TÜRKİYE PETROLLERİ
TRAKYA
TPAO Silivri Doğal Gaz Depolama
Tesisi Pazarlama Faaliyetlerinin
Gelişimi ve Global Örnekleri
RAMAZAN EREN
TPAO TRAKYA BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ
TUGS 2014
31 EKİM 2014
31 EKİM 2014
Doğal Gaz Depolama Tesisleri
 Depolama Yükümlülüğü
 MACARİSTAN
 AVUSTURYA
 İTALYA
 TÜRKİYE
 Üçüncü Taraf Erişimi (Third Party Access)
 Kapasite Tahsis Yönetimi (Capacity Allocation
Mechanism)
 Kısıt Yönetimi (Congestion Management)
 Tarife Yapısı
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
MACARİSTAN
GAZ TÜKETİMİ (Milyar Sm3)
YILLAR
2008
2009
2010
2011
2012
2013
DOMESTİC
ÜRETİM
2,47
2,41
2,35
2,32
2,37
1,86
İTHALAT
MİKTARI
12,24
9,64
9,61
8,01
8,19
10,17
İHRACAT
MİKTARI
0,87
0,08
0,22
0,56
0,84
3,42
DEPO DEĞİŞİM
0,71
0,92
-0,17
-1,33
-0,69
-0,67
GAZ
TÜKETİMİ
13,13
11,04
11,91
11,09
10,41
9,29
 İthalat bağımlılığı
 Rusya’ya olan ithalat bağımlılığı
31 EKİM 2014
: % 80
: % 70
Kaynak: http://epp.eurostat.ec.europa.eu//statistics_explained/index.php/Natural_gas_consumption_statistics
MACARİSTAN
MACARİSTAN DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSLERİ ve KAPASİTELERİ
Saha
Çalışma Gazı Kapasitesi
(Milyar Sm3)
Enjeksiyon Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
Geri Üretim Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
1
Zsana
2,17
17,00
28,00
2
Hajdúszoboszló
1,64
10,30
19,80
3
Pusztaederics
0,34
2,90
3,10
4
Kardoskút
0,28
2,35
3,20
5
Szőreg-1 (Commercial)
0,70
2,70
5,00
5
Szőreg-1 (Strategic
UGS)
1,20
10,00
20,00
TOPLAM
6,33
46,45
80,10
 Maksimum tüketim (peak day)
: 90 Milyon Sm3/day
 Deponun tüketimi karşılama oranı : % 89
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
Depolama Yükümlülüğü

Act XL of 2008 on Natural Gas Supply

Depolama yükümlülüğü vardır

“Universal service providers” olarak adlandırılan lisans sahipleri için bir önceki yıl
tüketilen gazın % 60’ı kadar gazı depolama zorunluluğu vardır
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
Üçüncü Taraf Erişimi

Düzenlemeye tabi erişim (Regulated – rTPA)

Yeterli rekabet ortamının bulunmaması (tek firma-MVM Ltd)

Depolama şirketi vermiş olduğu tüm servisleri düzenleme kurumuna (HEO) onaylatmak
zorundadır.

Tarife ile ilgili yönetmeliklerin hazırlanmasından HEO sorumludur.
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
Kapasite Tahsis-Kısıt Yönetimi (CAM&CM)

Toplam başvuru miktarı < toplam kapasite √

Toplam başvuru miktarı > toplam kapasite ???

Depolama Şirketinin kamusal alana ve evsel tüketicilere servis veren başvuru
sahiplerine ve İletim Sistem Operatörüne (TSO) "security of supply " çerçevesinde
öncelik vermek zorunluluğu vardır

Bu öncelikli başvuru sahiplerinin taleplerinin karşılanmasından sonra diğer talepler
değerlendirilmektedir

Kısıt yönetiminde pro rata uygulanır (overbooking)
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
Servisler ve Ürünler
Düzenlemeye tabi bir erişim olmasına rağmen ürün çeşitliliği bulunmaktadır;
Temel Ürünler

Non-interruptible & Bundled storage service

(1 year or long-term)
Opsiyonel Ürünler
 Non-interruptible & Interruptible enjeksiyon ve geri üretim kapasitelerinin ayrı ayrı
unbundled olarak sunulduğu servis
 Storage+ (Commercial Virtual Storage)
31 EKİM 2014
MACARİSTAN
Tarifeler
31 EKİM 2014
Kaynak: www.eh.gov.hu
AVUSTURYA
AVUSTURYA
GAZ TÜKETİMİ (Milyar Sm3)
YILLAR
2008
2009
2010
2011
2012
2013
DOMESTİC
ÜRETİM
1,595
1,737
1,786
1,753
1,886
1,355
İTHALAT
MİKTARI
10,499
11,449
12,663
14,096
39,625
48,679
İHRACAT
MİKTARI
2,903
4,124
5,662
4,857
31,935
42,280
DEPO DEĞİŞİM
0,422
0,456
-0,739
2,047
0,665
-0,680
GAZ
TÜKETİMİ
8,769
8,606
9,525
8,946
8,911
8,435
 İthalat bağımlılığı
 Rusya’ya olan ithalat bağımlılığı
31 EKİM 2014
: % 80
: % 75
Kaynak: http://epp.eurostat.ec.europa.eu//statistics_explained/index.php/Natural_gas_consumption_statistics
AVUSTURYA
AVUSTURYA
DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSLERİ ve KAPASİTELERİ
Sayı
Saha
Çalışma Gazı Kapasitesi
(Milyar Sm3)
Enjeksiyon Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
Geri Üretim Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
1
OMV - Schönkirchen
1,78
15,60
23,04
2
OMV - Tallesbrunn
0,40
3,00
3,84
3
OMV - Thann
0,25
2,76
3,12
4
RAG - Puchkirchen
1,13
12,48
12,48
5
RAG - Haidach 5
0,02
0,48
0,48
6
RAG Aigelsbrunn
0,10
1,20
1,20
7
RAG Nussdorf
0,12
1,45
1,45
8
Astoria - Haidach
0,87
8,00
8,80
9
Gazprom - Haidach
E.ON Gas Storage 7
fields
1,73
16,00
17,60
1,73
14,45
21,67
TOPLAM
8,16
76,06
94,38
10
 Maksimum tüketim (peak day)
: 55 Milyon Sm3/day
 Deponun tüketimi karşılama oranı : % 170
31 EKİM 2014
AVUSTURYA
Depolama Yükümlülüğü

Austria Natural Gas Act

Yasal depolama yükümlülüğü yok
31 EKİM 2014
AVUSTURYA
Üçüncü Taraf Erişimi

Müzakereye tabi erişim !! (Negotieted TPA) (Yeterli rekabet)

Fiyat, Ürün ve Servisler Depolama Şirketi ve Hizmet Alan arasında serbestçe
belirlenir
Bütün kullanıcılara eşit şartlarda hizmet vermek zorundadır
Standart Ticari Şartları yayımlamak zorundadır

Düzenleme Kurumu (E-control ) yıllık piyasa rekabet raporu

Ekonomi Bakanlığı >> Düzenlemeye tabi erişim (Regulated TPA)
31 EKİM 2014
AVUSTURYA
Kapasite Tahsis-Kısıt Yönetimi (CAM&CM)

Kapasite tahsis methodu “ first come, first served ”

Toplam başvuru miktarı < toplam kapasite √

Toplam başvuru miktarı > toplam kapasite ???

Kapasite “ ihale ” yöntemi ile dağıtılmaktadır (auction)

Depolama Şirketi uyguladığı tüm prosedürleri E-control’e bildirilir
31 EKİM 2014
AVUSTURYA
Servis/Ürünler
OMV ve RAG
GAZPROM
EON GAS STORAGE
 Bundled Services
• Enjeksiyon/Geri
Üretim/Kapasite
• Kesintisiz
• Kesintili
• Min. 1 Ay
• Maks. 5 yıl
 Bundled Services
• Long Gazprompack (20 yıl)
 Booked >>2028
• Mid Gazprompack (5 yıl)
• Short Gazprompack (1 yıl)
 Unbundled Services
• Min. 1 gün
• Maks. 5 yıl
 Unbundled Services
• Gazprompackadd (1 yıl)
 Fixed Products
• Kesintili/Kesintisiz /15
yıl fixed price
 Indexed Products
• Depends market price
 Monthly Products
• Yıllık pazarlanamaması
durumunda
 Supplementary products
• Biomethane storage
• Short-term trading of
capacities
31 EKİM 2014
AVUSTURYA
Tarifeler
 Negotiated TPA çerçevesinde;
 Tarifeler depolama şirketi ile hizmet alan arasında serbestçe belirlenir
 Depolama fiyatları Avrupa Birliği fiyat ortalamasını %20 oranında geçmesi
durumunda E-control’ün tarife yapılarının belirlenmesine müdahale etme hakkı
bulunmaktadır
31 EKİM 2014
İTALYA
İTALYA
GAZ TÜKETİMİ (Milyar Sm3)
YILLAR
2008
2009
2010
2011
2012
2013
DOMESTİC
ÜRETİM
9,05
8,08
8,25
8,32
8,56
7,69
İTHALAT
MİKTARI
76,46
68,88
74,95
69,99
67,36
61,62
İHRACAT
MİKTARI
0,18
0,12
0,14
0,12
0,14
0,22
DEPO DEĞİŞİM
1,02
-0,88
0,52
0,77
1,26
-0,59
GAZ
TÜKETİMİ
84,31
77,71
82,54
77,42
74,52
69,68
 İthalat bağımlılığı
 Rusya’ya olan ithalat bağımlılığı
31 EKİM 2014
: % 90
: % 35-50
Kaynak: http://epp.eurostat.ec.europa.eu//statistics_explained/index.php/Natural_gas_consumption_statistics
İTALYA
İTALYA
DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSLERİ ve KAPASİTELERİ
Sayı
Saha
1
Collalto (Edison)
2
Cellino (Edison)
3
Brugherio (Stogit)
4
Settala (Stogit)
5
Sergnano (Stogit)
6
Ripalta (Stogit)
7
Cortemaggiore (Stogit)
8
Minerbio (Stogit)
9
Sabbioncello (Stogit)
10
Fiume Treste (Stogit)
TOPLAM
Çalışma Gazı Kapasitesi
(Milyar Sm3)
Enjeksiyon Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
Geri Üretim Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
0,55 (Commercial)
0,18 (Strategic)
6,30
9
11,40 (Commercial)
4,48 (Strategic)
130
281,50
136,30
290,50
16,61
 Maksimum tüketim (peak day)
: 466 Milyon Sm3/day
 Deponun tüketimi karşılama oranı : % 62
31 EKİM 2014
İTALYA
Depolama Yükümlülüğü

Legislative Decree No. 164/2000

Yasal depolama yükümlülüğü vardır (Strategic Storage)

Avrupa Birliği dışından gaz ithalatı yapan lisans sahipleri için zorunludur

Stratejik depo kapasitesi Ekonomi Bakanlığınca (MSE) yıllık olarak belirlenir

Stratejik depolamada gazın sahibi depolama şirketidir. İthalat şirketleri
kiralama yöntemiyle gazı depolamaktadır
31 EKİM 2014
İTALYA
Üçüncü Taraf Erişimi

Regulated TPA (Yeterli rekabet ortamının bulunmaması (Stogit’in % 96 pazar payı))

Depolama Operatörleri vermiş olduğu tüm servisleri düzenleme kurumuna (AEEG)
onaylatmak zorundadır.
31 EKİM 2014
İTALYA
Kapasite Tahsis-Kısıt Yönetimi (CAM&CM)

Kapasite Tahsis Mekanizması >> “Capacity Goes with the Customer” olarak adlandırılan belirli
kesimlere belirli bir depo kapasitesinin ayrılması yöntemidir
 Buna göre;
 Strategic Storage Service (ithalat):
• Avrupa Birliği dışından gaz ithalatı yapan lisans sahibi şirketler için ayrılmıştır
 Balancing Service (İletim Şirketi):
• İletim Şirketine sunulan bir servistir
 Hydrocarbon Storage Services (üretim şirketleri)
• İtalya sınırları içerisinde doğal gaz üretimim yapan şirketlere sunulan bir servistir
 Modulation service (diğer satış şirketleri):
 Evsel müşterilerin önceliği vardır
 Tüm depolama kapasiteleri Ekonomi Bakanlığı (MSE) yıllık olarak belirler
31 EKİM 2014
İTALYA
Servisler/Ürünler
STOGIT & EDISON
 2014/2015 Termal Yılı
31 EKİM 2014
İTALYA
Servisler/Ürünler
STOGIT & EDISON
 Tüm servisler unbundled olarak verilir
 Ürün çeşitliliği bulunmamaktadır
 1 yıllık sözleşmeler yapılmaktadır
31 EKİM 2014
İTALYA
Tarifeler
 Depolama şirketi tarifeyi bilanço tablosuna göre düzenleme kurumu AEEG’nin
belirlediği kurallar çerçevesinde hazırlar
 Tarife içerisinde gelirler ikiye ayrılır ;
• Capacity Charges (sabit giderler + amortisman + yastık gazı)
• Commodity Charges (operasyon giderleri)
 AEEG tarifelerde tavan fiyatı (price cap) belirler, tarife uygulamasını depolama şirketine
bırakır
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
TÜRKİYE
GAZ TÜKETİMİ (Milyar Sm3)
YILLAR
2008
2009
2010
2011
2012
2013
DOMESTİC
ÜRETİM
1,01
0,71
0,67
0,76
0,63
0,54
İTHALAT
MİKTARI
36,95
34,43
38,04
43,90
45,92
45,27
İHRACAT
MİKTARI
0,44
0,71
0,65
0,71
0,62
0,65
DEPO DEĞİŞİM
0,12
0,26
-0,06
-0,76
0,68
-0,49
GAZ
TÜKETİMİ
37,41
34,17
38,12
44,71
45,25
45,64
 İthalat bağımlılığı
 Rusya’ya olan ithalat bağımlılığı
31 EKİM 2014
: % 98
: % 55-60
Kaynak: http://epp.eurostat.ec.europa.eu//statistics_explained/index.php/Natural_gas_consumption_statistics
TÜRKİYE
TÜRKİYE
DOĞAL GAZ DEPOLAMA TESİSLERİ ve KAPASİTELERİ
Sayı
Saha
Çalışma Gazı Kapasitesi
(Milyar Sm3)
1
Kuzey Marmara (TPAO)
2,25
2
Değirmenköy (TPAO)
0,41
TOPLAM
2,66
Enjeksiyon Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
Geri Üretim Kapasitesi
(Milyon Sm3/Gün)
16
20
16
20
 Maksimum tüketim (peak day)
: 200 Milyon Sm3/day
 Deponun tüketimi karşılama oranı : % 10
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Depolama Yükümlülüğü

4646 Doğal Gaz Piyasası Kanunu

Yasal depolama yükümlülüğü vardır

İthalat firmaları (% 10)
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Üçüncü Taraf Erişimi

Regulated TPA ( (Yeterli rekabet ortamının bulunmaması (TPAO))

Depolama şirketi vermiş olduğu tüm servisleri EPDK’ya onaylatmak zorundadır
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Kapasite Tahsis-Kısıt Yönetimi (CAM&CM)

Toplam başvuru miktarı < toplam kapasite √

Toplam başvuru miktarı > toplam kapasite ???

Kapasite başvuru miktarına göre pro rata ile dağıtılır
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Servis ve Ürünler
TPAO
 Tüm servisler unbundled olarak verilir
 Ürün çeşitliliği bulunmamaktadır
 1 yıllık sözleşmeler yapılmaktadır
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Tarifeler
 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu:
" Depolama tarifeleri depolamacı şirketler ile depolama hizmeti alan tüzel kişiler arasında
serbestçe belirlenir"
 Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinin Geçici 2 nci maddesi:
"BOTAŞ’ın toplam yıllık ithalat miktarı yıllık ulusal tüketimin yüzde yirmisine düşünceye
kadar, mevcut doğal gaz alım ve satış sözleşmelerini kısmi veya bütün olarak devralan tüzel
kişiler hariç olmak üzere, doğal gaz piyasası içerisinde rekabetin hiç veya yeterince
oluşmadığı durumlarda toptan satış fiyatları Kurul tarafından belirlenebilir. Ülkedeki
depolama kapasitesi yeterli seviyeye ulaşıncaya kadar depolamaya ilişkin fiyat ve tarifeler
de Kurul tarafından belirlenebilir."
31 EKİM 2014
TÜRKİYE
Tarifeler
TPAO Silivri Doğal Gaz Depolama Tesisi Depolama Tarifeleri EPDK tarafından
belirlenmektedir.
Tarifeler 5 ayrı kalemden oluşmaktadır
Kapasite Bedeli
• Sabit İşletme Giderleri
• Amortisman
• Yastık Gazı Finansman Maliyeti
31 EKİM 2014
 Enjeksiyon Bedeli
: Enjeksiyon maliyeti
 Geri Üretim Bedeli
: Geri üretim maliyeti
 Enjeksiyon Gaz Takas Bedeli
: Enjeksiyon bedelinin 1/20’sidir
 Geri Üretim Gaz Takas Bedeli
: Geri Üretim Gaz Takas Bedelinin 1/20’sidir
KARŞILAŞTIRMA
TPA
CAM
CM
ÜRÜNLER
Bundled/Unbundled
MACARİSTAN REGULATED
Kamu/Evsel müşteriler öncelikli
PRO RATA
Kesintili/Kesintisiz
Long/Short Term
Bundled/Unbundled
AVUSTURYA NEGOTIATED
"First Come, First Served"
AUCTION
Kesintili/Kesintisiz
Long/Short Term
Fixed/Indexed
31 EKİM 2014
İTALYA
REGULATED
"Capacity Goes with the
Customer"
PRO RATA / AUCTION
Unbundled
TÜRKİYE
REGULATED
Öncelik yok
PRO RATA
Unbundled
31 EKİM 2014
Download

Ramazan Eren - Türkiye Uluslararası Yeraltı Doğal Gaz Depolama