AB ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı
Dr. Mehmet Görkem GÜRBÜZ
KOBİ Uzmanı, Proje Koordinatör Yardımcısı
KOSGEB ÇEVRE PROJESİ
(ÇEVRE KONUSUNDA KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI PROJESİ)
27.06.2014
Antalya Sanayi ve Ticaret Odası
KOSGEB HEDEF KİTLESİ
TÜRKİYE’DE KOBİ TANIMI
250’den az çalışan istihdam eden,
Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 40 milyon TL’yi geçmeyen
işletmeler
Ölçek
Çalışan Sayısı
Bilanço
(Milyon TL)
Net Satış
(Milyon TL)
Mikro
<10
≤1
≤1
Küçük
<50
≤8
≤8
Orta
<250
≤ 40
≤ 40
KOBİ’lerin ekonomideki payı;
Toplam işletmelerin %99,88’i
Toplam istihdamın %76’sı
Toplam katma değerin %55’i
Toplam satışların %64’ü
Toplam yatırımların %50’si
Toplam ihracatın %62,6’sı
Toplam kredilerin %25,6’sı
Ticari Kesim Ar-Ge Harcamalarının %36,8’i
Ölçeksel Dağılım
0,69
4,78
Orta(50-249))
Küçük (10-49)
94,40 Mikro (1-9)
%
% % 0,12
1-249 Toplam KOBİ OBİ
250+ Büyük İşletme
DÜNYADA ÇEVRE VE ENERJİ SORUNLARI
SANAYİLEŞME SÜRECİ İLE ARTAN ENERJİ İHTİYACI BERABERİNDE
ÇEVRESEL SORUNLARA DA YOL AÇMAKTADIR.
SERA GAZLARININ
KONSANTRASYONUNDA
ARTIŞ
NEDEN
SANAYİLEŞME ve ARTAN ENERJİ İHTİYACI
(FOSİL YAKITLARIN YAKILMASI)
SONUÇ
KÜRESEL ISINMA
5
SANAYİLEŞME SÜRECİNİN ÇEVREYE ETKİSİ
5
•
•
•
•
•
6
•
•
7
ÜLKEMİZDE MEVCUT DURUM ( Enerji)
Kaynak: Enerji Bakanlığı
Kaynak: TÜBİTAK BTYK Sunusu
8
Kaynak: Enerji Bakanlığı
Kaynak: TÜBİTAK, Ulusal Enerji ve Ar-Ge Yenilik Stratejisi
9
Türkiye’nin AB Uyumunda Çevre Alanında Üstlenmesi Gereken Yatırım Maliyeti
10
Kamu-Özel Sektör Payları
11
Sürdürülebilir Üretim Kavramı;
“Ekonomik olarak güçlü, çalışanlar, toplumlar ve
tüketiciler için güvenli, enerji ve tabi kaynakları koruyan,
negatif çevresel etkileri en aza indiren süreçleri kullanan
mamul ürünlerin yaratılması olarak tanımlanabilir.
Kaynak: ABD Ticaret Bakanlığı(2011),Sürdürülebilir Üretim Enstitüsü,
 websitesi,http://trade.gov/competitiveness/sustainablemanufacturing/index.asp, erişim 27Nisan 2011.
12
KOBİ’LER AÇISINDAN SORUN TANIMLAMA
Ekonomik
Faydalar
Çevresel
Performansın
İyileştirilmesi
Çevresel
İyileştirmelerin
Sürekli Kılınması
Rekabet
Avantajı
Verimliliğin
Artırılması
İşyeri Güvenliği ve İşçi
Sağlığının İyileştirilmesi
Firma İmajının
İyileştirilmesi
13
YEŞİL İŞLETMECİLİK
» Ekonomik fayda
» Rekabet avantajı
» Mevzuata uyum
» Toplumsal imaj
» Çalışanların motivasyonu
» Ulusal fayda
14
ÇEVRE KONUSUNDA
KOSGEB YOL HARİTASININ HAZIRLANMASI
PROJESİ
Amacı:
Ulusal çevre duyarlılığı, uluslararası yükümlülükler ve
sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde, imalat
sanayiinde yer alan KOBİ’lerin;
• çevre bilincinin arttırılması ve uymakla yükümlü
oldukları mevzuatın uygulanmasında
karşılaşacakları zorlukların tespiti
• çevreye olan kirletici etkilerinin analizi ve çözümü
• küresel rekabete uyum sağlayabilmelerine yönelik
olarak
KOSGEB çevre yol haritasının belirlenmesidir.
15
Başlıca Faaliyetler:
• KOSGEB’in kurumsal kapasitesinin arttırılması
• Kirlilik yüklerinin ve ilgili mevzuattan KOBİ’lerin etkilenme
durumunun belirlenmesi
• Saha uygulamaları ile iklim/çevre sektörünün ve
paydaşların gelişimine katkı sağlanması
• Çevre ve iklim değişikliği konusunda, bilgi ve deneyimin
paylaşılması ve elde edilen kazanımların yaygınlaştırılması
16
Proje Çıktıları:
•
Personelin eğitimi (14 + 71)
•
Pilot sektörlere ilişkin atık envanteri
•
KOBİ’lere yönelik Atık Yönetim Rehberi
•
60 KOBİ’de eko-verimlilik (temiz üretim) uygulaması
•
1 sektörde endüstriyel simbiyoz çalışması
•
KOBİ’lere yönelik olarak 10 seminer
•
KOSGEB Çevre Yol Haritası dokümanı ve yeni destek modeli
17
Ankara
30 KOBİ
İstanbul
10 KOBİ
İzmir
5 KOBİ
Kocaeli
5 KOBİ
Bursa
5 KOBİ
Adana
5 KOBİ
18
KOSGEB Proje Ekibinin Temel Eğitim Süreci
19
KOSGEB Proje Ekibinin Yurtdışı Eğitim Süreci
20
Faaliyetler
• Pilot bölgeler bazında ve imalat
sanayindeki sektörel alanlara ilişkin
literatür araştırması ve nicel analiz
değerlerini içeren verilerin yer aldığı
rapor hazırlanmıştır.
21
Faaliyetler
• İlgili mevzuatı ve imalat
sanayindeki KOBİ’lere getirdiği
yükümlülükleri içeren rapor
hazırlanmıştır.
22
Faaliyetler
• KOBİ’ler, meslek kuruluşları,
sivil toplum örgütleri,
üniversiteler ve ilgili kamu
kurum ve kuruluşları ile çalıştay
düzenlenmesi
23
Bilgim Yok
(%)
•
•
•
•
Türkiye’de çevre alanındaki bilinç düzeyini yeterli
buluyorum.
Türkiye’de çevre alanında gerçekleştirilen politika ve
uygulamaları yeterli buluyorum.
Türkiye’de temiz üretim uygulamalarına ilişkin
çalışmaları yeterli buluyorum
Türkiye’de temiz üretime ilişkin kavramlar ve
uygulamalara ilişkin bilinç düzeyi yeterli düzeydedir.
•
Çevresel sorunlar ve çevresel politikalar bağlamında,
kurumlar arası koordinasyon yeterli düzeydedir.
•
Çevresel sorunlar bağlamında; KOSGEB tarafından
KOBİ’ler için gerçekleştirilen çalışmalar önem
taşımaktadır.
Çevresel sorunlar bağlamında; KOSGEB tarafından
KOBİ’lere yönelik uygulanan destek/teşviklerin
sonuçları net görülebilmektedir.
•
3
15
Katılmıyorum
(%)
Kararsızım
(%)
Katılıyorum
(%)
88
12
73
22
5
80
17
2
90
10
65
18
15
12
88
29
44
12
•
KOSGEB tarafından KOBİ’lere yönelik uygulanan destek,
program ve projelerde, çevresel sorunların öncelikli
olarak değerlendirilmesi gerekir.
2
10
88
•
Temiz üretim uygulamaları, KOBİ’lerin çevre
yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için önem
taşımaktadır.
2
10
88
24
İşletmelerin çevre konusunda
yaşadığı sorunların oranları
aşağıdaki gibidir.
Arıtma tesislerinde oluşan
zehirli gazlar
3%
Bulunulan OSB' de atık toplama
işletmesinin olmaması
3%
Çevre yönetim birimi için
eleman istihamının
desteklenmesi
5%
Çevre ve ilgili mevzuat
konusunda bilgi eksikliği
KOSGEB’in Çevre Konusunda Hangi Destek
Kalemlerin Olması İşletmenize Faydalı Olur?”
Sorusuna Verilen Cevapların Dağılımı
Danışmanlık hizmeti giderleri
5%
7%
5%
Filtreleme sistemlerinin maliyeti
Test analiz giderlerinin
desteklenmesi
8%
Çevre yönetim birimi eksikliği
11%
Geri dönüşüm sisteminin
maliyetinin yüksek olması
12%
Çevre konusundaki zorunlu
belgelerin getirdiği maliyet
12%
Atıkların bertarafı
12%
Atıkların toplamasına giden
tutarların fazla olması
Arıtma ve bertaraf
işlemlerinin işletme
bünyesinde…
Çevreye duyarlı, temiz üretim
yapan makina alımının
desteklenmesi
13%
Çevre mevzuatlarına uyumun
ciddi maliyet getirmesi
17%
0%
5%
10%
15%
20%
Çevre mevzuatında istenen
belgelerin alınmasının
desteklenmesi
9%
10%
33%
36%
0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40%
25
Faaliyetler
• Pilot bölgeler bazında, sektörler
için kirletici etki raporu, atık
envanteri ve Atık Yönetim Rehberi
hazırlanmıştır.
26
Faaliyetler
Mr. César Seoánez
Seçilen sektörlere yönelik olarak,
pilot bölgelerde Çevre, Temiz
Üretim ve Atık Yönetimi
konularında deneyimli uluslararası
uzman tarafından bilgilendirme
toplantıları düzenlenmiştir.
(Ana Metal Sanayi, Makine ve Teçhizat,
Fabrikasyon Metal Ürünleri İmalatı, Demir
Döküm, Tekstil, Kimya sanayi, Yiyecek
içecek süt)
27
Faaliyetler
• Pilot bölgeler ve sektörlerdeki 60 KOBİ’de eko-verimlilik ve atık
yönetimi uygulamalarına yönelik raporlar hazırlanmıştır.
28
İşletme Raporları-Örnek
Saha Çalışması için Uygunluk Kriterlerinin Tesis Bazında İncelenmesi
İşletmede aşağıdaki çevresel kriterlerin bulunmasıı
İşletmede çevreye verilen yüklerin fazla olması
Hammadde maliyetlerinin yüksek olması
Atık ve emisyonların idare masraflarının (bakım ve kullanımı) yüksek olması
Potansiyel çevre sorumlulukları (engelleri, borçları) olması
Atık ve emisyon miktarlarının yüksek olması
Enerji tüketiminin yüksek olması
Atık ve emisyonların tehlikelilik özelliği taşıması
Çalışanlara ve çevre araziye yönelik güvenlik önlemlerine ihtiyaç duyulması
Mevcut ve gelecekteki düzenlemeler, ödemeler, mevzuat uyumu vs. için istekli olunması
İşletmede aşağıdaki çevresel potansiyellerin olması;
Ekoverimli üretim potansiyeline sahip olunması
Atık ve emisyon akışlarındaki ya da üretimdeki aksaklıkların düzeltilme potansiyeli olması
Değerli yan ürünler için tekrar kullanıma geçirilebilme potansiyeli olması
Ekoverimliüretim değerlendirmesi için mümkün bütçe ayarlanması







29
İşletme Raporları-Örnek
Proseslerin Tesis Bazında İncelenmesi
30
İşletme Raporları-Örnek
Ürün ve Hammadde miktarlarının Tesis Bazında İncelenmesi
Ürün Adı
Sıcak Galvaniz Daldırma İşleri
Hammadde Adı
Çinko (külçe)
Kapasite Miktarı
16.800 ton
2012 için Yıllık Üretim Miktarı
9.176,768 ton
2012’de Tüketilen Miktar
675 ton
Flux
Zamak (%5)
20 ton
Hidroklorik Asit (%32 lik)
207 ton
Su
818 m3
6 ton
31
İşletme Raporları-Örnek
Atık tür ve miktarlarının Tesis Bazında İncelenmesi
Atık Kodu
Atık Tanımlaması
Atık Kaynağı
Geri Kazanım/ Bertaraf Yöntemleri
11 01 05
Sıyırma asitleri (parlatma asitleri)
Galvanizleme öncesi metaller yüzeyindeki oksit
tabakasını sıyırma banyoları
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
11 01 06
Başka bir şekilde tanımlanmamış asitler
Galvanizleme öncesi metaller yüzeyindeki oksit
tabakasını sıyırma banyoları
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
11 01 07
Sıyırma bazları
Galvanizleme öncesi metaller yüzeyindeki oksit
tabakasını sıyırma banyoları
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
11 01 10
11 01 09’un haricindeki çamurlar ve filtre
kekleri
Galvaniz daldırma süreci
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
11 01 11
Tehlikeli maddeler içeren sulu durulama
sıvıları
Malzemelerin yıkanması: malzemelerden etkenlerin /
kimyasalların proses adımları arasında indirilmesi
R4 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
11 01 13
Tehlikeli maddeler içeren yağ alma atıkları
Galvaniz veya aşındırma işlemleri öncesi yapılan metal
R1 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma; tehlikeli atık yakma
tesisleri-bertaraf yöntemleri
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
degresajı; başlıca madeni yağların indirilmesi
11 01 16
Doymuş ya da bitik iyon değişim reçineleri
11 01 98
Tehlikeli maddeler içeren diğer atıklar
Galvanizleme öncesi metaller yüzeyindeki oksit
tabakasını sıyırma banyoları
Galvanizleme öncesi metaller yüzeyindeki oksit
tabakasını sıyırma banyoları
Atık Adı
Miktarı (kg)
Kül
217.309
Dros
113.381
R5, R6 Geri kazanım işlemleri
D9 Kimyasal fiziksel arıtma-bertaraf yöntemleri
Curuf
70.000
32
İşletme Raporları-Örnek
Emisyon ve Enerji Miktarı Tesis Bazında İncelenmesi
Emisyon Kaynağı
Parametre (kg/saat)
Kod/Ad
CO
NO2
NO
SO2
1
2
3
Toplam Değer
Sınır Değerler
SKHKKY Ek-3.d
SKHKKY Ek-2 Baca
SKHKKY Ek-2 Baca Dışı
0,010
0,010
0,002
0,002
0,087
0,087
0,000
0,000
0,007
0,018
0,024
0,049
5/50
500
50
40
4
20
-
60
60
6
10
10
1
Enerji Türü
Miktar
Doğalgaz
110 000 m3
Toz
Ağır Metal
(Kurşun)
Flor
0,00001
0,00001
0,0002
0,0002
0,5
0,05
2
0,2
Elektrik
59 530 kWh
33
İşletme Raporları-Örnek
Girdi-Çıktı Miktarlarının Analizi (Tesis Bazında (İncelenmesi)
34
İşletme Raporları-Örnek
Eko-verimlilik Çalışmaları
Reküperator ile ısının geri kazanımı
Yıkama suyu geri kazanımı
Çinkonun Geri Kazanımı İyileştirme Teknikleri
35
İşletme Raporları-Örnek
Eko-verimlilik Çalışmaları
Eko-Verimli Üretim
Opsiyonu
Galvanizlemeden önce
malzemeleri kurutma
İşlem/Operasyon
Ünitesi
Galvanizleme
öncesi
Teknik
Değerlendirme
Personele uygun
eğitim verilmesini
gerektirir.
Ekonomik
Değerlendirme
Çinko tasarrufu
gerçekleşir,
Yatırım Maliyeti
Ek maliyeti yoktur.
Çevresel
Değerlendirme
Atık miktarında
azalma sağlanır.
Uygulama
Direkt uygulanabilir.
% 50 oranında
çinko külü azalir,
Fırından çıkan atık gazın
Fırın bacası
Yeni ekipman
sağlanması.
İşletme geneli
Personele uygun
eğitim verilmesini
gerektirir.
kullanılması
Kullanılmadıkları zamanlarda
tankların kapatılması
Nem gidermek
icin harcanan
enerji azalir.
Atık ısıdan çeşitli
alanlarda
kullanılabilecek
enerji geri
kazanımı sağlanır.
%50’nin üzerinde
tasarruf sağlanır
1.000 - 5,000 Dolar
Reküperatör maliyeti
ile işçilik ve tesisat
maliyetleri
Enerji geri kazanımı
sağlanır.
Daha fazla çalışma
gerektirir.
Membran ya da çelik
levha gibi düşük
maliyetli yatırımlar ile
yıllık bazda
20 000 Dolar
civarında kazanç
sağlanır.
Enerji
tüketiminin azalması
sağlanır.
Direkt uygulanabilir.
36
Faaliyetler
• Uygulama yapılan 60 KOBİ’den birer yetkilinin, uluslar arası
benzer uygulamaları yerinde görmelerini teminen proje ekibi
koordinasyonunda, sektörel teknik geziler düzenlenmesi
37
Faaliyetler
“OECD Sustainable Manufacturing
Toolkit” dokümanının tercüme
edilerek, KOBİ’lere dağıtılması
38
Faaliyetler
• KOBİ’lerde yapılan uygulamaları ve proje
kapsamındaki diğer çalışmaları içeren bir
belgesel film hazırlanması
39
Faaliyetler
• Endüstriyel Simbiyoz olanaklarının tespit
edilmesi ve bir uygulama için raporlama
yapılması
40
ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ
Endüstriyel Simbiyoz (ES): Birbirine yakın konumlarda bulunan işletmeler arasındaki madde
ve enerji değişimi.
Atık, enerji
Atık, enerji
Proje kapsamında OSTİM’de yer alan en az 6 firma arasındaki ES olanakları (atık değişimi,
lojistik ve altyapının ortak kullanımı, vd. işbirliği olanakları) belirlenecek ve raporlanacaktır.
41
Son Faaliyet
• Ulusal ve Uluslararası üst düzey katılımla bir
kapanış toplantısı düzenlenecektir.
42
Projenin Hedefi
• Çevre konu başlığı altında KOBİ’lere yönelik bir
destek modeli oluşturulacaktır.
43
KOSGEB Enerji Projeleri:
• UNDP ve UNIDO ile yürütülen işbirliği kapsamında,
“Türkiye’de Sanayide Enerji Verimliliğinin İyileştirilmesi
Projesi”,
• Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) ile işbirliği içerisinde
yürüttüğümüz, ‘Türkiye’de KOBİ’lerde Enerji Verimliliği’
Projesi,
başarılı bir şekilde devam etmektedir.
44
Teşekkürler…
Dr. Mehmet Görkem GÜRBÜZ
[email protected]
45
Download

1.Sunum