18.03.2014
PROGRAM TASARISININ
DENENMESĠ
PROGRAMIN DENENMESĠ,
DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
VE GELĠġTĠRĠLMESĠ
Ege Üniversitesi, Eğitim Fakültesi
tasarısının denenmesi, değişimi
uygulamaya koyma sürecidir.
 Tasarıyı denemenin temel amacı; bir önceki
programa göre daha eksik ya da daha iyi
yönlerini tespit ederek en iyi asıl programa
ulaşmaktır.
 Hazırlanan programların niteliği uygulama
süreçlerinde belirginleşmektedir.
 Program
1
2. PROGRAM DEĞERLENDĠRME
Bir program tasarısının
denenmesi ile ilgili aĢamalar:
 Program
değerlendirme (PD), programın
etkililiği hakkında karar verme sürecidir.
Uygulamanın planlanması,
Deneme yapılacak okulların ve sınıfların
seçilmesi,
Okul yöneticisi ve öğretmenlerin seçilmesi,
Okul yöneticisi ve öğretmenlere denenecek
programın dağıtılması,
Hazırlanan program ve öğretim
materyallerinin iĢe koĢulması,
Denenen programın ve öğretim
materyallerinin değerlendirilmesi.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
2
 Programın
uygulanması sonucunda yetersiz
kalan ya da ters işleyen öğeler olup olmadığı;
varsa aksaklıkların programın hangi
öğelerinden kaynaklandığını belirlemek ve
gerekli düzeltmeleri yapmak amacıyla PD
gerekir.
3
4
2. PROGRAM DEĞERLENDĠRME
2. PROGRAM DEĞERLENDĠRME

Eğitimde program geliĢtirme ve
değerlendirme iç içedir.
Programın değerlendirilmesinde temel
amaçlar;
Program değerlendirme sonucunda
elde edilen bulgular geliştirilecek
program hakkında ipuçları verir.

Programın etkililiğini belirlemek
Program hedeflerine ulaşma düzeyini
belirlemek
 Programın başarısını engelleyen
faktörleri belirlemek
 Programı geliştirmek ve süreklilik
kazandırmak


5
6
1
18.03.2014
AMACINA GÖRE DEĞERLENDĠRME
DEĞERLENDĠRME ÇEġĠTLERĠ
1.
2.
Tanıma ve Yerleştirmeye
Yönelik (Diagnostic)
Değerlendirme
Tanılayıcı Değerlendirme (Diagnostic)
Programın başında
Biçimlendirici Değerlendirme
Öğrencilerin program
öncesindeki
hazırbulunuşluklarının ve
programa giriş
davranışlarının
belirlenmesinde kullanılır.
(Formative)
3.
Program sürecinde
Düzey Belirleyici Değerlendirme
(Summative)
Programın sonunda yapılır
Biçimlendirme ve
Yetiştirmeye Yönelik
(Formative)
Değerlendirme
Süreçte yapılan
değerlendirmelerdir.
Öğrenme eksikliklerinin,
hatalarının ve güçlüklerinin
belirlenmesi ve bunların
giderilmesine yönelik dönüt
ve düzeltmelerin nasıl
yapılacağına yönelik
kararların verilmesinde
kullanılır.
Düzey Belirlemeye
Yönelik (Summative)
Değerlendirme
Program sonunda
uygulanmaktadır.
Programın öğrencilerde
oluşturmayı planladığı
bilişsel, duyuşsal ve
devinişsel kritik
öğrenmelerin oluşup
oluşmadığını belirlemede
kullanılmaktadır.
7
8
9
10
11
12
Program
Değerlendirme
Modelleri
Tyler’ın Hedefe Dayalı Değerlendirme Modeli
Bu modelin merkezinde hedefler vardır.
Bu değerlendirme yaklaşımının deneysel araştırma
yöntemlerine uygun olduğu düşünülmektedir.
Bu modelde aĢağıdaki adımlar izlenmektedir:
 programın amaç ve hedeflerini belirle
 hedefleri kazandırılmak istenen özelliğe göre sınıfla
 hedefleri davranış cinsinden ifade et
 hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını gösterecek durumu
sapta
 ölçme tekniklerini geliştir ya da seç
 öğrencilerin davranış yeterlikleriyle ilgili veri topla
 elde edilen verilerle hedefleri karşılatır
2
18.03.2014
Program Öğelerine Yönelik
Değerlendirme Modeli
…
Eğitim Durumları (Öğrenme ve Öğretme
Süreci)
Bu yaklaşımda programın hedef, içerik, eğitim durumları ve
sınama durumları öğeleri önceden oluşturulmuş bazı sorular
çerçevesinde değerlendirilmektedir. Öğelerin tek tek
incelenmesinden sonra programın niteliği hakkında karar
verilmektedir.
Düzenlenen eğitim durumları hedeflere
ulaşmayı sağlayıcı nitelikte mi?
 Strateji, Yöntem ve Teknik çeşitliliğini
içeriyor mu?
 Eğitim durumları öğrencilerin öğrenme
özelliklerine uygun düzenlenmiş mi?
…

Hedef
 Öğrencilerin ilgi, istek ve beklentilerini karşılayabilir mi?
 Hedeflerin birbiriyle tutarlığı var mıdır?
…
İçerik
 İçerik hedeflerle tutarlı mı?
 İçerik geçerli ve güvenilir bilgiler içeriyor mu?
 Bilimsel mi?
13
…
14
Metfessel-Michael
Değerlendirme Modeli
Sınama Durumları (Ölçme ve
Değerlendirme)
Ölçme araçlarının geçerlik ve
güvenirlikleri sağlanmış mı?
 Ölçme araçları kullanışlı mı?
 Gerekli ölçme ve değerlendirme
durumları tanımlanmış mı?
…

Bir başka hedef yönelimli model örneği ise
Metfesssel ve Micheal tarafından önerilmiştir.

Öğretmenler, yöneticiler, öğrenciler ve
sıradan vatandaşlar doğrudan ya da dolaylı
olarak değerlendirme sürecine katılır.

15
Metfessel-Michael Değerlendirme Modeli
16

Bu değerlendirme modeline göre eğitim
uzmanları:
Yaklaşımları 8 adımdan oluşmaktadır:
öğretmenlerin, yöneticilerin, öğrencilerin,
1- Tüm toplum üyelerini sürece dahil et.
2- Geniş hedefler ve spesifik davranışlar oluştur.
3- Spesifik davranışları anlaşılabilir ve öğrenmeyi
kolaylaştırıcı bir yapıya dönüştür.
4- Ölçme araçları geliştir.
5- Düzenli ölçümler yap.
6- Ölçüm verilerini çözümle.
7- Çözümlenen verileri yorumla.
8- Programda değişiklik ya da hedefler ve
davranışlardaki düzenlemeye yönelik öneriler sun.
17
sıradan vatandaşların doğrudan ve dolaylı
değerlendirmede yer almasını sağlamalı,
hedeflerin yoğun paradigmasını geliştirmeli,
hedefleri uygulanabilir hale dönüştürmeli,
hedeflerin ışığında programın etkililiğini
bireylerden sağlanan verilerle ölçebilecek
ölçme araçları geliştirmeli,
18
3
18.03.2014

programın uygulama sürecini test etmeli,

toplanan bilgileri analiz etmeli,

programın değerlendirilmesinde kullanılacak
standartları ve değerleri açıklamalı,

ulaşılan bilgilere dayalı olarak programın ileriye
yönelik uygulanabilirliği konusunda öneriler
geliştirmelidir.

Metfesssel ve Micheal yaklaĢımının en
yararlı yanı, hedef yönelimli bir eğitim
programını yansıtmada kullanılabilecek
farklı ölçüt sınıfları oluşturma çabasıdır.

Çoklu ölçme araçlarının kullanılmasını
önererek, program değerlendirmecilere
geniş, kapsamlı bir ölçüt listesi
sunmuşlardır (Popham, 1988).
19
Provus Farklar YaklaĢımı ile
Değerlendirme Modeli
20
Bu
modelde önemli olan standartlar ile
ortaya konulan performans arasındaki
ilişkinin incelenmesidir.

Tyler geleneğinden gelen diğer bir değerlendirme
yaklaşımını, Malcolm Provus geliştirmiştir.

Yaklaşımını Pittsburgh, Pensilvanya devlet okullarındaki
değerlendirme çalışmalarına dayandırmıştır. Provus’a
göre değerlendirme (1973, akt. Fitzpatrick ve diğ.,2004:75),
“Program yönetiminin bekçisi” olarak görev yapar,
sürekli bir enformasyon yönetimi sürecidir. Karar alma,
program geliştirme yönetiminin ürünüdür.

Bazı yönleriyle yönetim yönelimli bir yaklaşım olmasına
karşın, Provus’un önerilerinin temel özellikleri Tyler
geleneğinden gelmektedir.
Program
değerlendirme
standartlarını belirleme
 program edimini (performansını) belirleme
 edim ile standartları karşılaştırma
 edim ile standartlar arasında bir farklılığın
olup olmadığını belirleme bileşenlerinden
oluşur.
 program
21
22
Stake’in Uygunluk-Olasılık Modeli
 Sistem
yönetimi kuramına dayalı olarak
değerlendirme beş evreye ayrılmaktadır:
Tasarım (Program Standartlarını
Belirleme)
2. Süreçler (Program performansını ortaya
koyma)
3. OluĢturma,
4. Ürün / sonuç
5. Program çıktıları ile benzer program
çıktıları karĢılaĢtırma (performansla
standardı karşılaştırma ve farklılığı
belirleme)
1.
23

Program değerlendirme;
1. Girdi, 2. Süreç ve 3. Ürün
olmak üzere üç boyutta ele
alınır.

Programın değerlendirilmesi için
programı uygulayan öğretmen
ve yöneticilerden görüş alınması
temeldir.
24
4
18.03.2014
Stufflebeam Bağlam, Girdi-Süreç ve
Ürün Modeli (CIPP Modeli)


Modelde tasarlanan ile gerçekleşen
çıktının uygunluğuna bakılır. Stake’e
göre program hakkında en iyi verileri
bu programın uygulanmasından
sorumlu kişiler yani öğretmenler ve
yöneticiler verebilir.
Değerlendirmede program geliştirme
uzmanlarının önemini vurgular.
Bu modelde, düzenli
değerlendirmenin nesnel sonuçlara
götürebileceği varsayımı temele
alınmaktadır.

Yönetim Odaklı (Yönetim Yönelimli)
YaklaĢımlara bir örnektir. Yönetici konumundaki
karar vericilerin bilgi gereksinimlerini belirlemek ve
bunu karşılamaya odaklanır.

Değerlendirmenin amacı; program hakkında karar
verme yetkisine sahip olan kişilere bilgi vermektir.

Program geliştirme ile ilgili yetkililer dört alanda
karar vermesi gerekir; planlama, yapılaştırma,
uygulama ve yeniden düzenleme.
25
26
Stufflebeam Bağlam, Girdi-Süreç ve Ürün Modeli (CIPP Modeli)
 Programın
dört farklı aşamasının değerlendirilmesi
Eisner’ın Eğitsel EleĢtiri /
Uzman Değerlendirme
Modeli
gerekir:
Bağlamın değerlendirilmesi: Hedeflerin
belirlenmesine temel olacak bilgiler ve hedefler
belirlenir, değerlendirilir.
 Girdinin değerlendirilmesi: programın hedeflerine
ulaşabilmek için gerekli kaynakların neler olduğu ve
bu kaynakların nasıl kullanılacağı hakkında bilgi
sağlar.
 Sürecin değerlendirilmesi: Program uygulanırken
gerçekleştirilir, planlanan ve gerekleştirilen
etkinlikler arasındaki uyuma bakılır.
 Ürünün değerlendirilmesi: Beklenen ürünle
gerçekleşen ürün arasında karşılaştırma yapılır.
Ürün değerlendirme ile uygulanan programın
devam edilip - edilmeyeceği kararı verilir.


Eğitim programını bu konuda geniş
bilgisi olan ve eleştirme yeteneğine
sahip kişiler / uzmanlar tarafından
eleştirilmesi gerekir.

Uzman değerlendirmeciler, okulda neler
olduğuna ilişkin elde ettikleri bilgileri veli,
toplum ve kamu kuruluşlarıyla
paylaşmalıdırlar. Bu modele göre
sonuçlar toplumun tüm taraflarıyla
paylaşılmalıdır.
27

Stake’in Ġhtiyaca Cevap Verici
(Tepki) Değerlendirme Modeli
Bu model, uzman kişilerce uygulanmakta,
program uygulandıktan sonra programın nitel
sonuçları ile ilgili bilgilerin elde edilmesi,
bunların yorumlanması ve değerlendirilmesi
gerekmektedir.

Modelin üç boyutu bulunmaktadır. Bunlar:
betimleme, yorumlama ve değerlendirmedir.

Eisner’in modeli, sanattan etkilenir. Eisner’a
göre bir birey resim, opera, tiyatro, film hatta
şarapçılıkta bile aydınlatıcı eleştiri yapacaksa,
öncelikle bir uzman yani eleştireceği
fenomenin deneyimi ile ilgili oldukça farklı
bilgiye sahip kişi olmalıdır.
28
29

Katılımcı / hizmet alan odaklıdır.

Bu modelde değerlendirmeciler sonuçlardan
çok programın etkinliklerini ve sürecin
değerlendirmesiyle ilgilidirler. Ürünlerden çok
program etkinlikleri ve süreç üzerinde
durulmaktadır.

Nitel veriler üzerine kuruludur. Testler vb.
ölçme araçları pek fazla kullanılmaz.

Eisner’in modelinde olduğu gibi, programı
betimlemeye, açıklamaya yöneliktir. Farklı
kişilerden programa ilişkin görüşler alınır ve
bunlar analiz edilmeye çalışılır.
30
5
18.03.2014
4. Programın GeliĢtirilmesi
 Program
geliştirme, araştırma geliştirme
mantığı çerçevesinde sürekli devam eden
araştırmalarla desteklenir.
Program
değerlendirme sonuçlarına
göre programa süreklilik kazandırılması
açısından atılması gereken ilk adım,
araştırma geliştirme çalışmalarına
başlamaktır, yani programın düzeltilmesi
ve geliştirilmesidir.
Eğitim
programının her sürecinde
araştırma ve geliştirme çalışmalarına
süreklilik kazandırılmalıdır.
 Program
geliştirme, yalnızca programa yeni
unsurların eklenmesi ya da çıkarılması değil,
aynı zamanda iyileştirilmesidir.
 Program
öğeleri arasındaki dinamik ilişkiler
düşünüldüğünde programın herhangi bir
yerinde ya da özelliğinde yapılacak bir
değişikliğin, diğer öğelerin ya da özelliklerin
de yeniden ele alınmasını ya da gözden
geçirilmesini gerekli kılar.
31
Program
GeliĢtirme, hiçbir zaman
durağan olmayan, devam eden canlı,
hareketli, dinamik bir süreçtir. Çünkü;
 bilimsel
alandaki gelişmeler,
sürekli değişmesi ve artışı,
 teknolojideki baş döndürücü gelişmeler
ve bunların eğitime yansımaları,
 eğitim teknolojisinde her geçen gün
yaşanan gelişmeler,
…
 bilginin
33
32
…
 Öğrenme
ve öğretmedeki kuram ve
yaklaşımlarda yaşanan dönüşümler,
 Öğretmen ve öğrencilerin rol ve
sorumluluklarında yaşanan değişimler,
 Küreselleşme süreciyle birlikte sınırların
ortadan kalkmaya başlaması ve buna bağlı
olarak eğitim sistemlerin birbirlerinden
etkilenmeleri,
 Standartlaşmaya gitme gereklilikleri
gibi birçok neden, programların geliştirilmesini
gerekli kılmaktadır.
34
35
6
Download

9. Program Değerlendirme