TARIMSAL FAALĠYETLERDEN KAYNAKLANAN
YAYILI KĠRLĠLĠĞĠN MOGAN GÖLÜ’NE ETKĠLERĠ
DR. EMRE ALP
ODTÜ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ
10 ġUBAT 2014
Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
• Ankara ilinin 20 km güneyinde
• 200’ün üzerinde kuĢ türü
• 1990 yılından beri Özel Çevre
Koruma Alanı
• Tolam 970 km2'lik alan
• Havzasının %67'ni kuru tarım
arazisi
• Özellikle Mogan Gölü'nün
çevresi hızla ĢehirleĢmektedir
• Mogan Gölü’ne su taĢıyan
derelerin en önemlileri batıda;
• Gölcük, Tatlım Dereleri,
kuzeybatıda; Barsak Deresi,
güneybatıda; Çolakpınar ve
Çayır Dereleri, güneyde;
Gölova Deresi, doğuda;
Sukesen, Kepir, Ġğdeli,
BaĢpınar ve Yağlıpınar
dereleridir
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
TÜBĠTAK Projesi
Mogan Gölü Havzasında Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan
Yayılı Kirliliğin ve Kontrol Yöntemlerinin SWAT Modeli ile
Değerlendirilmesi,PROJE NO : 111Y284
Türkiye'nin önemli sulak alanlarından biri
olan Mogan Gölü'nün korunması için
yayılı kirliliği önleme/azaltmaya yönelik
yönetim seçeneklerinin oluĢturulması ve
bu seçeneklerin verimliliğinin SWAT
modeli ile araĢtırılmasıdır.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Proje Ekibi
• Proje Yöneticisi : Doç.Dr. Emre Alp
(ODTÜ-Çevre Müh.)
• AraĢtırmacı:
Doç.Dr. Elçin Kentel
(ODTÜ-İnşaat Müh.)
• DanıĢmanlar:
Aynur Hatipoğlu
(Tabiat Varlıklarını Koruma
Genel Müdürlüğü)
Prof.Dr. ġebnem Düzgün
(ODTÜ-Maden Müh.)
Doç.Dr. Oğuz BaĢkan
(Toprak, Gübre ve Su Kaynakları
Merkez Araştırma Enstitüsü)
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan ve Eymir Gölleri Su Kalitesi İzleme Çalışması
Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü
Yavrucak Deresi
Göl Alanları
Başpınar Deresi
Mogan Gölü Kuzey Ucu
Başpınar Deresi Oğulbey Mevkii
Mogan Gölü Güney Ucu
Mogan Gölü Ortası
Çölova Deresi-1
Eymir Gölü Kuzey Ucu
Çölova Deresi-2
Gölcük Deresi Haymana Yolu Çeşme Eymir Gölü Güney Ucu
Eymir Gölü ortası
Yanı
Sukesen Deresinin Mogan Gölüne
Dökülmeden önceki noktası
Sukesen Deresi Örencik Mevkii
Ölçümü Yapılan Parametreler
pH
Çözünmüş Oksijen (mg/L)
Askıda Katı Madde (mg/L)
Toplam Azot (mg/L)
Toplam Fosfor (mg/L)
Toplam Koliform (CFU/ 100 ml)
Kimyasal Oksijen İhtiyacı (mg/L)
İletkenlik (µS/cm)
Tuzluluk (%o)
Nitrit Azotu (mg/L)
Amonyum Azotu (mg/L)
Klorofil-a (µg/L)
Sechi Disk (m)
Sıcaklık (˚C)
Yüzde Çözünmüş Oksijen (%O2)
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan ve Eymir Gölleri Su Kalitesi İzleme Çalışması
ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan ve Eymir Gölleri Su Kalitesi İzleme Çalışması
ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi İzleme Çalışması
Göller, Göletler, Bataklıklar Ve Baraj Haznelerinin Ötrofikasyon Kontrolü Sınır Değerleri
Kullanım alanı
İstenen Özellikler
6,5-8,5
3
7.5
5
1000
ÇeĢitli kullanımlar için
(doğal olarak tuzlu, acı
ve sodalı göller dahil)
6,0-10,5
8
5
15
1000
0.1
0.005
0.008
1
0.1
0.025
Doğal koruma alanı ve rekreasyon
pH
KOİ (mg/L)
ÇO (mg/L)
AKM (mg/L)
Toplam Koliform
(EMS/100ml)
Toplam Azot (mg/L)
Toplam Fosfor (mg/L)
Klorofil-a (mg/L)
Trofik seviye belirlemede kullanılan sınır değerler (USEPA, 1974; NAS, NAE, 1972)
Parametre
Toplam Fosfor (µg P/L)
Klorofil-a (µg Klo-a/L)
Sechi Disk Derinliği (m)
Çözünmüş Oksijen (%)
Oligotrofik
<10
<4
>4
>80
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mezotrofik
10-20
4-10
2-4
10-80
Ötrofik
>20
>10
<2
<10
Mogan Gölü Su Kalitesi – Toplam Fosfor
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi – Chll-a
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi – Sechi Disk
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi- Topam Azot
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi – Toplam Askıda Katı Madde
Tarih
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mayıs 12
ġubat 12
Kasım 11
Temmuz 11
Nisan 11
Ocak 11
Eylül 10
Haziran 10
Mart 10
Aralık 09
Ağustos 09
Mayıs 09
ġubat 09
Ekim 08
Temmuz 08
Nisan 08
Ocak 08
Toplam Askıda Katı Madde (mg/L)
Mogan Gölü (2008-2012)
480
460
440
420
400
380
360
340
320
300
280
260
240
220
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
Mogan Gölü Su Kalitesi – Toplam Askıda Katı Madde
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
GölbaĢı Meteoroloji Ölçüm Ġstasyonu
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mart 2012, Mogal Gölü Taşkını
MOGAN VE EYMĠR GÖLLERĠ SU KONTROL YAPILARI ĠLE ĠNCESU
SEL KAPANININ TAġKIN PERFORMANSI DEĞERLENDĠRMESĠ,OKAN
ÇAĞRI BOZKURT, DR. NURĠ MERZĠ, DR. ZUHAL AKYÜREK, 2013)
Hürriyet Ankara Eki, 24 Mart 2012
http://www.aa.com.tr/tr/yasam/41529--mogan-golu-tasti
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi – Toplam Forfor
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Mogan Gölü Su Kalitesi – Toplam Forfor
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
TÜBĠTAK Projesi
Mogan Gölü Havzasında Tarımsal Faaliyetlerden Kaynaklanan
Yayılı Kirliliğin ve Kontrol Yöntemlerinin SWAT Modeli ile
Değerlendirilmesi,PROJE NO : 111Y284
Türkiye'nin önemli sulak alanlarından biri
olan Mogan Gölü'nün korunması için
yayılı kirliliği önleme/azaltmaya yönelik
yönetim seçeneklerinin oluĢturulması ve
bu seçeneklerin verimliliğinin SWAT
modeli ile araĢtırılmasıdır.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli
• Farklı arazi kullanımlarını ve yönetim seçeneklerini
göz önüne alan modelleme araçları ekolojik
standartların sağlanabilmesi için geliĢtirilen
yöntemlerin ölçülebilmesine olanak verdiğinden
karar vericiler için önemli bir araçtır
• Toprak ve su yönetimi değerlendirme aracı olarak
USDA-ARS için geliĢtirilmiĢ olan SWAT arazi
kullanımının uzun bir zaman diliminde su kalitesi,
sediman, ve besin yükleri üzerine etkilerini
belirlemek için kullanılır
• SWAT modeli tüm dünyada iklim değiĢikliği gibi
sorunların tespiti, kirleticilerden gelen yüklerin
hesaplanması ve en iyi yönetim uygulamalarının
değerlendirmelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
ĠĢ Paketleri
• ĠĢ Paketi 1 (ĠP-1): Yayılı kirliliği kapsayan
geçmiĢ çalıĢmalarla ilgili literatür çalıĢmasının
yapılması
• ĠĢ Paketi 2 (ĠP-2): SWAT modeli ilgili literatür
çalıĢmasının yapılması:
• ĠĢ Paketi 3 (ĠP-3): Mogan Gölü ve gölü
besleyen derelerin su kalitesi durumunun tespiti
• ĠĢ Paketi 4 (ĠP-4) SWAT modeli için gerekli
verilerin derlenmesi
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
Veri
Topoğrafya
Toprak özellikleri
Tarım faaliyetleri
Meteoroloji
Noktasal Kirletici
kaynakları
Arazi kullanımı
Açıklama
Alt havzalar oluĢturmak
SWAT modeli yüzey akıĢ suyu miktarı ve
içeriğinin hesaplanması için toprağın
fiziksel ve kimyasal özellikleri
Gübre uygulama miktarları ve zamanları,
hayvancılık faliyetleri, ekim ve hasat
zamanları, vb bilgiler
Günlük yağıĢ, sıcaklık, rüzgar, nemlilik
değerleri modelin hidrolojik kalibrasyonda
gereklidir
GölbaĢı bölgesinde oluĢan kirli sular
kollektörle ile Tatlar Arıtma Tesisine
ulaĢmaktadır. Bu yüzeden sisteme noktasal
kirletici kaynağı girilmeyecektir.
Tarım alanı, mera, orman, sulak alan,
yerleĢim yeri vb bilgiler, HRU (hydrologic
response unit) sınıflandırması aĢamasında
gerekmektedir.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
Kaynak
-Harita Genel Komutanlığından temin edildi.
-Proje kapsamında toplanılan GPS verilerinden elde edilen
SYM haritası
Proje kapsamında, havzada 49 farklı noktadan toprak
numunesi toplanmıĢ ve Toprak Gübre ve Su Kaynakları
Merkez laboratuvarında analizler tamamlanmıĢtır
GölbaĢı Ġlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü
2007 yılından bu yana iĢler durumda bulunan GölbaĢı
istasyonu verileri Meteoroloji Genel Müdürlüğünden elde
edilmiĢtir
Arazi kullanımının belirlenmesi iĢi halen devam etmekte
olup uydu görüntülerinden (World View II ve RapidEye) elde
edilecek görüntülerin uzaktan algılama algortimaları ile
sınıflandırılması sonucunda oluĢturulmaktadır.
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4 (İP-4) SWAT modeli için gerekli verilerin
derlenmesi:
Arazi Kullanımının belirlenmesi
• Uydu görüntüleri nin önce geometrik ve radyometrik ön iĢleme
yöntemleri ile düzeltildi
• Hem SWAT modelinin girdisi için gerekli sınıflar hem de
USGS/CORINE gibi standardlaĢmıĢ arazi örtüsü/kullanımı
hiyerarĢileri kullanılarak sınıflar ve hiyerarĢisi belirlendi.
• Daha sonra eğitmenli bir arazi sınıflandırma algoritması
kullanılarak arazi örtüsü/kullanımı haritası oluĢturulacak yine
araziden toplanan yer kontrol noktaları kullanılarak
sınıflandırmanın doğruluğu test edildi.
• Bu amaçla Kappa katsayısı ve geri çağırma (recall), kesinlik
(precision) ölçütleri kullanılacak ve bu değerlerin istenilen
mertebeye ulaĢması sağlandı.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4: Arazi Kullanımı haritalarının üretilmesi
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4: Arazi Kullanımı haritalarının üretilmesi
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4: Arazi Kullanımı haritalarının üretilmesi
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4: Arazi Kullanımı haritalarının üretilmesi
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
• İş Paketi 4: Toprak Haritası
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
SWAT Modeli- Veriler
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
ĠĢ Paketleri
• İş Paketi 5 (İP-5) SWAT modelinin kalibrasyonu ve
doğrulaması:
• Mogan Gölü Havzasınında bulunan GölbaĢı
Meteoroloji istasyonu 2007 yılından bu yana iĢler
durumda olduğu için kalibrasyon ve doğrulama 2007
ve sonrası veriler için yapılacaktır.
• Mogan Özel Çevre Koruma Bölgesinde su kalitesi
izleme çalıĢmasında 2007 yılından itibaren Çölova
Deresi, Yavrucak Deresi, Sukesen Deresi için elde
edilen veriler SWAT modelinin su kalitesi bileĢeninin
(azot bileĢenleri, toplam fosfor ve askıda katı madde)
kalibrasyon ve doğrulamasında kullanılacaktır.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
ĠĢ Paketleri
• İş Paketi 7 (İP-7) Senaryoların SWAT modeli ile
değerlendirilmesi:
• Önerilen projenin ana amacı geliĢtirilen tarımsal yönetim
seçeneklerinin yayılı kirliliğe olan etkilerinin değerlendirilmesi
olacaktır.
• Farklı yönetim seçenekleri geliĢtirilerek SWAT programına
tanıtılacak ve bu seçeneklerin yayılı kirliliğe olan etkileri
değerlendirilecektir.
• Tarımsal yönetim seçenekleri, toprağın fiziksel özellikleri,
gübrenin kimyasal özellikleri, kanal özellikleri (manning n
sayısı, havza eğri sayısı) gibi modelin içindeki farklı
parametreler için kalibrasyonda kullanılan değerlerinden farklı
sayılar kullanılması suretiyle modele tanıtılacaktır.
“Türkiye’de Tarımsal Su Yönetimi Üzerine Pilot Bir Proje: GölbaĢı Özel
Çevre Koruma Bölgesi” Projesi KapanıĢ ÇalıĢtayı
10-11 ġubat 2014, Ankara Üniversitesi, Su Yönetimi Enstitüsü
TARIMSAL FAALĠYETLERDEN KAYNAKLANAN
YAYILI KĠRLĠLĠĞĠN MOGAN GÖLÜ’NE ETKĠLERĠ
DR. EMRE ALP
ODTÜ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ
10 ġUBAT 2014
ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ
SU YÖNETĠMĠ ENSTĠTÜSÜ
Download

Yrd. Doç. Dr. EmreAlp_Sunum - Ankara Üniversitesi Su Yönetimi