HASTANELERİMİZ BİRLİK MERKEZ LABORATUVARI
İŞLEYİŞİ HAKKINDA GENEL BİLGİLENDİRME
TANIMLAR:
Merkez Laboratuvar: İstanbul İli Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği
binası yanında yer alan laboratuvar yapılanmasını.
Hastane Laboratuvarı: İstanbul İli Anadolu Kuzey Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği
bünyesinde bulunan 11 Hastanede kurulmuş bulunan laboratuvar yapısını ifade etmektedir.
Hastane Laboratuvar Paketleme Koordinatörü: Yüklenici firma tarafından her türlü iletişimi,
numune hazırlanması, kurye teslimi ve stok takiplerini yapmak üzere hastanelerde görevlendirilmiş
kişileri ifade eder.
MERKEZ LABORATUVAR UYGULAMASI HASTANELERE NELER GETİRDİ?
Hastane laboratuvarları merkezi laboratuvar yapılanması içinde mümkün olduğunca acil testlerin
çalışılması amaçlı organize edilmiştir. Hastane laboratuvarları çekirdek biyokimya ve mikrobiyoloji
laboratuvarı konsepti içerisinde değerlendirilmiş ve kaynakların daha etkili ve etkin kullanılmasının
sağlanması amacıyla hasta güvenliği ilkeleri çerçevesinde altta tanımlanmış kurallar doğrultusunca
yönetimi planlanmıştır. Özetle:
Merkezi laboratuvar yapılanması içinde hastane laboratuvarlarının önceki laboratuvar yönetiminden
başlıca farklılıkları:
1. Mikrobiyoloji ve Biyokimya laboratuvarı olarak ‘core lab’anlayışının benimsenmesi,
2. Kaynakların (teknisyen sayısı, fiziksel mekân kullanımı, zaman yönetimi açısından) etkili ve etkin
kullanımı,
3. Test çeşitliliğine erişimin kolaylaşması,
4. Test metodu, numune türü, referans aralıkları açısından standardizasyonun sağlanması,
5. Birlik hastaneleri arasında laboratuvar disiplinlerinin harmonizasyonunun sağlanması,
6. Sofistike, ancak laboratuvar disiplinleri açısından değeri yüksek olan laboratuvar uygulamalarının
eğitimsel amaçla uygulanabilirliği ve ulaşımının kolaylaşması,
7. Takım olarak çalışma mantığının oluşması,
8. Kalite Yönetim Sistemleri açısından hastaneler bazında merkezi sistem desteğinin sağlanması ve
harmonizasyonu,
9. Döküman standardizasyonunun sağlanması ile akreditasyon açısından ön hazırlık imkânı sunması,
10. Bilgiye ulaşımın ve bilginin homojen dağılımının desteklemesi,
11. Bilimsel çalışmalar açısından değer yaratıcı fırsatları hazırlaması.
Hastanelerde Laboratuvarlar ne yapacak ve nasıl yapacak?
Biyokimya laboratuvar uygulamaları:
Hastanenin rolü kapsamında saptanan Acil test menüleri birbirinden farklılık göstermekle birlikte
temel olarak çalışılacak testler altta sıralanmıştır.
Klinik Kimya Testleri (hastanelerin daha önce acil test menülerinde yer alan CC testleri olarak
özetlenebilir.)
İmmunassay testlerinden acil kapsamında olanlar (Beta HCG, TSH, FT4, Pro BNP, Troponin I, Kütle
CK MB ve hastane rolü doğrultusunda ilave edilebilecek testler.)
Rutin idrar analizleri
Koagülasyon testleri (PT, aPTT, fibrinojen, D-Dimer)
Vücut sıvıları ve BOS numunesindeki rutin testler (Glukoz, Klor, LDH, Protein, BOS proteini gibi
testler)
Oral Glukoz Tolerans Testi (teste eşlik eden insülin düzeyleri merkez laboratuvar tarafından
çalışılacaktır.)
Açlık ve postprandial glukoz tayini hastane laboratuvarlarında yapılacaktır.
24 saatlik idrar ve spot idrardaki analizler. (protein ve mikroalbümin hastanede bakılacaktır.)
Kreatinin klirensi hastanede yapılacaktır. Preanalitik ve analitik süreçler açısından idrar ve kan
kreatininin hastanede çalışılması hasta güvenliği açısından tercih edilmektedir. Hastanın eş zamanlı
acil olmayan testleri için ikinci bir örnek alınarak merkez laboratuvara gönderilecektir.
Gaitada gizli kan testi kaset test olarak hastanelerde bakılacaktır.
Özel durumlarda gerekli testler cihaz menülerinde bulunması halinde hastane laboratuvarlarında
tanımlanabilecektir (Acil transplantasyon hastasında siklosporin bakılma zorunluluğu gibi).
Acil Mikrobiyoloji Laboratuvar Uygulamaları:
Tam Kan (Hemogram)
Retikulosit
CRP
Vücut Sıvıları Hücre Sayımı
Gram Boyama
Direkt Parazit İncelemesi
HbsAg
Anti-HCV
Anti-HIV
Kutu içerisindeki ELİSA grubu testler kan merkezinde veya acil laboratuvarda çalışılacaktır.
Acil testler nasıl istenebilecek?
Bu testler sadece acil departmanına başvuran hastalar için istenebilecektir. Poliklinik hastasında acil
test talebi söz konusu olduğunda hastanın acile servisten girişinin yapılarak test talebinin oradan
yapılması gereklidir.
Hastane laboratuvarlarında yapılacak mikrobiyolojik testler altta yer almaktadır:
Balgam Kültürü
Nazofarenks Kültürü
Kulak Kültürü
Yara Kültürü
Aspirat Kültürü
Doku Biyopsisi Kültürü
Gaita Kültürü
Safra Sıvısı Kültürü
Eklem Sıvısı Kültürü
Plevral Sıvısı Kültürü
Periton Sıvısı Kültürü
Bos Sıvısı Kültürü
Kan Kültürü
Kateter Kültürü
Vajen-Serviks Kültürü
Anaerop Kültür
Trakeal Aspirat Kültürü
Bal Kültürü
Perikard Sıvısı Kültürü
Üretral Akıntı Kültürü
Prostat Sıvısı Kültürü
Konjunktiva Kültürü
Sinüs Aspiratı Kültürü
Rota Virus Antijeni
Enterik Adeno Virus Antijeni
H.pylori Direkt Antijeni
Entamoeba Hıstolytica Adezin
Antijeni
C.Difficile Toksin A
Criptosporidium Antijen
Chlamiydia Antijeni
Şile Devlet Hastanesinde yukarıdaki mikrobiyoloji testlerine ilave olarak alttaki testler de
çalışılacaktır (Bu hastanede acilde çalışılacak mikrobiyoloji testleri diğer hastaneler ile aynıdır).
ASO, CRP, RF, Grup A Streptekok Tayini (Lateks veya ELİSA), HBsAg, Anti-HCV.
Şile Devlet Hastanesinde acil biyokimyasal testler kapsamında kurulmuş olan cihazlarda kurye
hizmetinin haftada iki kez düzenlenmiş olması nedeniyle farklı biyokimyasal parametreler
çalışılabilecektir. Bu parametreler FSH, LH, E2, prolaktin,PSA,fPSA, dır.
KAN GAZLARI:
Kan gazları hastanelerin muhtelif yerlerine kurulmuş olan kan gazı cihazları ile çalışılır. Bu cihazlar
SHKS kapsamında hasta başı test cihazları olarak hastane laboratuvar uzmanlarının sorumluluğunda
yönetilir.
KAN GRUPLAMA TESTLERİ
Bu testler hastanelerin kan merkezi/bankalarında gerçekleştirilecektir. Bu birimlerin sorumlu
hekimleri cihaz yönetiminin birinci derecede takipçisidir.
SPESİFİK TESTLERİN YÖNETİMİ
Hastanelerden spesifik laboratuvar testleri istenebilecektir.
Spesifik test istemlerinin önceki sistemden farklılıkları nelerdir?
Önceki dönemde dış laboratuvara yönlendirdiğimiz testlerin önemli bir kısmını artık merkezi
laboratuvarda yapabilecek teknik alt yapı ve donanıma sahibiz (LC-MS MS metodu ile amino asit
analizleri, metabolik tarama testleri, uzun zincirli yağ asitleri, toksik ilaç düzeyleri, idrar ve serum
immunfiksasyon elektroforezi, protein elektroforezi, PCR; İFA, TBC ve Mantar Laboratuvarı, flow
citometry testleri, trombosit fonksiyon testleri, variant hemoglobin analizleri, prenatal testler, ter
testi, allerji testleri gibi). Bu testler için gerekli numune bilgisine özellikle dikkat edilmesi ve özel
formların eksiksiz doldurulması zorunluluğu vardır. İletişim kısmında belirtilen web adresinden
ulaşılabilecek Laboratuvar Rehberi bu bilgiler için başvurulacak kaynaktır.
DIŞ LABORATUVAR TESTLERİNİN YÖNETİMİ
Hastanelerden dış laboratuvar testleri istenebilecektir.Dış testler Merkez Laboratuvar testleridir ve
yönetimi merkez laboratuvar tarafından yapılmaktadır.
Bu testleri klinisyenler nasıl talep edecekler?
Eskiden sevk formu düzenlenmesi gerekliliği gibi, hastanın ve klinisyenin gereksiz zorluklar
yaşamasına neden olan kayıtsal süreçler ortadan kaldırılmıştır. Artık klinisyen direk olarak dış testler
ekranından tüm diğer testlerde yaptığı işlemi yaparak talebini oluşturacaktır. Hastanelerde mevcut
basılı dökümanlar aracılığı ile ve online olarak dış test rehberlerine ulaşılabilecek ve gerekli numune
ve hazırlık aşamaları için hastanın doğru bilgilendirilmesi ve hazırlanması klinisyen tarafından
sağlanabilecektir.
Ulaşılamayan testler söz konusu olduğunda neler yapılabilir?
Her hastanede bulunan hastane laboratuvar paketleme koordinatörleri sorunların çözümüne yardımcı
olmak ve bilgi akışı açısından iletişimi sağlamakla görevli kişilerdir. Öncelikle bu kişilerin aranması
sorun yönetimi açısından kolaylaştırıcı olacaktır.
Dış testlerin yolculuğu nasıl olacak?
Dış test numuneleri de öncelikle merkez laboratuvara ulaşacak oradan kurye aracılığı ile transferi
sağlanacaktır.
Transfer edilen numunelerin stabilitesinin sağlanması nasıl olacak ve nasıl izlenecektir?
Transfer edilen her numune ilgili testin gerektirdiği şartlar (Isı, nem, süre) açısından kontrol
altındadır. Özel kayıt cihazları yolculuğu sırasında tüpleri yalnız bırakmamakta ve özel yazılımı
sayesinde, özel olarak tasarlanmış soğutuculu çantalarda hafızasında sakladığı ısı ve zaman değişim
kayıtlarını merkez laboratuvara ulaştığında özel programlara aktarma yeteneğine sahiptir.
HASTANELERDE PREANALİTİK DÖNEM YÖNETİMİ
Hastanelerimizde özel olarak eğitilmiş ve merkezle sürekli iletişimleri sağlanmış koordinasyon
elemanları bulunmaktadır. Bu elemanlar preanalitik yönetimi açısından çok önemli kuralları
hastanede mevcut bulunan laboratuvar çalışanları ile birlikte uygulamaktan ve gerekli durumlarda
bilgi ve belge akışını sağlamakla sorumludurlar. Bu kişiler aynı zamanda stok yönetimini de
izleyeceklerdir.
KURYE HİZMETLERİNİN YÖNETİMİ
Kurye Hizmeti kim tarafından sağlanmaktadır?
Kurye hizmeti için ayrıca bir kurye firması kullanılmamakta bu hizmet merkez laboratuvar
yüklenicisi tarafından temin edilmektedir.Kurye hizmeti için uygulanacak özel yazılım sayesinde
numune paketleme elemanları çantalara tüp yerleştirirken doğru tüpü doğru çantaya yerleştirmek
konusunda uyarılacaktır.Tek bir barkodun okutulması yoluyla tüm çanta tüp bilgisine ulaşılabilecek
ve dökümü alınan form ile kayıt ve doküman yönetimi sağlanmış olacaktır. Aynı kontrollü yönetim
merkez laboratuvar kaydı sırasında gerçekleştirilecektir.
Kurye hizmeti sırasında numune izlenebilirliği (TÜP HANGİ AŞAMADA) nasıl sağlanmaktadır?
Numune izlenebilirliği için özel bir yazılım programı geliştirilmiş ve her numune paketi kayıt altına
alınarak ön kabulü yapıldıktan sonra hazırlanacak ve özel bir barkodlama sistemi ile merkez
laboratuvara ulaştığında merkez laboratuvar kabul elemanları tarafından benzer bir kontrol
gerçekleştirilecek ve bu süreçler laboratuvar kullanım ekranlarında izlenebilir olacaktır. (LİS
ekranlarında hasta sayfası F7 butonu aracılığıyla ulaşılan numune evre ve zaman ilişkileri ekranından
MERKEZ KABUL ibaresinin görülmesi, numunenin merkez laboratuvara girdiğini ifade eder.)
Yatan hastalar için özel bir sistem uygulanacak mı?
Her yatan hastanın potansiyel bir acil hasta olması mantığından hareketle yatan hastalar farklı
renklendirilecek (mavi) ve ayrı özel renkli suporlarda paketlenerek merkez laboratuvarın öncelikli
numuneleri olarak işlem görecektir. Bu numuneler merkez laboratuvarda bir anlamda acil numune
uygulamasına tabi olacaklardır.
Preanalitik hata kaynakları açısından hastanelerde paketleme merkezi ne yapacak?
Laboratuvarların en sık sorunlarından olan, lipemik ve ikterik numuneler bir ön elemeye tabi olacak
ve ayrı olarak paketlenecek hemolizli, pıhtılı, yetersiz seviyede numuneler ve hatalı barkodlu
numuneler hastane ortamında red edilecektir.
Serum numuneleri her şekilde santrifüj edilerek paketlemeye alınacaktır. Santrifüj edilmemiş
numuneler merkez laboratuvar kabullerinde red edilecektir. Bu durum için istisnalar söz konusu
olmayacağından azami dikkat sağlanmalıdır. Gerekli eğitimler hastane laboratuvar uzmanlarının
sorumluluğundadır.
Kurye saatleri nelerdir?
08.30 - 09.30 – 10.30 – 12.30 -14.30 -16.00 şeklinde kurye hizmeti verilecek, kurye saatine
yetişemeyen numune bir sonraki kurye saatine kadar santrifüjlenerek soğuk ortamda saklanacaktır.
Kurye ile gelen numunelerin merkez laboratuvarda analitik şüreçler açısından data analizleri
yapılmakta ve sonuçlar doğrultusunda saatlerinde revizyonlar olabilmektedir .Güncel bilgiler
paketleme sorumluları aracılığı ile duyurulacaktır.
KLİNİSYENLERİN MERKEZİ LABORATUVAR YAPISINDA ROLÜ
Test istemleri nasıl olacaktır?
Hastanelerin HBYS firmaları acil ve merkezi laboratuvardan istenebilecek testler ve dış testler için
kullanımı kolay ekranlar oluşturacaklardır. Tüp yönetimi yazılımsal olarak üretilecek barkodlar ve
üzerindeki bilgiler doğrultusunca laboratuvar elemanları tarafından yapılacaktır.
Klinisyenin sorumlulukları nelerdir?
Klinisyenin bu yapılanma içerisinde en önemli sorumluluğu gerçekten acil olan testlerin yönetimini
doğru ve gerçekçi bir şekilde yapması şeklindedir. Klinisyenin sistem açısından dikkatli olması
gereken özel durumlar açlık durumu gerektiren testler açısından hastanın sorgulanarak doğru
zamanda numune vermeye yönlendirilmesi (uzamış açlık, sirkadien ritm gibi biyolojik varyasyonları
dikkate alarak) gerekli testler için bilgilendirme formlarını tam doldurması, ilaç analizleri için son
doz ilişkisini doğru yönetmesi, hazırlık gerektiren testler konusunda hasta bilgilendirmesinin
yapılması noktasındadır.
Yatan hastada dikkat edilecekler nelerdir?
Hastanın barkodu kesinlikle kan alınmadan önce tüpe yapıştırılmamalı, hastanın yanında kimlik
kontrolü yapıldıktan sonra tüp etiketlenmelidir. Bu nokta preanalitik hata yönetiminde olmazsa olmaz
kuraldır. Asla önceden basılmış barkodlar kullanılmamalı numuneler alındıktan sonra mümkün olan
en kısa sürede paketleme ünitesine ulaştırılmalıdır. Sabah 06.30’dan sonra alınan numunelerin
merkez laboratuvara gönderilmesi bir sonraki kurye saatine (09.30) kalacaktır.
POSTANALİTİK SÜREÇ TAKİBİ
Merkez laboratuvarda bulunan uzmanlar tarafından sisteme ulaşan test sonuçları onaylanır. Test
tekrarları, add on testler açısından numuneler şartname gereği 36 saat uygun koşullarda saklanır. Bu
süre sonunda tıbbi atık yönetimi doğrultusunca bertaraf edilir. Laboratuvar uzmanları zamanında
sonuç ulaştırmak amacıyla ileri IT teknolojileri sayesinde uzaktan onay yapabilmektedirler.
PANİK DEĞER YÖNETİMİ
Panik değer oluştuğunda onay veren uzman özel açıklamalarını da ekleyerek ekranından onay verir
ve anında hastanın test istemini yapan doktorun ekranına uyarı mesajı gider ve en kısa sürede
hastanın müdahalesi yönetilir. Test bu süreçte gerekirse laboratuvar tarafından tekrarlanabilir ya da
diğer kalite kontrol adımları uygulanır ve değişiklik olması halinde tekrar onaylanarak aynı işlemler
tekrarlanır.
MERKEZİ LABORATUVAR HAKKINDA ÖZET GENEL TEKNİK DETAYLAR:
Merkezi laboratuvar ISO 15189 gereklilikleri çerçevesinde özel atık yönetiminin uygulandığı bir
laboratuvardır ve bu bakımdan üstün teknolojik alt yapıya sahiptir. Katı ve sıvı atık yönetimi ayrı
birimlerde sağlanır. Cihazlarda kullanılan su özel merkezi su sistemleri tarafından sağlanmaktadır.
Hastane ve merkez laboratuvarlar depo ve stok yönetimini sağlayacak kapasitede özel sıcak ve soğuk
depolar bünyesinde bulunmaktadır. Bunların ısı takip ve kontrolleri izlenir ve kayıt altına alınır.
Laboratuvarımızda Cat6 kablo kullanılarak zemin kanal ve sıva üstü kanal olmak üzere toplam 155
adet Network data ucu sonlandırması yapılmıştır.Şu an laboratuvarımızda 4 sunucu ve 80 civarında
PC bulunmaktadır.İç ve dış kamera sistemi ve kartlı geçiş sistemi kurularak güvenlik sağlanmaya
çalışılmıştır.
STOK YÖNETİMİ
Hastanelerin laboratuvar stok yönetimleri yüklenici firma hastane paketleme koordinasyon görevlileri
tarafından sağlanacaktır. Özel olarak oluşturulan sipariş hattına ([email protected]) e-mail yoluyla
sipariş verilecektir. Stok takibinin sorumluluğu (eksik test olmaması açısından) laboratuvar uzmanı
ile birlikte yüklenici firmaya aittir.
MERKEZ LABORATUVARDA KALİTE KONTROL PROGRAMLARI
SHKS standartları temel takip edilecek standardımız olmakla birlikte ISO 15189 hazırlığı
hedefimizdir.
Bu kapsamda laboratuvar çalışanları arasından alttaki fonksiyonları sağlamak üzere ekipler
oluşturulacaktır:
1. Preanalitik indikatörler yönetim ekibi: Preanalitik dönem hatalarının azaltılması ve gerekli
analizler sonrası iyileştirici faaliyetleri yönetir.
2. Analitik dönem indikatörleri yönetim ekibi: İnternal ve External kalite kontrol programlarının
takibi ve analitik kalite çalışmalarını yürütür.
3. Postanalitik dönem indikatörler yönetim ekibi: Postanalitik dönem hatalarının minimalize
edilmesi için izlem yapar, ölçer ve iyileştirici faaliyetleri yönetir.
4. Çalışan güvenliği ekibi: Çalışan güvenliği ile ilgili her türlü faaliyetin planlanması, yürütülmesi,
kontrolü ve ölçülmesi sonrasında iyileştirici faaliyetleri planlar. Ortam risk analiz değerlendirmesi
yaparak koruyucu önlemleri planlar ve sağlık taramalarını yönetir.
5. Eğitim süreçleri ekibi: Her ekibin belirtmiş olduğu planlama dahilinde eğitimlerin
organizasyonu, kayıt altına alınması ve katılımı teşvik metotlarını araştırır ve yönetir. Çalışanları
sertifikasyon programları, sempozyum, kongre, vs. bilimsel programlar konusunda bilgilendirir.
6. Cihaz yönetimi takip ekibi: Laboratuvar cihaz yönetim dosyalarının hazırlanması, güncelliğinin
korunması, kayıtların saklanması, dönem sonu analizleri ile iyileştirici faaliyetleri planlar.
7. Sosyal organizasyon ekibi: Çalışan memnuniyeti ve birlik, beraberliğin sağlanması amaçlı her
türlü organizasyon, sosyal etkinlik takibi, duyurulması ve programlanmasından sorumludur.
8. Panik değer takip ekibi: Panik değer oluşturulması ile ilgili klinik görüşlerin alınması, bilgilerin
güncellenmesi, kayıtlarının tutulması, analizler sonucunda iyileştirici faaliyetlerin düzenlenmesinden
sorumludur.
Her ekip indikatörlerini tanımlamak, hedeflerini oluşturmak, analizlerini yapmak ve iyileştirici
etkinliklerini sağlamakla yükümlüdür.
Ekip üyeleri tüm birlik laboratuvar çalışanlarının arasından öncelikle gönüllülük esası yoluyla, ancak
gerekli durumlarda laboratuvar koordinatörlüğü tarafından belirlenecektir.
ESNEKLİK YETENEĞİ
Merkezi Laboratuvar Yapılanması Teknik Şartnamesi gereği, hasta, klinisyen ve laboratuvar
uzmanlarının ihtiyaçlarını en etkili şekilde yönetebilecek kapasite ve esnekliktedir. Sürekli
iyileştirme açısından gereken değişimler vizyonunun temel noktasıdır.
MERKEZİ LABORATUVAR İLETİŞİM YÖNETİM MERKEZİ
Merkezi laoratuvar uygulamaları kapsamında öncelikli sorun çözücüler hastanelerde görevlendirilmiş
olan Hastane laboratuvar Paketleme Koordinatörleridir.Bu kişilerin iletişim bilgileri ve isimleri altta
mevcuttur. Bu noktalarda çözülemeyen sorunlar için merkezi laboratuvar yapılanması içerisinde bir
kriz yönetim masası ve görevlisi tanımlanmıştır.İletişim bilgileri ve adı altta mevcuttur.
HASTANE LABORATUVAR PAKETLEME KOORDİNATÖRLERİ
Operasyon+Paketleme
Sorumluları
TELEFON
NUMARASI
EYÜP ASLAN
DİDEM KARAKAYA
BOZDAĞ
MEHMET CEMİL
DALKIRAN'
MURAT MİDİLLİ
5052837070
SEVGİ DURKAYA
5343178552
CENGİZHAN ZEYBEK
5375986250
MERYEM YILDIZ
5397645372
MEHTAP KIRCA KOLBAŞ
5309782255
YELİZ AKINCI
5368311038
ALİYE KÖROĞLU
5056517989
NURSEL GÜNDÜZ
5383599393
[email protected]
EBRU YAMAN
5393967623
5309301861
[email protected]
[email protected]
SİMAY ÜLKER
5333211050
MAİL ADRESLERİ
KURUM
FSM
[email protected]
[email protected]
5414257974
FSM
BEYKOZ
BEYKOZ
[email protected]
[email protected]
[email protected]
HPN
HPN
ÜMRANİYE
ÜMRANİYE
GÖZTEPE
GÖZTEPE
ÜSKÜDAR
ZEYNEP
KAMİL
SİYAMİERSEK
MERKEZ LABORATUVAR İLETİŞİM YÖNETİM SORUMLUSU
BİYOLOG AYTEN TEKAS
Tel: 0 549 725 45 09
Email: [email protected]
www.merkezlaboratuvari.com
Download

hastanelerimiz birlik merkez laboratuvarı işleyişi hakkında genel