Fatİl-â Uıtilliy esime eıid digger mtihim
tDİr Vakfiye
Dr. A. SÜHEYL ÜNVER
Tıb Tarihi E n s t tUsU Direktörü
Topkapı Sarayı hazinesini hir kat daha
kıymetlendiren eski evrakı Başvekâlet
Arşivi
mütehassıs erkânmdaiı bazı zevat tedkik ve
tasnif ettiler ve bunları da Topkapı
Sarayı
Müzesinin değerli direktörü B a y T a h s i n
Ö z ve Arşiv memuru B a y Z a r i f ilmî tedkikleri çok kolaylaşdıran bir usulde dosyalarmı tanzim etmekle büyük bir hizmet etti­
ler. İşte bu i k i zatm delâlelile Fatih Üniver­
sitesine aid mevcud arabca ve bilâhara türkçe tanzim edilmiş vakfiyelerinden birisine da­
ha şahid olduk.
Hâlen bu vakfiyenin kabı yokdur. ihti­
mal ebruli ince kabı vardı. Çünkü bu vak­
fiye katlanmış bir halde bulunmuşdur. Belki
de daha evvel bir kabı vaıdı. Bu vakfiyenin
17,5X50 eb'admda kalmca bir iple dikilmiş
8,5 uzun sahife (Şekil - 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, o,
9) metni başmda ve sonunda hiç b i r tarih
yazılı değildir ( 1 ) . Kaybolması melhuz olan
kabında tarih bulunması ilitimali düşünülebi­
l i r . Fakat ayrı bir yerde böyle bir kabı da
bnlunmamışdır.
Burada terbiye edilmiş ve
âherlenmiş Venedik nev'inden beyaz kâğıda
yazıları bu vakfiye başda ve sonda boş sahifaları ile beraber 12 sahifedir. Hâlen biraz
harabcadır. En başda boş sıhifede
yazı.sı vardır. Topkapı
Sarayı
(3882) numarasını laşıyo.-.
Arşivinin
Arşiv memuru Bay Z a r i f şimdiye kadai
tasnif elliği vesikaklarm yazı larzlarma ve
kâğıdlara vc buna benzer vesikalakra islinad
ederek buıuı X V H inci a^^ra aid bir vesika
itibar etmekdedir. Bunu zarurî olarak kabul
etmeğe lemayiil çimekle Itcrabcr X V I ıncı asasra ait hir vesika olarak da düşünebiliriz.
Kadroda Maliyecilerden
balısolunmadığına
(1)
Okunaklı nesih Uc yazılıdır. Bahis
sülUsdUr. Yazısı güzel bir hattat t a r a f ı n d a n
mısdır.
başları
yazıl-
göre bizde icadı tarihi olan 1134 (1721) sene­
sinden evveldir. Lisanm güzelliği ve sadeliği
itibarile eski Evkaf mahzenleri evrakmda
mücedded 28 inci Anadolu vakfiyesi defte­
rinde kayıtlı 875 (1470) tarihini taşıyan ve
arabcasmdan bilâhare türkçeye çevrilmiş ve
bir eser haline konmuş türkçe
vakfiye
lisanmdan çok sade ve güzeldir. Bel­
ki de arabca i l k vakfiyenin ve lâkin çok se­
neler sonra türkçe yapılmış bir hülâsası ve
daha doğrusu i l k vakfiyenin tatbikatını kı­
saca âlelmüfredat gösteren eski bir talimat­
name halinde de kabul olunabilir. Yazılış
tarihi takribi olarak böyle düşünülmekle be­
raber en mühim cihet bu vakfiyenin en esaslı
noktalan en veciz bir tarzda izah etmiş
olmasıdır. Bu vakfiyede sıra ile Fatih camii.
Medarisi semaniye, türbe, darüşşifa ve ima­
ret vazifeleri yazılmışdır.
Vakfiyenin fotoğrafmda görüleceği veç­
hile bütün teferrüat sıralanmışdır. Fakat bu­
nun metnini sıra ile neşretmekden ziyade şu
tasnif ile neşrini muvafık bulduk. Türkçe vak­
fiyenin metniyle kısmen karşılaşdırılabilmişdir. Bu karşılaşdırma ile verilen ve yevmiye
hesab edilen ücretlerde büyük fark yokdur.
Yalnız bu kadroda bazı ilâveler göze çarpmakdadır. Muhakkak k i hu kıymetli vesika
esas vakfiyenin birçok cihetlerini gayet açık
surette izah etmekdedir. Fatihin arabca ve
türkçe vakfiyelerinde ve ilerek bu veciz vak­
fiyede bütün iıizmellcr aynidir.
Bu vakfiye lüliıassa imaret nizamları
noklasından çok eiıemmiyellidir. Bu nizamna­
mede bu vezaif bülün tefcr.üatile yazılmışdır.
Bu izahat bizde imaretlerin esas vazifelerine
aid mühim cihetleri tebarüz ettirmekdedir.
Burada imarel nizamları bahsinde bunlar
metninin esasları bozulmıyarak aynen sıralan­
mışdır.
Mevzuu bahis vakfiyeden çıkartılan ve
Dr. A.SC
40
H EY L ü
NVER
vıkfivetıin ei>astna göre aynen alman bahis­
6 Kayyım
ler bunlardır:
4 Çerağdar
Günde
5
»
3
»
1 Ferraş
3
»
1 Noktacı
3
»
Fatih Türbesi kadrosu :
30 akçe
1 Hatib
2 imam
2 Türbedar
l)eherine 10
12 Müeıziıı
»
5
^
5 akçi
Bewab
l
Fatih Camii kadrosu :
beherine
beherine
10 Cüz'han
»
5 akçe
2
»
)Ü Devirlıan
»
S
1 Ser mahfil
3
»
2ü Cüi'han
»
2
X Muarrif ve müferrik
1
»
20 Muvahhidler
^
2
4 Muhafız
3
»
»
2
1 Buhurcu
2
»
>
7
1 Saka
2
»
1 Muarrif
O
1 Çerağdar ve ferraş
2
»
1 Muvakkit ı>aatçi
10
1 Noktacı
3
»
10 Selevalı şerifehan
'> Selatı faiteyi kaza eden
Medarisi Serrtâtüye kadrosu :
»
Günde
beherine
Medari»i roezbure müderrisi
50
akça (esas vakfiyede de 50 akça alır)
5
1 Her birine muid
10 Her birine Danişmend
>
>
2
> esas vakfiyede 15 kişidir
1 Her birine bev-»ab
2
»
I Her birine fcrraş
2
»
llaki kalan yedi medresenin şartlan buna göre kıyas olunacaktır.
Tfliımmnh
Sfmâniyr
kadrom
:
Günde
1 IV\»ab
2 akçe
I H a f t / ı kiitiıb
(t
»
Vakfiyeile de :.yni ücreti nlır.
1 Katibi kütüb
F'ilifı [)arii}jifaM kadrom :
2 T.ıl.il>
Günde
l»eheri !
20 akçe (birisine Reisi Ktibba deniyor)
1 Kilerci
4
»
1 Vekilharr
4
»
1 Krhhal
n
»
1 '.err.ıh
<!
» (imaretten yemek yiyen üç cerrıılı
1 Tabbalii eçril)*
6
» (imaretten yemek yiyenler meyn-
g(isteriliyor)
nında şerbetçi diye kayıtlı)
1 Hi'ıfı/ı r^riİH"
4
>
1
3
» (imaretten yemek yiyenler mnyn-
]k\vah
nında kapıcı denmiş)
2 A„,
2 f^me şuy
»
1 Duvarda nakışları meneden
1 Ş-yh
I'.ıır uia L'<t«terilcn ücretler vakfiyede a;
3
»
3
»
2
»
2()
« dnlıiliye
müdürü
maknmındndtr
İldir. Yalnız kadroda ufak değişiklikler vardır.
M
Fatih Imarcli
kadrosu
Ü
11 ı M
li
l R
:
Günde
1 Kâtib
1 Vekilharç
1
2
2
2
4
2
6
6
6 Akçe
Kilerci
Ferraş
Kayyum
Çerağdar
Nakib
Bevvab
Aşçı
Ekmekçi
beherine
»
»
»
»
»
»
1 Et hamalı
2
2
2
1
1
1
Buğday aynllayıcı
»
Çanak yuyucu
»
imaret alarmda bevvab
»
Anbarcı
Odun hamalı
Duvarlarda n a k ı ş l a n tneneden
imaret nizamları
5
5
'5
3
3
3
3
4
4
3
3
5
2
2
2
2
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
»
:
— Her gün sabah ve akşam i k i kere ta­
am pişe
•— Ve cuma gecelerinden gayri geceler­
de sabah pirinç çorbası akşam buğday aşı pişe
— Ve cuma gecelerinde sabah buğday
aşı, akşam tane, zerde ve zirva pişe
— Ve her gün sabah ve akşam t a a ç ı l a n
için 320 vukiyye koyun eti alına
— Ve Ramazan gecelerinden gayri gün­
lerde nısfı sabah ve nısfı akşam pişip Rama­
zanda cümlesi akşam pişe
— Ve her gün pişen buğday aşı için ye­
di kile buğday verile
— Ve her gün pişen pirinç çorbası için
yedi buçuk kile verile
— Ve pirinç çorbası için her gün 8 akça
maydanos ahna
— Ve her gün fodla pişmek için otuz
kilo un verilip her bir kile 110 fodla ola
(600) okka undan 3300 fodla beheri 72,8 dir­
hemden lOü dirhenılik foJIa)
— Ve her gün pişen fodla için vcsair ta­
amlar için yevmî bir kile tuz verile, her gün
15 vukiyye soğan ve yüz dirlıeın kemnunı
(kimyon) ve kırk dirhem fülfül ve buçuk k i ­
le nohud ahna
— Ve kabak zamanında kırk güne değin
her gün 65 vukiyye kabak ile 5ü vukiyye ko­
ruk pişe
— Şe yoğurt zanıannuhı f5İin(I(; elli vu­
kiyye yoğurt ile sekiz akça bâzu pişe
V A K F I
Y
41
E
— Ve her Cuma gecelerinde dane ve zer­
de ve zirva pişdikde suhte taifesinin dane ve
zerdeleri başka pişe
•—• Ve zikrolunan taamlar için 30 kile
pirinç, 87 vukiyye sade yağ alına
— Ve zikrolunan taamlar için 140 vu.
kiyye kızıl üzüm ve on vukiyye erik ahna
•— Ve her gün on vukiyye badem ve on
vukiyye incir ve 40 vukiyye nişasta ve 150
dirhem zafran ve 80 dirhem fülfül verile
— Ve baki havayiç gayri günlerde ve­
rilen gibi verilip Ramazan gecelerinde dane
ve pirinç ve zerde ve zirva pişe
— - Ve bunlarm harcı için 25 kile pirinç
ve 71,5 vukiyye yağ verile
•— Ve gayri levazım cuma gecelerinde
ne mikdar verilirse ol kadar verile
— İmareti mezbureye misafir konacak,
her misafire 50 dirhem asel ve. bir fodla ve­
rile
— Ve her gün misafire kırk sofra taam
konup ve her sofra dört kişiye verile
•— Ve her sofraya bir tabak dane konub
ziyade konmıya
— Ve 40 sofra danenin harcına 2 kile pi­
rinç ve 6 vukiyye yağ verilib gayri levazım
kifayet mikdarı görüle
— Ve her sofraya i k i pare yahni konub
dörder fodla verilib adamnıa göre zerde da­
hi pişireler
— Ve zikrolunan sof rai arm her birine
100 dirhem pirinç ve 100 dirhem asel ve 50
dirhem sade yağ verilib kâhi akşı aşı pişe
— Ve her sofraya aksı aşı için 25 dirhem
pirinç ve 200 dirhem kara üzüm ve 25 dir­
hem kızıl üzüm ve 25 diriıem incir ve 25
dirhem erik verile
— Ve riayeti lâzım olur eşraf et'ımei ne­
fise ile ziyafet oluna
— Ve her sabah riayeti mühim olan adanıkıra sofra Ixisinda ikişer akçe paça ahna
— Ve 5ü vukiyye kabak a h n ı b buçuk
kanlar asel ile reçel edib bir mikdar darçm
ve bir mikdar karanfil konub misafirlerine
verile
—- Ve et'ımei raezburenin 320 vukiyye eli
altışar dirhem mikdarı paralanıb tevzi oluna.
İmaretten
yemek
yiyenlerin
aldıkları
rnijf darlar :
Ve evvelâ misafirine ve sonra med­
resede olan DanişmcıuUcre vc Müderrise ve
Dr. A.SÜHEYL
42
C
.WER
\'e t ı ı l c l ı a d a i ı 011 -lefer k i ı n c - ~ ı ı c v e
trlumnw" İK>\val.larına ve nolktar:ya liir para
ııi>ıneti(| a s ı g i b i 011 a ş
yahiii \r J * * ' iHrh< i!> fiulla M'rilf
\»» /ikri'limaii nH"iir«*M-lfnlc iiiuiil olaiil.it.i ıLİ7«T
M-rili-
\<-
Ia-,i i ll j.-iri- N aimi xt-rili\ «• I'll /ikrolimaiiilaii
\<
-inira ('\kal
viktllum a k'ltiliiiii-
ııuKV/iüiüi
\<- allı Mflt'r a-H;iya \ f allı iicfcr
tkünk.Jvf
v.- iknxkii
lur Mriiif
l.irrr a- •.trilc
\ <• ka/a.iii MIS ana \f (l<irl iit'lfr iiakiU' vc Mİ'luııc.l.- iki iH'frr ı^fraüı i-iiia \t' iki
\e
ııııaıelı
M'kM'iı <ie«li
ne
palln.ın
ilim
>erıleı
ıı/ııııı
allı
kant.11
ve
ıi(^
\'e lie liefer ahife-i/ («ııûılay ayrilllyanlara ve uç nefer pirinç ayrıtlıyaıılara bi­
/i
Yeniçeri MoU^lçileriııe allı a< ve­
rile
»oji.ın
\e
>in(leıı
den
liaHeniei camii •^•rifılen iki nefer
tr.;>ii,.t'r
•^'
Ü !
'
C \ I
\r
i-ini' birer a-; verile
\ • :-ı:;,nritc \c luıfı/ı kuliibe \e perfliTİ\e \r .»n iki ıııuc/ziııc ve ıliırl çeraj:'ıva
\r allı kawiinia \e naillıan'a her l irine birer
a- \<Tİ!c
bu
/ikrııluııan
fecine \r iki kay y unııııı t I irer
\c
rc!"iîi î l k
[lirbcıl.ırl.ıra
\erile
\c ımkt'c t*ııı,ı
alınu.
lıadelııcden
oUıın
ve
jü-ıek
daiıiş.şila
(delili b i r a ş a m ı ı l a - . ı ı r ı f
\e
eğer
bir
a>lı
'ılıbivc \c iki neler nuıleııiede \e
iki ncfı-r nicıcnımılciy biıer a-;. \crile
j'en
l ı a d ı ın>
badcnıc-^n
ola
cilıele
vermiyeler
ve
kifayet
masarifi
inula-,111
ol
eylediği
me/,kûredeıı
mikdar
/iv 1
fıkaraya
lınnn findı ıı \riiirh
Mi-afirlere
1 kimlik
lO s o f r a
l.şral'a
I.t'amei
nelise
Hiayı'ti
mnhim
olan
( M d l.ı
ikramı
adamlar
Daııişincndler
Medrese
bev v;ıbl;ırı
T e l ı ı n ı n ı e bev v a b l a r ı
nokl.ıcı
Mııidler
'ı<l(l kı <
Sad.ıi
i.vk.ıl
k;ılibi
I
1
I ı n . ı n e l 'i'cyhi
I
fî:a!!i!.u ',ı!;-irii' \ı- -ıı vıılr >ı ba-ıııa birer a«
Vekillıar..-
I
verile
Kileni
I
Tabhane iıııanıı
1
I ablı.'iııe ı ı ı ı ı e / / ı n i
I
\ş(;ıbır
('
\c
ıİ !in--ıf.ı
lıa'lclııe-iiKİı n IJei-iil'
rîıbb.ıva \e ,17 ıı'i \ anında otur.111
l.'ibibe bi­
rer nv verile
\ !• iniamın.ı ve tıiııe/zıninc ve kati-
I ,lllıek( i l c i
bıııt- vf kıbrıı-inc vı- vekilli.ır<ıııa birer .i'j
i lın('k(;ı 'şakirdi
venlı-
K.ı/.ın
\ c ı k l tıı jcr kelılı ıl'e ve ıır neler cr'rr.ıb.ı vc ı k ı ııelt I -erbclrivı birer .1^ venle
1.(1' I <
yııyaıı
Naib
I .ıblı.ıne ıjeı.ıp ıl.ıı 1
\ e ıkı nefer ( (iv ive ddi/enlere ve iki
'i'.ıblıane .ılııi' ıl.ıı 1
,-ı\ .1 \c (İMil ııeleı kavvııııa ve
T.ıblı.'iııe k.ıpKilaıl
(i.'il ne|( 1 ıi.rık(jve liirer
verile
\ c ıkı a^ı iva ve (;.ınak(;ıv.ı ve noktariya ve k ıpi(iy.ı birer a« verile
|ı \
^i^ı ıı/cr .
VekilliilM. k . l l i b i
\ ı fiıil.ıi.ı lya \ r kıır-^ııiK liva ve lıa-
km
oluna.
Sıılılıder ( s . d ı . ı l a ı I
\e
\< .
Sf h e m e n y i n e b i r a ş a ııuıt.ı^aı rıf ( d a . / i v .ı
Medresede
\ c ; i<l.;< !.ı ş< ril mııalliınine \e lıali-
d
\(iıl
lııı-;.ıı-ıı
i m a r e t l ı a d e m e ^ i ı ı d e n . ve |.'erek c a m i
tıılilı
\e
İKI >
bin
(dıın.ı
taam
rer 3- »erile
inıart;,! M ' l'ir ^.î.itçi\e \e j.ir ıiokl.'.cıy.ı
idin
ı ı ı i - a l iı ine
i k e n ittifak b i r a ş l ı c i l ı e t d a l ı i v e ı . - e b ' i
rile
\t
ı.l.i;,
>akiıı
ıııe/lnııede
lııı-;iı--ıı
lıır'^ıi'-ıı ( d ı ı ı ı ı ı p
\e
nftt r ,i-,!r. I i!ia \ i " iki kapıcıya hirer a< ve­
tr'
elıli
ıınılla-ıl
n ı i ^ a l i r i n e ve d a n i ' ^ n ı e ı ı d b ı e ve --ııbu l e ı c
\ I- kil. riiy<- '•<• Mİılıaııc iiiiaiuina M '
-akinliiif
biıer
ne
i-iiiaml
x \!iiiir \ i - \t4killian a iki^ i a^ M'rilf
ıne/ki"ıre\e
t l a n i ş i ı ı e ı ı ı l a^^ı ;;ibi b i r e r a ş v e ı i l e
•ulitt\»' «••> ta« ri>rlia \»- hrr
k..'.li!.iii<-
iniareli
iki b a l a l ı a n e d e
\«- h« r l-ir »tılıtt yı- HKt ilirlirni l>ir
f.Hİİ.i
Ve
d,,
veıile
Alııle-i/ buğday ,ıy 1111 lyaııla 1
l'irinı, ayiilliyanl.il
^ eni(,eri mdielıaleı i
1
I
1
M
Ü H t M
B I R
43
V A K F I Y E
İmamlar
2 kişi
Saatçi
1
»
ten yemek
Noktacı
1
»
nanlar :
Kadroda
mevcud olmıyan
yiyenler
lâkin
arasında
imaret-
tesadüf
olu­
Muslıaf'ı şerif lıekçisi
,
IVluarrif
Kurşuncu
Hafızı külü])
Hamamlar cabisi
Perdeci
Su
Müezzinler
12
»
Naithân
Çerağcılar
4
»
Perdeci
Kayyıımlar
6
»
yolcu başı
imam
(Darüşşifada)
Naithân
Müezzin
»
Mektebi şerif muallimi
Kâtib
Mektebi şerif balifesi
Edviye döğen
•
>
Mektebi şerif kayyıımları
4
Kayyım
Türbedarlar
4
İbrikçi
Türbe noktacısı
1
Çanakçı
Meremmat kâtibi
1
Tabib şakirdi
Mütemedler
2
»
Meremmetçiler
4
»
Dolabcı
»
»
m ı n ı n raikdarı tasrih edilmiştir. Diğer bir k ı s m ı tas­
rih olunmamışdır. Bunlar Belsi Btibba gibi mutlak
bir kişidir.
Kurşuncu
Fakat danişmendler, softalar ve
diğer­
lerinin mikdarı tasrih o l u n m a m ı ş d ı r . İ m a r e t t e n her
Hamamlar caijisi
g ü n yemek yiyenlerin mikdarı tasrih olunmamışdır.
İmaretten her
Su yolcu başı
g ü n yemek yiyenlerin adedi biline­
miyor. Yalnız g ü n d e 3300 fodla plşmekdedlr. Nerede
Reisi elibba
pişirildiği tasrih olunmamışdır. Fakat İmaret
Tabib
Darüşşifa
»
»
»
»
»
kad­
rosunda 6 ekmekçi ve şakirdi de o l d u ğ u n a göre bel­
ki imaretin fırınında hazırlanmışdır. Veyahud baş-
imamı
Müezzini
Kâtibi
Kilercisi
Vekilharcı
ka fırınlarda bunu temine yardım etmişlerdir. Fod­
laları adedlerle verdikleri gibi bir k ı s m ı n a da İki yüz
dirhem vermişlerdir. Suhte (softa) lara yüz dirhem
bir fodla vermişlerdir. Bir fodla buradaki hesaba g ö ­
re yetmiş İki b u ç u k dirhemden o l d u ğ u n a göre bir
»
»
»
Kelılıalleri
Cerrahları
Şerbetçileri
2
3
2
»
«
«
«
»
»
»
»
»
»
»
Edviye döğenleri
Came şuyları
Kayyumları
İbrikçileri
Aşçıları
Çanakçıları
Noktacıları
Kapıcısı
2
2
4
4
2
»
»
»
»
»
»
Sulaha
yüz dirhem İtibar etmek l a z ı m
gelecekdır.
Bu hesabça g ü n d e vasati olarak iki bin kişi
ima­
retten yemek yemiş itibar ounabiiir.
Her g ü n sabah ve akşam istihkakları İçin üç
yüz yirmi
okka
(vukiyye)
et
sarfolunduğuna
göre
bil kişiye g ü n d e yüz dirhem et verilse bin İki yüz
seksen kişi istifade eder. Etler ekseriya altı dlrhemllk
parça
yahnilere
ayrılmaktadır
ve
ekseriya
bir
pare yahni alanlar da vardır. Sabah ve akşam ayni
şekilde yapıldığına göre bazı yemek yiyenlerin yüz
gram değil elli gramdan az et alabildikleri d ü ş ü n ü ­
lürse
yemek
yiyenlerin
mikdarı
daha
çok
artar.
Şimdiye kadar imaretten yemek yiyenlerin
10
»
Balalıanedcki ehli ülûm
Darüşşifa balalıanesindeki tabib şakirdi
Mütebakisi fukaraya
fodlayı
(2).
m i k d a n n ı gsterlr bir vesikaya h e n ü z destres olun­
madı.
B ü t ü n bu İstihkakları Ramazan m ü s t e s n a ,
rilmesi şayanı dikkattir. Yemek yiyenlerden bir k ı s ­
sair
aylarda sabah ve akşam olmak üzere İki defa verDmekdedir. B u n l a r ı n eve
v e r i l d i ğ i n e . ye harice çıka­
rıldığına aid bir kayıt yoksa da herkesin
(2) istihkaklardan arta kalanların fakirlere ve­
hakiki
kını
arzu
olunabilir.
ederse
götürebileceği
emsali
İstihka­
gibi
kabul
i)r. A. s r H F Y I
44
lm*r,ılf
lü,
pi}tn
•ifmrh '-ffidlfri
ır
r M
y. H
/'(l/ı7ı l ullıiinı-
türkü­
:
ırrilrn
Hasır
lıei'iiiıı
rafta yağ
Pirini; çorha>ı
nuıhrıuf
ln ılt /i:
1 akea
>
»
Kandil \ e Mipiırı:i'
rt
İSu^tlay aşı:
Itıı^ıİJMiı varma«ı lıal olarak lielf-iiwli pi>«'r-
Tıırkı^eye e e v r i l e ı ı esas v a k f i y e d e
İ L / k m n ı ı / l a r . i - l e y n ««-kı-r k o r . aşıırı- uihi
n
ver. i»(rvj'!i (11/ koşarak ı;ı>rl>a j;il>i iı;»»r ı IJay
külle
it,iıı kıılle y c M i ı
lıa--ı
((iaıııi
1 . ı k e . ı . zeylin yajiı
iı,iıı
yevın lıeş akea, \ e e.Hiılı \ e k a ı ı a d i l
taiı/.ili k a ı ı a d i l it;iıı nıeııa\îl halici y e \ ı ı ı i
a k ı j a lıâ.-lll l e \ a / M n ı e a n i i i ş e r i f i n
Daıır
ıPırıru; Imluıhalı • :
M -
lıir
ıneeııııııın.ı
ıdıı
v e \ n ı i v e o ı ı akea l a v i ı ı . . . ! k a y d ı n a l e s a d i i l
PiıiiKj \e yaş il»- j'i-^.lıiii mıı-arralıtır l i ' i l a v ) .
Z« rıl.'
I/,ıf r.Hılı'
.\f idârisi
ırrilrn
nıııhrnır
hedrli:
Zir»a:
l «laıl
Srın<'ıni\r\r
Haf ı/ıkuttıp l'.ay Umail î ' a i İ K ; pöre «'^ki
Mısır
Türkler Z.rl ar '/ir\aı,> ilerler. \ şeyıien mü-
Kandil
rvkkci -lir. 2" «kka ııi^a^la. 2<1 okka M.'ker. 20
Zeylin ya (il
İler ^iiıı () şar akea
o k k a kiirii uzüni. 2«> okka kıını incir Sultan
Sciin! ^akfivc-iü'ii' pelte o ı i ı r ı F-a-;
de
/iri'.ıre
vakfiye­
lienriK'klerlirl.
Trtinuniiili
Fo.ll.T.
\ a—1 f i'l«\e
\\\-\r
• km<'k. nıikıları '2<t<l liirlıeın
LTİİ'İ
srn>ııni\r
ıiırtlırsrirrinr
^apı
Inrı mnsr tj:
yıi7 «iıri-.eüi hır f^nil ı 72.5 dirhem ımdan
\r reraf"; y.ıi'i 'jiiııdı- t .ık'a
'lelii'iiine lıiıereleriniıı lıer imine a\ cla l.ı
akea
)a|'ilır- (l/Iıı urıd iiı \,i|ıılına/. ^ ııınıı^ak oiııp
ÇaİKlk ('.ur .ıl.uıır.
l)ııııı\\ijınıı
hrıirli :
.liıTiı : ' l'.\r';.ı rtlfid'-ıı (
ırrilrn
nıiılrjrı liLı
nııf.ı<ıl
l)e\ ılar \e aııd.ı ıdeııieıin leı lıi/ \c lek
,\-k 1
I f ikM
. I M
.1-1 / 1 ;
fiiline t'.nnılı- 2<MI .ıkra dı fa
I'iri!i'_. k.ir.ı ıı/unı. k ı / ı l ıı/ıını. iru ir \ e erik
rîişşıfada
il<
lıeş akea
m.ur.ül
Y\:
<dan kini'-elerin
/ nli jiyrılr
"•2" k!%M'
!ır n 'ı ılıılu rı.ıleıı 21. 1 !'• parr.ı
l\eniıleıı)
li'\a/ınıın;ı
i\nıi tere/; nıin'su-srlrı
I >.ı
ruınle
:
I atili camii
Medari'-i
Semani\c
P.ılli'.ın
I clumnıalı ^cnı.ınn e (.))
Sor.ır,
I nrlıe
D.ıriışşifa
lr„:'>l
\i riirl hiiıiı lı rinıtf
l.lıllnnılnn
İm.licit alııiıe
rahlıaııe
K ' ı , ;;;; < ! İ . i!i.ı\ıl.ıno/. İli/, lıılplay. mı.
ılıiher), no-
Meklcl.i şerif
kıl ık, k'ırnk, Nopırl, lıa/ıı ( p a / ı ) palı-
ll.'iıııaınf lar)
•-oj:,ui. i.,ii,ıj!i
î
rar
N.ıj.r
' k ı ı ı n u ı ı ı . fulfill
. U . U K İ I I .
' i . , ı l ' . 1 ı/ii ı./'ınıı
<!am
lialalıanel(;r
ıl -ıiitııi'
iJ.ır^ii,. k iLinfıI.
I'ırinr. 'ideya^ lyag) a«el
l.ıırm/ı r,ı/akıi, erik. İ N I -
11.'II.
nijaı^la.
/afran.
paı.a.
1?,! '(r;ıHl(llti-,ıılln(tM
t rlrll~rrııl' O H Ilı İl n
« » tl «• A h m r cl ;;.'),'< (I7I(;) V<-Ii!jü(l<lln hUiüvhanr%{ nıııunıti 24Î4 hunıyft (inııiillthaııc) flpnıckdcu
ülr Triıirnmmı s'liimilyfyc <!'' (U'tUmıı»') <lrr.
MÜHİM
Bu vakfiyenin
tiren noktalar :
1 — Fatih
elıcmıniyvtini
thmcr.silcsi
BİR
Icbariiz
külliyesi
kapladığım ufak bir gezinti bize gösterir. Bu
Istanbulun imarında ve burasının lam ilmî
müşte-
bir merkez haline getirilmesi için yajıılan fe­
dakârlığa büyük bir misaldir. Her ne taraf-
dedir. Imarellcıı taİPİıe ve ınııallimler ve l)ülün müstahdemler yemek yemişlerdir. Bunla­
rın nizamı imarethane vez'ilfi ve ihracatı kıs­
mında yazılıdır. Müstahdemlerin çoğu hirer
Bazıları da
i k i aş almışlardır.
Yalnız imarel masarifile alâkadar evkaf kâ­
tibi, ve Emanet Şeyhi ve vekilharç gibi zevat
ve medreselerdeki muidler ikişer aş almışlar­
dır.
2 — Fatih zamanındaki rayiç akça bu­
günün gümüş (5) kuruşuna muadildir ( 4 ) .
Memurin
ve müstahdemin kadrosundan
alınan ücretler hesah olunnbilirse de umumî
aylık ve hattâ gündelik masrafı bilhassa ima­
retin kaça mal olduğu bilinmeyen birçok satın
aldıkları levazımın fiyatları tasrih olunmadı­
ğından tam bir büdce tayini kabil değildir.
Fakat vakıf hademesiııdtn itibar olunan bü­
tün ilmî, tıbbî vc idarî heyetin aldıkları üc­
retler az değildir. Bu mânaca kendilerine dol­
gun maaş verilmişdir. Ayni zamanda imaret­
ten de istihkaklarını bol bol almışladır.
3 — Fatih Üniversitesi kadrosu çok ge­
niş tutulmuşdur. Bu yüzden birçok aileler re­
fah içinde yaşamışlardır. Zamanın hiç bir ih­
tiyacı ihmal
olunmamışdır.
4 — Fatih Üniversitesi çok geniş bir sa­
hayı ka])lar. Ayni zamanda 16 medrese ve
sair müştemilâtın ne kadar büyük bir sahayı
(4) F a t i h
45
et­
ınilâtı l)ii{;;iiııkii bir yalı nıcklebi mesalıesin-
aş almışlar.
VAKFİYE
z a m a n ı n d a akça. 3,5 akça bir g ü ­
dan bir misâl alınsa çok büyük lıiınniellere
şahid oluruz.
5 — İmarette verilen
yemeklerin mu­
gaddi ve leziz olmasına \e çeşitlerine dikkat
olunmuşdur. Fatih Ünirersilesinâe
imaret kıs­
mı büyük masraflarla idare edilnıişdir. X V
inci asırda Türklerin İstanbul da yemek ve
tatlı çeşidleriııdeu bazılarını öğreniyoruz.
Dikkat olunacak olur.sa Türkler Aııayurdlarıııdan bu yeni şehire geldiklerinde âdetle­
rinden vazgeçmemişlerdir.
Yemek ve âdetlerinde muhafazakâr dav­
ranmışlardır. Bazı yemeklerin ya])ildığıııı
kullanılan maddelerin sıralanmasından öğ­
renebiliyoruz. Bunların liir kısmı da bu
gün mııılulmuşdıır.
Iınarellen
istihkakla­
rı olanlara ve istihkakları olmadığı halde
yemek yiyenlere çok mikdarda verilmişdir.
Fatih imaretinin yalnız fakirlere ve talebe
istihkaklarına mahsus olmadığını görüyoruz.
Misafirlere ve hattâ ckâbîre bile büyük ve
hususî ikramlar yapılmış ve onlara ayrı yer­
ler bile ayrılarak burada da teşrifata ria­
yet olunmuşdur.
6 — Hastalıanede hastaların yemekleri
ayrı pişmekdedir. Esas vakfiyede teferruatı
gayet güzel tasrih edilmişdir.
Vakfiyedeki
geçen istilûhlar
:
Akça. Hatib. îmanı. Müezzin. Devirhân,
Cüz'liân.
Muvahhidin.
Muarrif.
Muvakkit,
m ü ş dirhemdir. On akça bir doka altınıdır. On ak­
Kayyımı. Çerağdar. Bevvab. Ferraş. Noktacı,
ça z a m a n ı m ı z ı n yarım altınıdır. O halde on
akça
Çerağ. Müderris, Muid. Danismend. Zeytin-
g ü m ü ş elli k u r u ş d u r . Bir akça da Iıesaboa beş g ü ­
yağ. Çerağ yağı, Tetünıme hücresi. Hafızıkü-
m ü ş k u n ı ş d u r . Bcyazıd I I . ve Selim I . de altmış akça
on
üç g ü m ü ş dirhemdir. Altmış akça bir altındır.
tüp. Kâtibi kütüp. Türlıcdar, Sermalifil. Mü-
On üç dirhem g ü m ü ş bir a l t ı n o l d u ğ u n a göre bir
ferrik.
dirhem g ü m ü ş dürt
Kilerci. Vekilharç. Kehhnl, Cerrah. Tahbalıı
Hasan
akçaya
mukabildir.
Cihan
Tabib,
eşribc. Hafızıeşribe. Cameşuy, Şeyh. İmaret.
Naib. Ayrıllıcı, Yuyııcıı. Anbarcı. Kile. Vu-
rında ve altı knat
BSagı (34)
Darüsşifa.
eserine
-
Nakid
vc
tlihari
Malt
dakl akçalar yüzde doksan, tâbiri dikerle 2.10 aya­
olub
Saka.
S. 5,4,154) Osmanlılnrın ilk asırların-
Perl d
göre Ckitab
buçuk
T^ııhurcıı,
{16 da bir dirhem) agırlıSında
harbinden
evvelki
piyasaya
kuruş 13 para k ı y m e t i n d e Id).
göre
en
kiyye. .Suhle. Perdeci. Naitlınn, n o l a b c ı . Kur­
şuncu. Hamamlar eabisi. Pıı yolcu başı. Ibrikçi. .Sulaha. Balalıane, Enrnnct şeyhi.
. 1
_» •
1
i
- I
-/
2
3
•1
J
S:
\
Download

View/Open