüğümüzde de birbirimizi arar sorardık. Yaz
gecelerinde üzüm bağlarında birbirimizi ziyarete gittiğimizde ateşin başında
neşeli kahkahalar atardık. Çoğu zaman Müslüman nedir, Hıristiyan nedir
bilmezdik. Bir Müslüman dostum hasta olsa biz de üzülürdük, onların
sevinçlerinde biz de sevinirdik. Bazen Türkler bizim cenazelerimize, bazen de
biz Türklerin cenazelerine giderdik. Türk dostumuz öldüğünde biz de ağlardık.
Bizden biri ölünce onlar ağlardı. Biz onların cenazesinde Rumca dualar okur,
onlarda bizlerin cenazesinde Arapça dualar okurlardı. Türkler güzel Rum
kızlarına işaret edip buluşmak isterler, Rumlar Türk kızlarına işaret ettiklerinde
kavga çıkarırlardı. Biz böyle bilirdik. Türk kızlarıyla konuşan Rum delikanlılar
da vardı. Duyardık. Ama birbirimizle evlenmezdik. Aileler iyi karşılamazdı. Her
şeye rağmen iyi geçinirdik. Ne zaman buraları da anavatana bağlamaya
kalktılar, her şey bozuldu. Kimse birbirinin sokağından bile geçmez oldu.
Tarlalara bile gitmek için her millet başka yolları kullanmaya başladı.
Birbirimize düşman olduk. Anavatana göçünce buradakiler de bizi sevmedi.
Türk tohumu dediler. Kovmak istediler. Artık güzel rüyalar bile görmez olduk.
Ne güzeldin benim memleketim. Ne güzeldin Yeni Efes’im, Kuşadam. Ben seni
unutmadım. Sen de beni unutma…
Atina, Ekim 1923, Artemis Paraskevi
Y-7
Kuşadası Rumları
Bundan 8 bin yıl önce bu topraklarda yaşamış Leleg
kavmi de, 2012 yılında bu topraklarda yaşayan Türk
kavmi birer gerçektir, birer olgudur.
Y-8
Kuşadası Rumları
- Rum, Yunan ve Helen tanımı
- Rumluk ve Ortodoksluk ilişkisi
- Türk Rum ilişkileri
- Bölgemizdeki ilk Rum yerleşimi
- Kuşadası Rum Cemaatinin oluşumu
- Kuşadası Rum Cemaatine ait ibadethaneler
- Kuşadası Rumlarına ait diğer kuruluşlar
-Kuşadası Rumlarına ait gelenek ve görenekler
- Kuşadası’ndaki etnik yapı nüfusları
- Kuşadası’nda Türk ve Rumlar arasındaki gerginlikler
- Sonuç
Y-9
İyonya, Batı Anadolu’ya ve Ege Adaları’na
antik dönemde verilen isimdir.
Y-10
Bölgemizde İlk Rum Yerleşimi
Y-11
Bölgemizde İlk Rum Yerleşimi
Dünyanın Yedi Harikasından Biri Olan Selçuk’taki
Diana/Artemis Tapınağı Dünyadaki En Büyük Pagan
Tapınaklarından Biridir.
Y-12
Bölgemizde İlk Rum Yerleşimi
Aziz Yuhanna
ve
Hazreti Meryem
Y-13
Bölgemizde İlk Rum Yerleşimi
İlk Hıristiyan cemaati
oluşumu Aziz Paul’un
Efes’e gelişinden
sonra olmuştur.
Y-14
Kuşadası Rumları
Efes
Y-15
Kuşadası Rumları
Efes
Marathesium
Kuşadası
Neapolis
Anaia
Y-16
Kuşadası Rumları
Kayıtlarda 4ncü yüzyıldan 9ncu yüzyıla kadar Anaia piskoposluk
listelerinde yer almıştır.
Yani Kuşadası bölgesindeki ilk Hıristiyan yerleşimi Anea’dadır.
Y-17
Kuşadası Rumları
Y-18
Kuşadası Rumları
Kuşadası çanağı olarak tabir edilen Kuşadası-Yeniköy-KirazlıYaylaköy-Ağaçlı-Güzelçamlı bölgesinde de 1080-1096 yılları
arasında toplam 16 yıllık bir Türk egemenliği olsa bile
Y-19
Kuşadası Kent merkezi Venedik kolonisidir.
Kuşadası Rumları
Y-20
Kuşadası Rumları
Venediklilerce Scala Nuova
(Yeni İskele)
Portekizlilerce Scala Nova
(Yeni İskele)
Y-21
Kuşadası Rumları
Anea
Güzelçamlı
Yılancıburnu
Y-22
Kuşadası Rumları
Y-23
Kuşadası Rumları
“Alman rahip Ludolf von Sucheim ”
“Efes’in 4 mil uzaklığındaki limanın
etrafında “Scala Nouva” adında bir
kentin kurulmuş olduğunu
söylemektedir.”
“Sucheim’e göre; Scala Nouva halkı Lombardiyalı
Hıristiyanlardır. (Yani Venedikliler) Kiliseleri vardı ve
zaman zaman da Türklerle birlikte çevre Hıristiyanlara
saldırıp zarar vermektedirler. ”
Y-24
Kuşadası Rumları
Kuşadası 1413 yılında Osmanlı topraklarına katıldı.
Ege adalarından (Siklat Adaları, Sisam, İstanköy,
Girit) şehre dönem dönem Yunan göçü olmuştur.
Y-25
Kuşadası Rumları
Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı adıyla bilinen
Kurşunlu Hanı’nın inşasının tamamlandığı 1640 yılı
civarını Kuşadası’nın kuruluşu
Y-26
Kuşadası Rumları
Y-27
Kuşadası Rumları
1661 yılında Kuşadası’nda
toplam 76 Ortodoks ailenin
ikamet ettiği belirlenmiştir
Kuşadası’na ait ilk Rum kayıtları 1661 yılına aittir
Y-28
Kuşadası Rumları
1910 yılında
Kuşadası’ndaki
Türk. Rum,
Ermeni ve Yahudi
mahalleleri planı
YAHUDİ
MAHALLESİ
TÜRK
MAHALLELERİ
ERMENİ
MAHALLESİ
RUM
MAHALLESİ
Y-29
Kuşadası Rumları
Rum-Ortodoks mahallesine “Hanya” adı verilmiştir.
Hanya adı 19ncu yüzyılda Dimyat Mahallesi olarak
kullanılmaya başlamıştır.
Y-30
Kuşadası Rumları
Hanya Mahallesini kuran Manolakis Benlioğlu’nun
aile tarihi aynı zamanda Kuşadası Rumlarının da
tarihi kabul edilir.
Y-31
Kuşadası Rumları
18nci yüzyılda Tire
Y-32
Kuşadası Rumları
Kuşadalı Rum Kızları
Y-33
Kuşadası Rumları
Manolakis Benlioğlu ilk
evini daha sonraları Efes
Metropolitinin ikamet
edeceği evin bulunduğu
noktada inşa etmiştir.
Daha sonra ev tadilat geçirerek Efes Metropolitinin
ikametgahı olarak kullanılmıştır.
Y-34
Kuşadası Rumları
Manolakis Benlioğlu Kuşadası’ndaki Ortodoks-Rum
cemaatinin ilk kurucusu ve ilk yerleşimcisi olarak
kabul edilmektedir.
Y-35
1905 yılında Kuşadası Rum Mahallesi
Y-36
Konstantin Benlioğlu
Manolakis’in oğlu
Konstantin Benlioğlu
Y-37
Kuşadası Rumları
Kuşadalı George ve Emmanuel Benlioğlu Aileleriyle
Y-38
Kuşadası Rumları
Manolakis Benlioğlu’nun
Kuşadası Ortodoks-Rum
Cemaatinin banisi
olduğunu gösteren
Rumca Belge
Y-39
Kuşadası Rumları
Emmanuel Benlioğlu
1821-1888
Demetrius Emmanuel
Benlioğlu
Y-40
Konstantin Benlioğlu
Konstantin Benlioğlu
Y-41
Kuşadası Rumları
Eski Kilise
Kalıntıları
Şapel
Kalıntıları
Aya Yorgo
Katedrali
Kalıntıları
Y-42
Kuşadası Rumları
Y-43
Kuşadası Rumları
Y-44
Kuşadası Rumları
Antik
Kilise ?
Antik
Şapel ?
Aya Yorgo
Katedrali
Y-45
Kuşadası Rumları
Kese Dağı’ndaki Aya Elias Kilisesi harabelerinden
bulunarak Aya Yorgo Katedraline getirilerek kullanılan
ve 1916 yılında katedral yıkılırken altında kalan
kutsal mermer friz
Y-46
Kuşadası Rumları
Aya Yorgo Katedrali’nin
1916 yılından sonraki görünümü
Y-47
Kuşadası Rumları
Aya Yorgo Katedrali İç Görüntüsü
Y-48
Kuşadası Rumları
Kuşadası’ndaki Aya Yorgo Katedrali, bu dönemde Ortodoks
teolojisinde önemli bir yer olan Fener Ortodoks Rum Patrikliğine
bağlı eşitler arasında 3ncü sırada bir Ortodoks
Y-49
dini merkez hüviyetini kazanmıştır.
Aya Yorgo Katedrali İç Planı
daki Aya Yorgo Katedrali, bu dönemde Ortodoks
nemli bir yer olan Fener Ortodoks Rum Patrikliğine
eşitler arasında 3ncü sırada bir Ortodoks
dini merkez hüviyetini kazanmıştır.
Y-50
Kuşadası Rumları
Aya Yorgo Katedrali Tadilattan Sonra
İç Görüntüsü
Y-51
Kuşadası Rumları
=Fransız Dupleix-18 Mayıs 1915
=Fransız Kleber-29 Mayıs 1915
=İngiliz Europa-5 Haziran 1916
Y-52
Kuşadası Rumları
Fransız ve İngiliz Savaş Gemilerinin
Bombardımanından Sonra
Aya Yorgo Katedrali
Y-53
Kuşadası Rumları
Kiepert’in 1916 yılı İzmir Haritası
Y-54
Kuşadası Rumları
Değirmendere/Mylapotamos Manastırı’nın
Bulunduğu Bölge
Y-55
Kuşadası Rumları
Bizans İmparatoru Büyük Konstantin tarafından MS. 327
yılında yaptırılmış, 1812 yılında da
Rum Patriği Anthymus tarafından onarılmıştır.
Y-56
Kuşadası Rumları
Fransız seyyah Texier bu bölgeye geldiğinde
hayran kaldığı bir doğayı
burada gördüğünü söylemiştir.
Y-57
Kuşadası Rumları
Manastır binalarından birinin ayakta kalmış duvarları
Y-58
Kuşadası Rumları
1917 yılında Kuşadası Rum İlkokulu
öğretmenlerinden Yannis Oikonomidis
Kuşadası’nda Rumlara ait ilkokul Aya Yorgo
Katedrali bünyesinde 1792 yılında açılan erkeklerin
gittiği papaz yetiştirmeyi amaçlayan Manolakis
Benlioğlu’nun kurduğu okuldur.
Y-59
Kuşadası Rumları
Modern tarzda ilk Rum İlkokulu 1829 yılında
Konstantin Benlioğlu tarafından yine Bezirgan
sokakta kurulmuştur.
Y-60
Kuşadası Rumları
İlkokullarda Megalo İdea
hedefi doğrultusunda bir
asker gibi yetiştirilen Rum
çocukları asker kıyafetleri ile
Ellenikos Fillologikos Sillogos Konstantinupoleos
yani Rum Edebiyat Cemiyeti ile Asya-ı Suğra
Cemiyeti yani İyonya Devleti Cemiyeti ilkokullarda
ayrılıkçılığı körüklemiştir.
Y-61
Kuşadası Rumları
Dimirtios Epitropiadis, Yeni
Efes İlkokul öğretmeni,
1894-1916 yılları arasında
Rum çocuklarına Yunan
Milliyetçiliği aşılayan
öğretmenlerden biridir.
Y-62
Kuşadası Rumları
Rum Yeni Efes Hastanesi Rum cemaatinin ilk lideri
Manolakis Benlioğlu tarafından 1756 yılında
kurulmuş ve Aziz Panteleimon’a ithaf edilmiştir.
Y-63
Kuşadası Rumları
George Benlioğlu
Yeni Efes Hastanesi 1852 yılında torunlardan
George Benlioğlu tarafından yeniden onarılarak
genişletilmiştir.
Y-64
Yeni Efes Müzik Grubu
Stafanos Elias Zamporoğlu
Yeni Efes Katedrali Koro Şefi
bir kız öğrencisi ile
Katedral girişinde
Yeni Efes Müzik Korosu adı altında
Konstantin Benlioğlu tarafından
1897 yılında kuruldu.
Hem Türklere, hem de Rumlara
konserler vermiştir.
Rum müziğinin yanında Türk Müziği de icra etmiştir.
Y-65
Kuşadası Rumları
Klüp Sympnoia
(Birlik Derneği)
Toplumda eğitimin yaygınlaştırılması amacıyla
kuruldu.
Anadolu’daki Rumların Yunanistan ile birleşmesini
bunun başarılamaması durumunda Anadolu’nun
Rumlarında yaşadığı kıyı kesimlerinde bir İyonya
Devleti kurulmasını savunan milliyetçi fikirlerin
kalesi oldu.
Y-66
Kuşadası Rumları
Dimogerontia
Kuşadası Dimogerontia’sı 1785
yılında
Manolakis’in
oğlu
Konstantin
tarafından
kurulmuştur.
Nikolas Vizilos
Kuşadası Rum Cemaati
liderlerinden
Y-67
Kuşadası Rumlarının Gelenek ve Görenekleri
Aslında din, dil ve bazı kültürel
aidiyetler dışında genel olarak
Türklerle aynı şeyleri
paylaşıyorlardı.
Kuşadası’nda sokakta yürüyen
bir Türk erkeğiyle bir Rum
erkeğini bir bakışta ayırmak
imkânsızdı.
Y-68
Kuşadası Rumlarının Gelenek ve Görenekleri
Her iki tarafın kadınları
tarlaya
giderken
başörtüsü ve şalvar
giyerlerdi.
Türkler
oruç
tutarken
Rumlar
kesinlikle
lokantalarını ve meyhanelerini açmaz ve sokakta
bir şey yemezlerdi. Aynı şekilde Rumların Paskalya
oruçlarında Türkler saygı gösterirlerdi
Y-69
Kuşadası Rumlarının Gelenek ve Görenekleri
Kuşadalı bir grup Rum’un Meryemana’da
Paskalya Bayramı kutlamaları- 1895
Y-70
Kuşadası Rumlarının Gelenek ve Görenekleri
yıl
23
Nisan’da
Anadolu’nun
tüm
yakın
bölgelerinden
ve
Ege
Adalarından
OrtodoksRumlar Kuşadası’na akın
akın gelir ve Aziz Yorgo
yortusunu kutlarlardı.
Her
Y-71
Kuşadası Rumları
1909 yılına ait Kuşadası Görünümü
Y-72
Kuşadası Rumları
Benlioğlu'nun ofis ve depoları sahilde
çam ağaçlarının olduğu yerdeydi.
Y-73
Kuşadası Rumlarının Gelenek ve Görenekleri
Y-74
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
Rumlarda ulusal bilinci ayakta tutan yegâne
etkenlerden biri Ortodoks dini inanışı dolayısıyla
kilise ise diğeri de 19ncu yüzyıl başlarında
başlayan okullaşma atılımıdır.
Y-75
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
İki toplum arasında ilk ciddi gerginlik ve çatışma
1821-1829 yılları arasında
Mora’daki isyan
nedeniyle çıkmıştır
Y-76
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
Sisam’ı ele geçiren Rumlar o sıralarda Mora
isyanına müdahale için gönderilen Osmanlı
gemilerine de saldırarak zarar veriyorlardı
Y-77
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
1821 yılı Aralık ayında
Kuşadası’nda Türkler ve Rumlar
arasında büyük çatışmalar yaşandı
Rumların büyük bir bölümü
Kuşadası’nı terk ederek
Atina ve Pire ile Ege adalarına
göç etti.
Y-78
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
Güzelçamlı
Kuşadası
1823 yılının Mart-Nisan aylarında Türkler ve
Rumlar karşılıklı olarak birbirlerine saldırmaya
başladılar
Y-79
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
1821 yılına kadar kendi hallerinde
huzur içinde yaşayan Türk ve Rum toplumları
arasındaki asıl kopuş
1897 Türk-Yunan Savaşından sonra yaşanmıştır.Y-80
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
Balkan
Savaşı
ile
ve
özellikle 1. Dünya Savaşı'nda
Osmanlı
Devleti
ile
Yunanistan'ın farklı ittifaklarda yer almış olmaları
sonucunda gerilim artmıştır.
Y-81
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
1 nci Dünya Savaşı yıllarında Rum tüccar ve işyerlerine
boykot kampanyaları başlatılmış ve genel olarak Rumlara
karşı ekonomik alanda zorluklar yaratılmıştır.
Y-82
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
1918-1922 arasında
diğer bölgelerdeki Rumlar
gibi Kuşadası Rumları da Yunan
yayılmacı politikasının
yörüngesine girdi.
16 Mart 1919'da Aya Yorgo Katedralinde
Yunanistan'la birleşme isteği dile getirildi.
Y-83
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
1919-1922 yılları arasındaki Yunan işgali sırasında
Kuşadası Rumlarından askerliğe elverişli olanların
tamamına yakını Yunan Ordusuna asker
olarak yazılmış ve Anadolu’nun çeşitli yerlerinde
Yunan Jandarması olarak görev yapmış ve
Türklerle çatışmıştır.
Y-84
Türkler ve Rumlar Arasında Gerginlikler
14 Mayıs 1919 da İtalyan kuvvetleri Kuşadası’nı işgal etti.
24 Nisan 1922’ye kadar şehir İtalyanların işgalinde kaldı.
Y-85
Yunan Ordusunu Karşılayan Kuşadalı Rumlar
24 Nisan 1922’de şehri Yunan kuvvetleri işgal etti.
Y-86
Yunan Ordusunu Karşılayan Kuşadalı Rumlar
Yunan işgali sırasında 21’i kadın 157 Kuşadalı
şehit edilmiştir.
Y-87
Yakılmak İstenen Kuşadalılar
1909 yılında Kuşadası’nın Görünümü
Y-88
Kuşadası Rumları
8 bin Rumun Kuşadası’nı
terk
ettiği
tahmin
edilmektedir.
Türk Ordusunun Kuşadası’na girmesinden sonra
da bir kısmı Güzelçamlı’da bir kısmı ise Kuşadası
merkezinde kalmış bulunan 1000 civarındaki Rum
ise 1925 yılındaki mübadele ile Yunanistan’a
gitmiştir.
Y-89
Sonuç
Selanik
Selanik yakınlarındaki Dion ilçesinin Nea Efesos
kasabası Kuşadası’ndan göç eden Rumlar
tarafından kurulmuştur.
Y-90
Sonuç
Yunanistan’da bir çok büyük şirket ve tanınmış
kişiler Benlioğlu soyadı taşımaktadır.
Y-91
Sonuç
1916 yılında Kuşadası’ndan
ABD’ye göç eden RumlarLouisiana-Shreveport1925 yılı
ABD-Louisiana-Shreveport
kentindeki New Efesus diğer
adıyla Aya Yorgo kilisesi
Y-92
Sonuç
“Verilen bu savaş, Yunanistan’ın
asi Kemal’e karşı verdiği bir
savaş değildir; Yunan ırkının
Türk Milletine karşı verdiği
bir savaştır. Üstelik çetin bir
savaştır, iki rakipten birinin yok
olmasına kadar sürecek olan.
Ya o ya biz. Ortası yok.”
Protevusa gazetesi 14 Nisan 1921
Y-93
Sonuç
Aya Yorgo Katedrali
Arşimandriti
Theophilus Petsomanis
Rumlar tarafından şehit
kabul edilip Katedralin içine
defnedilmiştir.
Y-94
Sonuç
Aya Yorgo Katedrali
Başdiyakozu
Joachim Gounaris
1916 yılındaki olaylarda
öldüğü için Rumlar
tarafından şehit kabul
edilmektedir.
Y-95
Amiral Harry Edmund Edgell’in gözüyle 1896 yılında Kuşadası
Y-96
Download

Kusadasirumlari 13759KB Oct 29 2013 04:00:30 PM